UMthetho Wokuqala Omkhulu
TAM1897 D 279.2Intshumayelo enikwe ngokuhlwa ngoLwesibini, umhla wesi-2 kuMatshi, 1897 Iprintwe kwi-General Conference Daily Bulletin, Matshi 5, 1897, iVol. 1, No. 16, amaphe. 279-285.
TAM1897 D 279.3NIYAYAZI ukuba iNkosi ithe ngeli xesha nangabantu abaphilayo ngeli xesha, ukuba “nanku abo bagcina imiyalelo kaThixo nokholo lukaYesu.” Wena nam sithetha inyaniso xa sisithi singabo abo bantu, kwaye simi apho sithetha khona ukuba iNkosi ingatsho ngathi kwindalo iphela, “Nanku abo bagcina imiyalelo kaThixo nokholo lukaYesu.” Kwaye iya kuba yinyani, kungekhona nje ngenxa yokuba etsho, kodwa uya kuyithetha kuba iyinyani.
TAM1897 D 279.4Esi sibhalo sisebenza ngokupheleleyo kuwe nakum esilapha kule ndlu; kwaye iNkosi ifuna ukuba sibe yinyani ngoku kwaye sihlale siyinyani ngokuqhubekayo, ukuze ikwazi ukusibhengeza kwihlabathi lonke nakwindalo iphela ngokuqhubekayo: “Nanku abo bagcina imiyalelo kaThixo nokholo lukaYesu.”
TAM1897 D 279.5Yiloo nto ekufuneka siyifundisise. Kufuneka sifundisise kwezi zifundo, ukuze sazi nokuba siyawagcina na imiyalelo kaThixo okanye hayi; ukuze iNkosi ikwazi ukuthi ngathi, “Nanku labo bagcina imiyalelo kaThixo nokholo lukaYesu.”
TAM1897 D 279.6Ekugcineni imiyalelo kaThixo, ngokuqinisekileyo kuza kuqala owokuqala, kwaye ngokuqinisekileyo kufuneka siwugcine. Nantsi ke ilizwi lakhe: “Umyalelo wokuqala wayo yonke imiyalelo ngowu, Mamela, Israel; INKOSI uThixo wethu, yinkosi ibe nye; uze uthande iNkosi uThixo wakho ngentliziyo yakho yonke, nangomphefumlo wakho wonke, nangengqondo yakho yonke, nangamandla akho onke; lo ngumyalelo wokuqala.”
TAM1897 D 279.7Ngoku, ingaba iNkosi ingatsho ngam nawe malunga naloo myalelo, isithi, Nanko bona abayigcina?
TAM1897 D 279.8Ingaba iNkosi inentliziyo yakho yonke, kangangokuba ungenayo intliziyo yanto ngaphandle kwakhe noko kukokwakhe?
TAM1897 D 279.9Ingaba iNkosi inomphefumlo wakho wonke, ngothando olunikezelweyo, kangangokuba kungabikho mvakalelo yakho engengowakhe?
TAM1897 D 279.10Ingaba iNkosi inengqondo yakho yonke, kangangokuba akukho ngcinga yengqondo yakho, akukho ntshukumo yengqondo yakho, akukho nxalenye yengqondo yakho engengowakhe, — enikezelwe kwinkonzo yakhe? Kuba ngengqondo sikhonza iNkosi uThixo wethu. Hayi ngenye yayo, hayi ngenxalenye yayo, kodwa ngayo yonke. Ukuze ungabi nayo ingqondo onokuyinikezela, okanye uyibeke, kuyo nayiphi na into engeyiyo kaThixo.
TAM1897 D 279.11Ingaba wonke amandla akho ngawakhe, kangangokuba ungenamandla onokuwasebenzisela nantoni na ngaphandle kokwenziwa kwezikaThixo nokumncedisa?
TAM1897 D 279.12Ukuba konke oku kuyinyani ngawe, ngoko ke kuyathiwa ngokwenene ngawe, “Nanku abo bagcina imiyalelo.”
TAM1897 D 279.13“Esesibini sifana naso, Uthande ummelwane wakho njengawe.” Xa uthando lukaThixo lusezintliziyweni zethu, njengakumyalelo wokuqala, kuya kuba lula ukuthanda abamelwane bethu njengathi.
TAM1897 D 279.14Njengoko kwavezwa kwintetho kaMzalwana uKellogg ngenye imini, ngaloo mfana mncinci waseChicago owaya kumntu, umntu angamazi kwaphela, wathi kuye, “Uyazi ukuba nguwe onelona tyala likhulu ehlabathini?” Kwaye xa indoda, isimanga, yabuza ukuba oko kunokwenzeka njani, isithi ayizange ibulale mntu, ayizange yenze lolo lwaphulo-mthetho lukhulu, umfana omncinci wathi kuyo, “Owona myalelo mkhulu ngulo, Uya kuthanda iNkosi uThixo wakho ngentliziyo yakho yonke, nangomphefumlo wakho wonke, nangengqondo yakho yonke, nangamandla akho onke. Wena uyayenza loo nto?” Yaphendula yathi, “Hayi, andiyenzi. Andinakutsho ukuba ndiyayenza kwaphela.” “Kulungile,” watsho umfana omncinci, “lowo ngowona myalelo mkhulu. Wena wophula owona myalelo mkhulu; ke ngoko, wena uloyena mngcakazi mkhulu.” Laa ndoda yakuvuma oko, yaza yakhokelwa kuThixo naselusindisweni olupheleleyo. Oko kucacile: njengoko lo ngowona myalelo mkhulu, lowo uwaphulayo nguye oyena mngcakazi mkhulu. Ngaba nguwe?
