Özet
William Miller, Ellen White’ın “Mesih’in ikinci gelişinin duyurulmasında öncülük etmek üzere Tanrı tarafından özel olarak seçilmiş kişi” olarak tanımladığı bir New England çiftçisi, milis yüzbaşı ve Baptist cemaat üyesiydi (Büyük Mücadele, s. 317, par. 1). 1816’daki dönüşümünün ardından on beş yıl boyunca sistemli bir şekilde Kutsal Kitap’ı inceledikten sonra, Daniel’in 2300 günlük peygamberliğinin kendi neslindeki ikinci gelişi işaret ettiğine ikna oldu. 1831’den ölümüne kadar bu umudu Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da duyurdu ve 1844’te vaazları etrafında toplanan hareket, Yedinci Gün Adventistleri Kilisesi’nin tohum yatağı oldu.
Erken Yaşam
Miller, 15 Şubat 1782'de Massachusetts'in Pittsfield kentinde, “beşi erkek, on biri kız olmak üzere on altı çocuğun en büyüğü” olarak dünyaya geldi (Sylvester Bliss, Memoirs of William Miller, s. 2, par. 3). William dört yaşındayken babası, ailesini Vermont ile New York arasındaki, “neredeyse ıssız bir vahşi doğa” olan ve daha sonra New York’un Low Hampton olarak anılacak olan bir bölgeye taşındı (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 7, par. 3). Resmi eğitimi yetersiz olmasına rağmen, çok okudu, titiz günlükler tuttu ve 1803’te Lucy Smith ile evlendi.
18 Haziran 1812’de Amerika Birleşik Devletleri İngiltere’ye savaş ilan ettiğinde, Miller halihazırda Vermont’ta eyalet gönüllülerinin bir yüzbaşıydı; “yüzbaşı rütbesi, eyalet hükümetinin bu birliğin kurulmasını onayladığı kanunun kabulünden bir gün sonra verilmişti” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 31, par. 7). Plattsburgh seferinde görev yaptı ve 1815’te evine döndü.
Dönüşüm (1816)
Savaştan önce Miller, annesinin evanjelik inancından uzaklaşmıştı. Ellen White o dönemi şu şekilde özetledi: “Bu adamlarla arkadaşlık kurarak Miller, onların düşüncelerini benimsemeye yöneldi” (The Great Controversy, s. 318, par. 1). Aynı paragrafta şunu da ekledi: “Ancak yaklaşık on iki yıl boyunca bu görüşleri sürdürdü. Ancak otuz dört yaşında Kutsal Ruh, günahkar olarak durumunun farkına varmasını sağladı” (Büyük Mücadele, s. 318, par. 1). Miller bu ıstırabı şöyle anlattı: “Yok oluş soğuk ve ürpertici bir düşünceydi ve hesap verme, herkes için kesin yıkımdı. Gökler başımın üstünde tunç gibiydi, yer ise ayaklarımın altında demir gibiydi” (Büyük Mücadele, s. 318, par. 2). Aynı paragraf şöyle sona erer: “Yas tutuyordum, ama umutsuzdum” (Büyük Mücadele, s. 318, par. 2).
Onun dönüşümü, 1816 yılında, Kutsal Yazıları ona açan bir Mesih görümüyle gerçekleşti. O şöyle yazdı:
Kutsal Kitap’ın tam da ihtiyacım olan türden bir Kurtarıcı’yı ortaya koyduğunu gördüm; ve ilham almamış bir kitabın, düşmüş bir dünyanın ihtiyaçlarına bu kadar mükemmel şekilde uyan ilkeleri nasıl geliştirebildiğini görünce şaşkına döndüm. Kutsal Yazıların Tanrı’dan gelen bir vahiy olduğunu kabul etmek zorunda kaldım. Onlar benim sevincim oldular; ve İsa’da bir dost buldum. Kurtarıcı benim için on binler arasında en üstün olanı oldu; ve daha önce karanlık ve çelişkili olan Kutsal Yazılar, artık ayaklarımın lambası ve yolumun ışığı oldu. Zihnim sakinleşti ve tatmin oldu. Rab Tanrı'nın, yaşam okyanusunun ortasındaki bir Kaya olduğunu gördüm. Kutsal Kitap artık benim başlıca çalışma alanım oldu ve içtenlikle söyleyebilirim ki, onu büyük bir zevkle araştırdım. Bana daha önce anlatılmamış olanın yarısını buldum.
