Isayensi Yokusindiswa. – No. 1
TAM1897 D 46.2Inkulumo eyashunyayelwa ngoLwesihlanu kusihlwa, Febhuwari 12, 1897 Kushicilelwe ku-General Conference Daily Bulletins zangoFebhuwari 16, 1897, iVol. 1, No. 3, amakhasi 46-47 kanye nezangoFebhuwari 17, 1897, iVol. 1, No. 4, amakhasi 49-53.
TAM1897 D 46.3Wonke umuntu uyazi ukuthi lesi yisikhathi sesayensi kakhulu, okungenani egameni, ekuvumeni, nasekulangazeleleni. UNkulunkulu ufuna abantu bakhe bahlale behambisana nesikhathi. Ngaphezu kwalokho: ufuna abantu bakhe bahlale behola phambili kwesikhathi. Ikakhulukazi ufuna abantu bakhe bahlale bengabavuseleli, futhi ukuze umuntu abe ngumvuseleli, kumele ahola phambili kwesikhathi. Ngakho-ke njengoba le yinkathi yesayensi ngokukhethekile, ekubizeni naseminye imikhakheni, umsebenzi kaNkulunkulu, abantu bakhe, kumele babe nesayensi ukuze bahlangabezane nezidingo zenkathi. Lesi yisitatimende sesiphakamiso engiyanimenyela ukuba nisifunde ngalobu busuku. INkosi ifuna wena nami samukele lesi siphakamiso, sisifunde, futhi sakhe phezu kwaso, kuze kube sekubonakaliswe kithi phambi komhlaba ukuthi lesi siphakamiso siyiqiniso ngokwesayensi. Uma mina nawe, uma bonke abavuma igama likaKristu, senza lokho, khona-ke lowo msebenzi uzokwenziwa iNkosi. Umhlaba uzokubona, futhi umhlaba uzokubona noma ngabe mina nawe sinendima kulo noma cha. Ngoba uma mina nawe singabi nendima kulo, labo abavumela iNkosi ukuthi yenze leso siboniso ngabo bazoba nendima kulo; futhi uma mina nawe singamvumeli ukuthi ayenze, siyaphuthelwa.
TAM1897 D 46.4Kodwa wena uthi, “Ukusindiswa ngumsebenzi wabantu bakaNkulunkulu.” “Ukusindiswa yinhloso eyodwa yeNkosi.” Lokhu abafowethu abanye abakushilo. Lokhu esikufundile esifundweni saleli ntambama, nalokho esikufundile kuzo zonke izifundo kuHebheru. Yisifundo esifundile kwezinye izindawo eBhayibhelini. Futhi iBhayibheli lithi akufanele sazi lutho ngaphandle kukaJesu Kristu nokuthi wabethelwa. Uthi kanjalo; yebo, nami ngithi kanjalo. Ngithi umsebenzi wabantu bakaNkulunkulu — konke okungumsebenzi kaNkulunkulu emhlabeni kuwumsebenzi wokusindiswa. Futhi lokhu kuhambisana ngqo nalokho esikushilo kakade. Ngakho-ke ukusindiswa kuyisayensi.
TAM1897 D 46.5Ngaphezu kwalokho: Insindiso ayisiyo nje isayensi, ayisiyo nje isayensi; iyona ephambili, isihluthulelo, umgogodla wazo zonke izayensi. Iyingqayizivele ngokwesayensi kunazo zonke izinto ezibhekwa yizimqondo zabantu kuleli zwe. Ngakho-ke lapho abantu bakaNkulunkulu bethatha insindiso kaNkulunkulu njengoba injalo kuNkulunkulu; lapho umgomo wakhe wensindiso emhlabeni ume njengokumela ngempela imibono yakhe yensindiso, khona-ke kuzovezwa emhlabeni isayensi ephakeme kunazo zonke ezinye izayensi. Khona-ke abantu bakaNkulunkulu bangama phambi kwamakhosi esayensi, futhi bangabi namahloni, esikhathini sesayensi.
TAM1897 D 47.1Manje, ngizinikele ngokuphelele kulelo qiniso. Futhi ngifuna ubone ukuthi liyiqiniso ngokuphelele kanjani. Wena nami sizibophezele ekusindisweni kukaNkulunkulu. Futhi ngifuna ubone eBhayibhelini — incwadi yawo wonke amaqiniso — ukuthi ukusindiswa kuyisayensi. Khona-ke, nawe uzobophezela kulelo qiniso nami.
TAM1897 D 47.2Okokuqala-ke, ngifuna nicabange ngokucophelela, nibone ngokwenu hhayi nje ukuthi ukusindiswa kuyisayensi; kodwa ukuthi kuyisayensi ephakeme kunazo zonke.
TAM1897 D 47.3Igama elithi “isayensi” lisho, ngokwezwi nezwi, ulwazi. Isayensi yezitshalo kuwulwazi lwezitshalo. Isayensi yezinkanyezi kuwulwazi lwezinkanyezi. Ngakho-ke, omunye usosayensi uchaze isayensi njengomkhiqizo wokucabanga. Konke ulwazi — isayensi — umhlaba onalo ngezenkanyezi, kuwumkhiqizo wokucabanga komhlaba ngesihloko sezenkanyezi.
