സംഗ്രഹം
ജോൺ ഗോട്ട്ലീബ് മാറ്റ്സൺ സ്കാൻഡിനേവിയയിലെ ആദ്യത്തെ സെവൻത്-ഡേ അഡ്വെന്റിസ്റ്റ് മിഷനറിയും ഒരു ഡാനിഷ്-അമേരിക്കൻ പാസ്റ്റർ, എഡിറ്റർ, സുവിശേഷ ഗായകൻ എന്നിവരുമായിരുന്നു. 1835 ഏപ്രിൽ 2-ന് ഡെൻമാർക്കിലെ ലാംഗ്ലാൻഡിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം, 1854-ൽ കുടുംബത്തോടൊപ്പം അമേരിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറുകയും, 1859-ൽ ക്രിസ്തുമതത്തിൽ ചേരുകയും, 1862-ൽ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് പാസ്റ്ററായി നിയമിതനാവുകയും, 1863-ൽ ഏഴാം ദിവസത്തെ ശബ്ബത്ത് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1867-ൽ 'ലിവ് ഓഗ് ഡോഡ്' (ജീവനും മരണവും) എന്ന പുസ്തകം മുതൽ ഡാനിഷ്-നോർവീജിയൻ ഭാഷയിലുള്ള ആദ്യത്തെ അഡ്വെന്റിസ്റ്റ് സാഹിത്യങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1877-ൽ സ്കാൻഡിനേവിയയിലെ ആദ്യത്തെ അഡ്വെന്റിസ്റ്റ് മിഷനറിയായി അദ്ദേഹം ഡെൻമാർക്കിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി. 1896 മാർച്ച് 30-ന്, അറുപതാം വയസ്സിൽ ബാറ്റിൽ ക്രീക്കിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
ലാംഗ്ലാൻഡിൽ നിന്ന് വിസ്കോൺസിനിലേക്ക് (1835–1863)
എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് സെവൻത്-ഡേ അഡ്വെന്റിസ്റ്റ്സ് (ഇവോൺ ജോഹാൻസൺ ഓസ്റ്റർ) അനുസരിച്ച്, മാറ്റെസൺ 1835 ഏപ്രിൽ 2-ന് ഡെൻമാർക്കിലെ ലാംഗ്ലാൻഡിലാണ് ജനിച്ചത്. 1854-ൽ അദ്ദേഹം മാതാപിതാക്കളോടും, രണ്ട് സഹോദരിമാരോടും, മറ്റ് ഇരുപത് പേരടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘത്തോടുമൊപ്പം അമേരിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറി - ഇംഗ്ലീഷിലുള്ള പ്രാവീണ്യം കാരണം ഈ സംഘത്തിന്റെ നേതാവായി മാറ്റെസൺ പ്രവർത്തിച്ചു. കുടുംബം വിസ്കോൺസിനിലെ ബ്രൗൺ കൗണ്ടിയിലുള്ള ന്യൂ ഡെൻമാർക്കിൽ താമസമാക്കി. 1859-ൽ അദ്ദേഹം ക്രിസ്തുമതത്തിൽ ചേർന്നു, 1860-ൽ ഷിക്കാഗോയിലെ ഡഗ്ലസ് ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് തിയോളജിക്കൽ കോളേജിൽ ചേർന്നു, 1862-ൽ ഒരു ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് പാസ്റ്ററായി നിയമിതനായി. അദ്ദേഹം നോർവേയിലെ ട്രോംസോയിൽ നിന്നുള്ള അന്ന സിവർട്സനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. 1863-ൽ, വിസ്കോൺസിനിലെ പോയ് സിപ്പിയിൽ വെച്ച്, അദ്ദേഹം തൻ്റെ അയൽക്കാരനായ പി. എച്ച്. കാഡിയിൽ നിന്ന് ഏഴാം ദിവസത്തെ ശബ്ബത്ത് പറ്റി പഠിച്ചു; ഈ പുതിയ ബോധ്യം വിശദീകരിക്കുന്ന ആറുമാസത്തെ യോഗങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു കുടുംബം ഒഴികെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മുഴുവൻ ബാപ്റ്റിസ്റ്റ് സഭയും ശബ്ബത്ത് ആചരിക്കുന്ന അഡ്വെൻ്റിസ്റ്റുകളായി മാറി.