(Büyük Mücadele, s. 319, par. 2)
Kutsal Kitap Çalışması ve Peygamberlik Keşifleri (1816–1831)
Miller, iki yıl boyunca tüm yorumları bir kenara bıraktı ve “kenar notları ve konkordansın yardımıyla Kutsal Yazıları birbiriyle karşılaştırdı” (Büyük Mücadele, s. 320, par. 1). Bunu sonraki on üç yıl boyunca sürdürdü. Ellen White, onun aldığı doğaüstü yardımı doğruladı: “Adım adım peygamberlik sözlerinin ana hatlarını izlerken, hakikat zincirinin halkaları birbiri ardına onun çabalarını ödüllendirdi. Cennetin melekleri zihnini yönlendiriyor ve Kutsal Yazıları onun anlayışı için açıyorlardı” (Büyük Mücadele, s. 320, par. 2). Ayrıca şunu da yazdı: “Tanrı, William Miller’ın zihnini peygamberlik sözlerine yönlendirdi ve ona Vahiy kitabı hakkında büyük bir ışık verdi” (Erken Yazılar, s. 231, par. 1). Daniel 8:14’e “bir gün bir yıl” ilkesini uygulayarak, 2300 peygamberlik gününün 1843 veya 1844 civarında sona ereceği sonucuna vardı.
Kamu Hizmeti (1831–1844)
Miller, mesajı halka vaaz etmesi gerektiği yönündeki inancına direndi. Görüşlerini ilk olarak 1831’de Brandon’daki bir Baptist gazetesi olan Vermont Telegraph’ta yayınladı ve “bu konu hakkında ilk kez 1832 yılında halka hitap etti” (John N. Loughborough, The Great Second Advent Movement, s. 120, par. 4). Ellen White’ın anlatımı, tarlalarından çağrılan isteksiz bir çiftçinin aynı görüntüsüyle başlar:
Tanrı, İncil’e inanmayan bir çiftçinin kalbini harekete geçirmek ve onu peygamberlik sözlerini araştırmaya yönlendirmek için meleğini gönderdi. Tanrı’nın melekleri, o seçilmiş kişiyi defalarca ziyaret ederek zihnini yönlendirdiler ve Tanrı’nın halkı için her zaman belirsiz kalan peygamberlik sözlerini onun anlayabilmesi için açtılar.
(Erken Yazılar, s. 229, par. 1)
Ellen White, onun hizmetine girişini, onu Mesih’in büyük öncüsünün yanına yerleştiren bir dille anlatmıştır: “William Miller, titreyerek, Tanrı’nın krallığının gizemlerini halka açıklamaya başladı ve dinleyicilerini peygamberlikler aracılığıyla Mesih’in ikinci gelişine ( ) götürdü. Her çabasıyla güç kazandı. Vaftizci Yahya, İsa’nın ilk gelişini müjdelemiş ve O’nun gelişine zemin hazırlamıştı; aynı şekilde William Miller ve ona katılanlar da Tanrı Oğlu’nun ikinci gelişini ilan ettiler” (Erken Yazılar, s. 229, par. 2).
Vaazlarının niteliği, Maine’de genç bir kızken dinlediği toplantılara dair anılarında şöyle yansıtılmıştır: “1840 yılının Mart ayında, William Miller Maine’in Portland şehrini ziyaret etti ve Mesih’in ikinci gelişi üzerine ilk konferans dizisini verdi. Bu konferanslar büyük yankı uyandırdı ve Bay Miller’ın kullandığı Casco Caddesi’ndeki Hıristiyan kilisesi gece gündüz dolup taşıyordu” (Testimonies for the Church, cilt 1, s. 14, par. 1). Ve muhalefet karşısında sergilediği tavır hakkında şöyle yazmıştır: “Tanrı’nın melekleri, William Miller’a misyonunda eşlik ettiler. O, kararlı ve yılmazdı; kendisine emanet edilen mesajı korkusuzca duyuruyordu” (Early Writings, s. 232, par. 1).
