Ang Unang Dako nga Sugo
TAM1897 D 279.2Sermon nga gihatag sa Martes sa gabii, Marso 2, 1897 Gipatik sa General Conference Daily Bulletin, Marso 5, 1897, Vol. 1, Blg. 16, mga pahina 279-285.
TAM1897 D 279.3Kahibalo kamo nga ang Ginoo miingon mahitungod niining panahona ug sa mga tawo nga nagkinabuhi niining panahona, nga “mao kini sila nga nagbantay sa mga sugo sa Dios ug sa pagtuo kang Jesus.” Ikaw ug ako matarong nga nag-angkon nga mao kita kana nga katawhan, ug nagbarug kita diin nag-angkon kita nga masulti sa Ginoo bahin kanato ngadto sa uniberso, “Aniay sila nga nagbantay sa mga sugo sa Dios ug sa pagtuo ni Jesus.” Ug kini mahimong kamatuoran, dili lang tungod kay siya miingon niini, kondili iyang isulti kini tungod kay kini usa ka kamatuoran.
TAM1897 D 279.4Ang maong teksto hingpit nga nag-aplikar kanimo ug kanako nga ania dinhi niining balay; ug gusto sa Ginoo nga mahimong kamatuoran kini karon ug magpabilin nga kamatuoran hangtod sa walay katapusan, aron mapahibalo Niya kini sa tibuok kalibutan ug sa tibuok uniberso sa kanunay: “Aniay sila nga nagatuman sa mga sugo sa Dios ug sa pagtuo ni Jesus.”
TAM1897 D 279.5Mao kana ang atong pagatun-an. Atong tun-an kini sa mga leksyon, aron masayran nato kung nagatuman ba kita sa mga sugo sa Dios o dili; aron ang Ginoo makasulti mahitungod kanato, “Ani-a sila nga nagatuman sa mga sugo sa Dios ug sa pagtuo ni Jesus.”
TAM1897 D 279.6Sa pagtuman sa mga sugo sa Dios, sigurado nga ang una mao ang mosulod, ug kini sigurado nga atong tumanon. Ug ania ang iyang pulong: “Ang unang sa tanang sugo mao kini, Paminawa, O Israel; Ang Ginoo nga atong Dios usa ra ka Ginoo: ug higugmaa ang Ginoo nga imong Dios sa tibuok nimong kasingkasing, ug sa tibuok nimong kalag, ug sa tibuok nimong paghuna-huna, ug sa tibuok nimong kusog: kini ang unang sugo.”
TAM1897 D 279.7Karon, masulti ba sa Ginoo mahitungod kanimo ug kanako bahin niining sugo, “Aniay sila nga nagatuman niini?”
TAM1897 D 279.8Naa ba sa Ginoo ang tibuok nimong kasingkasing, nga wala kay lain kasingkasing para sa bisan unsa gawas kaniya ug sa iya?
TAM1897 D 279.9Naa ba sa Ginoo ang tibuok nimong kalag sa usa ka matinud-anong gugma, nga walay bisan unsang pagbati sa imong pagkatawo nga dili iya?
TAM1897 D 279.10Ang tibuok nimong hunahuna ba iya sa Ginoo, nga walay hunahuna sa imong hunahuna, walay lihok sa imong hunahuna, walay bahin sa imong hunahuna nga dili iya, — nga gipahinungod sa iyang pag-alagad? Kay pinaagi sa hunahuna kita mag-alagad sa Ginoo nga atong Dios. Dili sa pipila niini, dili sa usa ka bahin niini, kondili sa tibuok niini. Busa wala kay hunahuna nga ipahinungod o ibutang sa bisan unsang dili gikan sa Dios.
TAM1897 D 279.11Ang tanan nimong kusog ba iya, nga wala kay kusog nga magamit gawas sa pag-alagad sa Dios ug sa Iyang serbisyo?
TAM1897 D 279.12Kung tinuod kini tanan kanimo, nan tinuod nga masulti kanimo, “Ani-a sila nga nagbantay sa mga sugo.”
TAM1897 D 279.13“Ang ikaduha susama niini, ‘Higugmaa ang imong silingan sama sa imong kaugalingon.’” Kung ang gugma sa Dios naa sa atong mga kasingkasing, sama sa unang sugo, dali ra kaayo nato higugmaon ang atong silingan sama sa atong kaugalingon.
TAM1897 D 279.14Sama sa gipadayag sa pakigpulong ni Brother Kellogg niadtong miaging adlaw, bahin sa gamay nga batang lalaki sa Chicago nga miduol sa usa ka tawo, hingpit nga estranghero, ug miingon kaniya, “Nasayud ka ba nga ikaw ang labing dakong makasasala sa kalibutan?” Ug sa dihang nangutana ang lalaki sa katingala kon giunsa kini mahimo, nga miingon nga wala pa gyud siya makapatay og bisan kinsa, wala pa gyud makabuhat og dakong krimen, miingon ang gamay nga batang lalaki kaniya, “Ang labing dakong sugo mao, ‘Higugmaa ang Ginoo nga imong Dios sa tibuok nimong kasingkasing, ug sa tibuok nimong kalag, ug sa tibuok nimong hunahuna, ug sa tibuok nimong kusog.’ Ginabuhat ba nimo kana?” Mitubag siya, “Dili, wala nako kini ginabuhat. Dili ko masulti nga gibuhat ko gayud kana.” “Maayo,” matod sa gamay nga batang lalaki, “mao kana ang labing dako sa mga sugo. Gipalapas nimo ang labing dako nga sugo; busa ikaw ang labing dakong makasasala.” Mi-uyon ang lalaki, ug gidala siya ngadto sa Dios ug hingpit nga kaluwasan. Klaro kaayo kini: tungod kay kini ang labing dako nga sugo, ang mopalapas niini mao ang labing dakong makasasala. Ikaw ba kana?