TAM1897 D 279.15Wena nam sithi siyazigcina iimiyalelo zikaThixo, nokholo lukaYesu. Ingaba siyaphula eyokuqala kuzo zonke iimiyalelo zikaThixo? Ukuba asiyigcini eyona inkulu, eyokuqala, kuzo zonke iimiyalelo, siyayaphula. Ukuba siyayaphula le, asizigcini iimiyalelo; loo nto iqinisekile. Wena nam kufuneka sigqibe ngoku, kwaye sigqibe ngonaphakade, ukuba siza kumkhonza na iNkosi ngentliziyo yethu yonke, nangomphefumlo wethu wonke, nangengqondo yethu yonke, nangamandla ethu onke.
TAM1897 D 279.16Kubhaliwe, “Ubukumkani bukaThixo bungaphakathi kuni.” Ubukumkani obungaphakathi kuthi bubukumkani bukaThixo; kwakunjalo xa umntu wayesenziwa, kodwa utshaba wathimba indawo kaThixo; kwaye iNkosi yaphinda yakhulula umntu ukuba akhethe nokuba uThixo uya kuba nendawo yakhe kwibukumkani bakhe, okanye umthimbi uya kuba nendawo kaThixo kwibukumkani bukaThixo. Ubukumkani obukuwe bobeNkosi. Kuwe ukuba uthi ingaba yiNkosi eza kulawula apho, okanye lutshaba oluza kulawula apho. Kwaye ukuba akukhethi ukuba yiNkosi eza kulawula apho, ukhetha ukuba lutshaba oluza kulawula apho. Konke kuxhomekeke kukhetho lomntu malunga nokuba ngubani oza kulawula.
TAM1897 D 280.1Kufuneka kubekho olawulayo. Umntu akadalelwa ukuzilawula, ezimele kuThixo. Wadalelwa ukuba abe nguye kunye noThixo, kwaye akanakuba nguye ngaphandle koThixo. Umntu wadalelwa ukuma noThixo. Ubukumkani bukaThixo babungaphakathi kuye. UThixo wayelawula ngaphakathi kuye. Kodwa waqalisa ukuzilandela eyakhe indlela ngokulandela uSathana. Kodwa umntu unokuzilandela eyakhe indlela kuphela ngokulandela uThixo. Ubukumkani bukaThixo bungaphakathi kuwe. Kufuneka sikhethe ukuba uThixo athathe indawo yakhe kuthi, kubukumkani bakhe ezintliziyweni zethu. Uza kuthatha indawo yakhe apho, kwaye uza kulawula apho xa sele enendawo yakhe kubukumkani bakhe.
TAM1897 D 280.2Uyazi malunga nobukumkani bukaThixo emhlabeni ukuba buza kuba ukusuka elwandle luya elwandle, nokusuka kumlambo kuya eziphelweni zomhlaba. Ubukumkani bukaThixo, obu bukumkani buza kuza xa iNkosi ifika, uyazi buza kugubungela yonke i-intshi, yonke intsalela, yomhlaba okhoyo kweli hlabathi. Ngoku ubukumkani bukaThixo bukuni. Obo bukumkani bungaphakathi kuwe apho uThixo alawula khona — ingaba ulawulo lwakhe lugubungela yonke indawo, yonke intsalana yomhlaba entliziyweni yakho? Ingaba kunjalo? Leyo yeyona mbuzo, kwaye le mibuzo yeyethu ngeendlela ezininzi.
TAM1897 D 280.3Ndiwufunda nje umyalelo, nditsalela ingqalelo yenu koko ukutshoyo. Kwaye oku kungenxa yokuba mna nani sibe neengqondo neentliziyo zethu ezivulelekileyo ngamaxesha onke kulo mbuzo, Ingaba yinyani kuthi, “Nanku abo bagcina imiyalelo kaThixo nokholo lukaYesu” ngentliziyo yonke, ngomphefumlo wonke, ngengqondo yonke, nangamandla onke?
TAM1897 D 280.4Into ingqondo yakho eyekelele kuyo, into efundayo, into esebenza kuyo — ingaba uThixo ukuloo nto? Ingaba yeyokuduma kukaThixo? Uphando olwenzayo, izifundo ozilandela, ingcinga yonke yengqondo yakho — ingaba injongo kukuba umfanekiso kaThixo ushicilelwe engqondweni yakho? Ingaba kukufumana uThixo ngakumbi engqondweni? Ingaba kukumkhulisa ngakumbi? Ingaba nguye ophambili naye yonke into, kwimizamo yakho yokucinga? Ingaba uyamthanda, umkhonze ngengqondo yonke?
TAM1897 D 280.5Nangamandla akho onke. Intsimi oyilimayo, uyayilima ngenxa kaThixo? Isixhobo sokugudisa amaplanga osityhalayo, ukuze ugudise iplanga, ukwenzela uThixo oko, ukuze yonke into oyifumanayo ibe ngekaThixo ingabi yeyakho kwaphela? Ngaba amandla akho anikele ngokupheleleyo kuThixo kangangokuba usebenzela injongo kaThixo naphi na apho ubeka isandla sakho?
