Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
04 / 12Izishumayelo zango-1897

INzululwazi yoSindiso. – Inombolo 1

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 D 46.2Intshumayelo enikwe ngokuhlwa ngoLwesihlanu, Feb. 12, 1897 Iphrintiwe kwi-General Conference Daily Bulletins zomhla we-16 Februwari 1897, iVol. 1, No. 3, amaphe. 46-47 kunye neye-17 Februwari 1897, iVol. 1, No. 4, amaphe. 49-53.

TAM1897 D 46.3WONKE UMNTU uyazi ukuba eli lixesha lenzululwazi kakhulu, ubuncinci ngokwegama, ngokokuzibanga, nangeminqweno. UThixo ufuna abantu bakhe bahlale behambisana nexesha. Ngaphezu koko: ufuna abantu bakhe bahlale bekhokele ixesha. Ingakumbi ufuna abantu bakhe bahlale bengabahlaziyi, kwaye ukuze umntu abe ngumhlaziyi, kufuneka abe phambili kwexesha. Ngoko ke, njengoko eli lixesha lezenzululwazi ngokukodwa, ngokokuzibanga nakwezinye iinkalo, umcimbi kaThixo, abantu bakhe, kufuneka babe nezenzululwazi ukuze bahlangabezane neemfuno zeli xesha. Loo nto yintetho yesiphakamiso esifuna ukuba nisifunde ngalo ngokuhlwanje. INkosi ifuna wena nam samkele eso siphakamiso, sisifunde, kwaye sakhele phezu kwaso, side sibonakaliswe kuthi phambi kwehlabathi ukuba eso siphakamiso sichanekile ngokwezenzululwazi. Ukuba mna nawe, ukuba bonke abavuma igama likaKristu, besenza oko, loo nto iya kwenziwa yiNkosi. Ihlabathi liya kuyibona, kwaye ihlabathi liya kuyibona nokuba mna nawe sinxaxheba kuyo okanye hayi. Kuba ukuba mna nawe asinanxaxheba kuyo, abo baya kuba nenxaxheba kuyo ngabo abaya kuvumela iNkosi ukuba yenze eso siboniso ngabo; kwaye ukuba mna nawe asiyivumeli ukuba iyenze, siya kusiphosa.

TAM1897 D 46.4Kodwa wena uthi, Usindiso ngumsebenzi wabantu bakaThixo. Usindiso yeyona njongo yeNkosi. Le yinto ebesithethwa ngaba banye abazalwana. Le yinto esifundileyo kwisifundo salo mva kwemini, noko besikufumana kuzo zonke izifundo ezincwadini zamaHebhere. Sisifundo esifumene nakwezinye iindawo eZibhalweni. Kwaye iZibhalo zithi asifanelanga ukwazi nto ngaphandle kukaYesu Kristu nokuba wabethelelwa esiphambanweni. Uthi wena; ewe, nam ndiyatsho. Ndithi umsebenzi wabantu bakaThixo — yonke into eliyinjongo kaThixo ehlabathini ngumsebenzi wosindiso. Kwaye oku kuyangqinelana ncam noko sesikutsho ngaphambili. Ngoko ke usindiso luyisayensi.

TAM1897 D 46.5Ngaphezu koko: Usindiso aluyonzululwazi nje, alulohlobo nje lwenzululwazi; lulona phambili, sisitshixo, sisizikithi sazo zonke iindlela zenzululwazi. Yeyona nto isesayinsini kuzo zonke izinto ezixoxwa zingqondo zabantu kweli hlabathi. Ngoko ke, xa abantu bakaThixo bethatha usindiso lukaThixo njengoko lunjalo kuThixo; xa injongo yakhe yosindiso ehlabathini iza kuma njengoko imele ngokwenene iingcinga zakhe zosindiso, kulapho kuza kutyhilwa kwihlabathi inzululwazi engaphezulu kwayo yonke ezinye izifundo. Kulapho ke abantu bakaThixo baya kukwazi ukuma phambi kookumkani bezenzululwazi, bengazukuba neentloni, kwixesha lezenzululwazi.

TAM1897 D 47.1Ngoku, ndizinikele ngokupheleleyo kuloo nyaniso. Kwaye ndifuna ubone ukuba yinyaniso ngokupheleleyo kangakanani. Wena nam sizibophelele kusindiso lukaThixo. Kwaye ndifuna ubone ngeBhayibhile — incwadi yazo zonke iinyaniso — ukuba usindiso yisayensi. Uya kuthi ke, kunye nam, uzibophelele kuloo nyaniso.

TAM1897 D 47.2Okokuqala, ke, ndifuna ucinge nzulu, uze uzibonele ngokwakho ukuba ayisiyiyo nje kuphela ukuba usindiso yinzululwazi; kodwa yeyona nzululwazi iphakamileyo kuzo zonke.

TAM1897 D 47.3Igama elithi “isayensi” lithetha, ngokwentetho yalo, ulwazi. Isayensi yezityalo lulwazi lwezityalo. Isayensi yeenkwenkwezi lulwazi lweenkwenkwezi. Ngoko ke, enye ingcali yesayensi ichaze isayensi njenge “sisiphumo sokucinga.” Lonke ulwazi — isayensi — elinayo ihlabathi ngeenkwenkwezi, sisiphumo sokucinga kwehlabathi ngesihloko seenkwenkwezi.