TAM1897 D 279.15Ikaw ug ako nag-angkon nga nagatuman kita sa mga sugo sa Dios, ug sa pagtuo kang Jesus. Nagalapas ba kita sa pinakauna sa tanang sugo sa Dios? Kung dili nato natuman ang pinakadako, ang pinakauna, sa tanang sugo, nagalapas kita niini. Kung nagalapas kita niini, dili kita nagatuman sa mga sugo; klaro na kana. Ikaw ug ako kinahanglan magdesisyon karon, ug magdesisyon hangtod sa kahangturan, kon mosilbi ba kita sa Ginoo sa tibuok kasingkasing, sa tibuok kalag, sa tibuok hunahuna, ug sa tibuok kusog.
TAM1897 D 279.16Nakasulat, “Ang gingharian sa Dios anaa sa sulod kaninyo.” Ang gingharian nga naa sa atong sulod mao ang gingharian sa Dios; ingon ana kini sa paglalang sa tawo, apan ang kaaway mipuli sa puwesto sa Dios; ug ang Ginoo mibuhi pag-usab sa tawo aron mopili kon ang Dios ba ang mag-angkon sa Iyang kaugalingong puwesto sa Iyang kaugalingong gingharian, o kon ang manlulupig ba ang makab-ot sa puwesto sa Dios sa gingharian sa Dios. Ang gingharian nga naa kanimo iya sa Ginoo. Ikaw ang magbuot kon ang Ginoo ba ang maghari didto, o kon ang kaaway ba ang maghari didto. Ug kon dili nimo pilion nga ang Ginoo ang maghari didto, gipili nimo nga ang kaaway ang maghari didto. Hingpit nga nakasalig sa pagpili sa tawo kon kinsa ang maghari.
TAM1897 D 280.1Kinahanglan adunay magdumala. Ang tawo wala gimugna aron magdumala sa iyang kaugalingon, nga independente sa Dios. Gihimo siya aron mahimong tinuod nga siya uban sa Dios, ug dili siya mahimong tinuod nga siya kung wala ang Dios. Ang tawo gimugna aron magbarog uban sa Dios. Ang gingharian sa Dios naa sa sulod niya. Ang Dios ang nagdumala sa sulod niya. Apan misugod siya sa pagbuhat sa iyang kaugalingong gusto pinaagi sa pagsunod kang Satanas. Apan ang tawo makabuhat sa iyang kaugalingong gusto pinaagi lamang sa pagsunod sa Dios. Ang gingharian sa Dios naa sa sulod nimo. Kinahanglan natong pilion nga ang Dios mag-angkon sa Iyang kaugalingong puwesto sa atong sulod, sa Iyang kaugalingong gingharian sa atong mga kasingkasing. Iyang kuhaon ang Iyang puwesto didto, ug Iyang pagaharian didto kon makabaton Siya sa Iyang kaugalingong puwesto sa Iyang kaugalingong gingharian.
TAM1897 D 280.2Nasayud ka bahin sa gingharian sa Dios dinhi sa yuta nga kini maglangkob gikan sa dagat ngadto sa dagat, ug gikan sa suba hangtod sa mga tumoy sa yuta. Ang gingharian sa Dios, kining gingharian nga moabot sa dihang moabot ang Ginoo, nasayud ka nga kini maglangkob sa matag pulgada, matag partikulo sa yuta nga anaa niining kalibutan. Karon ang gingharian sa Dios anaa sa sulod kaninyo. Kana ba nga gingharian sa sulod kaninyo diin ang Dios nagahari — naglangkob ba ang iyang paghari sa matag luna, matag partikulo sa yuta sa inyong kasingkasing? Ma-o ba? Mao kana ang pangutana, ug kining mga pangutana alang kanato sa daghang paagi.
TAM1897 D 280.3Gibasa ra nako ang sugo, ug gitawag nako ang inyong pagtagad sa gisulti sa sugo. Ug kini aron ikaw ug ako kanunay nga abli ang atong hunahuna ug kasingkasing sa pangutana, Tinood ba nga matuman kanato kini, “Aniay sila nga nagatuman sa mga sugo sa Dios ug sa pagtuo kang Jesus” uban sa tibuok kasingkasing, kalag, hunahuna, ug kusog?
TAM1897 D 280.4Unsa ang gisandigan sa imong hunahuna, unsa ang iyang gituon, unsa ang iyang gihimo — naa ba ang Dios niini? Alang ba kini sa himaya sa Dios? Ang panukiduki nga imong ginahimo, ang mga pagtuon nga imong ginasunod, ang tibuok hunahuna sa imong huna-huna — aron ba mapatik didto ang hulagway sa Dios? Aron ba mas maila pa nimo ang Dios sa imong hunahuna? Aron ba mas mapasidunggan pa siya? Siya ba ang una ug ang tanan sa tanan sa imong mga paningkamot sa pang-intellektwal? Gihigugma ba nimo siya, ug giserbisyohan ba nimo siya sa tibuok nimong hunahuna?
TAM1897 D 280.5Ug sa tanan nimong kusog. Ang umahan nga imong gina-arado, para ba kini kang Dios? Ang katam nga imong gitulod aron mapino ang tabla, ginabuhat ba nimo kini para kang Dios, aron bisan unsa ang imong madawat iya kini kang Dios ug dili gyud imo? Hingpit ba kaayo nga gipahinungod ang imong kusog kang Dios nga nagtrabaho ka para sa tuyo sa Dios bisan asa nimo ibutang ang imong kamot?
