Özet
Stephen Nelson Haskell, bir sabun üreticisi ve çiftlik işçisiydi; 1853 yılında Şabat inancına geçtikten sonra, Yedinci Gün Adventistleri Kilisesi’ne müjdeci, konferans başkanı, misyoner öncüsü ve yazar olarak neredeyse yetmiş yıl boyunca aralıksız hizmet etti. 1869'da kilisenin ilk düzenli broşür ve misyonerlik derneğinin kurulmasına yardım etti, Kaliforniya Konferansı başkanlığı görevini üç ayrı dönem boyunca yürüttü (1879–1887, 1891–1894, 1908–1911) ve üçüncü meleğin mesajının yayılmasını teşvik etmek amacıyla İngiltere, İsviçre, Fransa, Avustralya, Yeni Zelanda, Hindistan, Çin, Japonya ve Güney Afrika'ya seyahat etti. Kendisinden yirmi yaş büyük olan Mary Howe (evl. 1850, ö. 1894) ile evliydi ve eşinin ölümünden sonra Hetty Hurd (1897) ile evlendi. 1922 yılında seksen sekiz yaşında vefat etti.
Ölüm döşeğindeki babasına verdiği söz (1850)
Steinweg’in Lest We Forget adlı kitabı, Haskell’ı hayatının sonraki kırk dört yılını şekillendirecek bir evliliğe götüren anla başlar: “Bana söz ver,” diye yalvardı ölmek üzere olan adam. “Ben öldükten sonra Mary’ye bakacağına söz ver. O çok çaresiz ve dünyada yapayalnız kalacak.” Ölmek üzere olan adam, Haskell’ın eski bir dostu olan Çiftçi Howe’du. On yedi yaşındaki Stephen — yaşına göre olgun bir gençti — söz verdi, çiftliğin sorumluluğunu üstlendi ve 1850’de Mary Howe ile evlendi. Steinweg şöyle yazıyor: “Mary, Stephen’dan yirmi yaş büyüktü. Mary vefat edip ebedi istirahatine kavuşana kadar, çocukları olmasa da yaklaşık 45 yıl boyunca mutlu bir hayat sürdüler” (Lest We Forget, bkz. 152. bölüm, s. 301, 4. paragraf).
Doğum, Din Değişimi ve İlk Vaaz (1834–1853)
Steinweg, Haskell’ın “22 Nisan 1833’te Massachusetts’in Oakham kasabasında” doğduğunu kaydeder (Lest We Forget, bkz. 152, s. 301, ¶ 6). Kasaba kayıtlarında aslında yıl 1834 olarak geçmektedir — Haskell'ın kendisi 1833'ü kullanmış gibi görünmektedir. Aynı paragrafta Steinweg'in onun erken dönem kişilik oluşumuna dair tasviri yer almaktadır: “Haskell'ın ebeveynleri Kongregasyonel Kilise'nin üyeleriydi. Henüz sekiz yaşındayken, genç Stephen bir temperance yeminini imzaladı ve 1848'de 15 yaşında din değiştirmesinin ardından ebeveynlerinin kilisesine katıldı. Haskell sabun yapımını bir meslek olarak öğrendi ve ayrıca Çiftçi How'un çiftliğini idare etmesine yardım etmek için onun yanında çalışmaya başladı” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 301, ¶ 6).
1852'de Haskell ilk advent vaazını dinledi. Steinweg, onun içten gelen tepkisini şöyle kaydetmiştir: “Karşılaştığı herkese o vaazdan bahsetti ve kısa süre sonra bir komşusu tarafından neden kendisinin vaaz vermediğini sordu” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 301, ¶ 7). Haskell ilk başta kararsızdı ve ilk vaazını büyük bir utanç içinde verdi.
Şabat, Broşür ve Bir Kanada Ormanı (1853–1854)
Steinweg, Haskell’ı yedinci gün Şabat’a getiren anı şöyle kaydetmiştir: “1853’te Review, sadece ‘Elihu on the Sabbath’ başlıklı küçük bir broşür yayınlamaya başladı. Bu broşür, Stephen N. Haskell’ı Şabat’ı tutan bir Adventist yapmada büyük rol oynayacaktı.” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 302, ¶ 8).