Miller kendi defterini tutuyordu. 1839 Haziranında Lynn’de sona eren Massachusetts turunun ardından not defterine şöyle yazdı: “Böylece Massachusetts turum sona erdi; 1 Ekim 1834’ten 9 Haziran 1839’a kadar – dört yıl, altı ay, dokuz gün – sekiz yüz konferans verdim” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 137, par. 1). Hizmetinin sona ermesiyle birlikte, sessiz bir şaşkınlıkla şöyle yazabildi: “1832’den bu yana üç bin iki yüz konferans verdim” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 254, par. 2).
Joshua V. Himes ile Güçlerini Birleştirme (1839–1840)
Miller’ın bölgesel canlanma hareketlerini ulusal bir harekete dönüştüren bağlantı, 1839 yılının sonunda kuruldu. Bliss şöyle yazıyor: “11 Kasım’da Bay M., New Hampshire’ın Exeter kentinde bir dizi konferans başlattı ve bu konferanslar 19’una kadar sürdü. 12'sinde orada Christian Connection'ın bir konferansı vardı ve hepsi bir araya gelerek Bay Miller'ı ziyaret ettiler” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 139, par. 2). Miller o konferansta gelecekteki yayıncısıyla tanıştı: “İşte bu vesileyle, o zamanlar Boston'daki Chardon Caddesi kilisesinin papazı olan Yaşlı Joshua V. Himes ile tanıştı. Elder H., 19 Ekim'de Bay M.'ye mektup yazarak onu kilisesinde bir dizi konferans vermeye davet etmişti. Şimdi davetini yeniledi ve Aralık ayında bir konferans dizisi vaadi aldı” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 139, par. 3).
Boston'daki konferans dizisi birkaç hafta sonra başladı: “7 Aralık'ta Boston'a vardı ve 8'inden 16'sına kadar Chardon Caddesi kilisesinde konferanslar verdi; bu, o şehirdeki ilk konferans dizisiydi” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 139, par. 4). Miller’ın Şubat 1840’taki üçüncü Boston konferans dizisi, Adventist yayıncılığının doğduğu andı. Bliss şöyle yazıyor: “8 Şubat’tan 29 Şubat’a kadar, Bay M., kapılar açıldıkça Boston’da, Marlboro Şapeli’nde ve diğer yerlerde üçüncü ders serisini verdi. Advent doktrinine adanmış bir derginin yayınlanması, bu toplantı dizisi sırasında gerçekleşti” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 144, par. 1). Miller, müzakereleri şöyle hatırlıyor: “1840 kışında Boston’a yaptığım ziyaret sırasında, Kardeş Himes’e bir gazete çıkarma konusundaki isteklerimi ve bu konuda yaşadığım zorlukları anlattım. O da, eğer bununla hakikatin davasının ilerleyeceğini düşünürsem, bu konuya adanmış bir gazete çıkarmayı hemen teklif etti. Ertesi hafta, hiçbir abonesi veya yardım vaadi olmadan, 20 Mart [28 Şubat] 1840'ta Signs of the Times'ın ilk sayısını yayınladı” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 144, par. 3).
Mesih’in ikinci gelişine inananların ilk Genel Konferansı o Ekim ayı için belirlenmişti. Miller katılmaya kararlıydı, ancak yolda bir kaza geçirdi: “14 Ekim 1840’ta Boston’da toplanacak olan Mesih’in ikinci gelişine inananların ilk Genel Konferansı’na katılmak üzere, Bay Miller 8’inde evden ayrıldı ve evinden yaklaşık iki mil uzaklıktaki Fairhaven, Vermont’a kadar gitti; burada şiddetli bir tifo atağı geçirdi. Aynı günün öğleden sonra Low Hampton'a geri taşındı. Böylece, uzun zamandır arzuladığı, kendisiyle aynı işte çalışan meslektaşlarıyla bir araya gelme ayrıcalığından mahrum kaldı” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 152, par. 4).