TAM1897 D 280.6Usa ka laganap nga ideya nga ang usa ka tawo kinahanglan undangon ang pagtrabaho sa iyang propesyon, o bisan unsang manwal nga trabaho nga iyang gihimo, sa dili pa siya mahimong usa ka trabahante sa hinungdan. Daghan ang moingon, “Gusto ko mohawa sa akong gibuhat karon. Gusto unta ko makakita og gawas. Gusto unta ko makagawas niining tindahan. Gusto unta ko mahimong usa ka trabahante sa hinungdan.” Kung dili ka usa ka trabahante sa hinungdan diin ka karon, dili ka mahimong usa ka trabahante sa hinungdan kung makaabot ka sa lugar nga gusto nimo. Kung dili ka usa ka trabahante sa hinungdan samtang nag-arado ka sa uma, dili ka mahimong usa ka trabahante sa hinungdan kung naningkamot ka nga mangwali sa pulpito. Kung ikaw usa ka panday, ug adlaw-adlaw sa pandayan — kung dili ka magtrabaho sa hinungdan nga hingpit, matinud-anon, ug tibuok kasingkasing sama sa akong pagbuhat sa pulpito, dili ka magtrabaho sa hinungdan bisan pa kon mag-apod-apod ka og mga traktado sa bisan asa.
TAM1897 D 280.7Aduna kitay ehemplo nga gibutang sa atubangan nato kung unsa ang mahimong kinaiya sa katawhan; ug unsa ang angay mahimong kinaiya sa matag magtutuo kang Jesus. Ang Anak sa Dios miabot niining kalibutan aron ipakita kanimo ug kanako kung unsa gyud ang pagsunod sa mga sugo, ug unsaon kini pagbuhat. Ug nagtrabaho siya sa usa ka panginabuhian sulod sa hapit unom ka beses nga mas dugay kaysa sa iyang pagwali. Nagsugod siya sa edad nga dose anyos, sa dihang nakasugod siya sa pagtrabaho uban ni Jose sa panginabuhian nga karpentero, sa dihang daghan na siyang mahimo — kay daghan kaayong butang ang mahimo sa usa ka batang lalaki nga dose anyos samtang motabang sa usa ka karpentero. Busa, sugod sa edad nga dose ka tuig, siya nabunyagan ug misugod sa pagwali sa mga edad nga traynta; kini naghimo og napulo’g walo ka tuig. Niining mga katuiga, nagtrabaho siya isip panday. Gikan sa edad nga traynta hangtod traynta ug tulo ka tuig ug tunga, gigahin niya sa publikong ministeryo, sa pagwali. Busa makita nimo nga hapit unom ka beses nga mas dugay ang iyang pagtrabaho isip panday kaysa sa iyang pagwali.
TAM1897 D 280.8Karon, siya ba gihapon Anak sa Dios sa maong napulo’g walo ka tuig nga nagtrabaho siya isip panday, sama sa iyang pagka Anak sa Dios sa tulo ka tuig ug tunga nga nagwali siya? — Kabalo kamo nga mao siya. Siya ba akong Manluluwas ug inyong Manluluwas sa dihang naglagari siya og tabla, ug naghimo og bangko ug nagbutang og mga tiil niini, — siya ba gihapon kaayo akong Manluluwas ug inyong Manluluwas niadto, sama sa dihang naa siya sa krus? — Kabalo kamo nga mao siya. “Kay kita maluwas pinaagi sa iyang kinabuhi.”
TAM1897 D 281.1Ayaw kalimti nga sa katapusan niining napulo’g walo ka tuig, sa dihang siya miadto aron pagbunyagan, ug nabunyagan, sa pagsugod sa iyang ministeryo, ug sa katapusan sa iyang pagka-anluagi, — niadto miingon ang Dios, “Mao kini ang akong minahal nga Anak, nga ako nalipay.” Dili ba siya, unya, pareho ka-aktibo sa buhat niining napulo’g walo ka tuig, sama sa iyang pagka-aktibo sa katapusang tulo ka tuig ug tunga? — Kabalo kamo nga mao siya. Busa kung ikaw usa ka anluagi, ug usa ka nag-angkon nga magtutuo kang Jesu-Cristo, dili ba ka mahimong usa ka sumusunod kaniya? Dili ba ka mahimong iyang sumusunod ug usa ka trabahante sa buhat didto gayud, ingon ka tinuod sama sa pagkaanaa nimo sa pulpito? Wala ko nag-ingon nga obligado ka nga magpabilin nga anluagi hangtod sa kahangturan. Wala siya. Dili ko nagaingon nga obligado ka nga magpabilin nga panday o mag-uuma; apan akoa gisulti ug giinsistir nga samtang ikaw usa ka karpentero, samtang ikaw usa ka panday, samtang ikaw usa ka mag-uuma, kinahanglan nga ikaw usa ka trabahante sa buhat nga tinuod gayud sama sa bisan unsang panahon sa imong kinabuhi, bisan asa ka pa man.