Bir grup Adventist inananı ziyaret etmek için Kanada’ya seyahat eden Haskell, valizini bırakmak için Massachusetts’in Springfield kentinde William Saxby’nin sahibi olduğu bir dükkâna uğradı. Steinweg, Saxby’nin incelikli ev misyonerliği sayesinde tohumların ekildiğini kaydeder: “ziyaretçinin biraz inatçı kalbine Şabat gerçeğinin tohumları” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 302, ¶ 8).
Saxby, Haskell’a Elihu broşürünün bir kopyasını verdi ve Steinweg karar anını şöyle kaydeder: “Kardeş Haskell karar verdi” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 302, ¶ 9) — Kanada’daki bir ormanda diz çökmüş halde — Şabat emrine itaat edeceğini.
Birkaç ay sonra, Joseph Bates Haskell'ın evine geldi: “Bir süre sonra Joseph Bates aniden Haskell'ın kapısında belirdi ve kendini William Saxby'nin bir arkadaşı olarak tanıttı. Bates ayrılmadan önce, Haskell ailesi kaptanın sunduğu tüm doktrinleri kabul etmiş ve onunla birlikte Review tarafından yayınlanan her broşür ve gazete için bir sipariş göndermişti.” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 302, ¶ 11).
Broşür ve Misyoner Dernekleri; New England Konferansı (1869–1870)
Steinweg, Haskell’ın belki de en belirgin katkısını şöyle kaydetmiştir: “Haskell, Yedinci Gün Adventistleri yayınlarını her yere dağıtma yükünü omuzlamıştı. Bu nedenle, 1869’da ilk düzenli kilise broşür ve misyonerlik derneği planının başlatılmasına yardımcı oldu. Bu, geniş kapsamlı sonuçları nedeniyle Stephen N. Haskell’ın en çok tanındığı başarıdır.” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 303, ¶ 12).
1870 yazında Haskell ve Rhode Island’dan P. C. Rodman, müjdeleme amacıyla elli fitlik bir çadır satın aldı. Steinweg şöyle kaydeder: “O ve Rhode Island’dan arkadaşı P. C. Rodman, elli fitlik bir çadır satın aldı ve onu Massachusetts’in South Lancaster yakınlarındaki ilk New England kamp toplantısı alanında kurdu.” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 303, ¶ 13). Aynı paragrafta şunlar da eklenmiştir: “Haskell, bugün hâlâ kullanılan özel bir çadır kazığı çıkarma aleti icat etti” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 303, ¶ 13).
O kamp toplantısında dört New England eyaleti — New Hampshire, Massachusetts, Rhode Island ve Connecticut — New England Konferansı olarak örgütlendi. Steinweg şöyle kaydeder: “Haskell papaz olarak atandı ve büyük bir sürprizle, yeni kurulan konferansın başkanlığına seçildi” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 303, ¶ 14).
Ertesi Kasım ayında Haskell’ın görev alanını ziyaret eden James White, bu çalışmanın kilisenin genişleyen topraklarındaki diğer tüm alanlardan önde olduğunu değerlendirdi. Steinweg, Review dergisinden White’ın değerlendirmesini şöyle aktarıyor: “Kardeş Haskell’ın iyi yönlendirilmiş çabaları altında, halkımız, hakikatin davasını ilerletmek için sistematik ve enerjik eylemler konusunda, bölgenin diğer herhangi bir yerindekilerden öndedir” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 303, ¶ 15).
Dünya Çapında Misyonerlik (1882–1908)
Steinweg, Haskell’ın 1882’deki ilk yurtdışı gezisini, İsviçre’de çok zayıf düşmüş olan J. N. Andrews’u ziyaretini de dahil ederek şöyle kaydetmiştir: “İngiltere’den İsviçre ve Fransa’yı gezdi ve burada çok zayıf düşmüş olan J. N. Andrews’u ziyaret etti. Andrews’un yayınları sayesinde Fransızlar arasında yapılan çalışmanın başarısını övdü ve diğer çalışanları İtalyanlar için de aynısını yapmaya teşvik etmeye çalıştı” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 303, ¶ 16).
1885’te Yeni Zelanda’daydı, ardından Avustralya’ya geçti. Steinweg, Hare ailesinden bir Yeni Zelandalı’nın, kiraladığı odanın kapısından onun duasını kulak misafiri olduğu anı şöyle kaydetmiştir: “Kardeş Hare, Haskell’ın kendisi ve ailesi için dua ederken onu dinledi. O ve ailesinin diğer birçok üyesi mevcut gerçeği kabul etti” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 303, ¶ 17).
