Özet
William Ellis Foy, Yedinci Gün Adventistleri tarafından Millerci dönemde peygamberlik vizyonları gören üç kişiden ilki olarak kabul edilen siyahi bir Özgür İrade Baptist papazıydı; onu Hazen Foss ve Ellen G. Harmon izledi. Foy, 1842'nin başlarında Boston'da iki vizyon gördü — ilki 18 Ocak'ta Twelfth Baptist Kilisesi'nde, ikincisi 4 Şubat'ta May Caddesi'ndeki Afrika Metodist Episkopal Kilisesi'nde — ve 1844'te 2.300 günlük peygamberlik döneminin sonuna doğru üçüncü bir vizyon gördü. 1842–1845 yılları arasında seyahat ederek vizyonları hakkında geniş çapta konferanslar verdi ve Massachusetts ile Maine'de kalabalıkları kendine çekti. O zamanlar henüz bir genç olan Ellen Harmon, Maine'in Portland kentindeki Beethoven Hall'da verdiği konferansı dinledi ve daha sonra, Foy'un vaazları sona ermeye başladığında Cape Elizabeth'te onunla tanıştı. Foy, 1893 yılında Maine'in Sullivan kasabası yakınlarındaki Plantation No. 7'de vefat edene kadar Özgür İrade Baptistleri'nde (ve daha sonra bağımsız bir vaiz olarak) papazlık ve vaaz verme faaliyetlerini sürdürdü.
Erken Yaşamı ve Din Değişimi (1818–1841)
Yedinci Gün Adventistleri Ansiklopedisi'ne (Benjamin Baker) göre, William Ellis Foy 1818 civarında Maine'in Kennebec İlçesinde, özgür siyahi çiftçi bir çift olan Joseph ve Elizabeth (Betsey) Foy'un oğlu olarak dünyaya geldi. Aile daha sonra yakınlardaki Maine'in Palermo kasabasına taşındı ve 1837 civarında William, Ann (kızlık soyadı bilinmiyor) ile evlendi. 1840'ta Foy ve eşi, William'ın papazlık eğitimine devam edebilmesi için Boston'a taşındı ve o dönemde Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyahi kilise yaşamının merkezlerinden biri olan Beacon Hill'in kuzey yamacına yerleşti. Kendi ifadesine göre Foy, 1835'teki dönüşümünden üç ay sonra, Maine'deki Augusta Free Will Baptist Kilisesi'nde Elder Silas Curtis'in vaazıyla Free Will Baptist inancına vaftiz edildi.
Foy’un 1845 tarihli broşürü The Christian Experience of William E. Foy, kilise sekreteri tarafından imzalanmış bir üyelik belgesini aktarmaktadır: “Bu belge, Kardeş Wm. E. Foy’un Augusta’daki ilk Freewill Baptist Kilisesi’nin düzenli bir üyesi olduğunu ve iyi bir üye olduğunu onaylar. Bu nedenle, onu, nerede karşılaşırsa karşılaşsın, her isimden Tanrı’nın halkının kardeşliğine tavsiye ediyoruz” (The Christian Experience of William E. Foy, s. 23, par. 10).
İlk Görüm (18 Ocak 1842)
Foy’un ilk vizyonu, 18 Ocak 1842 akşamı, Beacon Hill’deki Onikinci Baptist Kilisesi’nde gerçekleşti. On tanık, Christian Experience’da yer alan bir belgeyi imzaladı: “Biz, aşağıda imzası bulunan Boston sakinleri, kardeşimiz Wm. Ellis Foy’un bilinmeyen bir nedenden ötürü 18 Ocak 1842’de iki buçuk saat ve 4 Şubat’ta on iki buçuk saat boyunca yattığı sırada, görünüşte cansız bir duruma düştüğüne tanık olduk; bu süre zarfında her seferinde diğer dünyaya ait olağanüstü vizyonlar gördüğünü ifade etmiştir.” (The Christian Experience of William E. Foy, s. 23, par. 6). Bunu bir doktorun yeminli beyanı izledi. Kaynak metinde şöyle yazıyor: “Dr. Henry Cummings ifade ediyor” (The Christian Experience of William E. Foy, s. 23, par. 7) ve aynı paragrafta kaydedilen Cummings’in kendi sözleri şunlardır: “Kardeşimizin vizyonları sırasında yanındaydım. Onu muayene ettim, ancak kalbi çevresinde hariç, herhangi bir yaşam belirtisi bulamadım.” (The Christian Experience of William E. Foy, s. 23, par. 7).