ആദ്യത്തെ ഡാനിഷ്-നോർവീജിയൻ ലഘുലേഖ — ലിവ് ഓഗ് ഡോഡ് (1867)
ലഫ്ബറോയുടെ ഗ്രേറ്റ് സെക്കൻഡ് ആഡ്വെൻ്റ് മൂവ്മെൻ്റ്, സ്കാൻഡിനേവിയൻ ഭാഷകളിലെ അഡ്വെൻ്റിസ്റ്റ് പ്രസിദ്ധീകരണ പ്രവർത്തനത്തിൻ്റെ സ്ഥാപക നിമിഷം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു: "1866-ൽ, എൽഡർ ജോൺ മാറ്റെസൺ, സ്കാൻഡിനേവിയക്കാരുടെ ഉപയോഗത്തിനായി അവരുടെ ഭാഷയിൽ ലഘുലേഖകളും പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും അച്ചടിക്കാൻ റിവ്യൂ ആൻഡ് ഹെറാൾഡ് ഓഫീസിലെ മാനേജർമാർ തയ്യാറാണോ എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താനായി അവരോട് അപേക്ഷിച്ചു. ഓഫീസിലെ പണത്തിന്റെ കുറവ് കാരണം അത് ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ അറിയിച്ചു; എന്നാൽ വിസ്കോൺസിനിലും മിനസോട്ടയിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജ്യക്കാരുണ്ടായിരുന്നു. അവർക്ക് സത്യം തങ്ങളുടെ മാതൃഭാഷയിൽ അച്ചടിക്കാൻ അതിയായ ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നു. സാമ്പത്തികമായി സാധാരണക്കാരും അമ്പതിൽ താഴെ ആളുകളേ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അവർ 1,000 ഡോളർ പണമായി സമാഹരിച്ച് ആ ആവശ്യത്തിനായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകളിൽ ഏൽപ്പിച്ചു" (ദി ഗ്രേറ്റ് സെക്കൻഡ് ആഡ്വെന്റ് മൂവ്മെന്റ്, പേജ് 413, ഖണ്ഡിക 3).
അതേ ഖണ്ഡികയിൽ മാറ്റ്സൺ തൻ്റെ ഡാനിഷ്-നോർവീജിയൻ കൈയെഴുത്തുപ്രതി പ്രസിദ്ധീകരണ കമ്മിറ്റിക്ക് മുന്നിൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ ഉറക്കെ വായിച്ച നിമിഷം ഇങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു: "ഈ പണവും ഭംഗിയായി തയ്യാറാക്കിയ ഒരു കൈയെഴുത്തുപ്രതിയും സഹിതം എൽഡർ മാറ്റ്സൺ ബാറ്റിൽ ക്രീക്കിൽ വന്ന്, അച്ചടിച്ച പുസ്തകങ്ങൾക്കായി വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചു. മുൻപ് ഉന്നയിച്ച എതിർപ്പുകളെ നേരിടാൻ തയ്യാറായിരുന്നതുകൊണ്ട്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു, 1867 മാർച്ച് 18-ന്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകമായ 'ലിവ് ഓഗ് ഡോഗ്' (ജീവിതവും മരണവും) എന്നതിനായി തയ്യാറാക്കിയ ' ' എന്ന കൈയെഴുത്തുപ്രതി, പ്രസിദ്ധീകരണ സമിതിയിലെ അംഗങ്ങളായിരുന്ന എൽഡർ ജെ. എൻ. ആൻഡ്രൂസിനും എനിക്കും വായിച്ചു കേൾപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം തുടങ്ങി. മറ്റൊരു തരത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി ഡാനിഷ്-നോർവീജിയൻ ഭാഷയിൽ എന്താണ് പറഞ്ഞിരുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം ഞങ്ങളോട് ഇംഗ്ലീഷിൽ പറഞ്ഞു" (ദി ഗ്രേറ്റ് സെക്കൻഡ് ആഡ്വെന്റ് മൂവ്മെന്റ്, പേജ് 413, ഖണ്ഡിക 3).
മാറ്റെസന്റെ സ്വപ്നവും എല്ലൻ വൈറ്റിന്റെ ദർശനവും (1860-കൾ)
അവരുടെ ശുശ്രൂഷയിലെ ഒരു ഇരുണ്ട കാലഘട്ടത്തിൽ — എല്ലൻ വൈറ്റ് അത്രയധികം നിരാശയിലായിരുന്നു, "ഞാനൊരു നിരീശ്വരവാദിയായി മാറുമോ എന്ന് ഭയപ്പെടുന്നു" എന്ന് അവർ തൻ്റെ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു — വിസ്കോൺസിനിൽ നിന്ന് ജോൺ മാറ്റെസനിൽ നിന്നൊരു കത്ത് വന്നു, അതിൽ ഒരു സ്വപ്നമുണ്ടായിരുന്നു. ടെസ്റ്റിമണീസ് ഫോർ ദി ചർച്ച്, വാല്യം 1, ആ നിമിഷം ഇങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു: "ഞങ്ങൾക്ക് ബുഷ്നെല്ലിൽ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ എനിക്ക് പോകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഞാൻ എൻ്റെ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം താമസിയാതെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസിൽ നിന്ന് സഹോദരൻ മാറ്റ്സന്റെ ഒരു കത്തുമായി മടങ്ങിവന്നു, അതിൽ താഴെ പറയുന്ന സ്വപ്നം അടങ്ങിയിരുന്നു" (ടെസ്റ്റിമണീസ് ഫോർ ദി ചർച്ച്, വാല്യം 1, പേജ് 596, ഖണ്ഡിക 3).