1889–1890 yıllarında kapsamlı bir dünya turu yaptı. Steinweg bunun meyvesini şöyle kaydetmiştir: “Haskell, Mesih için daha fazla ülkeye ulaşma konusunda yakıcı bir arzuya sahipti. 1889-1890 yıllarında Batı Avrupa, Güney Afrika, Hindistan, Çin, Japonya ve Avustralya’ya kapsamlı bir seyahat gerçekleştirdi.” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 304, ¶ 20). Steinweg aynı paragrafta, o dünya turunda Haskell’ın “Çin’de bir kişiyi, Japonya’da bir kişiyi vaftiz ettiğini, bunların bu ülkelerdeki ilk [S.D.A. dinine geçenler] olduğunu” ekler (Lest We Forget, bkz. 152. bölüm, s. 304, 20. paragraf).
Mary’nin Ölümü ve Hetty Hurd ile Evliliği (1894–1897)
Mary Haskell, evliliklerinin kırk dördüncü yılında, Ocak 1894’te vefat etti. Steinweg şöyle yazıyor: “61 yaşındaydı ve emekli olmaya hiç de niyeti yoktu. Hatta, sadece iki yıl sonra, 1896’da, Avondale’de yeni okulun kurulmasına yardım etmek üzere yeniden Avustralya’ya doğru yola çıktı.” (Lest We Forget, bkz. 152. bölüm, s. 304, 21. paragraf).
1897'de eski bir arkadaşı olan Hetty Hurd ile evlendi ve yirmi iki yılını birlikte geçirdiler. Steinweg, Hetty ve Stephen Haskell’ın yirmi beş yıllık ortak hizmetle kutsandıklarını ve bu dönemin, bölümde anlatıldığı gibi, “hayatlarında Tanrı’nın yönlendirmelerini dinleyip [ve onlara uyarak]” geçtiğini kaydetmektedir (Lest We Forget, bkz. 152. bölüm, s. 304, 22. paragraf).
New York Şehri Kampanyası ve Son Yıllar (1903–1922)
1903'te Haskell, New York Şehri'nde büyük bir kentsel müjdeleme çalışması yürüttü. Steinweg, onun ısrarla savunduğu bütüncül yaklaşımı şöyle kaydetmiştir: “Evden eve broşür dağıtımı yapılmalı, yetkin eğitmenler tarafından İncil çalışmaları için kapılar açılmalı; vejetaryen restoranlar, hidroterapi odaları ve konferanslar aracılığıyla sağlık hizmeti ve eğitim verilmeli; zemin yeterince hazırlandığında, müjdeleme toplantıları düzenlenmelidir” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 305, ¶ 23). Steinweg, bunun sonucunu şöyle kaydetmiştir: “Bunu sadece New York’ta değil, diğer şehirlerde de yaptılar; kiliseler kurdular ve ibadethaneler inşa ettiler veya satın aldılar. Başlıca şehirlerde restoranlar ve tedavi odaları açıldı” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 305, ¶ 24).
1908’den 1911’e kadar, yetmiş beş ile yetmiş sekiz yaşları arasında, Haskell Kaliforniya Konferansı başkanlığı görevini üçüncü kez üstlendi.
Steinweg’in son değerlendirmesi, Ellen White’tan mesajlar aldığında ve boyun eğdiğinde başına gelen azarlamalar da dahil olmak üzere, bu adamı özetlemektedir: “Haskell, hiçbir şekilde hiç hata yapmayan bir adam değildi. Ellen White, Tanrı’dan onlar için mesajlar aldıktan sonra Yedinci Gün Adventistleri Kilisesi’nin diğer birçok liderine yaptığı gibi onu da azarlamak zorunda kalmıştı. Haskell dinlemeye ve Tanrı’nın hayatında çalışmasına izin vermeye istekliydi. Uzun ve verimli hayatı boyunca aklında tek bir amaç vardı: Müjde görevini tamamlamak” (Lest We Forget, bkz. 152, s. 305, ¶ 26).
Ölüm (1922)
Yedinci Gün Adventistleri Ansiklopedisi’ne (Gerald Wheeler) göre, Haskell 1922’de seksen sekiz yaşında öldü; 1919’da ölen ikinci eşi Hetty Hurd Haskell’dan daha uzun yaşadı.