Ann Foy’un kocasının kendine gelmesiyle ilgili tanıklığı aynı broşürde (kapağında “Ann Foy’un Tanıklığı” yazan) kaydedilmiştir: “Onda gördüğüm ilk yaşam belirtisi, sağ elini kaldırmasıydı. Ardından dizlerinin üzerine çöktü ve su istediğini işaret etti; su ona verildi. Elini suya daldırdı, alnını ıslattı ve hemen konuşmaya başladı.” (William E. Foy’un Hıristiyan Deneyimi, s. 23, par. 8).
İkinci Görüm (4 Şubat 1842) ve Kamu Hizmetinin Başlangıcı
Foy’un ikinci vizyonu 4 Şubat 1842’de May Caddesi’ndeki Afrika Metodist Episkopal Kilisesi’nde gerçekleşti. Foy’un kendi anlatımı o anı şöyle aktarıyor: “Akşamın sonlarında, kilise oldukça kalabalık olduğundan, akşam boyunca ayakta duran bir arkadaşıma yerimi verdim. Böyle ayakta dururken, itaatsizliğim üzerine düşünmeye başladım; ve böyle düşünürken, aniden sanki ruhumda bir sesin bana konuştuğunu duydum. Hemen yere düştüm ve daha sonra bana söylendiğine göre, on iki buçuk saat geçene kadar bedenim hakkında hiçbir şey bilmiyordum” (The Christian Experience of William E. Foy, s. 16, par. 1).
Bu ikinci vizyonda Foy, kendisine gösterilenleri paylaşmakla görevlendirildi. O, meleğin verdiği görevi şöyle kaydeder: “Ruhun o dünyaya dönmeli ve gördüklerini açıklamalı, ayrıca yaratılmış kardeşlerini gelecek gazaptan kaçmaları için uyarmalısın.” (William E. Foy’un Hıristiyan Deneyimi, s. 20, par. 1). Ve aynı paragrafta kendi cevabı: “Gideceğim” (William E. Foy’un Hıristiyan Deneyimi, s. 20, par. 1).
Foy’un vaaz vermeye başlamaya isteksizliği — ve bu isteksizliğin nedeni — kendi sözleriyle kaydedilmiştir: “Rehberimin emrine ve bunları dünyaya ilan edeceğime dair ciddiyetle verdiğim söze rağmen; ilk başta bunu yapmak konusunda son derece isteksizdim ve bunları kamuoyuna açıklamam üç gün sürdü.” (William E. Foy’un Hıristiyan Deneyimi, s. 21, par. 1). Devam ediyor: “Mesaj o kadar farklıydı ki — ve emrin veriliş şekli, daha önce duyduğum hiçbir şeye benzemiyordu; ayrıca halkın benim ten rengimdekilere karşı önyargısını bildiğim için, bu durum çok canımı sıkıyordu.” (William E. Foy’un Hıristiyan Deneyimi, s. 21, par. 2).
Sonunda ikna oldu. “6 Şubat’ta, Broomfield St. Kilisesi’nin papazı beni ziyaret etti ve ibadethanesinde gördüğüm vizyonları anlatmamı istedi. O kilisenin birkaç üyesi de oradaydı ve benim bu isteği yerine getirmemi sabırsızlıkla bekliyorlardı. Kabul ettim: ve randevu öğleden sonraya ayarlandı.” (William E. Foy’un Hıristiyan Deneyimi, s. 21, par. 4).
Konferans Turu (1842–1845)
Loughborough, The Great Second Advent Movement (Büyük İkinci Geliş Hareketi) adlı kitabında, Foy’un Boston’daki geçmişi ve 18 Ocak ile 4 Şubat’taki vizyonları hakkında şu özeti vermektedir: “1842 yılında, Massachusetts eyaletinin Boston şehrinde, William Foy adında, iyi eğitimli ve hitabet yeteneği yüksek bir adam yaşıyordu. Kendisi bir Baptistti, ancak Episkopal bir rahip olarak kutsal görevine başlamak için hazırlanıyordu. Rab, 1842 yılında ona lütufla iki vizyon verdi; biri 18 Ocak'ta, diğeri 4 Şubat'ta. Bu vizyonlar, Tanrı'nın Ruhu'nun gerçek tezahürleri olduklarına dair açık kanıtlar içeriyordu. O, sadece Episkopalyanlar tarafından değil, Baptistler ve diğer mezhepler tarafından da kürsüden konuşmak üzere bir yerden bir yere davet edildi. Konuşurken, o kilisenin papazlarının ayinlerinde giydikleri gibi, her zaman papaz cüppesini giyerdi” (The Great Second Advent Movement, s. 145, par. 4).
Loughborough, Foy’un vaazlarının özünü ve etkisini şöyle kaydetmiştir: “Bay Foy’un vizyonları, Mesih’in yakında geleceği, Tanrı’nın halkının göksel şehre yolculuğu, yeni dünya ve kurtarılmış durumun ihtişamıyla ilgiliydi. Dil hakimiyeti ve üstün betimleme yeteneği sayesinde, gittiği her yerde sansasyon yaratıyordu. Davet üzerine şehirden şehire giderek gördüğü harika şeyleri anlatıyordu; onu dinlemek için toplanan geniş kalabalığı ağırlayabilmek için büyük salonlar ayarlanıyordu; burada binlerce kişiye kendisine gösterilen göksel dünya, Yeni Kudüs’ün güzelliği ve melek orduları hakkında anlatıyordu. Mesih'in zavallı günahkarlar için duyduğu şefkatli ve merhametli sevgiyi anlatırken, henüz iman etmemiş olanları Tanrı'yı aramaya teşvik etti ve onlarca kişi onun şefkatli yakarışlarına yanıt verdi” (The Great Second Advent Movement, s. 146, par. 1).
Üçüncü Görüm (1844) ve Halka Hitap Etmenin Sonu
Loughborough, Foy’un 1844’te yorumlayamadığı üçüncü görümü şöyle aktarıyor: “Onun çalışmaları, yirmi üç yüz günün sonuna doğru, 1844 yılına kadar devam etti. Ardından Kutsal Ruh’un bir başka tezahürüyle onurlandırıldı; bu, onun anlayamadığı üçüncü bir görümdü. Bu vizyonda, Tanrı'nın halkının göksel şehre giden yolu kendisine gösterildi. Üzerinde çok sayıda insanın toplandığı büyük bir platform ya da basamak gördü.” (The Great Second Advent Movement, s. 146, par. 2). Loughborough aynı paragrafta şöyle devam eder: “Sonra insanların ikinci bir basamağa ya da platforma çıktığını gördü ve oradakilerden bazıları da platformdan aşağıya düşerek gözden kayboldu. Sonunda, kutsal şehrin kapılarına kadar uzanan üçüncü bir platform ortaya çıktı. Bu platforma ilerleyenlerle birlikte büyük bir topluluk toplandı.” (The Great Second Advent Movement, s. 146, par. 2).
Loughborough, aynı paragrafta, bu vizyonun Foy için neden anlaşılmaz hale geldiğini şöyle açıklıyor: “Rab İsa’nın çok kısa bir süre içinde geleceğini beklediği için, Vahiy 14’ün birinci ve ikinci mesajlarının ardından üçüncü bir mesajın geleceği gerçeğini fark edemedi. Sonuç olarak, bu vizyon ona açıklanamaz geldi ve halka hitap etmeyi bıraktı.” (The Great Second Advent Movement, s. 146, par. 2).
Loughborough, daha önceki Heavenly Visions, or Helpful Visions and Inspirations adlı eserinde de aynı özeti vermektedir: “Kardeş Foy’un çalışmaları, yirmi üç yüz günün sonuna yakın olan 1844 yılına kadar devam etti. Sonra Kutsal Ruh’un bir başka tezahürüyle onurlandırıldı; üçüncü bir görüm verildi; ancak bunu anlayamadı. Bu vizyonda, Tanrı’nın halkının göksel şehre giden yolu gösterildi. Üzerinde çok sayıda insanın toplandığı büyük bir platform gördü.” (Heavenly Visions, s. 27, par. 5).
Ellen Harmon, Beethoven Hall’da (Portland, Maine) Foy’u dinler
O zamanlar Maine, Portland’da bir genç olan Ellen Harmon (daha sonra Ellen White), Beethoven Hall’da Foy’un konferanslarından birine katıldı ve bu karşılaşmayı altmış yıl sonra, 13 Ağustos 1906’da Dores E. Robinson ile yaptığı röportajda hatırladı (Manuscript 131, 1906; Manuscript Releases, cilt 17, s. 95–97’de yayınlandı).
Konferanslara katılıp katılmadığı sorulduğunda şöyle cevap verdi: “Konferansı, bizim katıldığımız büyük salon olan Beethoven Hall’da verdi. Bu, vizyonlardan kısa bir süre sonraydı. Yer, Maine, Portland’dı. Onun konferansını dinlemek için Cape Elizabeth’e gittik. Gittiğimizde babam beni her zaman yanında götürürdü; o bir kızakla giderdi ve beni de binmeye davet ederdi, ben de onlarla birlikte giderdim. Bu, onunla hiç tanışmadan önceydi” (Manuscript Releases, cilt 17, s. 97, par. 3).