TAM1897 D 47.4Manje insindiso kuwukwazi uNkulunkulu: “Lokhu ukuphila okuphakade, ukuthi bamazi wena uNkulunkulu oyedwa wangempela, noJesu Kristu owamthumayo.” Ngakho-ke kuyisayensi. Kodwa lolu lwazi alusona umphumela wokucabanga komuntu: luyumphumela wokucabanga kukaNkulunkulu. Ngokuba “amehlo awazange abone, nezindlebe azizange zizwe, futhi azizange zingene enhliziyweni yomuntu izinto uNkulunkulu azilungiselele labo abamthandayo.” Kodwa uNkulunkulu usivezele zona ngoMoya wakhe; ngokuba uMoya uphenya zonke izinto, ngisho nezinto ezijulile zikaNkulunkulu. Ngakho-ke insindiso, njengomphumela wokucabanga kukaNkulunkulu, ayiyona nje isayensi kuphela, kodwa iyona sayensi ephakeme kunazo zonke.
TAM1897 D 47.5Futhi: Lokho okuhlonishwa umhlaba njengezesayensi — izayensi zemvelo — kuwumphumela wokucabanga kwabantu. Abantu bacabanga ngengqondo. Ngakho-ke, ngengqondo abantu babhekana nazo zonke lezi zayensi. Kodwa insindiso ibhekana nengqondo uqobo. Yikuphi-ke eliphakeme? Yikuphi eliphakeme — elibhekana nazo zonke ezinye izinto, noma elibhekana nalelo elibhekana nazo zonke ezinye izinto? — Lona wesibili, impela. Ngakho-ke njengoba ngengqondo abantu bebhekana nazo zonke ezinye izayensi, kanti insindiso ibhekana nengqondo uqobo, kuyacaca ngokuphelele ukuthi insindiso iyisayensi ngokuqinisekile njengazo zonke ezinye izayensi, futhi iyisayensi ephakeme kunazo zonke ezinye izayensi. Yisayensi ephakeme kunazo zonke engaziwa yingqondo yomuntu.
TAM1897 D 47.6Futhi-ke: Insindiso iphathelene nengqondo. Kodwa ngubani ophatha ingqondo ensindisweni nangensindiso? — KunguNkulunkulu uqobo. Ngakho-ke njengoba kunguNkulunkulu uqobo osebenza, owavezayo, leli zifundo; futhi njengoba leli zifundo liyumphumela wokucabanga kukaNkulunkulu; kulandela ukuthi izifundo zensindiso yizifundo eziphakeme kakhulu, ezijulile kakhulu, nezibanzi kakhulu ezaziwayo, hhayi kuphela engqondweni yomuntu, kodwa nakuzo zonke izidalwa ezisemkhathini wonke.
TAM1897 D 47.7Masifunde imibhalo embalwa. “Unganifani naleli zwe; kodwa niguqulwe ngokuvuselelwa kwengqondo yenu.” Roma 12:2. “Ngakho-ke ngengqondo ngiyakhonza umthetho kaNkulunkulu.” Roma 7:25. “Siyazi ukuthi iNdodana kaNkulunkulu ifikile, futhi isinike ingqondo.” “Sinengqondo kaKristu.” Indlela eyodwa kuphela iNkosi engasifinyelela ngayo ingqondo. Usebenza nathi kuphela ngengqondo. Usilawula kuphela ngezingqondo zethu. Bheka: “Ngengqondo ngiyakhonza umthetho kaNkulunkulu, kodwa ngenyama umthetho wesono.” Futhi umyalo wokuqala kunabo bonke yilena: “Lalela, wena Israyeli; iNkosi uNkulunkulu wethu iNkosi eyodwa: futhi uzothanda iNkosi uNkulunkulu wakho ngenhliziyo yakho yonke, nangomphefumulo wakho wonke, nangokuqonda kwakho konke.” “Ingqondo yenyama iyisitha sikaNkulunkulu: ngoba ayilaleli umthetho kaNkulunkulu, futhi empeleni ayikwazi ukulalela.” Ingqondo yenyama engakwazi ukulalela umthetho kaNkulunkulu — engakwazi — kumele iguqulwe, kumele ishintshwe ngenye ingqondo ehlala ilandela umthetho kaNkulunkulu. Lelo guquko lwengqondo kungukusindiswa. Lokhu kuvuselelwa kwengqondo kwenziwa nguNkulunkulu emsebenzini wokusindiswa kwakhe, futhi akukwazi ukwenziwa muntu omunye. Ngakho-ke yisayensi ephakeme kunazo zonke — ephakeme kunazo zonke ezaziwa yingqondo yomuntu, ephakeme kunazo zonke ezaziwa emkhathini wonke.
TAM1897 D 47.8Awuqali yini ukubona ukuthi kungani amaTestimonies ekhuluma “ngesayensi yokusindiswa”?
TAM1897 D 49.1Manje ngifuna nibone ukuthi nabanye bacabanga kanjalo. Ngifuna nibone ukuthi angimodwa kulokhu. Ngifuna nibone ukuthi kulesi simo sinegunya — igunya lesayensi — okusho ukuthi, igunya labantu abaqonda isayensi.