TAM1897 D 281.2Busa gipakita ni Jesus kanato nga tanan unsa ang pagka-Kristohanon, ug unsa ang angay nga mahimong kinabuhi nato, bisan unsa pa man ang buhaton sa atong hunahuna, sa atong kasingkasing, o sa atong mga kamot. Gihigugma niya ang Dios sa tibuok niyang kasingkasing, sa tibuok niyang kalag, sa tibuok niyang hunahuna, ug sa tibuok niyang kusog, sa dihang siya usa ka anluagi. Sa dihang siya naglagari og tabla, sa dihang siya naghimo og lamisa, sa dihang siya naghimo og pultahan ug nagtukod niini, kini alang sa himaya sa Dios. Ang Dios mao ang tanan-tanan kaniya. Sa dihang miadto kaniya ang usa ka tawo isip karpentero, nga nagtan-aw kaniya ingon lang usa ka karpentero; wala siya tan-awa ingon nga Manluluwas sa kalibutan, — sa dihang miadto kaniya ang usa ka tawo ingon lang usa ka karpentero, ug mipungko uban kaniya ug miingon, “Gusto ko og lamisa nga himoon. Himoa kini para kanako?” ug mitubag siya, “Unsa nga klase nga lamisa ang imong gusto?” ug gihulagway kini sa tawo kaniya, ug miingon si Jesus, “Oo, himoon ko kini para kanimo;” sa dihang nahimo na ni Jesus ang lamisa ug gidala kini sa iyang likod paingon sa balay sa tawo, ug gidala kini sulod sa balay sa tawo, ug gibutang didto aron magamit sa tawo — sa tibuok niining pakig-uban, si Jesus hingpit nga iya sa Dios. Ang Dios naa sa tanang iyang lihok. Sa matag lutahan nga iyang gihimo sa maong lamisa, walay bitak, walay natabonan sa abog, walay natabonan, usa kini ka matinud-anong lamisa. Tibuok kini nga klase sa lamisa nga mauyonan sa Dios.
TAM1897 D 281.3Ug sa dihang naghimo siya og kasabotan sa paghimo sa lamisa, usa kini ka matinud-anong kasabotan, usa nga ang Dios makatan-aw ug makasulti, “Matinuoron kana nga kasabotan.” Wala niya gipangayo sa tawo nga mobayad og labaw pa sa husto nga bayad alang sa ingon ana nga klase sa trabaho. Gipangutana siya sa tawo, “Maghimo ka ba og ingon ana nga lamisa?” “Oo.” “Pila imong bayad ani? — pila man ang gasto?” Iyang kwentahon kini, ug moingon siya sa tawo, “Ang kahoy magkantidad ug pila, ug magkinahanglan kini ug ing-ani kadugay nga panahon aron buhaton, ug ang akong trabaho bili ug pila. Dili ba ka mouyon? Dili ba nimo hunahunaon nga ang akong trabaho sa kadugayon sa panahon nga magkinahanglan niini, bili ug pila?” Ug ang tawo moingon, “Oo, uyon ko. Sa akong tan-aw, takus kana sa tanan. Matinud-anon kana. Klaro kaayo nga kasabutan.” Ug sa dihang gipas-an niya ang lamisa sa iyang likod, gidala kini ngadto sa laing dapit ug gibutang, gibayran siya sa tawo sumala sa ilang gikasabot, ug ang Dios makatan-aw sa tibuok transaksyon ug moingon, “Matinud-anon kana. Mao kana ang labing maayo nga mabuhat sa bisan kinsa.”
TAM1897 D 281.4Mao ba kana nga klase sa karpentero ikaw? Nag-angkon ka nga Kristohanon. Mao ba kana nga klase sa trabahante ikaw, bisan unsa pa man ang imong ginabuhat?
TAM1897 D 281.5Gihigugma ba nimo ang Dios sa tibuok nimong kasingkasing, tibuok nimong kalag, tibuok nimong hunahuna, ug tibuok nimong kusog? Bisan unsa pa ang imong ginabuhat, o gitawag ka nga buhaton; bisan unsang negosyo ang imong giatiman uban sa imong silingan, pagano man siya o Kristohanon; gihimo ba kini sa paagi nga ang Dios makatan-aw niini ug moingon, “Igo na kini para sa gingharian sa Dios;” kay ang tibuok nimong kasingkasing, tibuok nimong kalag, tibuok nimong hunahuna, ug tibuok nimong kusog naa niini alang sa himaya sa Dios.
TAM1897 D 281.6Managtuman ba kita sa mga sugo, o dili? Mao kana ang pangutana. Ug panahon na aron atong masuta kini pag-ayo aron ang Ginoo makapamatuod sa mensahe nga iyang gisulti, “Ani-a sila nga nagatuman sa mga sugo sa Dios.”
TAM1897 D 281.7Karon, makita ninyo nga kini nga sugo naglangkob sa tibuok natad sa tanang butang, ug nga dili nato mahikap bisan usa ka hunahuna sa tibuok kalibutan sa hunahuna nga dili sakop sa teksto nga atong gisugdan. Busa, kinahanglan nato tan-awon ang tanan sa atong paghunahuna, kinahanglan nato tan-awon ang tanan nga gitawag sa atong hunahuna, sa kahayag niadtong kasulatan, ang una sa tanang sugo.
TAM1897 D 281.8Ang tanan nga gitawag kita nga buhaton, atong tan-awon kini sa kahayag sa labing dakong sugo sa tanan. Usa ba kini ka butang nga sa kahadlok sa Dios akong masulod uban sa tibuok akong kasingkasing, kalag, hunahuna, ug kusog? Kung dili, gusto pa ba nako kini hikapon? — Dili. Kung kini usa ka butang nga dili nako masudlan uban sa tibuok nakong kasingkasing, hunahuna, kalag, ug kusog, ug uban sa Dios, unsa may akong buhaton niini? Kung ang Dios dili makig-uban kanako, nan naglapas ko sa mga sugo. Wala nako gitugyan ang tanan kaniya. Wala’y pulos ang tanan nakong kusog kung kini gigahin sa usa ka butang nga dili niya masudlan, o dili niya mahikap o mauyonan, o dili niya madawat.