TAM1897 D 280.6Kuye kwakukho ingcinga esasazekileyo yokuba umntu kufuneka ayeke ukusebenza kwishishini lakhe, okanye nantoni na asebenza kuyo ngomsebenzi wezandla, phambi kokuba abe ngumsebenzi kwelo phulo. Abaninzi bathi, “Ndifuna ukuphuma koko ndikuko. Ndinqwenela ukuba ndingaphuma. Ndinqwenela ukuba ndingaphuma kule venkile. Ndingathanda ukuba ngumsebenzi kwelo phulo.” Ukuba awungomsebenzi kwelo phulo apho ukhoyo, awuzukuba ngumsebenzi kwelo phulo xa ufika apho ufuna ukuba khona. Ukuba awungomsebenzi kwelo phulo ngelixa ulima intsimi, awuzukuba ngumsebenzi kwelo phulo ukuba ubuzama ukushumayela esitulweni sokushumayela. Ukuba ungusomsebenzi wentsimbi, usoloko ukwibhloko yentsimbi yokubethelela imihla ngemihla — ukuba awungomsebenzi wale njongo ngokupheleleyo, ngentliziyo yonke, njengam endisepulpitini, ke awuzukuba ngumsebenzi wale njongo nokuba ubunokuba usasaza amaphecana ndaweni ithile.
TAM1897 D 280.7Kukho umzekelo obekwe phambi kwethu wokuba uluntu lungaba yintoni; nokuba wonke umkholwa kuYesu ufanele ukuba yintoni. UNyana kaThixo weza kweli hlabathi ukuze abonise wena nam kanye ukuba kuthetha ukuthini ukugcina imiyalelo, kwaye kwenziwa njani oko. Kwaye wasebenza kwishishini lomsebenzi kangangexesha eliphantse liphindwe kathandathu kunelo awalichitha eshumayela. Uqale kwiminyaka elishumi elinesibini, xa wayesele enokukwazi ukusebenza noYosefu kumsebenzi wokuba ngumakhi wamaplanga, xa wayesele enokwenza lukhulu, — njengoko inkwenkwana eneminyaka elishumi elinesibini inokwenza izinto ezininzi ngokuncedisa umakhi wamaplanga. Ngoko ke, eqala kwiminyaka elishumi elinesibini, wabhaptizwa waza waqala ukushumayela eneminyaka emalunga namashumi amathathu; oko kwenza iminyaka elishumi elinesibhozo. Le minyaka wayesebenza umsebenzi wokuba ngumakhi wamaplanga. Ukususela kwiminyaka engamashumi amathathu ukuya kwengamashumi amathathu anesithathu enesiqingatha, wayichitha enkonzweni yovangelo esidlangalaleni, eshumayela. Ngoko ke uyabona ukuba iminyaka awayisebenzela umsebenzi wokuba ngumakhi wamaplanga yayiphantse iphindwe kathandathu kunale awayichitha eshumayela.
TAM1897 D 280.8Ngaba wayenguNyana kaThixo ngokulinganayo kwezo nyaka zilishumi elinesibhozo awayesebenza ngomsebenzi wokuba ngumakhi wamaplanga, njengoko wayenjalo kwiminyaka emithathu enesiqingatha xa wayeshumayela? — Niyazi ukuba wayenjalo. Ingaba wayeNgumhlanguli wam nowenu ngelo xesha wayesarha ibhodi, esenza ibhentshi esifaka nemilenze kuyo, — ingaba wayeNgumhlanguli wam nowenu ngokulinganayo ngelo xesha, njengaxa wayesemnqamlezweni? — Niyazi ukuba wayenjalo. “Kuba sisindiswa ngobomi bakhe.”
TAM1897 D 281.1Musani ukulibala ukuba kwakusekupheleni kwale minyaka ilishumi elinesibhozo, xa weza kubhaptizwa, waza wabhaptizwa, ekuqaleni konkonzo lwakhe, nasekupheleni komsebenzi wakhe wokuba ngumakhi wamaplanga, — kwakusekhona oko uThixo wathi, “Lo nguNyana wam endimthandayo, endonwabile ngaye.” Ingaba wayengengomsebenzi wale njongo ngokulinganayo kule minyaka ilishumi elinesibhozo, njengoko wayenjalo kule minyaka mithathu enesiqingatha yokugqibela? — Niyazi ukuba wayenjalo. Ngoko ke, ukuba ungumakhi wamaplanga, kwaye ungumkholwa othetha ukuba uyamkela uYesu Kristu, awunakuba ngumlandeli wakhe? Akufanelanga ukuba ube ngumlandeli wakhe nomsebenzi kweli phulo kanye apho, ngokwenene ngathi ubekwipulpiti? Anditsho ukuba unyanzelekile ukuba uhlale usoloko ungumakhi wamaplanga. Akazange enjenjalo. Anditsho ukuba uza kunyanzeleka ukuba uhlale ungusomsebenzi wentsimbi okanye ungumfama; kodwa ndiyatsho kwaye ndigxininisa ukuba ngelixa usengumakhi wamaplanga, ngelixa usengusomsebenzi wentsimbi, ngelixa usengumfama, kufuneka ube ngumsebenzi kweli phulo ngokunyanisekileyo njengoko uya kuba njalo, nokuba uphi na.
TAM1897 D 281.2Ngoko ke uYesu usibonisile sonke, ukuba kuthetha ukuthini ukuba ngumKrestu, nokuba ubomi bethu mabube njani, nokuba iingqondo zethu, iintliziyo zethu, okanye izandla zethu zisetyenziselwa ntoni na. Wathanda uThixo ngentliziyo yakhe yonke, ngomphefumlo wakhe wonke, ngengqondo yakhe yonke, nangamandla akhe onke, xa wayeyindluli. Xa wayesika iibhodi, xa wayesenza iitafile, xa wayesenza iingcango ezibeka, kwakusenzelwa uzuko lukaThixo. UThixo wayeyiyo yonke into kuye. Xa umntu wayesiza kuye njengomkhandi wamaplanga, embona kuphela njengomkhandi wamaplanga; engamboni njengoMsindisi wehlabathi, — xa umntu wayesiza kuye njengomkhandi wamaplanga kuphela, wahlala phantsi naye wathi, “Ndifuna kwenziwe itafile. Ungandenzela yona?” waza waphendula, “Ufuna uhlobo luni lwetafile?” waza laa ndoda yamchazela, wathi uYesu, “Ewe, ndingakwenzela yona;” xa uYesu wayesele eyenzile itafile waza wayithwala emqolo wayisa endlwini yaloo ndoda, wayingenisa endlwini yaloo ndoda, wayibeka phantsi ukuze loo ndoda iyisebenzise — kuyo yonke loo nto uYesu wayengowakaThixo ngokupheleleyo. UThixo wayekho kuzo zonke izenzo zakhe. Kuzo zonke iindibano awazenzayo kuloo tafula kwakungekho ziqhekeko, akukho nanye eyayigutyungelwe luthuli, akukho nto yayigutyungelwe, yayiyitafula elinobunyaniso. Yayiyitafula elinje ngaleyo uThixo anokuyamkela.