Foy’un görünüşünü ve tanıklığının bıraktığı izlenimi şöyle hatırladı: “Çok uzun boylu, hafif esmer bir adamdı. Ama verdiği tanıklıklar olağanüstüydü” (Manuscript Releases, cilt 17, s. 96, par. 3).
Ayrıca, Ann Foy’un ön sıradan kocasının sözlerini ağzıyla tekrarlaması gibi gergin bir alışkanlığını da kayda geçirdi: “Karısı çok endişeliydi. Ona bakarak oturuyordu, bu da onu rahatsız ediyordu.” (Manuscript Releases, cilt 17, s. 96, par. 3). Aynı röportaj paragrafı şöyle devam ediyor: “Üzerinde bir episkopal cüppe vardı. Karısı yanımda oturuyordu. Sürekli hareket ediyordu ve başını arkamdan uzatıyordu.” (Manuscript Releases, cilt 17, s. 96, par. 3).
Ellen White, onun gördüğü vizyonların sayısını ve bunlardan birinin süresini şöyle hatırladı: “Bir başka seferde, vizyonlar görmüş olan Foy vardı. Dört vizyon görmüştü. Çok büyük bir cemaatin içindeydi. Hemen yere düştü. Orada ne yaptıklarını, vaazı dinliyorlar mıydı, dinlemiyorlar mıydı, bilmiyorum. Ama her halükarda yere düştü.” (Manuscript Releases, cilt 17, s. 95, par. 4).
Cape Elizabeth Buluşması (1845)
22 Ekim 1844’teki hayal kırıklığının ardından, Ellen Harmon’un Cape Elizabeth’teki bir mekânda, almaya başladığı vizyonlar hakkında konuşması planlanmıştı. Foy o toplantıya katıldı ve sonrasında onunla uzun uzun konuştu. Ellen Harmon şöyle hatırlıyor: “Onunla bir görüşme yaptım. Beni görmek istemişti ve onunla biraz konuştum. O gece benim konuşmam için randevu ayarlamışlardı ve ben onun orada olduğunu bilmiyordum. İlk başta onun orada olduğunu bilmiyordum. Konuşurken bir haykırış duydum; o iri, uzun boylu bir adamdı ve tavan oldukça alçaktı; o da hemen yukarı aşağı zıplamaya başladı ve ah, Rab'bi övdü, Rab'bi övdü. Gördüğü tam da buydu, tam da gördüğü buydu. Ama onu övüp durdular, sanırım bu onu incitti ve ona ne oldu bilmiyorum” (Manuscript Releases, cilt 17, s. 96, par. 2).
Ölüm (1893)
Yedinci Gün Adventistleri Ansiklopedisi’ne (Benjamin Baker) göre, William Ellis Foy hayatının geri kalanında Özgür İrade Baptistleri’nde (ve 1862’den itibaren bağımsız bir vaiz olarak) aktif hizmetine devam etti. Maine sahilinde papazlık yaptı, vaaz verdi ve canlanma toplantıları düzenledi; hatta Kasım 1891’e kadar Maine’in Steuben kasabasında toplantılar düzenlediği bildirildi. 9 Kasım 1893'te Plantation No. 7'deki (bugünkü Sullivan, Maine yakınlarında) evinde kronik prostatit ve sistitten öldü ve Sullivan'daki Birch Tree Mezarlığı'nda kızı Lauraitta'nın yanına gömüldü. Arthur White’ın Ellen G. White: Messenger to the Remnant adlı eseri, onun hizmetine dair kısa bir Adventist özetini muhafaza etmektedir: “Bu döneme ait kayıt, William Foy ve Hazen Foss’un vizyonlarından bahsetmezsek eksik kalır” (Ellen G. White: Messenger to the Remnant, s. 29, par. 2).
Pfandl’ın The Gift of Prophecy adlı eseri, Delbert W. Baker’ın 1987 tarihli The Unknown Prophet adlı çalışmasıyla ortaya çıkan düzeltilmiş anlayışı kayda geçirir: “Foy, bu üçüncü vizyonda kendisine gösterilenleri anlatmayı bıraktı—belki de bunun ne anlama geldiğini anlamadığı için.” (The Gift of Prophecy, s. 116, par. 3). Pfandl, aynı paragrafta, Baker’ın adlı kitabında eski kaydı düzelttiğini belirtir ve Foy’un “ölümüne kadar papazlık yapmaya, vaaz vermeye ve canlanma toplantıları düzenlemeye devam ettiğini” söyleyen Baker’ın sonucunu alıntılar (The Gift of Prophecy, s. 116, par. 3).