TAM1897 D 49.2Uma bengikwazi ukuniletha ubufakazi namhlanje ebusuku bokuthi labo abaqonda zonke ezinye izayensi kangcono kunanoma ubani emhlabeni bafakazela ukuthi banentshisekelo enkulu kulesi sayensi kunakuzo zonke ezinye zihlanganisiwe, nokuthi babona okuningi okufanele ukucatshangelwa kulesi sayensi kunakuzo zonke ezinye zihlanganisiwe, awungeke yini uthi-ke ngiphephile ekukhulumeni kwami ngale ndlela — ngokombono wesayensi? Hhayi-ke, nginayo inkampani enjalo — inkampani eqonda zonke ezinye izayensi, futhi nginobufakazi obuchazwe ngokunembile bokuthi banentshisekelo enkulu kule kunakuzo zonke ezinye uma zihlangene.
TAM1897 D 49.3Ku-1 Petru 1:10-12, umphostoli ukhuluma ngokusindiswa, futhi lapho ngifunda kanje:—
TAM1897 D 49.4Ngalesi sisindiso abaprofethi baye baphenya futhi bafuna ngokuzikhandla, labo abaprofetha ngomusa owawuzofika kini; bafuna ukuthi yisiphi isikhathi noma uhlobo lwesikhathi uMoya kaKristu owayekhona kubo owawubonisa ngalo, lapho ufakaza kusengaphambili ngezihlupho zikaKristu nenkazimulo eyayizolandela. Kwabavulelwa ukuthi babengazikhonzi bona, kodwa babekhonza thina ngezinto ezibikwa kini manje ngalabo abamemezele ivangeli kini ngomoya ongcwele othunyelwe ezulwini; izinto izingelosi ezifisa ukuzibheka.
TAM1897 D 49.5Yiziphi izinto izingelosi ezifisa ukuzibheka ngokucophelela? — Insindiso kaNkulunkulu lapho ifundiswa ngoMoya oNgcwele othunyelwe ezulwini. Igama lesiGreki elithi “ukufisa” lapha lisho “ukubeka inhliziyo entweni ethile.” Futhi igama lesiGreki elithi “ukubheka ngaphakathi” lisho, “ukugoba ukuze ubheke into; ukubheka ngenhloko egobile ibheke phambili; ukubheka ngaphakathi umzimba ugobile; ukubheka ngokucophelela ngaphakathi, ukuhlola ngentshiseko — komuntu ofuna ukwazana nento ethile.” Lena yindlela izingelosi ezibheka ngayo indaba yokusindiswa.
TAM1897 D 49.6Manje, ingabe izingelosi ziqonda ezinye izifundo — isayensi yezinto eziphilayo, isayensi yomhlaba, isayensi yezinhlanzi, isayensi yezinkanyezi — zonke ezinye izifundo? Uyazi ukuthi ziyakwazi. Wonke umuntu uyazi ukuthi izingelosi ziqonda ngokuphelele zonke ezinye izifundo. Wonke umuntu uyazi ukuthi kuphephile ngokuphelele ukusho ukuthi zonke izingelosi ziqonda zonke ezinye izifundo ngokujulile okungapheli kunanoma yimuphi umuntu oke wazwisisa noma owake wawuqonda ngokuphelele isifundo esisodwa. Kodwa izingelosi zinentshisekelo enkulu endabeni yokusindiswa kunazo zonke ezinye izifundo. Labo abanolwazi oluningi kunabo bonke abanye banentshisekelo enkulu kakhulu kulesi sihloko esisodwa. O, kahle, wavuma nami ngaphambilini ukuthi uma ngingakhomba igunya elinjalo, wawuzosho ukuthi siphephile ekuthatheni lesi simo. Hhayi-ke, siphephile. Siphakathi kweqembu elihle kakhulu — yebo, iqembu elihle kakhulu kwezesayensi. Kukhona igunya eliphelele kulesi sihloko, igunya lesayensi.
TAM1897 D 49.7Manje, angidlali ngamagama ‘isayensi’ lapha kusihlwa. Ngisebenzisa amagama athi “isayensi” kanye “nesayensi” maqondana nesindiso njengamagama aqotho ngokuphelele. Isindiso sikaNkulunkulu ngempela siyinto yesayensi, hhayi ebizwa kanjalo ngokungamanga, kodwa ngempela, isayensi ephakeme kakhulu. Ngakho-ke ungacabangi nhlobo ukuthi ngidlala ngelithi “isayensi” noma “yesayensi.” Ngiyisebenzisa ngokwethembeka, ngoba ifanele kulokhu.
TAM1897 D 49.8Kodwa lokhu akwenele: hhayi nje ukuthi izingelosi zifisa ukubheka lokhu njengalabo abafuna ukwazisisa okuthile; kodwa ziyawazisisa ngempela okuthile. Zifunda ngokubheka lokhu nokukucwaninga. Bheka ku-Efesu 3:8-11, uzobona lo mcabango uchazwe kanje:—
TAM1897 D 50.1Kimina, omncane kunomncane wabo bonke abangcwele, kunikezwe lo musa, ukuthi ngishumayele phakathi kwamaZizwe ingcebo kaKristu engenakucutshungulwa; nokwenza bonke [Ngishiya igama elithi ‘abantu’ ngoba selifakiwe] babone ubuhlobo bemfihlakalo, eyayifihlwe kuNkulunkulu kusukela ekuqaleni kwezikhathi zonke, owadala zonke izinto ngoJesu Kristu: ngenhloso [Bheka, manje, ngizokushumayela ingcebo kaKristu engenakucutshungulwa ukuze bonke babone ubuhlobo bemfihlakalo obufihlwe kuNkulunkulu, futhi lokho kungenhloso, ngenjongo] ukuthi manje iziphathimandla namandla ezindaweni zasezulwini zaziswe yiSonto ukuhlakanipha okuhlukahlukene kukaNkulunkulu, ngokohlelo lwakhe olungapheli aluhlelile kuKristu uJesu iNkosi yethu.