TAM1897 D 281.3Kwaye xa wenza isivumelwano sokwenza itafile, wenza isivumelwano esinyanisekileyo, esinokuthi uThixo asijonge aze athi, Esi sisivumelwano esinyanisekileyo. Akazange amcele umntu ukuba ahlawule ngaphezulu koko bekufanelekile ngokusesikweni ngomsebenzi onjalo. Umntu wambuza, “Ungayenza itafile ethile?” “Ndiza kuyenza.” “Uza kuyibiza malini? — iza kubiza malini?” Wayeya kubala, aze athi kumntu, “Iinkuni ziza kubiza kangako, kwaye kuza kuthatha ixesha elingaka ukuyenza, kwaye umsebenzi wam uxabiseke kangako. Awucingi njalo? Awucingi ukuba umsebenzi wam, ngexesha eliza kuthatha, uza kuxabiseka kangako?” Kwaye indoda yayiza kuthi, “Ewe, ndiyavuma. Ndicinga ukuba ifanele konke oko. Oko kuyinyaniso. Luvumelwano olucacileyo.” Kwaye xa wayithatha itafile emqolo wayisa kuloo ndawo wayibeka phantsi, indoda yamhlawula imali eyayivunyelweneyo, kwaye uThixo wayenokujonga phantsi kuyo yonke loo ntengiselwano athi, “Oko kuyinyaniso. Yiloo nto kuphela umntu anokuyenza.”
TAM1897 D 281.4Ingaba ngulo hlobo lomakhi wamaplanga onjalo? Uthi ungumKrestu. Ingaba ngulo hlobo lomsebenzi onjalo, nokuba wenza ntoni na?
TAM1897 D 281.5Uyawuthanda uThixo ngentliziyo yakho yonke, ngomphefumlo wakho wonke, ngengqondo yakho yonke, nangamandla akho onke? Nantoni na oyenzayo, okanye obizelwe ukuyenza; nawuphi na umsebenzi owenzayo nommelwane wakho, nokuba ungowobuhedeni okanye ungumKrestu; ingaba yenziwa ngendlela yokuba uThixo angayijonga aze athi, “Oku kulungile kubukumkani bukaThixo;” kuba intliziyo yakho yonke, umphefumlo wakho wonke, ingqondo yakho yonke, namandla akho onke, ikuyo ukuze uThixo abongwe.
TAM1897 D 281.6Ingaba singabagcini bemiyalelo, okanye akunjalo? Lilo elo umbuzo. Kwaye lixesha lokuba siwufumanise ngokucokisekileyo lo mba ukuze iNkosi ikwazi ukuqinisekisa kwintetho yayo, isithi, “Nanku abo bagcina imiyalelo kaThixo.”
TAM1897 D 281.7Ngoku, niyabona ukuba lo myalelo ugubungela yonke into, nokuba asinakuchukumisa nengcinga enye kuyo yonke inkalo yokucinga engangeni kwesi sibhalo siqale ngaso. Ngoko ke, kufuneka sijonge yonke into ekucingeni kwethu, kufuneka sijonge yonke into ekubizwa kuyo ingqondo yethu, ngokukhanya kweso sibhalo, owona myalelo wokuqala kuwo wonke.
TAM1897 D 281.8Yonke into esibizelwe ukuba sibandakanye kuyo, kufuneka siyijonge ngokukhanya kwaloo myalelo mkhulu kunayo yonke. Ingaba yinto endingangena kuyo ngoloyiko lukaThixo ngentliziyo yam yonke, nomphefumlo wam, nengqondo yam, namandla am? Ukuba akunjalo, ndingathanda ukuyichukumisa? — Hayi. Ukuba yinto endingakwaziyo ukuyingenela ngentliziyo yam yonke, ingqondo, umphefumlo, namandla, kunye noThixo, ndingathini ke ndiyiphathe? Ukuba uThixo akanakuhamba nam, ke ndiyayaphula imiyalelo. Andizinikeli yonke into kuye. Onke amandla am akuyonto ukuba achithwe kwinto angakwaziyo ukuyingenela, okanye angakwaziyo ukuyichukumisa, ukuyamkela, okanye ukuyivuma.
TAM1897 D 282.1Ndiyazi ukuba oku kungqongqo, kodwa bubuKrestu. BubuKrestu, kwaye wena nam akufuneki saneliseke yinxalenye yeshumi elinesithandathu yento enye ngaphandle koku kanye. Akufuneki sizivumele ukuba soneliseke nakwimizuzwana nje, nayo nayiphi na into kweli hlabathi, engaphantsi kokuba yonke into esiyingenayo, siyenze noThixo ekunye nathi, size singene kuyo ngentliziyo yonke, nomphefumlo wonke, nengqondo yonke, nangamandla onke. Kwaye ndiyakutsho, xa sifika kuloo nto, sonke, ukuba bonke abakule ndlu bazanikela kuye ngoku, baze babambe ngokuqinileyo kuloo nto, asinakucinga ukuba yeyiphi na amandla kaThixo aza kubonakaliswa ehlabathini.