TAM1897 D 47.4Ngoku usindiso lulwazi ngoThixo: “Lo ngobomi obungunaphakade, ukuba bakwazi wena, uThixo oyena unye wenyaniso, noYesu Kristu omthumileyo.” Kungoko yisayensi. Kodwa olu lwazi asiluphumo lwengcinga yomntu: luluphumo lwengcinga kaThixo. Kuba “eliso alibonanga, nendlebe ayivanga, kwaye azingenanga entliziyweni yomntu, izinto uThixo azilungiselele abo bamthandayo. Kodwa uThixo uzityhilele kuthi ngoMoya wakhe; kuba uMoya uhlola zonke izinto, ewe, nezinto ezinzulu zikaThixo.” Ngenxa yoko, usindiso, njengomphumo wengcinga kaThixo, aluyonsayensi nje kuphela, kodwa luyeyona sayensi iphakamileyo kuzo zonke.

TAM1897 D 47.5Kwakhona: Into eyaziwa lihlabathi njenge-sayensi — iisayensi zendalo — sisiphumo sokucinga kwabantu. Abantu bacinga ngengqondo. Kungoko, abantu basebenzisa ingqondo kuzo zonke ezi nzululwazi. Kodwa usindiso lusebenza ngengqondo ngokwayo. Yeyiphi, ke, eyona iphakamileyo? Yeyiphi eyona iphakamileyo — le isebenza ngazo zonke ezinye izinto, okanye le isebenza ngento esebenza ngazo zonke ezinye izinto? — Ngokuqinisekileyo, yeyokugqibela. Ngoko ke, njengoko ngengqondo abantu besebenzisana nazo zonke ezinye iinzululwazi, kwaye usindiso lusebenzisana nengqondo ngokwayo, kucace gca, kungekuphela nje ukuba usindiso luyinzululwazi ngokuqinisekileyo njengayo nayiphi na enye inzululwazi, kodwa nokuba luyinzululwazi ephakamileyo kunazo zonke ezinye iinzululwazi. Yeyona nzululwazi iphakamileyo enokwaziwa yingqondo yomntu.

TAM1897 D 47.6Kwakhona: Usindiso luyaphathelele engqondweni. Kodwa ngubani lo ophatha ingqondo kusindiso nangokusindiso? — NguThixo ngokwakhe. Ngoko ke, njengokuba nguThixo ngokwakhe osebenza, owazisa, le nzululwazi; kwaye njengokuba le nzululwazi isisiphumo sokucinga kukaThixo; kulandela ukuba inzululwazi yosindiso yeyona nzululwazi iphakamileyo, enzulu, nebanzi, eyaziwayo, kungekuphela yingqondo yomntu, kodwa kwindalo iphela.

TAM1897 D 47.7Masifunde iZibhalo ezimbalwa. “Musani ukuzifanisa neli hlabathi; kodwa niguquke ngokuhlaziywa kwengqondo yenu.” Roma 12:2. “Ngoko ke ngengqondo ndiyakhonza umthetho kaThixo.” Roma 7:25. “Siyazi ukuba uNyana kaThixo uze, wasinika ingqondo.” “Sinengqondo kaKristu.” Ekuphela kwendlela iNkosi enokusifikelela ngayo yingqondo. Usebenza nathi kuphela ngengqondo. Usilawula kuphela ngeengqondo zethu. Jonga: “Ngengqondo ndiyakhonza umthetho kaThixo, kodwa ngenyama umthetho wesono.” Kwaye eyokuqala yayo yonke imiyalelo yile: “Mamela, wena Israyeli; INkosi uThixo wethu yiNkosi enye; uya kuthanda iNkosi uThixo wakho ngentliziyo yakho yonke, nangomphefumlo wakho wonke, nangokuqonda kwakho konke.” “Ingqondo yenyama bubutshaba kuThixo; kuba ayithobeli mthetho kaThixo, kwaye ayinakwenza njalo.” Ingqondo yenyama engenakuthobela umthetho kaThixo — ayinakwenzeka — kufuneka itshintshwe, kufuneka itshintshwe ngenye ingqondo esoloko isebenzela umthetho kaThixo. Olo tshintsho lwengqondo lusindiso. Olo hlaziyo lwengqondo lwenziwa nguThixo kumsebenzi wosindiso lwakhe, kwaye alunakwenziwa ngomnye. Kungoko yeyona nzululwazi iphakamileyo kuzo zonke — eyona iphakamileyo eyaziwayo yingqondo yomntu, eyona iphakamileyo eyaziwayo kwindalo iphela.

TAM1897 D 47.8Ingaba awuqalisi ukubona ukuba kutheni iiTestimonies zithetha ‘ngesayensi yosindiso’?

TAM1897 D 49.1Ngoku ndifuna nibone ukuba nabanye bacinga ngolo hlobo. Ndifuna nibone ukuba andindedwa koku. Ndifuna nibone ukuba kule ngongoma sinegunya — igunya lezenzululwazi — oko kukuthi, igunya labantu abaqondayo inzululwazi.

TAM1897 D 49.2Ukuba bendingakuzisela ngobu busuku ubungqina bokuba abo bazi kakuhle zonke ezinye iinkqubo zenzululwazi kunaye nawuphi na umntu kweli hlabathi, bafakazela ukuba banomdla ngakumbi kule nkqubo yenzululwazi kunakuzo zonke ezinye zidityanisiwe, nokuba babona izinto ezininzi kuyo ezifanele ingqwalasela yabo kunakuzo zonke ezinye zidityanisiwe, awungathi ke ndikhuselekile xa ndithetha ngolu hlobo — ngokwembono yenzululwazi? Kaloku, ndinayo kanye loo ntlanganiso — intlanganiso eqonda zonke ezinye izifundo, kwaye ndinobungqina obuchazwe ngokunyanisekileyo bokuba banomdla ngaphezulu kule kunakuzo zonke ezinye zidityanisiwe.

TAM1897 D 49.3Ku-1 Petros 1:10-12, umpostile uthetha ngosindiso, kwaye apho ndifunda ngolu hlobo lulandelayo:—

TAM1897 D 49.4Ngolo sindiso, abaprofeti baye baluphanda balukhangela ngenyameko, bona abaprofeta ngobabalo olwaluzakufika kuni; bekhangela ukuba yeyiphi na, okanye iluphi na ixesha, uMoya kaKristu owayekubo owawuchaza, xa wawungqina kwangaphambili ngeentlungu zikaKristu kunye nembeko eyayizakolandela. Kwabatyhilelwa bona ukuba babengazikhonzeli bona, kodwa babekhonza thina ngezinto enizixelwa ngoku ngabo banishumayele iindaba ezilungileyo ngomoya oyiNgcwele othunyelwe evela ezulwini; ezi zinto iINGELOSI ZINQwenela UKUZIQONDA.

TAM1897 D 49.5Zeziphi izinto ezifunwa zizithunywa ukuba zizijonge? — Usindiso lukaThixo xa lushunyayelwa ngoMoya oyiNgcwele othunyelwe evela ezulwini. Igama lesiGrike elithi “ukunqwenela,” apha lithetha “ukubeka intliziyo yakho kwinto ethile.” Kwaye igama lesiGrike elithi “ukujonga ngaphakathi” lithetha, “ukugoba ukuya kwinto ukuze uyijonge; ukujonga intloko igobile ijonge phambili; ukujonga ngaphakathi umzimba ugobile; ukujonga ngenyameko ngaphakathi, ukuhlola ngomdla — ngomntu ofuna ukwazi ngakumbi ngento ethile.” Le yindlela eziziphethe ngayo izithunywa ngokumalunga nendaba yosindiso.

TAM1897 D 49.6Ngoku, ingaba iingelosi ziyazi ezinye izifundo — ibhayoloji, ijiyoloji, i-ichthyology, i-astronomy — zonke ezinye izifundo? Uyazi ukuba ziyazi. Wonke umntu uyazi ukuba iingelosi ziyazi ngokupheleleyo zonke ezinye izifundo. Wonke umntu uyazi ukuba kukhuselekile ngokupheleleyo ukuthi zonke iingelosi ziyazi ngokupheleleyo ngokungenasiphelo zonke ezinye izifundo kunokuba nawuphi na umntu esiqonda, okanye wakha wasiqonda, nasiphi na isifundo esinye. Kodwa iingelosi zinomdla ngakumbi kwisihloko sosindiso kunakuzo zonke ezinye izifundo. Abo bazi kakhulu kunabo bonke abanye, banomdla kakhulu kulo mba mnye. Ewe ke, niye nivumelana nam kwithuba elingephi elidlulileyo ukuba ukuba ndingacaphula igunya elinjalo, nibe nithi sikhuselekile ekuthabatheni le meko. Khawulezani ke, sikhuselekile. Sikwelona qela ligqwesileyo — ewe, elona qela ligqwesileyo kwinkalo yenzululwazi. Kukho igunya eligqibezelayo kulo mba, igunya lezazinzulu.

TAM1897 D 49.7Ngoku, andidlali ngamagama ‘isayensi’ ngokuhlwanje. Ndiyasebenzisa amagama athi “isayensi” kunye nelithi “yesayensi” ngokubhekiselele kusindiso njengelithi enyanisweni ngokupheleleyo. Usindiso lukaThixo yinto yesayensi ngokwenene, ayibizwa njalo ngobuxoki, kodwa yeyesayensi ngokwenene nangokuphakamileyo. Ngoko ke, ningacingi kwaphela ukuba ndidlala ngelithi “isayensi” okanye “yesayensi.” Ndiyisebenzisa ngenyaniso, kuba ichanekile koku.

TAM1897 D 49.8Kodwa ayiphelelanga apho: ayingekuko nje ukuba izithunywa zinqwenela ukujonga oku, njengabo bafuna ukwazi into ethile; kodwa ziyakwazi into ethile. Ziyafunda ngokujonga oku nokukufunda. Jonga kwi-Efese 3:8-11, uze ubone le ngcinga ichazwe:—

TAM1897 D 50.1Kum, ndingaphantsi koyena mncinane kubo bonke abangcwele, ndinikwe olu babalo, lokuba ndishumayele phakathi kweentlanga ubutyebi obungenakuhlolisiswa bukaKristu; nokwenza bonke [Ndiyayishiya la magama athi amadoda, kuba ayongeziwe nje] babone ubudlelane bale mfihlelo, ebifihliwe kwasekuqaleni kwehlabathi kuThixo, owadala zonke izinto ngoYesu Kristu: ngenjongo [Jonga, ngoku, ndimele ndishumayele ubutyebi obungenakuhlolisiswa bukaKristu ukuze ndenze bonke babone ukuba yintoni na ubudlelane bemfihlakalo ebifihliwe kuThixo, kwaye oko kungenxa yoku, ngenjongo] yokuba ngoku kwiziphathamandla namagunya ezindaweni zasezulwini kwaziwe ngebandla ubulumko obuneentlobo-ntlobo bukaThixo, ngokwesigqibo esingunaphakade asimisela kuKristu Yesu iNkosi yethu.