TAM1897 D 50.2Yini “inhloso” yokwenza abantu babone lokhu? — Ukuze iziphathimandla namandla “ezindaweni eziphakeme ezulwini” (“ezulwini” ezinye izinguqulo ziyisho; lokho kulungile) zazi ukuhlakanipha okuningi kukaNkulunkulu. Izingelosi, iziphathimandla namandla, zifisa ngempela ukubheka leli vangeli lokusindiswa lapho lifundiswa ngoMoya oNgcwele othunyelwe ezulwini. Bayabheka futhi bayafunda. Futhi njengoba befunda, bafunda izambulo ezintsha zokuhlakanipha kukaNkulunkulu — ukuhlakanipha okuningi kukaNkulunkulu — ngokwehlelo lakhe elingapheli ayelihlelile kuKristu uJesu iNkosi yethu. Uyazi ngeminye imibhalo ukuthi le mfihlakalo kaNkulunkulu, leli hlelo elingapheli, ivezwe evangeli. Uyazi ukuthi iziphathimandla namandla ezulwini azihlali zingunaphakade ngendlela eyodwa — aziveli kusukela phakade kuya phakade. Zivela kusukela esikhathini esithile ziye phakade, njengalokhu wena nami. UGabhriyeli ungaphakade kuphela kusukela lapho adalwe khona. Akaveli phakade kuya phakade.
TAM1897 D 50.3Kodwa uNkulunkulu usukela phakade kuze kube phakade. Manje, kusukela phakade kuze kube phakade bekukhona, futhi kusekhona, injongo — injongo yakhe yaphakade ayibeke kuKristu uJesu iNkosi yethu. Kuzothatha izingelosi isikhathi esingakanani ukufinyelela ekujuleni, ukuqeda ukufunda, ngalelo njongo yaphakade? — Kuze kube phakade. Lokho kucacile ngokwanele. Manje njengoba le nhloso ivezwa evangeli, yaziwa ngomfihlakalo kaNkulunkulu, othi, “uKristu kini, ithemba lokuzuka,” kuyacaca ukuthi izingelosi ziyayifunda. Futhi njengoba ziyibheka, zibona kuvela ubuhlakani obuningi bukaNkulunkulu, ngokwenhloso yakhe yaphakade. Zifisa ukuyibheka ngokujulile. Ziyakwenza lokho, ngaleyo ndlela ziyafunda.
TAM1897 D 50.4Kulungile-ke, njengoba beqonda zonke ezinye izifundo ngaphezu kokuba noma yimuphi umuntu eqonda noma yisiphi esisodwa, lapho bethanda kakhulu lokhu kunazo zonke ezinye, futhi befunda kulokhu; ingabe akuyona yini iqiniso esingazithemba ngalo mina nawe ngokuphepha? Ngakho-ke, ingabe lokhu nakho akuyona yini indaba efanele kakhulu ukucabanga kwethu, ukucabanga kwethu okuphezulu, kunazo zonke ezinye uma zihlanganisiwe? Futhi asikwazi yini ukubeka izinhliziyo zethu kulokhu, sinikele ngomphefumulo wethu wonke kulokhu ngaphandle kokuba singenasayensi? O, singakwenza, singakwenza! Masikwenze.
TAM1897 D 50.5Manje, ungangiqondi kabi. Angihlaseli ezinye izifundo. Angisho ukuthi zonke ezinye izifundo kufanele zingabi nakho ukunakwa, zibhekwe njengezinto ezidukisayo ezingafanele ukunakwa nhlobo. Cha; ngisho ukuthi lokhu kukhulu kunazo zonke; nokuthi noma yini esiyifundayo kuzo kufanele ifundwe ngaphansi kwalokhu okukhulu kunazo. Ngisho nje ukuthi zonke ezinye kumele zithathe indawo yesibili, okungenani, kulokhu, uma sifuna ukuba nesayensi.
TAM1897 D 50.6Cabanga ngalokhu! Thatha izingqondo zethu zemvelo esisebenzisa kwezinye izayensi. Ingabe mina, noma yimuphi umuntu, angaba ngumuntu wesayensi ngempela ngokubeka imicabango yakhe engcono kakhulu nephakeme kakhulu kwisayensi ethile, lapho enegunya eliphakeme kakhulu lokuthi kukhona enye ephakeme esandleni sakhe? Ingabe lokho kungaba yisayensi? — Cha. Kulungile-ke, ngakho-ke sibona kuze kube manje ukuthi lokhu kuyisayensi; nokuthi iyisayensi ephakeme kunazo zonke. Ngakho-ke noma ubani ongabeki ukucabanga kwakhe okuphezulu, ukucabanga kwakhe okuhle kakhulu, namandla akhe wonke, kulesi sayensi kuqala, futhi ayivumele ihole zonke ezinye izayensi, ngokwemvelo yezinto, akanabo ubunjeni besayensi.