TAM1897 D 282.2Ingxaki enkulu ukususela ekuqaleni ibe kukuba abantu abazange bamvumele uThixo indawo entliziyweni zabo eyiyo yakhe. UThixo wamenza umntu ngolo hlobo, waza waphambuka waya kuyo yonke enye into, wamvalela ngaphandle uThixo ngokupheleleyo. UThixo wamkhulula kuloo mnyama, wamkhulula ukuba akhethe, waza wambiza ukuba akhethe, ukuba angamthanda na uThixo ngentliziyo yonke, ngomphefumlo wonke, ngengqondo yonke, nangamandla onke. Wakhululwa ukuba akhethe ukuvumela uThixo ukuba aphinde abe nendawo yakhe; kodwa abaninzi bakhetha ukuba iNkosi ingabi nendawo yayo, kangangokuba isikhukula sabatshabalalisa ebusweni bomhlaba.
TAM1897 D 282.3Kwaza ke iNkosi yaqala isizukulwana ngokutsha. Yaye into ekukuphela kwayo eyayicela kumntu ngamnye yayikukuba athande iNkosi uThixo ngentliziyo yonke, nangomphefumlo wonke, nangengqondo yonke, nangamandla onke, nommelwane wakhe njengokuba ezithanda yena. Yiyo yonke loo nto eyayicelayo kwaba basibhozo bangena emkhombeni, nabaphuma kuwo. Ukuba umntu wokuqala wayethanda uThixo ngentliziyo yakhe yonke, nangomphefumlo wakhe wonke, nangengqondo yakhe yonke, nangamandla akhe onke, bekungasoze kungene isono.
TAM1897 D 282.4Emva kokuba onile, kwaye iNkosi imkhulule kuloo bukhoboka, ukuba uAdam nawo onke abantwana bakhe bebemthanda uThixo ngentliziyo yonke, ngomphefumlo wonke, ngamandla onke, ngengqondo yonke, nangamandla onke, ibiya kuba yintoni imeko yehlabathi? — Bebeya kube begcina imiyalelo kaThixo, nokholo lukaYesu, kwaye ubulungisa beya kube busigqume umhlaba njengamanzi agquma ulwandle. Ngaba akunakwenzeka ukuba loo nto ingagqityezeleka emntwini ophantsi kobukhoboka besiqalekiso, phantsi kobukhoboka benyama enesono? Ingaba uThixo unokumsindisa ngolu hlobo umoni emandleni esono enyameni, kangangokuba akwazi ukuthanda uThixo ngentliziyo yonke, ngomphefumlo wonke, ngamandla onke, nangengqondo yonke, nangamandla onke? — Ewe. Isono besingenakuliqalekisa ihlabathi, njengoko linjalo, nkqu nabantu abaphantsi kobukhoboka benyama enesono, ukuba bebekholwe kuThixo, bagcine imithetho kaThixo, nokholo lukaYesu. Yiyo leyo inyaniso, kuba obu bubuKrestu. Ngoko ke, uyabona ukuba yonke into iNkosi eyikhe yafuna kuthi, yonke into eyikhe yafuna kumntu ukususela oko uAdam wona, yayikukuba, yaye isekukuba, agcine imiyalelo kaThixo, nokholo lukaYesu. Kwaye owokuqala kuwo wonke umyalelo ngulo, Thanda iNkosi uThixo wakho ngentliziyo yakho yonke, nangomphefumlo wakho wonke, nangengqondo yakho yonke, nangamandla akho onke.
TAM1897 D 282.5KwiRoma 1:21, kuyatsho ukuba ekuqaleni “bamazi uThixo.” Jonga oku: umntu ekuqaleni kwendlela yakhe wayemazi uThixo. UAdam wayemazi uThixo kwasekuqaleni, kodwa akazange alugcine olu lwazi. Xa uAdam wona waza waphinda waqalisa ubomi, wamazi uThixo. Xa uluntu lwaphinda lwaqalisa emva kwesikhukula, lwamazi uThixo kwasekuqaleni; ngoko ke uluntu luye lwemka kuThixo ngalo lonke ixesha. Ihlabathi lalinesono, linesono, kwaye liza kuba nesono, kuba lalimazi uThixo laze lamtyeshela, hayi kuba lalingamazi uThixo. Ngoko ke ihlabathi alikho ebubini ngenxa yobumnyama; ihlabathi likwobumnyama ngenxa yobubi.
TAM1897 D 282.6Ihlabathi laqala ngokukhanya; kwaye ukuba loo mnyama ungene, kungenxa yokuzikhethela kwabantu; “xa babesazi uThixo, abamzukisanga njengoThixo, bengabongi; kodwa baba lilize kwiingcinga zabo, nentliziyo yabo yobudenge yaba mnyama. Zithi zizilumko, zaba zizidenge, zaza zatshintsha uzuko lukaThixo ongayi kubola lwaba ngumfanekiso owenziwe wafana nomntu oza kubola, neentaka, nezilwanyana ezinemilenze emine, nezinto ezirhubuluzayo.”