TAM1897 D 282.1Nasayud ko nga kini husto, apan kini mao ang Kristiyanismo. Kristiyanismo kini, ug dili kita angay malipay sa bisan usa sa napulo ug unom ka bahin sa bisan unsa nga kulang niini. Dili nato tugotan ang atong kaugalingon nga malipay bisan sa usa ka gutlo, sa bisan unsa dinhi sa kalibutan, nga dili hingpit nga ang tanan natong sudlan, buhaton nato uban sa Dios nga kauban nato, ug unya sudlan kini uban sa tibuok kasingkasing, tibuok kalag, tibuok hunahuna, ug tibuok kusog. Ug ginasulti ko kaninyo, sa dihang maabot nato kana, kita tanan, kung ang tanan dinhi sa balay mosumiter kaniya karon dayon, ug magpabilin nga hugot didto, dili nato masukod kung unsa kadako nga gahum sa Dios ang ipadayag sa kalibutan.
TAM1897 D 282.2Ang dakong kalisud sukad sa sinugdan mao nga wala tugoti sa mga tawo ang Dios sa lugar nga iya sa ilang kasingkasing. Gihimo sa Dios ang tawo ingon ana, apan mibaling siya sa tanang butang ug hingpit niyang gisirad-an ang Dios. Gipagawas siya sa Diyos gikan niining kangitngit, gihatagan siya og kagawasan sa pagpili, ug gitawag siya sa pagpili kon higugmaon ba niya ang Diyos sa tibuok kasingkasing, tibuok kalag, tibuok hunahuna, ug tibuok kusog. Gipagawas siya aron mopili nga tugotan pag-usab ang Diyos nga makuha ang Iyang lugar; apan daghan ang mipili nga dili tugotan ang Ginoo nga makuha ang Iyang kaugalingong lugar, nga ang baha nagpahawa kanila sa nawong sa yuta.
TAM1897 D 282.3Unya gisugdan pag-usab sa Ginoo ang kaliwatan. Ug ang bugtong butang nga iyang gipangayo sa matag-usa mao nga higugmaon nila ang Ginoong Dios sa tibuok kasingkasing, sa tibuok kalag, sa tibuok panghuna-huna, ug sa tibuok kusog, ug ang iyang silingan sama sa iyang kaugalingon. Mao ra kana ang iyang gipangayo sa walo ka tawo nga misulod sa arka, ug sa mga migawas niini. Kung gihigugma sa unang tawo ang Dios sa tibuok niyang kasingkasing, kalag, hunahuna, ug kusog, dili unta makasulod ang bisan unsang sala.
TAM1897 D 282.4Pagkahuman siya makasala, ug gipagawas siya sa Ginoo gikan niadtong pagkaulipon, kon gihigugma unta ni Adan ug sa tanan niyang mga anak ang Dios sa tibuok kasingkasing, kalag, kusog, hunahuna, ug gahum, unsa kaha unta ang kahimtang sa kalibutan? — Nagatuman unta sila sa mga sugo sa Dios, ug sa pagtuo kang Jesus, ug ang pagkamatarong motabon unta sa yuta sama sa pagtabon sa tubig sa dagat. Imposible ba nga matuman kana nga butang sa tawo ilawom sa pagkaulipon sa sumpa, ilawom sa pagkaulipon sa makasasala nga unod? Mahimo ba sa Dios nga luwason ang makasasala gikan sa gahum sa sala sa unod aron siya makahigugma sa Dios sa tibuok kasingkasing, kalag, kusog, hunahuna, ug gahum? — Oo. Dili untang nakasumpa ang sala sa kalibutan, ingon sa karon, bisan pa sa mga tawo nga anaa sa pagkaulipon sa unod nga makasasala, kon mituo sila sa Dios, ug nagtuman sa mga sugo sa Dios, ug sa pagtuo ni Jesus. Mao kana ang kamatuoran, kay mao kana ang Kristiyanismo. Busa, makita nimo nga ang tanan nga gusto sa Ginoo kanato, ang tanan nga iyang gusto sa tawo sukad sa pagpakasala ni Adan, mao ug hangtod karon, nga siya magbantay sa mga sugo sa Dios, ug sa pagtuo kang Jesus. Ug ang una sa tanang mga sugo mao, Higugmaa ang Ginoo nga imong Dios sa tibuok nimong kasingkasing, ug sa tibuok nimong kalag, ug sa tibuok nimong paghuna-huna, ug sa tibuok nimong kusog.
TAM1897 D 282.5Sa Roma 1:21, nag-ingon nga sa sinugdanan “nakaila sila sa Dios.” Tan-awa kini: ang tawo sa pagsugod sa iyang paglalakbay nakaila sa Dios. Si Adan nakaila sa Dios sa sinugdanan, apan wala niya kini gipadayon nga kahibalo. Sa dihang nakasala si Adan ug gisugdan pag-usab, nakaila siya sa Dios. Sa dihang nagsugod pag-usab ang kaliwatan human sa baha, nakaila kini sa Dios sa sinugdanan; busa ang katawhan kanunay nga mibulag sa Dios. Ang kalibutan makasasala kaayo kaniadto, makasasala kaayo karon, ug magpabilin nga makasasala kaayo, tungod kay nakaila kini sa Dios ug gisalikway Siya, ug dili tungod kay wala kini nakaila sa Dios. Busa, ang kalibutan wala sa pagkadautan tungod sa kangitngit; ang kalibutan naa sa kangitngit tungod sa pagkadautan.
TAM1897 D 282.6Ang kalibutan nagsugod sa kahayag; ug ang kangitngit misulod tungod sa kapilian sa mga tawo; “sa dihang nakaila sila sa Dios, wala nila siya gipasidunggan ingon Dios, ni nagpasalamat; kondili nangawala sila sa matarong nga panghuna-huna, ug nangitngit ang ilang buang nga kasingkasing. Nagpahayag sila nga maalamon, nahimong buang, ug gibalhin ang himaya sa dili madunot nga Dios ngadto sa hulagway nga gihimo sama sa madunot nga tawo, ug sa mga langgam, ug sa mga hayop nga upat ka tiil, ug sa mga nagagapang nga butang.”
TAM1897 D 282.7Karon tan-awa; unsa ang una? — Nailhan nila ang Dios; apan wala nila siya gihimaya ingon nga Dios; wala nila gihatagan siya sa angay niyang puwesto sa ilang sulod. Wala nila gihimaya ang Dios, — wala nila siya gipadayag sa tawo, wala nila siya gipakita dinhi sa yuta; kay si Jesus miingon, ‘Gihimaya ko ka dinhi sa yuta,’ ug siya mao ang Dios nga napakita sa unod. Kining mga tawo nga nakaila sa Dios, wala tugoti nga ang Dios mahimong tin-aw sa unod. Wala sila magpasalamat. Unya nahimong walay pulos ang ilang mga hunahuna; unya nangitngit ang ilang buang nga kasingkasing; unya sa ilang kangitngit nagpanghimatuod sila nga maalamon. Kana nga kinaadman buangnon, unya naghimo sila og mga larawan.
TAM1897 D 282.8Busa makita nimo nga ang imahe nga gibutang sa atubangan sa mga mata sa tawo, sa iyang pag-idolo, mao lamang ang gawasnong pagpadayag sa pag-idolo, ang gawasnong representasyon niini. Ang pag-idolo naa na daan sa kasingkasing, ug nagtrabaho na sa daghang mga lakang paingon sa gawas. Hunahunaa kini. Asa nagsugod ang pag-idolo? — Sa kasingkasing. Asa sa kini nga dagan nagsugod ang pag-idolo? — Sa dihang nakaila sila sa Dios, wala nila siya gihimaya ingon Dios; didto gyud kini tanan nagsugod. Unya asa adunay tunga-tunga nga dapit tali sa pag-ila sa Dios ug sa pag-idolo?
TAM1897 D 283.1Hunahunaa pag-ayo karon. Nailhan nila ang Dios, ug, “Mao kini ang walay katapusan nga kinabuhi, nga mailhan nila ikaw.” Ang kahibalo sa Dios mao ang walay katapusan nga kinabuhi; kana gisabutan na. Nailhan gyud nila ang Dios; naa sila’y walay katapusan nga kinabuhi sa kahibalo sa Dios. Nasulat kana. Apan misulod sila sa pag-idolo. Pila ka lakang gikan sa kahibalo sa Dios ang ilang gihimo aron mahulog sa idolatriya? — Usa ra. Unya, pila ka lakang gikan sa paghigugma sa Dios sa tibuok kasingkasing, kusog, hunahuna, ug gahum, ang kinahanglan buhaton aron makaabot sa idolatriya? — Usa ra. Unya kung dili ko higugmaon ang Dios sa tibuok nakong kasingkasing, ug tibuok nakong kalag, ug tibuok nakong hunahuna, ug tibuok nakong kusog, unsa ako? — Usa ka idolatra.
TAM1897 D 283.2Tingali wala koy giukit nga imahen sa akong atubangan. Kining mga tawo wala man sa sinugdanan. Apan aduna silay imahen, usa ka konsepto, nga nabuo sa hunahuna, ug sa paghimo nila sa ilang giukit nga imahen, kini usa ra ka representasyon nga ibutang sa atubangan sa mata, sa gipanag-iya na nila sa hunahuna. Ang unang tawo nga naghimo og imahen adunay konsepto niini sa iyang hunahuna sa wala pa niya kini gihimo. Ang unang tawo nga naghimo og larawan adunay konsepto nga kini mahimong iyang diyos, ug kana nga konsepto naa na didto sa wala pa niya gihimo ang larawan gikan sa kahoy o bato. Busa, kana nga larawan nga bato, nga iyang gibutang sa atubangan sa iyang mga mata, usa lamang ka gawasnong porma nga iyang gihimo aron ipakita kaniya sa maong dagway kung unsa ang diyos nga naa na kaniya sa iyang hunahuna. Niana, wala ba siyay diyos sa wala pa niya paghimo niadtong linilok nga imahen? — Oo. Asa kini? — Sa iyang kasingkasing.
TAM1897 D 283.3Nahimong walay pulos ang ilang mga hunahuna. Hunahuna sa kinsa? — Sa ila mismo. Ani-a ang tawo nga naghunahuna og usa ka butang; naghimo siya og hulagway sa iyang hunahuna, ug gibutang kini sa atubangan sa iyang mga mata gawas kaniya. Ang paghunahuna usa ka paghimo og hulagway sa hunahuna. Ug ang hulagway sa bato mao lamang ang masinati nga porma sa paghunahuna sa kasingkasing. Asa unang gihimo ang hulagway? — Sa iyang hunahuna; sa iyang kaugalingong paghunahuna, sa iyang kaugalingong pag-isip. Apan kinsa ang naa didto sa dihang nakabulag siya sa Dios? — Wala’y lain kondili si Satanas ug siya mismo. Busa, asa man gikan ang iyang mga hunahuna? — Gikan lamang sa iyang kaugalingon ug kang Satanas.
TAM1897 D 283.4Busa, makita nimo nga klaro kaayo nga ang idolatriya naa sa kasingkasing; ang konsepto, ang imahe, naa na didto sa wala pa kini makita sa gawas. Bisan pa man ang iyang dios mao ang adlaw, bulan, o mga bitoon, kining konsepto, ang iyang ideya, ang iyang hunahuna, naa na didto sa wala pa niya kini himuon nga porma sa gawas sa adlaw, bulan, ug mga bitoon.