TAM1897 D 50.2Yintoni “injongo” yokwenza abantu bayibone le nto? — Ukuze kwiziphathamandla namagunya “ezindaweni zasezulwini” (“ezulwini” njengoko ezinye iinguqulelo ziyibiza; nto leyo echanekileyo) kwaziwe ubulumko obuneentlobo-ntlobo bukaThixo. Izithunywa, iziphathamandla, namagunya, zinqwenela ngamandla ukujonga kwezi Ndaba eziLungileyo zosindiso xa zishumayelwa ngoMoya oyiNgcwele othunyelwe evela ezulwini. Ziyajonga kwaye ziyafunda. Kwaye njengoko befunda, bafumana iimbonakalo ezintsha zobulumko bukaThixo — ubulumko obuneentlobo-ntlobo bukaThixo — ngokwesigqibo sakhe esingunaphakade asicwangcisela kuKristu uYesu iNkosi yethu. Uyazi ngezinye iziBhalo ukuba le mfihlelo kaThixo, esi sigqibo singunaphakade, ityhilwa kwiNdaba eziLungileyo. Uyazi ukuba iinkokheli namagunya ezulwini azingaphakade ngendlela enye — azisukanga kwaphakade ukuya kwaphakade. Zisuka kwindawo ethile ukuya kwaphakade, njengawe nam. UGabriyeli usiya kwaphakade kuphela ukusukela kwindawo apho wadaliswa khona. Akasukanga kwaphakade ukuya kwaphakade.

TAM1897 D 50.3Kodwa uThixo usukwaphakade de kwaphakade. Ngoku, ukusukela kwaphakade de kwaphakade bekukho, kwaye kukho, injongo — injongo yakhe yaphakade eyayimiswe kuKristu uYesu iNkosi yethu. Kuza kuthatha iingelosi ixesha elingakanani na ukufikelela kubunzulu, ukugqiba isifundo, saloo njongo yaphakade? — Kwaphakade. Oko kucacile ngokwaneleyo. Ke, njengoko loo njongo ityhilwa kwiNdaba eziLungileyo, yaziswa ngemfihlakalo kaThixo, ethi, “uKristu kuni, ithemba lobungangamsha,” kucacile ukuba izithunywa ziyayifunda. Kwaye njengoko ziyijongile, zibona kutyhilwa ubulumko obuneentlobo-ntlobo bukaThixo, ngokwenjongo yakhe yaphakade. Zinqwenela ukuyijonga. Ziyenza loo nto, zize zifunde ngolo hlobo.

TAM1897 D 50.4Ke ngoko, njengoko beqonda zonke ezinye izifundo ngaphezu kokuba nawuphi na umntu eqonda esinye, xa benomdla ngakumbi kule kunakuzo zonke ezinye, kwaye befunda kuyo; ayisiyiyo na leyo inyaniso esinokuzithemba kuyo wena nam ngokukhuselekileyo? Ngoko ke, ayisiyiyo na le, nayo, umxholo ofanele ingcinga yethu, eyona ngcinga yethu iphakamileyo, kunazo zonke ezinye zidityanisiwe? Kwaye asinakuyibeka intliziyo yethu kule nto, sinike umphefumlo wethu wonke kuyo ngaphandle kokungabi ngabantu benzululwazi? Owu, sinako, sinako! Masiyenze.

TAM1897 D 50.5Ngoku, ningandivi kakubi. Andihlaseli ezinye iinkalo zenzululwazi. Anditsho ukuba zonke ezinye izifundo kufuneka zingahoywa, zithathwe njengezinto ezikhohlisayo nezingafanele kuhoywa. Hayi; ndithi le inkulu kunazo zonke; kwaye nantoni na esiyifundayo kuzo kufuneka ifundwe iphantsi kolu lona lukhulu kunazo. Nditsho nje ukuba zonke ezinye kufuneka zithathe indawo yesibini, ubuncinci, kule, ukuba sifuna ukuba ngabantu besayensi.

TAM1897 D 50.6Cinga ngayo! Thatha iingqondo zethu zendalo esisebenzisa kwiinye iinkalo zenzululwazi. Ingaba mna, okanye nawuphi na umntu, ngabe ndingenza ngokwenzululwazi ngokupheleleyo ukuba ndibeka ezona ngcinga zam zibalaseleyo neziphakamileyo kwisayensi, xa ndinobungqina obusuka kwelona gunya liphakamileyo lokuba kukho enye ephezulu esandleni sam? Ingaba oko kungaba yinzululwazi? — Hayi. Ke ngoko, sibona ukuza kuthi ga apha ukuba le yisayensi; nokuba yeyona sayensi iphakamileyo. Ngoko ke nawuphi na umntu ongabeki ezona ngcinga zakhe ziphakamileyo, ezona ngcinga zakhe zibalaseleyo, nazo zonke izikhono zakhe, kule nzululwazi kuqala, aze ayenze ikhokele zonke ezinye izifundo, ngokwendalo yezinto, akangomntu wenzululwazi.

TAM1897 D 50.7Kwaye akabobulumko naye. Kuba yintoni le sayensi? — Usindiso. Kulungile kakhulu. Kwaye bubomi obungunaphakade. Masithi ndibeka ubomi bam bonke, onke amandla am, kwizifundo ezingezinye, ndityeshela le, okanye ndiyibamba njengengaphantsi, ndiyayifumana na? — Hayi. Ndiya kuba nexesha elingakanani ke, lokufunda ezinye izifundo? — Kakhulu-khulu iminyaka embalwa nje. Ke umsebenzi wam kwezi zifundo uya kuphela ngonaphakade, kwaye andisayi kuphinda ndifumane thuba lokuzifunda kwakhona.

TAM1897 D 50.8Kodwa ukuba ndiqala ngale kuqala kuzo zonke, ndize ndiyeke ezinye zithathe indawo esezantsi de ndiyigcinile le, ngaba ndiya kufumana ithuba lokuzifunda ezinye? — Ewe. Kangakanani? — Kangangexesha elingunaphakade. Ah, ingaba ayilulo elo ke elo indlela elumkileyo? Ayisiyiyo na loo kuphela kwendlela elumkileyo? Kwaye ayisiyiyo na loo kuphela kwendlela yesayensi neyengqiqo? — Ngokuqinisekileyo iyiyo. Ke, masibe ngabantu besayensi, ngokungqongqo, nangokugqibeleleyo.

TAM1897 D 50.9Ngoku masijonge kancinci phambili. Kuloo ndinyana yokuqala esiyijongileyo emalunga nezithunywa, yaqala ngabaprofeti, ngolu hlobo: “Usindiso abaprofeti abalubuzileyo nabaluphande ngenyameko, beprofeta ngobabalo olwaluzakufika kuni,” xa babengqina kwangaphambili ngeentlungu zikaKristu, kunye nodumo olwaluzakulandela.

TAM1897 D 51.1Ngoku, ngabaprofeti kwavezwa ngokubhaliweyo, njengoko sinako apha, le sayensi yosindiso, esi sisiphumo sengcinga kaThixo ngomba wosindiso. Le ncwadi yesayensi, le sayensi yosindiso, yafika ngabaprofeti. Ingaba babesazi nantoni na ngezinye iisayensi? — Ewe.

TAM1897 D 51.2Singayifumana le nto kwiindawo ezininzi — ngaphezulu kwexesha esinokuyinika ngokuhlwanje. Kodwa siza kujonga iingongoma ezimbini okanye ezintathu, ukuze sibe nombono wokuqonda ukuba babenolwazi ngalezi zinto.

TAM1897 D 51.3Kwisahluko seshumi elinesihlanu seKorinte yokuqala kukho ingxelo yenzululwazi eyayenziwa malunga neminyaka eliwaka elinamakhulu asixhenxe ngaphambi kokuba ifunyanwe yinzululwazi. Yayikho kuyo yonke le minyaka, kodwa izazinzulu kwicandelo lazo zazingayazi ngenkqubo yokucinga kwazo. Yingxelo yenyaniso kwezomkhathi. Nabani na owayekholelwa kweso sithethweni seBhayibhile wayesazi ngalo lonke ixesha, ewe, nangona wayengazange ayive igama elithi astronomy; kodwa isayensi yomntu yayingasazi, yaza yasilifumana kuphela emva kwexesha elide kangaka.

TAM1897 D 51.4Enye ingcinga: Xa loo mbhali weBhayibhile wenza eso sitatimenti sesayensi esathi emva kweminyaka eliwaka elinamakhulu asixhenxe iingcali zesayensi zafumanisa ukuba sichanekile ngokwesayensi, ingaba sasingesositatimenti sesayensi sokwenyani ngalo lonke ixesha njengoko sasinjalo emva kokuba sifunyenwe? — Ngokuqinisekileyo. Ngoko ke, ingaba sasingesositatimenti sokwenyani xa umbhali wayibhala? — Ngokuqinisekileyo. Lo mbhalo yi-1 Korinte 15:41:—

TAM1897 D 51.5Ilanga linenkazimulo yalo, nenyanga inenkazimulo yayo, nezinkwenkwezi zinenkazimulo yazo; kuba inkwenkwezi yahluka kwenye inkwenkwezi ngenkazimulo.

TAM1897 D 51.6Loo nto yayingaziwa kwiminyaka elikhulu eyadlulayo, kuba kwiminyaka engako eyadlulayo indoda eyayizibona isisazi ngeenkwenkwezi esibalulekileyo, yaye yayibonwa njalo phakathi koontanga bayo, yagxeka eso sitatimenti isithi asichanekanga, kwaye sisibonakaliso sokungazi kwababhali beBhayibhile; kuba yayicinga (oko kukuthi, umbhali weBhayibhile wayecinga) ukuba inkwenkwezi enye yahluka kwenye ngokuzuko, nangokukhanya, endaweni yokuba ibe ngumgama. Eso sisitatimenti salo mgxeki ngayo. Ingcinga yakhe yayikukuba, yaye wayethetha egameni lwesayensi yeenkwenkwezi, ukuba isizathu ekukuphela kwaso sokuba inkwenkwezi enye ikhanye kwaye ibe mhle ngaphezu kwenye kuthi, kukuba enye isiseduze nathi kunenye, ngoko ke sifumana ukukhanya kwayo okuninzi. Kodwa namhlanje kuzo zonke iinkalo zenzululwazi kuyaziwa ukuba yinyani ukuba kukho umahluko omkhulu kwiinkwenkwezi, kubungangamsha bazo nobuhle nemibala yazo, njengoko kukho kwiintyatyambo emhlabeni. Ngoko ke, ukuba besinokubona zonke iintyatyambo emhlabeni zibekwe phambi kwethu kwintsimi enkulu, ngazo zonke iinkazimulo zazo, neentlobo ngeentlobo zemibala yazo, size ke sibone iinkwenkwezi zasezulwini ngokucacileyo njengoko sizibona ezi, besiya kubona enye iyeyantlukwintlobo kwaye intle njengenye. Oku kuyaziwa ngoku, kodwa kwakungaziwa ngexesha elo candelo lalibhalelwa amaKorinte.