TAM1897 D 282.7Ngoku qaphela; yintoni kuqala? — Bamazi uThixo; kodwa abamzukisanga njengoThixo; abamnikanga indawo yakhe kubo. Abamzukisanga uThixo, — abamtyhilanga kumntu, abamvezanga emhlabeni; kuba uYesu wathi, Ndikuzukisile emhlabeni, kwaye yena wayenguThixo owabonakala esemzimbeni. Aba bantu babesazi uThixo, abavumanga ukuba uThixo abonakale enyameni. Babengabongi. Emva koko baba lilize kwiingcinga zabo; emva koko iintliziyo zabo ezisidenge zaba mnyama; emva koko ebumnyameni babo bathi bazizilumko. Loo ngqondo yayisisidenge, baza emva koko benze imifanekiso.
TAM1897 D 282.8Ngoko ke uyabona ukuba umfanekiso obekwe phambi kwamehlo abantu, ekukhonzeni kwabo izithixo, luphela nje luphawu olubonakalayo lokukhonza izithixo, umboniso walo ongaphandle. Ukukhonza izithixo sele kukho kude phantsi entliziyweni, kwaye sele kusebenze amanyathelo aliqela endleleni ephumayo. Cinga ngayo. Iqala phi inkolo-zithixo? — Entliziyweni. Iqala phi kule nkqubo inkolo-zithixo? — Xa babemazi uThixo, abamzukisanga njengoThixo; kulapho kanye iqala khona zonke. Ngoko ke, ikuphi indawo ephakathi kolwazi lukaThixo, kunye nenkolo-zithixo?
TAM1897 D 283.1Cinga nzulu ngoku. Babemazi uThixo, yaye, “Obu bubomi obungunaphakade, ukuba bakwazi Wena.” Ulwazi lukaThixo bubomi obungunaphakade; loo nto isicacile. Babemazi uThixo; babenobomi obungunaphakade kulwazi lukaThixo. Loo nto ibhaliwe. Kodwa bangena ekuthandeni izithixo. Bathatha amanyathelo amangaphi ukusuka kulwazi lukaThixo ukuya ekuthandeni izithixo? — Elinye kuphela. Ke, mangaphi amanyathelo ekufuneka athathwe ukusuka ekuthandeni uThixo ngentliziyo yonke, nangamandla onke, nangengqondo yonke, nangamandla onke, ukuya ekuthandeni izithixo? — Elinye kuphela. Ke ukuba andimthandi uThixo ngentliziyo yam yonke, nangomphefumlo wam wonke, nangengqondo yam yonke, nangamandla am onke, ndingubani? — Ndingumthandi wezithixo.
TAM1897 D 283.2Kusenokwenzeka ukuba andinayo imifanekiso eqingqiweyo phambi kwam. Aba bantu babengenayo ekuqaleni. Kodwa babenomfanekiso, ingcinga, eyayisakhiwe engqondweni, yaye xa benza imifanekiso yabo eqingqiweyo, yayingumfanekiso nje wokuma phambi kwamehlo, wento ababesevele benayo engqondweni. Umntu wokuqala owenza umfanekiso wayenengcinga yaloo nto engqondweni yakhe phambi kokuba ayenze. Umntu wokuqala owenza umfanekiso wayenombono wokuba kufuneka ube nguThixo wakhe, kwaye loo mbono wawukho phambi kokuba enze umfanekiso ngomthi okanye ngelitye. Ngoko ke loo mfanekiso welitye, awabeka phambi kwamehlo akhe, yayiyifomu yangaphandle kuphela awayenzayo ukuze imele kuye ngaloo mumo uThixo awayesele enaye engqondweni yakhe. Ngoko ke, wayengenawo na uThixo phambi kokuba enze loo mfanekiso oqingqiweyo? — Ewe. Wayephi? — Entliziyweni yakhe.
TAM1897 D 283.3Bazigqwesa ngeentelekelelo zabo. Zeebani ezo ntelekelelo? — Zezabo. Nanku lo mntu utelekelela into; wenza umfanekiso wentelekelelo yakhe, awubeke phambi kwamehlo akhe ngaphandle kwakhe. Ukucinga ngomfanekiso kukwenza imifanekiso engqondweni nje. Kwaye umfanekiso okwilitye luluhlobo nje oluphathekayo lokucinga ngomfanekiso okusentliziyweni. Umfanekiso wawenziwa kuqala phi? — Entloko yakhe; ekutelekeleleni kwakhe, ekucingeni kwakhe. Kodwa ngubani obekhona xa wayehlukene noThixo? — KwakunguSathana naye kuphela. Ngoko ke, iingcinga zakhe zingavela phi? — Kuye nakuSathana kuphela.
TAM1897 D 283.4Ngoko ke, uyabona ngokucacileyo ukuba inkolo-zithixo isentliziyweni; ingcinga, umfanekiso, sele zikho phambi kokuba umfanekiso uvele ngaphandle. Nangona uthixo wakhe enokuba lilanga, inyanga, okanye iinkwenkwezi, le ngcinga, umbono wakhe, nokucinga kwakhe, sele kukho phambi kokuba ayibeke kwimo ebonakalayo elangeni, enyangeni, nakwiinkwenkwezi.
TAM1897 D 283.5Konke okuvela ekuthandeni izithixo kusisibonakaliso nje sento esentliziyweni. Kwaye uThixo kufuneka abe entliziyweni, ngentliziyo yonke, ngomphefumlo wonke, ngengqondo yonke, nangamandla onke, kungenjalo ukuthanda izithixo kukho. Akukho ndawo iphakathi.