അതേ വാല്യത്തിൽ എല്ലൻ വൈറ്റിന്റെ പ്രതികരണം ഇപ്രകാരമാണ്: "ഈ സ്വപ്നം എനിക്ക് കുറച്ച് പ്രോത്സാഹനം നൽകി. എനിക്ക് സഹോദരൻ മാറ്റ്സണിൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു. എൻ്റെ ജഡിക കണ്ണുകളാൽ അവനെ കാണുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ, അവൻ്റെ അവസ്ഥ എനിക്ക് ദർശനത്തിൽ കാണിച്ചുതരപ്പെട്ടു" (സഭയ്ക്കുള്ള സാക്ഷ്യപത്രങ്ങൾ, വാല്യം 1, പേജ് 599, ഖണ്ഡിക 1). അതേ ഖണ്ഡികയിൽ അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു: "സഹോദരൻ മാറ്റെസൺ എനിക്ക് വിനയം ഉള്ളവനായിട്ടാണ് കാണിച്ചുതന്നത്, അദ്ദേഹം തൻ്റെ സമർപ്പണം നിലനിർത്തുകയാണെങ്കിൽ, ദൈവത്തിന്റെ കുഞ്ഞാടിന്റെ അടുത്തേക്ക് ആത്മാക്കളെ നയിക്കാൻ യോഗ്യനായിരിക്കും." (സഭയ്ക്കുള്ള സാക്ഷ്യപത്രങ്ങൾ, വാല്യം 1, പേജ് 599, ഖണ്ഡിക 1).
സ്കാൻഡിനേവിയയിലേക്കുള്ള ദൗത്യം (1877–1896)
ലഫ്ബറോയിലെ 'ഗ്രേറ്റ് സെക്കൻഡ് ആഡ്വെൻ്റ് മൂവ്മെൻ്റ്' സ്കാൻഡിനേവിയൻ മിഷൻ്റെ തുടക്കം ഇങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു: "1887-ൽ എൽഡർ ജോൺ മാറ്റെസൺ ആണ് സ്കാൻഡിനേവിയൻ ജനതയിലേക്കുള്ള മിഷൻ ആരംഭിച്ചത്. ജൂൺ 6-ന് അദ്ദേഹം ഡെൻമാർക്കിലെ ജെലാൻഡിലുള്ള വേയ്ലെയിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. അദ്ദേഹം ആ രാജ്യത്ത് പോയപ്പോൾ, അമേരിക്കയിലെ സുഹൃത്തുക്കൾ അയച്ചുകൊടുത്ത പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ലഘുലേഖകളും വായിച്ചതിലൂടെ ശബ്ബത്ത് ആചരിക്കാൻ തുടങ്ങിയ കുറച്ചുപേർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു" (ദി ഗ്രേറ്റ് സെക്കൻഡ് ആഡ്വെൻ്റ് മൂവ്മെൻ്റ്, പേജ് 413, ഖണ്ഡിക 1). (ലഫ്ബറോയിലെ രേഖ 1887 എന്ന വർഷമാണ് നൽകുന്നത്, എന്നാൽ ESDA-യുടെ അനുസരണം യഥാർത്ഥത്തിൽ യാത്ര ആരംഭിച്ചത് 1877-ലായിരുന്നു.)
ESDA-യുടെ അനുസരിച്ച്, സ്കാൻഡിനേവിയയിൽ മാറ്റ്സൺ, നോർവേയിലെ ക്രിസ്റ്റ്യാനിയയിൽ (ഒസ്ലോ) വെച്ച് ഡാനിഷ്-നോർവേജിയൻ 'ടൈഡേഴ്സ് ടേഗ്ൻ' (സൈൻസ് ഓഫ് ദി ടൈംസ്) സ്ഥാപിക്കുകയും, ഡെൻമാർക്കിലും നോർവേയിലും ശബ്ബത്ത് പാലിക്കുന്ന കമ്പനികളും കോൺഫറൻസുകളും സ്ഥാപിക്കുകയും, 1880-ൽ ഡാനിഷ്-നോർവേജിയൻ കോൺഫറൻസ് സംഘടിപ്പിക്കുകയും, എല്ലൻ വൈറ്റിന്റെ നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ ഡാനിഷ്-നോർവേജിയൻ ഭാഷയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1888-ൽ ക്ഷീണിച്ച ആരോഗ്യവുമായി അദ്ദേഹം അമേരിക്കയിലേക്ക് മടങ്ങിവരുകയും ബാറ്റിൽ ക്രീക്കിൽ എഡിറ്റോറിയൽ ജോലിയിൽ തുടരുകയും ചെയ്തു.
മരണം (1896)
എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് സെവൻത്-ഡേ അഡ്വെന്റിസ്റ്റ്സ് അനുസരിച്ച്, മാറ്റെസൺ 1896 മാർച്ച് 30-ന് മിഷിഗണിലെ ബാറ്റിൽ ക്രീക്കിൽ വെച്ച് തൻ്റെ അറുപത്തിയൊന്നാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു.