Özet
Latin Amerika'da Fernando olarak bilinen Ferdinand Anthony Stahl, And Dağları ve Yukarı Amazon'daki yerli halklara yönelik Yedinci Gün Adventistleri misyonerliğinin öncüsüydü. Eşi Ana Christina Carlson Stahl (1870–1968) ile birlikte, aralıksız olarak otuz yıl boyunca misyonerlik yaptı — Bolivya (1909–1911), Peru'nun Titicaca Gölü yaylalarındaki Aymara ve Quechua halkları (1911–1918), yine Peru'nun başkenti ve Titicaca Gölü (1920–1921), orta Peru'nun Brow Ormanı'ndaki Asháninka ve Yánesha halkları (1921–1927) ve Iquitos Amazon havzası (1927–1939). 3 Ocak 1874'te Michigan'ın Pentwater kentinde doğan Stahl, bebeklik döneminde babasını kaybetmiş, on yaşında şiddet uygulayan üvey babasından kaçmış, Milwaukee'deki bir restoranda İsveç doğumlu eşiyle tanışmış, 1901'de vaftiz edilmiş ve Battle Creek Sanitarium'da eğitim görmüş bir Alman-Amerikalıydı. 30 Kasım 1950'de, yetmiş yedi yaşında Kaliforniya'nın Oroville kentinde vefat etti.
Pentwater'dan Battle Creek'e (1874–1909)
Per Gluder Quispe’nin Yedinci Gün Adventistleri Ansiklopedisi’ndeki makalesine göre, Ferdinand Stahl 3 Ocak 1874’te Michigan’ın Pentwater kentinde Alman asıllı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası o sekiz aylıkken vefat etti; üvey babası ona o kadar kötü davrandı ki, on yaşındayken 'dan kaçtı. 22 Kasım 1870'de İsveç'in Vexiar kentinde doğan ve 1886'da Minneapolis'e göç eden Ana Christina Carlson ile, onun Milwaukee'de garson olarak çalıştığı bir restoranda tanıştı. 5 Ağustos 1894'te evlendiler. 1900 civarında Emma Thompson Anderson (o sırada Çin'e atanmıştı) ile İncil çalışmalarına başladılar, Milwaukee Adventist kilisesinden James Campbell ile devam ettiler ve Mart 1901'de O. C. Godsmark tarafından vaftiz edildiler. Ferdinand, Wisconsin'in Madison kentinde hemşirelik kursuna devam etti, ardından Battle Creek Sanitarium'da misyoner hemşirelik eğitimini tamamladı; çift daha sonra Ohio'nun Cleveland kentinde Battle Creek şubesi sanitarium kliniğini yönetti; burada Ana eğitimini tamamladı ve ikinci çocukları Wallace doğdu.
“En Zor Yer” için Gönüllü Olmak (1909)
ESDA'ya göre, Stahl Ellen White'a bir mektup yazarak “dünyanın en zor yeri”ne gönderilmeyi talep etti — ilk seçenek olarak Madagaskar'ı, ikinci seçenek olarak ise “Güney Amerika'daki İnka Kızılderilileri”ni belirtti. Ellen White, ona Washington, D.C.'de düzenlenen 1909 Genel Konferans Oturumu'na (13 Mayıs – 6 Haziran 1909) katılmasını söyledi. Bu oturumda Stahl ailesi, Güney Amerika Bölümü Başkanı J. W. Westphal’ın Bolivya’ya gitme önerisini kabul etti, kendi yol masraflarını karşıladı ve 26 Haziran 1909’da iki çocuklarıyla birlikte New York’tan Peru’nun Mollendo limanına doğru yola çıktı. Mollendo’dan tren ve vapurla Arequipa, Puno ve La Paz’a geçtiler; bu yolculuk yirmi gün sürdü.
Bolivya ve Titicaca Gölü’nün Aymara Halkı (1909–1918)
1913 Genel Konferans Bülteni, çalışmalarının Bolivya'dan Peru'ya geçtiği anı şöyle kaydetmektedir: “Birliğimizin ilginç özelliklerinden biri, Titicaca Gölü kıyılarındaki Kızılderililer arasında yürütülen çalışmadır. Son Genel Konferans’a giderken, Şabat’ı kutlamaya başlamış birkaç Kızılderili ile sohbet etme fırsatı buldum” (Genel Konferans Bülteni, 29 Mayıs 1913, s. 184, 2. paragraf).