TAM1897 D 51.7Ngoku, ndiyabuza, ingaba eso sasingesosibhengezo sesayensi na, ingaba sasingesosibhengezo senyaniso kwisayensi, ngemini awayibhalela ngayo uPawulos wayithumela eKorinte, ngokuqinisekileyo njengoko injalo ngoku? Ukufunyanwa kwenyani yenzululwazi akukwenzi kwaba yinyani, kwaye akuzange kongeze nantoni na kubunzima bayo njengenyani. Ukufunyanwa kwabo kubonise nje ukuba bafumene into eyayiyinyani, kodwa ababengayazi ngaphambili, kuba babengakholelwa eBhayibhileni. Ukuba bebefunde loo nto eBhayibhileni, bayakholelwa kwaye bayamkele, beya kube beyazi loo nqaku lenzululwazi kudala ngaphambi kokuba naziphi na izazinzulu zifumanise lona.

TAM1897 D 51.8Kukho enye inzululwazi: USir Isaac Newton ngenye imini wayehlezi phantsi komthi wama-apile. I-apile yawa kwisebe elikufuphi naye. Kwakusele kwenzekile amaxesha amaninzi ukuba ama-apile awe emithini ngaphambili. Wayesele ekhe wabona ama-apile ewa emithini ngaphambili. Kodwa ngaloo mini wayengqondweni yokucamngca, waza waqala ukucinga. Kutheni le apile yawa? Kumele ukuba kungenxa yokuba umhlaba waba nefuthe kuyo, uyitsalela kuye. Umhlaba, ngenxa yokuba mkhulu kunale apile, wawuza kuyitsalela kuye xa yeyekile emthini. Wathi, Ukuba ndingayithatha le apile, ndize ndiyiphose phezulu kangangoko ndinako, iyaphinda yawa emhlabeni. Ngoko ke ukuba yayilifuthe lomhlaba elililethe kweli fuphi, xa ndiliphosela phezulu kangangoko ndinako lize libuye, oko kungangqina ukuba ifuthe lomhlaba lifikelela kude kangako ukusuka emhlabeni, kwaye libambelele kuloo nto lize liyibuyisele. Ukuba bendingayiphosa phezulu umgama wemayile enye, ize ibuye, ngoko kuya kucaca ukuba elo futhe libifikelele kumgama wemayile enye ukuze liyibuyise loo nto. Wathi ke, Ukuba yinyani loo nto, loo nto ifanele ifikelele nakwenyanga. Ndiyazibuza ukuba iyafikelela na enyangeni? Ndiza kuya kujonga. Waya endlwini yakhe wahlala phantsi, wathatha izibalo zeenkwenkwezi ezimalunga nomjikelo wenyanga endaweni yazo, waza wenza uthotho olude lweenani. Kodwa azangqinelani. Wazama ngokuphindaphindiweyo, kodwa azangqinelani; akakwazanga ukwenza elo futhe lifikelele enyangeni.

TAM1897 D 52.1Walishiya elo candelo iminyaka elishumi, ukuba ndikhumbula kakuhle, phambi kokuba aphinde alithathe. Ngenye imini kwapapashwa isibalo esitsha somjikelo wenyanga, silungisa iimpazamo ezithile kwiinkcukacha zangaphambili. Xa oko kwapapashwa, uNewton wathi, “Ndiyazibuza ukuba ingaba oku kuza kundinika le nto ndiyifunayo.” Wazifumana ezo nkcukacha, waqalisa ukusebenza, waza wenza uthotho olude lweenkcukacha olo nina nam singanokulumangaliswa lulo, ewe. Kodwa ekugqibeleni wafikelela kumanani amabini okanye amathathu ukusuka ekupheleni, waza wabona ukuba iza kulunga. Wothuswa kakhulu yile nyaniso imangalisayo kangangokuba akazange akwazi ukugqibezela iinkcukacha zakhe. Ipeni yawa esandleni sakhe, kwanyanzeleka ukuba acele umhlobo wakhe ukuba amgqibezelele. Umhlobo wakhe wakwenza oko, waza uSir Isaac Newton wangqina inyaniso yenzululwazi, okanye mandithi, inzululwazi entsha. Ibizwa ngokuba ngumxhuzulane. Kwaye ukusukela ngoko igama lakhe liye lahlala likhunjulwa.

TAM1897 D 52.2Loo nto yayiyinto enkulu ngokwenene. Kanti ke loo nto yayikwiBhayibhile kwiminyaka engamawaka amabini anamakhulu amahlanu phambi kokuba uSir Isaac Newton ayifumane kwindalo. Umxhuzulane yinto nje yokulungelelanisa indalo iphela. Sisiseko eso, ngumthetho loo, njengoko iingcali zenzululwazi zingatsho, esigcina ulungelelwano lwendalo iphela. Oko kukuthi, umzimba ngamnye endalweni iphela unempembelelo kulo naluphi na omnye umzimba, kwaye ulungelelaniswe nawo. Ayingo umzimba ngamnye kuphela, kodwa nesuntswana ngasinye sendalo siphela, sitsala kwaye sibe nempembelelo kulo naluphi na olunye isuntswana sendalo siphela.