TAM1897 D 283.5Ang tanan nga makita sa pag-idolo kay simpleng repleksiyon lang sa naa sa kasingkasing. Ug ang Dios kinahanglan naa sa kasingkasing, sa tibuok kasingkasing, tibuok kalag, tibuok hunahuna, ug tibuok kusog, kay kung dili, naa na didto ang pag-idolo. Walay tunga-tunga.
TAM1897 D 283.6Sa tinuod, pagkahuman sa baha, sa dihang unang gibyaan sa mga tawo ang tinuod nga Dios ug nanglakaw ug naghimo sa ilang kaugalingong mga dios — gitugotan nila kining mga dios nga mopuli sa Dios isip ilang giya, nga nagpakita nga sa dihang nakaila sila sa Dios, ila Siyang giila nga ilang bugtong maghuhari. Kung gihigugma nako ang Dios sa tibuok nakong kasingkasing, sa tibuok nakong kalag, sa tibuok nakong hunahuna, ug sa tibuok nakong kusog, kinsa ra ang mahimong akong Dios? — Ang Dios. Kinsa ang akong bugtong awtoridad? — Ang Dios. Kinsa ra ang adunay awtoridad ibabaw kanako? — Ang Dios. Makahimo ba siya sa paggamit sa husto nga awtoridad? — Oo. Makahimo ba siya sa pagdumala sa tawo aron magpabilin sa husto nga dalan? — Oo. Kung ang tawo maghigugma sa Dios sa tibuok niyang kasingkasing, kalag, hunahuna, ug kusog, dili na niya kinahanglan ang bisan unsang laing balaod o awtoridad aron siya mapadayon sa husto nga dalan dinhi sa kalibutan. Kinsa ang iyang maghuhari? — Ang Dios. Ug makahimo ba ang Dios sa pagdumala kanato kon atong higugmaon siya sa hingpit? — Oo. Apan, kon biyaan sa tawo ang Dios ug mosimba sa mga dios-diosan, makahimo ba siya sa pagdumala sa iyang kaugalingon? — Dili.
TAM1897 D 283.7Karon pagkahuman sa baha, samtang nailhan pa nila ang Dios, ilang giila Siya nga ilang bugtong Hari ug Gobernador. Wala silay lain nga magmamando. Sa dihang unang mibulag sila sa Dios, ug gibutang ang ubang dios sa Iyang lugar, — ang akong pasabot sa sinugdanan, sa dihang nilakaw sila gikan sa Dios, ug gibutang ang ubang dios sa lugar sa Dios — gitugotan nila kana nga ubang dios nga mopuli isip magmamando. Gipahayag nila nga kining mga dios mao ang ilang mga magmamando. Wala silay mga hari; wala pa mag-angkon ang mga tawo nga magtukod sa ilang kaugalingon isip mga magmamando. Ang mga tawo nag-angkon nga ang mga dios mao ang mga hari; ug ang mga tawo nga naa sa awtoridad mao lamang ang mga representante sa mga dios, samtang ang mga dios mao ang tinuod nga mga hari.
TAM1897 D 283.8Ang ebidensya niini makita nimo sa “Empires of the Bible,” panid 50. Ani-a ang unang mga rekord nga nakaplagan sa Babilonia, diin nagsugod ang kaliwatan, ug diin nahitabo ang kalibog sa mga pinulongan — diin nakalimot ang kaliwatan sa Dios. Akong gibasa:—
TAM1897 D 284.1Para kang Ninridu, iyang Hari, alang sa pagpreserba ni Idadu, Bise-rey sa Ridu, ang sulugoon, ang kalipay ni Ninridu.
TAM1897 D 284.2Dinhi ang magmamando, si Idadu, sa pagsulat og inskripsyon ngadto sa iyang diyos, nagpahayag nga siya yano lang nga bise-rey sa iyang diyos. Wala niya giangkon nga siya usa ka hari. Busa makita nimo nga ang diyos mao ang hari niining tawoha. Ang diyos giila nga hari sa katawhan, ug kining tawoha nga adunay awtoridad, bise-rey o teniente ra sa diyos.
TAM1897 D 284.3Nagpakita kini nga ang kahibalo sa Dios isip matarong nga Maghuhari bag-o pa kaayo, nga wala pa’y bisan kinsa ang nakasugakod sa kaisog nga magpahimutang sa iyang kaugalingon isip hari. Nakita ba nimo kana? Hunahunaa pag-ayo. Sa dihang ang Dios ra ang maghuhari, siya usab ang ilang bugtong hari; apan sa dihang mibulag sila kaniya ug misimba og lain nga mga dios, bag-o pa kaayo ang ilang kahibalo sa tinuod nga Dios, bag-o pa kaayo ang ilang pagkahibalo sa Iyang relasyon kanila, nga sa dihang gibutang nila ang lain nga mga dios sa dapit sa Dios, ug gitukod kining mga bakak nga dios ingon ilang hari — wala pay kaisog ang usa ka tawo nga adunay awtoridad sa taliwala sa mga tawo nga kuhaon ang titulo nga hari; apan gipili niyang mailhan nga bise-rey sa dios nga mao unta ang tinuod nga hari. Balikon ko kini. Ang kahibalo sa tinuod nga Dios isip nag-inusarang Hari bag-o pa kaayo sa hunahuna niining mga tawo, nga wala pay bisan kinsa ang kaisog sa pagdawat sa titulo nga hari. Ang ilang paghinumdom sa Dios isip nag-inusarang Hari ug Magbubuot klaro kaayo pa, nga daw usa ka pagsulay sa pagpahawa sa Dios sa trono, kon adunay tawo nga modawat sa titulo nga hari.