Aynı paragraf, hızlı büyümeyi de kaydetmektedir: “O dönemde, Kardeş F. A. Stahl Bolivya’da çalışmak üzere gönderilmişti. Ancak Kızılderililer arasındaki ilgi ve yardım talebi o kadar büyüktü ki, kısa sürede zamanının çoğunu bu çalışmaya ayırmasının uygun olacağını gördü ve bu çalışma hızla büyüdü; şu anda altmıştan fazla üyemiz olan bir kilisemiz var ve pek çok kişi Şabat’ı kutluyor ya da bu konuya derin ilgi duyuyor. Bu durum, ünlü İnka imparatorluğunun Kızılderili torunları arasında Protestanların çabalarının pratikte ilk meyvesi olması nedeniyle daha da ilginçtir” (Genel Konferans Bülteni, 29 Mayıs 1913, s. 184, 2. paragraf).
Stahl’ın aynı 1913 oturumuna gönderdiği sahadan selamlaması: “Konferanstaki sevgili kardeşler, Bolivya’daki biz çalışanlardan selamlar ve Rab’bin bereketleri üzerinize olsun” (Genel Konferans Bülteni, 27 Mayıs 1913, s. 160, par. 6).
Zulüm ve Direniş
1913 Genel Konferans Bülteni, çalışmanın karşılaştığı şiddetli muhalefeti şöyle kaydetmektedir: “Buradaki kardeşler cesaretlidir. Peru’da birkaç kilise ve bazı çok samimi inananlar vardır. İç kesimlerdeki Kızılderililer arasındaki çalışma gelişmektedir ve kilise yetkilileri tedirgin olmaya başlamıştır. Lima’ya gelmeden sadece birkaç gün önce, buraya gelirken piskopos, Titicaca Gölü’ndeki misyonumuza saldırmak için iki yüz Kızılderili ile gelmişti. Kilisemize girdiler, duvardan ayet kartlarını indirdiler, bazı Kızılderili kardeşlerimizi tekmelediler ve diğerlerini sekiz gün hapis cezasına çarptırdılar” (Genel Konferans Bülteni, 1 Haziran 1913, s. 211, par. 22).
James R. Nix’in Passion, Purpose & Power adlı kitabında, bu çalışmanın bedeli ve Stahl’ın alçakgönüllü mizahı şöyle anlatılıyor: “Fernando Stahl, Peru’ya gönderilmiş en tanınmış Adventist misyonerdir. O dönemde Peru’da din özgürlüğü diye bir şey yoktu. Adventist mesajını kabul edenler, Elder Stahl’ın kendisi gibi zulüm gördü” (Passion, Purpose & Power, s. 149, par. 2).
Bülten’de yüksek irtifanın Stahl’ın vücuduna verdiği zarara ilişkin şu açıklama yer almaktadır: “Kardeş Stahl o kadar yüksek bir irtifada çalışmıştır ki, akciğerleri kalbin serbestçe çalışmasını ciddi şekilde engelleyecek kadar genişlemiş görünmektedir. Bir süreliğine onun yerine başka birinin geçmesi ve ona dinlenme fırsatı verilmesi gerektiği açıktır” (Genel Konferans Bülteni, 1 Haziran 1913, s. 212, 1. paragraf).
“Ölmekten Korkmuyorum” — Titicaca Gölü’nden Marie
1913 Bülteninde Stahl misyonundan alıntılanan en ünlü pasaj, J. W. Westphal’ın önceki kış Titicaca Gölü istasyonuna yaptığı ziyaretten aktarılmış olup, aynı paragrafta şöyle yer almaktadır: “Kardeş Stahl bize, toplantılara düzenli olarak katılan, zeki ve tatlı yüzlü genç bir Kızılderili kız olan Marie’den bahsetti. Kardeş Stahl onu hemşire ve çalışma arkadaşı olarak yetiştirmeyi umuyordu. Aniden Marie gelmeyi bıraktı. Bir Şabat geçti, bir başkası. Ne Şabat günü ne de hafta içi, köyündeki evinden 9 mil uzaklıktaki misyona gelmedi. Sonra Kardeş ve Kardeş Stahl, Marie’yi alıkoyan şeyin ne olduğunu öğrenmek için köye gittiler; çünkü arkadaşları başından beri gelmemesi için onu ikna etmeye çalışıyorlardı. Onu küçük bir kulübede, çiçek hastalığından ölmek üzereyken buldular. Onları tanıyabildi. Misyonda söylenen ilahilerden birini söylemelerini istedi. Ve böylece küçük kulübede krallığın ilahilerinden birini söylediler; Marie, kurumuş ve şişmiş dudaklarıyla onlara eşlik etmeye çalışıyordu” (Genel Konferans Bülteni, 2 Haziran 1913, s. 226, par. 4).