TAM1897 D 52.3Kwihlabathi lezinto eziphathekayo, leyo yinyaniso ehambelanayo nento esiyifundileyo kwiklasi yeBhayibhile namhlanje emva kwemini, kumcimbi wobomi. Sifumanise ukuba awunakuchukumisa mntu okanye nantoni na kungaziwa kuyo yonke indalo iphela. Ungqatyana akawi ngaphandle kokuba uYihlo ayazi, kwaye loo ngqatyana akawi ngaphandle kokuba ukuwa kwakhe kuviwe kuyo yonke indalo iphela. Le yinyaniso ehambelanayo naleyo.

TAM1897 D 52.4Kukho nenyaniso yokomoya nalapho ehambelana nezi zimbini.

TAM1897 D 52.5Ndiya kumka phi na kuMoya wakho? Nokubaleka ebusweni bakho ndiya phi? Ukuba ndinyuka ndiye ezulwini, nanko ulapho; ukuba ndenza ibhedi yam esihogweni, nanko ulapho. Ukuba ndithatha amaphiko okusa, ndihlale kwezona ndawo zikude zolwandle; naphakona isandla sakho siya kundikhokela, nesandla sakho sasekunene siya kundibamba. IiNdumiso 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Xa mna nawe sicinga ingcinga echanekileyo, ingaba iyaqondwa kwenye indawo? Sicinga ingcinga engachanekanga. Yintoni ingcinga engachanekanga? — Isono. Sokuqala phi ke isono? — Kwengcinga. Ingaba isono sam sibonwa kwenye indawo kwindalo iphela ngaphandle kwam? Ngubani oyibonayo? — NguThixo, ngoMoya wakhe. O, ke ngoko, ingaba ikhona inyaniso engokomoya kwindalo yethu yonke engabonakaliyo? engavakaliyo? okanye ingcinga yokulungileyo okanye yokubi engavakaliyo? Akuwuboni ke ngoko umxhuzulane njengenzululwazi? USir Isaac Newton wafumana inyaniso kwindalo yonke ehambelana nezinye iinyaniso zendalo yonke.

TAM1897 D 52.7Umthetho owafunyanwa nguNewton, njengoko senditshilo, ngulowo ulondoloza ulungelelwano lwendalo yonke. Ngoku ndiza kufunda isibhalo esibonisa ukuba oku kwakusaziwa kwiminyaka engamawaka amabini anamakhulu amahlanu phambi kokuba uNewton akufumane. Isaya 40:12:—

TAM1897 D 52.8Ngubani owakala amanzi esingxengxeni sesandla sakhe, walinganisa isibhakabhaka ngemphetho yesandla, wahlanganisa uthuli lomhlaba ngomlinganiselo, waza walinganisa iintaba esikalini, neenduli zilinganiswa kwibhalansi?

TAM1897 D 52.9Xa iintaba neenduli zazimiselwa, zazilungelelaniswe enye nenye. Ingaba uThixo wazilungelelanisa ukuze ulungelelwano lwazo lugcinwe? Liyintoni igama lesayensi lomthetho ogcina ulungelelwano lwezinto? — Utsalelo. Ngoko ke, uIsaya wayethetha ngantoni? — Ngotsalelo. Ngokuqinisekileyo wayenjenjalo.

TAM1897 D 52.10Isazi-nzululwazi siyichaza loo nto ngesityalo esincinci esibizwa ngokuba yi-snowdrop. Cinga ngeendidi ezimbini zeentyatyambo ezizala ngembewu. Enye yintyatyambo emi nkqo, enye yintyatyambo egobileyo. Uqaphele kwiintyatyambo iintonga ezincinci ezimi zijikeleze eyona iphakathi. Ngoku, kwintyatyambo emi evelisa ngembewu, intonga ephakathi ihlala imfutshane kunezinye eziyijikelezileyo. Ukuba yintyatyambo egobileyo, intonga ephakathi iba nde kunezinye eziyijikelezileyo. Isizathu soko kukuba uthuli lwentyatyambo — ipollen — olukwiintonga ezijikelezileyo kufuneka luwe kweyo iphakathi, kungenjalo akukho kuveliswa kwentyatyambo okunokwenzeka.

TAM1897 D 52.11Ngoku, kwintyatyambo emi evelisa imbewu, le ntonga isembindini kufuneka ibe mfutshane kunezinye, ukuze umungu wezinye ukwazi ukuyiwela. Ukuba ibe yinde, ungabona ukuba umungu ungawa ngaphantsi, uze ungayifikeleli, kwaye ke kungabikho mbewu ingakheka. Ukuba yintyatyambo egobileyo, kwaye le ntonga imfutshane kunezinye, umungu uya kuwa kude kwaye ke kungabikho mbewu ingakheka. Ngoko ke, kuyo yonke intyatyambo emi evuselelwa ngembewu, intonga ephakathi imfutshane kunezo ziyingqongileyo. Kuyo yonke intyatyambo ejingayo evuselelwa ngembewu, ephakathi iba nde.