TAM1897 D 50.7Futhi naye akanhlakaniphi. Ngoba iyini le sayensi? — Insindiso. Kuhle kakhulu. Futhi iyimpilo engapheli. Ake sithi ngibeke konke ukuphila kwami, wonke amandla ami, kwezinye izifundo, ngingayinaki le, noma ngiyibheke phansi, ngabe ngiyithola? — Cha. Ngizoba nesikhathi esingakanani-ke sokufunda ezinye izifundo? — Okungaba yiminyaka embalwa kuphela. Khona-ke umsebenzi wami kulezi zifundo uzophela unaphakade, futhi ngeke ngiphinde ngibe nethuba lokuzifunda.
TAM1897 D 50.8Kodwa uma ngiqala ngalena kuqala, ngivumele abanye bathathe indawo ephansi kuze ngiqinisekise lokhu, ngabe ngizoba nethuba lokutadisha abanye? — Yebo. Ize kube yini isikhathi? — Kuze kube phakade. Ah, ingabe leyo akuyona indlela enhlakaniphile? Ingabe leyo akuyona yodwa indlela enhlakaniphile? Futhi ingabe leyo akuyona yodwa indlela yesayensi neyengqondo? — Impela kunjalo. Woza-ke, masibe ngabantu besayensi, ngokucophelela nangokuphelele.
TAM1897 D 50.9Manje ake sibheke phambili kancane. Kuleso sigaba sokuqala esasibheke ngaso mayelana nezingelosi, saqala ngabaprofethi, kanje: “Ngalesi sisindiso abaprofethi ababephenya futhi befuna ngokuzikhandla, ababeprofetha ngomusa owawuzofika kini,” lapho befakazela ngaphambili ngezihlupho zikaKristu nenkazimulo eyayizolandela.
TAM1897 D 51.1Manje, ngabaprofethi kwavezwa ngokubhala, njengoba sikubona lapha, lolu lwazi lokusindiswa, lo mphumela wokucabanga kukaNkulunkulu ngesihloko sokusindiswa. Le ncwadi yesayensi, lolu lwazi lokusindiswa, lwafika ngabaprofethi. Ingabe babe nolwazi nganoma yiziphi ezinye izayensi? — Yebo.
TAM1897 D 51.2Singakuthola lokhu ezindaweni eziningi — ezingaphezu kwesikhathi esinakho sokuzibheka kusihlwa. Kodwa sizobheka amaphuzu amabili noma amathathu, ukuze sithole engqondweni yethu iqiniso lokuthi babe nolwazi ngalokhu.
TAM1897 D 51.3Esahlukweni sesi-15 se-1 Korinte kunesitatimende sesayensi esenziwe cishe eminyakeni eyinkulungwane namakhulu ayisikhombisa ngaphambi kokuba sitholwe yisayensi. Besikhona yonke le minyaka, kodwa ososayensi abasemkhakheni wabo babengasazi ngenqubo yokucabanga kwabo. Isitatimende seqiniso lezokufunda ngezinkanyezi. Noma ubani okholelwa kulokho okushiwo eBhayibhelini wayekwazi ngaso sonke isikhathi, yebo, noma engakaze ezwe igama elithi isayensi yezinkanyezi; kodwa isayensi yabantu yayingakwazi, futhi yathola lokhu kuphela ngemva kwesikhathi eside kangaka.
TAM1897 D 51.4Omunye umcabango: Lapho lowo mbhali weBhayibheli enza leso sitatimende sesayensi esathi emuva kweminyaka eyinkulungwane namakhulu ayisikhombisa abasosayensi bathola ukuthi siyiqiniso ngokwesayensi, ingabe bekungeyona yini ngempela isitatimende sesayensi ngaso sonke isikhathi njengoba bekunjalo ngemva kokutholakala kwaso? — Impela. Ngakho-ke, ingabe bekungekho kanjalo ngesikhathi umbhali eyibhala? — Nakanjani. Indima ithi 1 KwabaseKorinte 15:41:—
TAM1897 D 51.5Ilanga linokukhazikhazi okukodwa, nenyanga inokukhazikhazi okunye, nezinkanyezi zinokukhazikhazi okunye; inkanyezi iyahlukana nenye inkanyezi ngokukhazikhazi.