Aynı paragrafta yer alan Marie’nin son tanıklığı: “Peru’ya geldiğiniz için çok mutluyum. Öleceğimi biliyorum, ama ölmekten korkmuyorum. Siz gelmeden önce korkardım; şimdi korkmuyorum; çünkü İsa geldiğinde beni alacağını biliyorum” (Genel Konferans Bülteni, 2 Haziran 1913, s. 226, par. 4).
Brow Ormanı, Iquitos ve Asháninka (1921–1939)
ESDA’ya göre, 1918’deki izin ve 1920–1921’deki kısa süreli Lima hizmetinden sonra, Stahl çifti Temmuz 1921’de Peru’nun merkezindeki Brow Ormanı’na yöneldi ve Asháninka ile Yánesha halkları arasında Metraro misyon istasyonunu kurdu. 1927'den itibaren Yukarı Amazon havzasında Adventist çalışmalarının öncülüğünü yaptılar ve Iquitos'a yerleştiler; burada Ana, günümüzde Clínica Adventista Ana Stahl olarak bilinen küçük bir doğum evi açtı. Onlara William Schaeffler, Henry ve Barbara Westphal, Ricardo ve Georgiana Hayde ile ulusal çalışanl Bernabé ve Carmen Chávez, Juan Ramos, Rufino Pacho ve Auxiliadora adlı buharlı gemi katıldı. Sağlık sorunları nedeniyle 1939'da Kaliforniya'nın Paradise kentine emekli oldular.
James R. Nix’in Kardeş Condori’nin Hikayesi
Nix’in Passion, Purpose & Power (Tutku, Amaç ve Güç) adlı kitabına göre, Titicaca Gölü’nün kuzey kıyısındaki çalışmalar, sabrı Adventist umudunu somutlaştıran bir tanık ortaya çıkardı: “1923 civarında, Stahl, Peru’daki Titicaca Gölü’nün kuzey kıyısında vaaz verdi. Daha önce arazisinde küçük bir Katolik kilisesinin inşa edilmesine izin vermiş olan Kardeş Condori, Stahl’ın imanla doğruluk ve Mesih’in ikinci gelişi mesajını kabul etti. Adventist inancını kabul ettikten sonra, kilisesini Yedinci Gün Adventistleri kilisesine dönüştürdü. Kısa bir süre sonra taş kilise yıkıldı ve Kardeş Condori gölün diğer tarafına kaçmak zorunda kaldı. On beş yıl sonra hâlâ evine dönememişti; çünkü oraya dönmesi onun için güvenli değildi” (Passion, Purpose & Power, s. 150, par. 2).
Ölümü (1950) ve Mirası
ESDA’ya göre, 1939–1940 yıllarında kuzey Kaliforniya’daki Klamath Kızılderilileri arasında kısa bir süre çalıştıktan sonra, Stahl, Kaliforniya’nın Oroville kentindeki evinin yakınında küçük bir kilisede papazlık yaptı. 30 Kasım 1950’de yetmiş altı yaşında öldü. Ana, ondan on sekiz yıl sonra, 5 Ekim 1968’de Kaliforniya’nın Paradise kentinde doksan yedi yaşında öldü.
Bugün, Iquitos'taki Clínica Adventista Ana Stahl ve La Sierra Üniversitesi'ndeki Stahl Dünya Misyon Merkezi (1992'de açıldı) ailenin adını taşımaktadır; Asháninka halkı onu hayattayken él nos amaba — “bizi sevdi” — olarak tanırdı; bu başlık daha sonra Alejandro Bullón'un Campa halkı arasındaki çalışmalarını anlatan biyografisine verildi.