TAM1897 D 283.6Enyanisweni, emva kwesikhukula, xa abantu baqala ukushiya uThixo wokwenene baze bahamba bazenzela oothixo babo — bavumela aba oothixo ukuba bathathe indawo kaThixo kubo, ngaloo ndlela babonisa ukuba xa babemazi uThixo bamazi njengoyena mlawuli wabo kuphela. Xa ndithanda uThixo ngentliziyo yam yonke, ngomphefumlo wam wonke, ngengqondo yam yonke, nangamandla am onke, ngubani yedwa oya kuba nguThixo wam? — NguThixo. Ngubani oza kuba ligunya lam elinye kuphela? — UThixo. Ngubani yedwa oza kuba negunya phezu kwam? — UThixo. Ngaba uyakwazi ukusebenzisa igunya elifanelekileyo? — Ewe. Ngaba uyakwazi ukugcina umntu ethe tye? — Ewe. Xa umntu ethanda uThixo ngentliziyo yakhe yonke, ngomphefumlo wakhe wonke, ngengqondo yakhe yonke, nangamandla akhe onke, akasidingi naliphi na elinye umthetho okanye igunya ukumgcina ethe tye ehlabathini. Ngubani umlawuli wakhe? — UThixo. Ingaba uThixo uyakwazi ukulawula xa simthanda ngokugqibeleleyo? — Ewe. Kodwa, xa umntu emshiya uThixo, aze enze ubuthixo bezithixo, ingaba uyakwazi ukuzilawula? — Hayi.
TAM1897 D 283.7Ngoku emva kwesikhukula, ngelixa babesamazi uThixo, bamamkela njengoKumkani noMlawuli wabo ekukuphela kwakhe. Babengenamnye umlawuli. Xa baqala ukumshiya uThixo, bafake ezinye izithixo endaweni yakhe, — ndithetha ekuqaleni, xa bemka kuThixo, bafake ezinye izithixo endaweni kaThixo — bavumela ezo ezinye izithixo ukuba zithathe indawo yabalawuli. Baveza ukuba ezi zithixo zingabalawuli babo. Babengenankosi; abantu babengazange baziphakamisele ukuba babe ngabalawuli. Abantu babevuma ukuba ziithixo ezingookumkani; kwaye abantu ababenaso igunya babengabameli nje bezi thixo, ngelixa ezi thixo zazingookumkani bokwenene.
TAM1897 D 283.8Ubungqina boku ubuza kubufumana kwi-“Empires of the Bible,” kwiphepha lama-50. Nazi iingxelo zokuqala ezifunyenweyo eBhabhiloni, apho uluntu lwaqala khona, nalapho kwenzeka ukudideka kweelwimi — apho uluntu lwalibele uThixo. Ndifunda:—
TAM1897 D 284.1KuNinridu, uKumkani wakhe, ngenxa yokulondolozwa kuka-Idadu, iRhuluneli kaRidu, umkhonzi, uvuyo lukaNinridu.
TAM1897 D 284.2Apha umlawuli, u-Idadu, ekubhaleni umbhalo oya kuthiwa kuThixo wakhe, wavuma ukuba wayengumsekela-kumkani nje kuphela kaThixo wakhe. Akazange azibize njengokumkani. Ngoko ke uyabona ukuba uThixo wayengukumkani walo mntu. UThixo wayebhekwa njengukumkani wabantu, kwaye lo mntu wayenesigunyaziso, wayengumsekela-kumkani kaThixo kuphela, okanye isekela.
TAM1897 D 284.3Oku kubonisa ukuba ulwazi lukaThixo njengoMlawuli osemthethweni lwalusandul’ ukuqala kangangokuba akukho mntu owayenamfutho wokuzimisa njengokumkani. Uyakubona oko? Cinga nzulu. Xa uThixo wayenguye kuphela umlawuli, ngokuqinisekileyo wayenguye ukumkani wabo ekuphela kwakhe; kodwa xa bemjike bamkela ezinye izithixo, ulwazi lwabo ngoThixo wokwenene lwalusandul’ ukubakho, ubudlelwane babo naye babusandul’ ukubakho kulwazi lwabo, kangangokuba xa babeka ezinye izithixo endaweni kaThixo, baza benza ezi zithixo zobuxoki zibe ngukumkani wabo — indoda enegunya phakathi kwabantu yayingenako ukuthatha isihloko sokuba ngukumkani; kodwa yakhetha ukwaziwa njengomlawuli-kakumkani welo thixo laliza kuba ngukumkani wokwenene. Ndiyaphinda. Ulwazi ngoThixo oyinyani njengoKumkani ekukuphela kwakhe lwalusentsha kakhulu ezingqondweni zaba bantu kangangokuba akukho mntu wayesakuba nesibindi sokuthatha isihloko sokuba ngukumkani. Inkumbulo yabo ngoThixo njengoKumkani noMlawuli ekukuphela kwakhe yayisacace gca kangangokuba kwakungathi ngumzamo wokususa uThixo esihlalweni sobukhosi, ukuba nawuphi na umntu angathatha isihloko sokuba ngukumkani.
TAM1897 D 284.4Ndiza kufunda enye imbhalo evela kweli lizwe linye, yexesha elinye:—
TAM1897 D 284.8Nanku umntu owakhayo indlu ukuhlonipha uThixo wakhe. Lo mntu uthi ungurhuluneli walo Thixo, ongukumkani. Lo mntu uGudea akazibizi ngokuba ngukumkani. Unegunya, kodwa akazibizi ngokuba ngukumkani. Ngubani ukumkani? — UThixo wakhe. Oko kukubonisa kwakhona ukuba ulwazi ngoThixo oyinyani njengoKumkani ekukuphela kwakhe lwalusentsha ezingqondweni zabo, babengakhange bemke ngokupheleleyo kuThixo nakwingcinga yokuba uThixo nguye kuphela uKumkani noMlawuli, kangangokuba babeyakulungela ukubeka ecaleni ingcinga yobukumkani bukaThixo, baze bavumele umntu ukuba athathe isihloko sobukumkani.
TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — Lowo mntu wayesendaweni yegunya, ke, wayebanga ukuba ngumsekela-kumkani kaThixo wakhe, hayi ukumkani?
TAM1897 D 284.10Ewe. Kwakungekabikho bakumkani. Asithethi ngomntu njengokumkani. Kwakungekabikho bakumkani phakathi kwabantu. Kwakukho abantu ababekwiizikhundla eziphezulu. Indoda yayilawula abanye. Yayinamandla, kodwa yayingazibizi ngokuba ngukumkani. Yayingenaziwa njengokumkani, kwaye yayingekazivumeli ukuba ithathe isihloko sokuba ngukumkani. Kutheni? — Kungenxa yokuba yayingekakude kangako kwingcinga kaThixo wokwenene, njengoKumkani ekukuphela kwakhe onelungelo, kangangokuba ibe nesibindi esaneleyo, nesibindi esikhohlakeleyo, sokulahla yonke ingcinga ngobukumkani bukathixo nawuphi na, ize izibeke njengokumkani.
TAM1897 D 284.11La ngawona maxwebhu amandulo afunyenweyo kuloo ndawo. Ungabona ukuba aphakathi kwawona amandulo kakhulu. Ngamaxwebhu exesha abantu bengekakwamkeli kwaphela isihloko sobukumkani, nangexesha bebesicinga ngoThixo oyinyani njengoKumkani.
TAM1897 D 284.12Kodwa nanku umbhalo owandulele loo nto kancinci, othetha ngesiphithiphithi seelwimi kwinqaba yaseBhabheli. Kwiphepha lesine le-“Empires of the Bible” unengxelo yeBhayibhile ngesiphithiphithi seelwimi. Le yingxelo ebhalwa ngabantu ababehleli phakathi kwabo kwenzeka isiphithiphithi seelwimi. EBhayibhileni unombhalo weNkosi ngayo. Kolu bhalo olukwizitena ezazifihlwe kumabhodlo aseBhabhiloni zaza zafunyanwa, unengxelo yabo ngayo. Ungayithelekisa nengxelo eseBhayibhileni, kwisahluko se-11 sikaGenesise, kwaye uya kubona ukuba zombini ziyafana kanye. Nantsi into abayithethayo ngayo:—
TAM1897 D 284.14Esi sesinye seengxelo zokuqala ezikhoyo. Ezi ezinye zilandela kuso. Kodwa ezi zingxelo zingezinye zibonisa ukuba kwakukho ixesha apho kwakungekabikho nkosi phakathi kwabantu; ukuba umntu owayelawula wayengayi kuthatha isihloko sobukumkani; ukuba uThixo wakhe wayeyinkosi yakhe; kwaye ingcinga yokuba uThixo oyinyani uyinkosi yayintsha kangangokuba wayengenabuganga bokuthi uyinkosi. Kwakusele kukuthatha amagunya angaphezulu kakhulu phambi kwengcinga yakhe ngoThixo oyinyani.
TAM1897 D 285.1Loo nto yayingaphambi kukaNimrod. UNimrod wayengumntu wokuqala owaba nesibindi sokuthatha isihloko sobukumkani phambi kwengcinga yokuba uThixo ngukumkani. Ngoko ke ndifunda kwiphepha lamashumi amahlanu le-“Empires of the Bible:”—
TAM1897 D 285.2UNimrod wayeyile ndoda inesibindi. Igama lakhe lithetha umvukelo, ukudelela ngokuzikhukhumeza, kwaye, ngokukaGesenius, lingafana neligama lomvukeli ongamhloneliyo kwaphela uThixo. Kwaye “waqala ukuba ngumntu onamandla emhlabeni.” Okanye, njengoko enye inguqulelo ikubeka, “wayengowokuqala onamandla emhlabeni.”
TAM1897 D 285.3UNimrod wayengowokuqala umntu owakhe wazithathela isihloko sobukumkani; owokuqala wokuphatha igunya lobukumkani nokunxiba esidlangalaleni isihloko sobukumkani. Kwaye igama lakhe lithetha kanye le nto yayithetha loo nto phakathi kwabantu awazibeka phezu kwabo.
TAM1897 D 285.4Ngoku, ayisiyongxelo yam, kodwa yeyengcali kulo mbandela, ithi le nto:—
TAM1897 D 285.5Ngokusekwa kobukumkani bukaNimrod, ihlabathi lonke langaphambili langena kwisigaba esitsha sembali. Isithethe saseMpuma esenza loo mphumi-mkhosi abe ngowokuqala ukunxiba isithsaba sobukumkani, sibonisa inyani ebaluleke ngakumbi kunokunxiba isihombiso esitsha sokunxiba, okanye nokoyiswa kwephondo. Ulawulo lwakhe lwazisa kwihlabathi inkqubo entsha yobudlelwane phakathi komlawuli nabalawulwayo. Amagunya abalawuli bangaphambili ayesekelwe kwimvakalelo yobuzalwana, kwaye ukuphakama kwenkosi kwakuyifanekiso lolawulo lobuzali. U-Nimrod, ngokwahlukileyo koko, wayengukumkani welizwe, nakwabantu kuphela ngokuba yayingabahlali balo, kwaye kungakhathaliseki kubudlelwane bobuqu. Kude kube ngoku bekukho iintlanga — iintsapho ezandisiweyo — uLuntu; ngoku bekukho isizwe, uluntu lwezopolitiko — uMbuso. Imbali yezopolitiko neyentlalo yehlabathi ukusukela ngoku zahlukile, mhlawumbi zide zihambe ngeendlela ezahlukeneyo. — Empires of the Bible, p. 51.
TAM1897 D 285.6Yayithini ke imvelaphi yoMbuso?