TAM1897 D 53.1I-snowdrop izala ngembewu. Kwaye nangona iyintyatyambo emi nkqo, intonga ephakathi inde kunezo ziyingqongileyo. Oku kunokwenzeka njani? Ndiza kuphinda ndiyicacise ukuze uyiqonde ngokucacileyo: I-snowdrop yintyatyambo emi nkqo, kwaye izala ngembewu. Intonga ephakathi, ke, bekufanele ibe mfutshane kunezinye. Kodwa inde. Ngoko ke, ingazala njani ngembewu? INkosi iye yalungiselela oko. Iye yalungisa ngendlela yokuba nangona iyintyatyambo emi nkqo, isuke igobe ize ijinge. Kungoko ke intonga ephakathi yenziwe ibe nde kunezinye, kule nto, intyatyambo emi nkqo. Iyakhula ize imi nkqo de idubule, ivuthwe kwaye ilungele ukuzala. Kwangelo xesha ke ithoba intloko yayo, kwaye xa umungu sele uwile endaweni yawo, le ntyatyambo encinci iphinda ivuke ize ime.

TAM1897 D 53.2Ngoku, oko kuhle ngokwako; kodwa ke kungena umzekelo womthetho wotsalelo-mhlaba. Lo mcwaningi undixelela ukuba into eyenza intyatyambo ijinge, ithobe intloko, lutsalelo lomhlaba. Kunjalo. Yintoni eyenza i-apile iwele? — Bubunzima. Kodwa ubunzima lutsalelo-mhlaba nje — oluvela kwilimi yesiLatini elithi gravus, oluthetha ubunzima. Yintoni eyenza loo ntyatyambo imi ithobe intloko yayo? — Bubunzima bomhlaba. Kodwa kutheni ubunzima bomhlaba bungayenzi loo ntyatyambo igobe intloko yayo kwangaphambili? — Aha, xa uThixo wenza loo ntyatyambo incinci, walungelelanisa umhlaba, ewe, walungelelanisa umkhathi wonke, neemfuno zayo. Xa uThixo wenza loo ntyatyambo incinci ithobekileyo yomkhenkce, wabamba umkhathi wonke esikalini, waza wayilungiselela imfuno yaloo ntyatyambo incinane! Kwaye ukuba uThixo wacingela loo ntyatyambo incinane, akayi kungacingela na nina kakhulu, nina banokholo oluncinci?

TAM1897 D 53.3Ngoku lo mntu wesayensi undixelela ukuba ukuba umhlaba — kwaye ke ne-universe — wawenziwe waba nzima ngeponti enye, okanye i-ounce enye kunokuba unjalo, nto leyo ngebangele ukuba isithole sekhephu sithobe intloko phambi kwexesha elifanelekileyo; kuba, ngenxa yokuba sinzima ngakumbi, ngebibe nefuthe elikhulu kuso. Kwaye kwimeko enjalo, isithole sekhephu sokuqala ngebesisesokugqibela. Kodwa ukuze loo ntyatyambo encinci ikwazi ukuphila nokuchulumancisa uluntu kude kube sekupheleni kwehlabathi, uThixo walungelelanisa umkhathi wonke ngokuchanekileyo ukuze uhambelane neemfuno zale ntyatyambo, ukuze xa kufika ixesha layo elichanekileyo lokufuneka, ubunzima bube buchanekileyo bokwaneleyo ukuyitsalela phantsi. Emva koko, njengoko ixhomekeke, ukuze kubekho ukuzala, kungena amandla ahlukileyo avela ezingcanjini, isiqu siqine kancinci, nentyatyambo yoyise umxhuzulane, ize imi njengoko yayimi ngaphambili.

TAM1897 D 53.4Ngubani owalinganisa amanzi esingxengxeni sesandla sakhe, walinganisa isibhakabhaka ngemphetho yesandla, wabamba uthuli lomhlaba ngomlinganiselo, waza walinganisa iintaba kwisikali, neenduli kwibhalansi?

TAM1897 D 53.5Ngubani omisele ulungelelwano lwendalo iphela? — NguThixo. UIsaya wayibeka phantsi le nto phantse kwiminyaka engamawaka amabini anamakhulu amahlanu ngaphambi kokuba ifunyanwe nguSir Isaac Newton. Ingaba ibingeyonyaniso yenzululwazi na xa uIsaya wayibhala? — Ewe. Ingaba ibingabhalwanga na kuyo yonke loo minyaka? — Ewe. Ingaba ibingeyonyani yenzululwazi ngalo lonke ixesha? — Yayiyiyo. Ingaba yaba yinyani yenzululwazi ngakumbi xa uNewton wayifumanisa? — Hayi; izazinzulu zafunda into ebezingayazi ngaphambili, kodwa yayisele ikhona kwiBhayibhile ngalo lonke ixesha.

TAM1897 D 53.6Cinga ngezi zinto. UThixo uyafuna. Ufuna wena nam sibone ukuba usindiso, iLizwi alisinike lona, nalona asibizela kulo ngokuqonda kwethu okuphezulu, aluyonto incinci isecaleni; kodwa yeyona nto inkulu ehlabathi elinokuyazi. Yeyona nto inkulu isayensi yehlabathi enokuyazi. Yeyona sayensi iphambili ehlabathi elinokuyazi.

TAM1897 D 53.7Kanti ke, asimele silufundele ukuba senze ngokwenzululwazi. Sifunda ukuze sisindiswe; kwaye ukusindiswa kuyinto yesayensi.

Note

Back