TAM1897 D 51.6Lokho kwakungaziwa eminyakeni eyikhulu eyedlule, ngoba cishe ngaleso sikhathi indoda eyazibheka njengengcweti kwezinkanyezi, futhi eyayibhekwa kanjalo phakathi kwabalingani bayo, yagxeka leso sitatimende njengokungalungile, njengobufakazi bokungazi kwababhali beBhayibheli; ngoba wayecabanga (okungukuthi, umbhali weBhayibheli wayecabanga) ukuthi inkanyezi eyodwa ihlukile kwenye ngokuzuka, ekukhanyeni, esikhundleni sokuba kude kwayo. Lesi yisitatimende salo mhlaziyi ngalokho. Umbono wakhe, futhi wayekhuluma egameni lesayensi yezinkanyezi, wawukuthi isizathu esisodwa sokuthi inkanyezi eyodwa ikhanyise futhi ibe muhle kithi kunenye ukuthi iseduze nathi kunenye, ngakho-ke sithola ukukhanya kwayo okuningi. Kodwa namuhla kuzo zonke izigaba zesayensi kuyaziwa ukuthi kuyiqiniso ukuthi kunomehluko omkhulu ezinkanyezini, ebukhulwini bazo, ebuhle nasemibala yazo, njengoba kukhona ezimbaleni emhlabeni. Ngakho-ke, uma besingabona zonke izimbali emhlabeni zibekwe phambi kwethu ensimini enkulu, ngazo zonke izinhle zazo, nobuningi bemibala yazo, bese sibona izinkanyezi ezulwini ngokusobala njengalokhu esibona lezi, besizobona eyodwa ehlukahlukene futhi enhle njengaleyo enye. Lokhu kuyaziwa manje, kodwa kwakungaziwa ngesikhathi leso sigaba sasibhalelwa amaKorinte.
TAM1897 D 51.7Manje, ngiyabuza, ingabe lokho kwakungeyona intetho yesayensi, ingabe kwakungeyona intetho yeqiniso lesayensi ngosuku uPhawuli ayibhala ngalo wayithumela eKorinte, ngokuqinisekile njengoba kunjalo manje? Ukuthola kwesayensi ukuthi kuyiqiniso akukwenzanga ukuthi kube yiqiniso, futhi akuzange kwengeze noma yisiphi isisindo kuso njengeqiniso. Ukutholakele kwabo kukhombise nje ukuthi bathole into eyayiyiqiniso, kodwa ababengakayazi ngaphambili, ngoba babengakukholwa iBhayibheli. Ukube babefunde lokho eBhayibhelini, bakukholwa futhi bakwamukela, leyo ngxenye yesayensi babeyazi kudala ngaphambi kokuba noma yimuphi usosayensi ayithole.
TAM1897 D 51.8Kukhona enye isayensi: uSir Isaac Newton ngolunye usuku wayehlezi ngaphansi kwesihlahla se-apula. I-apula yawa egatsheni eliseduze kwakhe. Izikhathi eziningi ama-apula ayewawa ezihlahleni ngaphambilini. Wayebonile ama-apula ewa ezihlahleni ngaphambilini. Kodwa ngalolo suku wayecabangisisa, waqala ukucabanga. Kungani lelo apula liwile? Kumele kube ngenxa yokuthi umhlaba waba nomthelela kulo wawudonsa kuye. Njengoba umhlaba mkhulu kunelapula, wawudonsa kuye lapho selikhululekile esihlahleni. Wathi, Uma ngithatha lelo apula, ngiliphosela phezulu ngangokunokwenzeka, liyawa futhi emhlabeni. Ngakho-ke uma bekuyithonya lomhlaba elililethe kuleli banga elincane, lapho ngiliphushela phezulu ngangokunokwenzeka bese libuya, lokho kuwubufakazi bokuthi ithonya lomhlaba lifinyelela kude kangako ukusuka emhlabeni, libambe leyo nto libuyisele emuva. Uma bengingayiphonsa phezulu ngemayela elilodwa, bese ibuya, bekuzoba sobala ukuthi lowo mphumela wawufinyelela ibanga lemayela elilodwa ukuze ubuyise leyo nto. Wathi-ke, uma lokho kuyiqiniso, lowo mphumela kufanele ufinyelele nasenyangeni. Ngiyazibuza ukuthi ingabe ifinyelela enyangeni? Ngizoya ngibone. Waya endlini yakhe wahlala phansi, wathatha izibalo zezinkanyezi mayelana nomjikelezo wenyanga endaweni yazo, wasebenza uchungechunge olude lwezinombolo. Kodwa azihambelani. Wazama kaningi kodwa azihambelani; akakwazanga ukwenza lo mphumela ufinyelele enyangeni.
TAM1897 D 52.1Wabeka le nto eceleni cishe iminyaka eyishumi, uma ngikhumbula kahle, ngaphambi kokuyiphinde ayibheke. Ngelinye ilanga kwashicilelwa ukubalwa okusha komjikelezo wenyanga, kulungiswa amaphutha athile ezibalo zangaphambilini. Lapho lokho kushicilelwa, uNewton wathi, ngiyazibuza ukuthi lokhu kuzonginika yini engikufunayo. Wathola lezo zibalo, waqala ukusebenza, wenza uchungechunge olude lwezibalo olungamangaza wena nami, impela. Kodwa ekugcineni wafika cishe ezinombolweni ezimbili noma ezintathu ngaphambi kokuphela, wabona ukuthi kuzohlangana. Wamangala kakhulu ngalesi simanga kangangokuba akakwazanga ukuqeda izinombolo zakhe. Ipeni lawa lisuka esandleni sakhe, kwadingeka acele umngane wakhe ukuthi ayiqedele. Umngane wakwenza lokho, uSir Isaac Newton wakhombisa iqiniso lesayensi, noma ngempela, isayensi entsha. Kubizwa ngokuthi umthetho wokudonsa. Futhi kusukela lapho wenziwa ongafi.