1841 baharında Miller, vaazlarının boyutunu ölçebiliyordu. Lowell’deki vaazlarından sonra, 1 Ekim 1839’dan bu yana “dört bin beş yüz altmış mil yol katettiğini ve her biri ortalama bir buçuk saat süren altı yüz yirmi yedi vaaz verdiğini, bunun sonucunda da yaklaşık beş bin umut verici dönüşüm sağladığını” hesapladı (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 157, par. 1).
Hayal Kırıklıkları (1843–1844)
Miller başlangıçta, 21 Mart 1843'ten 21 Mart 1844'e kadar süren Yahudi yılı içinde Mesih'in gelişini bekliyordu. Bu tarih geçtiğinde, kehanete olan inancından vazgeçmeden yanlış değerlendirme yaptığını kabul etti. 22 Ekim 1844'ü o gün olarak belirleyen yedinci ay hareketiyle ilgili olarak şöyle yazdı: “Bu nedenle, 22 Ekim’den yaklaşık iki veya üç hafta öncesine kadar bu hareketle hiçbir ilgim yoktu; ancak o tarihte hareketin bu kadar yaygınlaştığını görünce ve bunun olası bir zaman dilimi olduğunu düşünerek, bunun Tanrı’nın işi olduğuna ikna oldum ve eğer bu tarih geçerse, ilk yayınladığım tarihte olduğundan daha fazla hayal kırıklığına uğrayacağımı hissettim” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 330, par. 1). 22 Ekim tarihi, eski Karait takvimine göre, Yahudi takviminin yedinci ayının onuncu günü olan Kefaret Günü'ne denk geliyordu (Loughborough, The Great Second Advent Movement, s. 109, par. 1).
Son Yılları ve Ölümü
Miller, Mesih’in yakında geri döneceğini ummaya devam etti, ancak Vahiy 14’teki üçüncü meleğin mesajını kabul etmedi; bu mesaj, daha sonra inanç arkadaşları tarafından Şabat ve göksel kutsal yerle özdeşleştirildi. Ellen White’a, Miller’ın son mücadelesine dair bir vizyon verildi: “Dikkatim o sırada William Miller’a çekildi. Şaşkın görünüyordu ve halkı için duyduğu endişe ve kederle eğilmişti” (Erken Yazılar, s. 257, par. 1). Aynı paragrafta şöyle devam etti: “Onu karanlıkta tutmak ve gerçeğe karşı çıkanlar arasında etkisini sürdürmek için insani bir baskı uygulandı” (Erken Yazılar, s. 257, par. 1). Bir sonraki sayfada şunları ekledi: “William Miller üçüncü mesajın ışığını görebilseydi, ona karanlık ve gizemli görünen pek çok şey açıklığa kavuşacaktı” (Erken Yazılar, s. 258, par. 1).
Aylarca yatağa mahkum kaldıktan sonra Miller, Low Hampton’daki evinde vefat etti: “20 Aralık 1849 öğleden sonra saat üçte huzur içinde uykuya daldı” (Everett N. Dick, Founders of the Message, s. 65, par. 3). Peygamber Daniel’in son sözleri mezar taşına kazınmıştı: “Ama sen sonuna kadar yoluna devam et, çünkü dinleneceksin ve günlerin sonunda payına düşeni alacaksın” (Bliss, Memoirs of William Miller, s. 383, par. 3).
Ellen White’ın onun hayatı ve ölümü üzerine yaptığı değerlendirme, Adventist okuyucuların en sık hatırladığı son sözlerdir:
Musa, Vaat Edilen Topraklara girmek üzereyken hata yaptı. Aynı şekilde, William Miller’ın da göksel Kenan’a girmek üzereyken, etkisinin gerçeğe aykırı olmasına izin vererek hata yaptığını gördüm. Başkaları onu buna yönlendirdi; başkaları bunun hesabını vermelidir. Ancak melekler, bu Tanrı hizmetkarının değerli tozunu gözetiyorlar ve o, son borazan sesiyle dirilecektir.
(Erken Yazılar, s. 258, par. 2)