TAM1897 D 52.2Lokho kwakuyinto enkulu ngempela. Kodwa lokho kwakusebhayibhelini eminyakeni eyizinkulungwane ezimbili namakhulu amahlanu ngaphambi kokuba uSir Isaac Newton akuthole emvelweni. Ukudonsana kuwukulungelelana komkhathi nje. Lona ngumgomo, lowo mthetho, njengoba ososayensi bekusho, ogcina ukulingana komkhathi. Lokho kusho ukuthi, umzimba ngamunye emkhathini uthonya wonke omunye umzimba, futhi ulingana nawo. Hhayi umzimba ngamunye kuphela, kodwa yonke ingcezu yento emkhathini idonsa futhi ithonya yonke enye ingcezu yento emkhathini.
TAM1897 D 52.3Emhlabeni ongokwenyama lokho kuwumqondo ofanayo nalokho esikufundile ekilasini leBhayibheli namhlanje ntambama, ngokuphathelene nokuphila. Sithole ukuthi awukwazi ukuthinta muntu noma yini ngaphandle kokuthi lokho kwaziwe kuyo yonke indawo emkhathini. Ispharrow ayiweli ngaphandle kokuthi uBaba wakho ayazi, futhi ayiweli ngaphandle kokuthi ukwehla kwayo kuzwakale kuyo yonke indawo emkhathini. Lokhu kuwumqondo ofanayo nalokho.
TAM1897 D 52.4Kukhona futhi iqiniso lokomoya elihambelana nalezi ezimbili.
TAM1897 D 52.5Ngiyophuma ngaphi emoyeni wakho? Noma ngibalekela kuphi ebusweni bakho? Uma ngikhuphuka ezulwini, khona-ke uyakhona; uma ngenza umbhede wami esihogweni, nansi, khona-ke uyakhona. Uma ngithatha izimpiko zosekuseni ngihlala eziphelweni zolwandle; ngisho nalapho isandla sakho singihola khona, nesandla sakho sokudla singibamba. IHubo 139:7-10.
TAM1897 D 52.6Uma mina nawe sicabanga umcabango olungileyo, uyabonwa kwenye indawo? Sicabanga umcabango ongafanele. Umcabango ongafanele ungukuthini? — Isono. Khona-ke isono siqala kuphi? — Emcabangweni. Ingabe isono sami siyabonwa kwenye indawo emkhathini ngaphandle kwami? Ubani owukubona? — uNkulunkulu, ngoMoya wakhe. O, ngakho-ke, ngabe kukhona iqiniso lokomoya emkhathini wethu elingabonwa? elingazwa? noma umcabango ongcono noma omubi ongazwa? Awuboni-ke umthetho wokudonsana njengesayensi? USir Isaac Newton wathola iqiniso emkhathini elihambelana nezinye izimfundiso zangempela zomkhathi.
TAM1897 D 52.7Umthetho uNewton awutholile, njengoba ngishilo, uwona ogcina ibhalansi yomkhathi. Manje ngizofunda umbhalo okubonisa ukuthi lokhu kwakusaziwa eminyakeni engu-2,500 ngaphambi kokuba uNewton akuthole. Isaya 40:12:—
TAM1897 D 52.8Ubani owalinganisa amanzi esandleni sakhe, walinganisa izulu ngesandla sakhe eseluliwe, wahlanganisa uthuli lomhlaba ngomlinganiselo, wakala izintaba esikalini, nezinduli ebhalansi?
TAM1897 D 52.9Lapho izintaba nezinduli zazisethwa, zazilinganiswa komunye nomunye. Ingabe uNkulunkulu wabeka lokhu ukuze ukulingana kwazo kugcinwe? Yini igama lesayensi lomthetho ogcina ukulingana kwezinto? — Ubumandla bokudonsa. Ngakho-ke, u-Isaya wayekhuluma ngani? — Ngobumandla bokudonsa. Impela wayekhuluma.
TAM1897 D 52.10Isazi sesayensi sichaza leli qiniso ngelimbali elincane elibizwa ngokuthi i-snowdrop. Cabanga ngezinhlobo ezimbili zezimbali ezizala ngembewu. Enye yimbali emi, enye yimbali egobile. Uke wabona ezimbali izindandatho ezincane ezimi zizungeze eyodwa esembindini. Manje, embonsini omile owazala ngembewu, i-spindle esemqoka imfushane kunalezo ezizungezile. Uma kuwumbonsi ogobile, i-spindle esemqoka inde kunalezo ezizungezile. Isizathu salokho wukuthi uthuli lwebele — i-pollen — olusezimbotsheni ezizungezile kumele lwele kuleso esiphakathi, kungenjalo akukho ukuzala kwembonsi okwenzeka.
TAM1897 D 52.11Manje, embalini emile ezala ngembewu, lesi sikhonkwane esiphakathi kumele sibe mfushane kunezinye, ukuze uthuli lwezinye lwehle kuso. Uma sasinde kakhulu, uyabona ukuthi uthuli lwehla ngaphansi, luyiphuthe, ngakho-ke akukho mbewu engakhiwa. Uma kuyimbali egobile, futhi lesi sikhonkwane sibe mfushane kunezinye, uthuli luyawa kude futhi futhi akukho mbewu engakhiwa. Ngakho-ke, kuwo wonke imbali emi evuselelwa ngembewu, i-spindle esizindeni imfushane kunalezo ezizungezile. Kuwo wonke imbali egobile evuselelwa ngembewu, i-spindle esizindeni inde kunalezo ezizungezile.
TAM1897 D 53.1I-snowdrop izala ngembewu. Futhi nakuba iyimbali emi, isikhonkwane esiphakathi sinde kunalezo ezizungezile. Lokhu kungenzeka kanjani? Ngizokuphinda ngikuchaze ukuze uqonde kahle: I-snowdrop iyimbali emi ngempela, futhi izala ngembewu. Isikhonkwane esiphakathi, ngakho-ke, bekufanele sifushane kuneminye. Kodwa sinde. Ngakho-ke, ingazala kanjani ngembewu? INkosi inikeze isixazululo salokhu. Iyilungise kanjalo ukuthi nakuba iyimbali emi, izogoba futhi ithobe. Ngakho-ke isikhonkwane esiphakathi senziwe sibe sinde kuneminye, kule mbali emi. Ikhula phezulu imi kuze kube yilapho iqhakaza, isivuthiwe futhi isilungele ukuzala. Ngaleso sikhathi igoba ikhanda layo, futhi lapho uthuli lwezimbali lusehla endaweni yalo, le mbali encane iphakama futhi imi.
TAM1897 D 53.2Manje, lokho kuhle ngokwako; kodwa lapha kuvela isibonelo somthetho wokudonsa. Lo msosayensi ungitshela ukuthi okubangela ukuthi imbali iyehla, igobe ikhanda layo, kuwukudonsa komhlaba. Lokho kulungile. Yini eyenza i-apula iwele? — Isisindo. Kodwa isisindo akuyona enye into ngaphandle komthetho wokudonsa — evela egameni lesiLatini elithi gravus, elisho isisindo. Yini eyenza imbali emi igobe ikhanda layo? — Isisindo somhlaba. Kodwa kungani isisindo somhlaba singayenzi le mbali igobe ikhanda layo ngaphambi kwesikhathi? — Hawu, lapho uNkulunkulu edala le mbali encane, walungelelanisa umhlaba, yebo, walungelelanisa umkhathi wonke, ngezidingo zayo. Lapho uNkulunkulu edala le snowdrop encane ethobekile, wabamba umkhathi wonke esikalini, wayilungiselela izidingo zale mbali encane! Futhi uma uNkulunkulu ekhathalele le mbali encane, akasoze yini akhathalele kakhulu nina, nina abanokholo oluncane?
TAM1897 D 53.3Manje lo sosayensi ungitshela ukuthi uma umhlaba — futhi impela umkhathi wonke — wawenziwe usinda ngephawundi elilodwa, noma nge-ounce elilodwa, kunalokho oyikho, bekuzokwenza i-snowdrop igobe ikhanda ngaphambi kwesikhathi esifanele; ngoba, njengoba isisindo sayo sikhulu, bekuzoba nomthelela omkhulu kuyo. Futhi kulokho, i-snowdrop yokuqala bekuyoba yiyo yokugcina. Kodwa ukuze leyo snowdrop encane iphile futhi ijabulise abantu kuze kube sekupheleni komhlaba, uNkulunkulu walungisa umkhathi ngokunembile ukuze uhlangabezane nezidingo zaleyo mbali, ukuze lapho kufika isikhathi sayo esinembile, isisindo sibe sanele ngokunembile ukusidonsela phansi. Bese, njengoba iselenga, ukuze kuqhubeke ukuzalwa kwayo, amandla ahlukile avela ezimpandeni, isiqu siba qinile kancane, bese imbali inqoba umfutho wokudonsa phansi, imi njengangaphambili.
TAM1897 D 53.4Ubani owalinganisa amanzi esandleni sakhe, walinganisa izulu ngesandla sakhe eseluliwe, wabamba uthuli lomhlaba ngomlinganiselo, wakala izintaba esikalini, nezinduli ebhalansi?
TAM1897 D 53.5Ubani obeke ukulingana komkhathi? — uNkulunkulu. U-Isaya wayisho cishe eminyakeni engu-2,500 ngaphambi kokuba uSir Isaac Newton ayithole. Ingabe bekungeyona iqiniso lesayensi ngesikhathi u-Isaya eyibhala? — Yebo. Ingabe bekungekho emibhalweni yonke leyo minyaka? — Yebo. Ingabe bekungeyona iqiniso lesayensi ngaso sonke isikhathi? — Bekunjalo. Ingabe kwaba yiqiniso lesayensi ngokwengeziwe lapho uNewton ekutholile? — Cha; ososayensi bafunda okuthile ababengakwazi ngaphambili, kodwa bekusele eBhayibhelini ngaso sonke isikhathi.
TAM1897 D 53.6Cabanga ngalezi zinto. UNkulunkulu ufuna sikwenze lokho. Ufuna mina nawe sibone ukuthi insindiso, iZwi alisinike lona, nalelo abizela kulo ukucabanga kwethu okuphezulu, akuyona indaba encane eceleni; kodwa yinto enkulu kunazo zonke umhlaba ongake uyazi. Yinto enkulu kunazo zonke isayensi yomhlaba engake iyazi. Yisayensi ebaluleke kakhulu umhlaba ongake uyazi.
TAM1897 D 53.7Kodwa asifundi ngenhloso yokuba senze ngokwesayensi. Sifunda ukuze sisindiswe; futhi ukusindiswa kuyinto yesayensi.