TAM1897 D 284.4Basahon ko ang lain nga inskripsyon gikan sa maong yuta, sa maong panahon:—
TAM1897 D 284.8Ani-a ang usa ka tawo nga nagtukod og balay aron pasidunggan ang iyang diyos. Nagaingon kini nga tawo nga siya ang bise-rey sa maong diyos, nga mao ang hari. Kining tawo nga si Gudea wala mag-angkon nga siya ang hari. Aduna siyay awtoridad, apan wala mag-angkon nga siya ang hari. Kinsa ang hari? — Ang iyang dios. Nagpakita kini kanimo pag-usab nga ang kahibalo sa tinuod nga Dios isip nag-inusarang Hari bag-o pa kaayo sa ilang hunahuna, wala pa sila hingpit nga milayo sa Dios ug sa ideya nga ang Dios ra ang Hari ug Magmamando, aron buhian ang ideya sa pagkahari sa Dios, ug tugotan ang usa ka tawo nga kuhaon ang titulo nga hari.
TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — Ang tawo sa posisyon sa awtoridad, busa, nag-angkon nga siya ang bise-rey sa iyang diyos, ug dili usa ka hari?
TAM1897 D 284.10Oo. Wala pa’y mga hari. Dili nato gihisgutan ang tawo isip hari. Wala pa’y mga hari taliwala sa mga tawo. Aduna’y mga tawo sa mga puwesto sa awtoridad. Usa ka tawo ang nagdumala sa uban. Aduna siyay gahum, apan wala niya gitawag ang iyang kaugalingon nga hari. Wala siya nailhi nga hari, ug wala pa niya tugoti ang iyang kaugalingon nga kuhaon ang titulo nga hari. Ngano? — Kay wala pa siya kaayo nakalayo sa ideya sa tinuod nga Dios, nga Siya ra ang bugtong matarong nga Hari, aron mahimong isog, ug aron adunay dautang kaisog, nga ilabay ang tanang ideya sa pagka-hari sa bisan unsang dios, ug ipahimutang ang iyang kaugalingon isip hari.
TAM1897 D 284.11Mao kini ang pinakamaagang mga rekord nga nakaplagan sa maong yuta. Makita nimo nga apil kini sa pinakamaaga gayud. Mga rekord kini gikan sa panahon nga wala pa gyud magkuha ang mga tawo sa titulo nga hari, ug sa dihang ila pa gihuna-huna ang tinuod nga Dios ingon nga Hari.
TAM1897 D 284.12Apan ania ang usa ka rekord nga mas sayo pa niadto, nga naghisgot sa kalibog sa mga pinulongan sa tore sa Babel. Sa ika-upat nga pahina sa “Empires of the Bible” naa nimo ang salaysay sa Bibliya bahin sa kalibog sa mga pinulongan. Kini mao ang salaysay nga gisulat sa mga tawo nga apil sa nahitaboang kalibog sa mga pinulongan. Sa Bibliya naa nimo ang rekord sa Ginoo bahin niini. Niining inskripsyon sa mga tisa nga gilubong sa mga guho sa Babilonia ug nadiskubre, naa ang ilang bersyon niini. Mahimo nimo kini itandi sa salaysay sa Bibliya, sa ika-onse nga kapitulo sa Genesis, ug makita nimo nga pareho gayud ang duha ka butang. Mao kini ang ilang gisulti bahin niini:—
TAM1897 D 284.14Kini usa sa pinakamaagang mga salaysay nga anaa. Kining uban sunod niini. Apan kining uban nagpakita nga aduna’y panahon nga wala pa’y hari sa taliwala sa mga tawo; nga ang tawo nga adunay awtoridad dili modawat sa titulo nga hari; nga ang iyang diyos mao ang iyang hari; ug nga ang ideya nga ang tinuod nga Diyos mao ang hari bag-o pa kaayo nga wala pa siya makahimo sa kaisog nga moingon nga siya mao ang hari. Sa pagkakaron, sobra na kaayo kini nga pag-angkon sa awtoridad batok sa iyang pagsabot sa tinuod nga Diyos.
TAM1897 D 285.1Kana mao pa sa wala pa si Nimrod. Si Nimrod mao ang unang tawo nga adunay kaisog sa pagdawat sa titulo nga hari atubangan sa ideya nga ang Dios mao ang hari. Busa akong gibasa sa panid lima-pulo sa “Empires of the Bible:”—
TAM1897 D 285.2Si Nimrod mao kining maisugong tawo. Ang ngalan nga iyang gipangalan nagpasabot og pag-alsa, hambogong pagtamay, ug, sumala kang Gesenius, katumbas sa labi ka dautan nga rebelde. Ug “nagsugod siya nga nahimong gamhanan sa yuta.” O, ingon sa lain nga hubad, siya “mao ang unang gamhanan sa yuta.”
TAM1897 D 285.3Si Nimrod mao ang unang tawo nga nagkuha sa titulong hari para sa iyang kaugalingon; ang una nga naggunit sa gahum sa paghari ug hayag nga nagsul-ob sa titulong hari. Ug ang iyang ngalan nagpasabot gayud sa kahulugan niining butanga sa taliwala sa mga tawo nga iyang gipangulohan.
TAM1897 D 285.4Karon, dili kini akong pahayag, kondili ang pahayag sa usa ka awtoridad bahin niini nga hilisgutan, nag-ingon niini:—
TAM1897 D 285.5Sa pagtukod sa gingharian ni Nimrod, ang tibuok karaang kalibutan misulod sa usa ka bag-ong historikal nga hugna. Ang tradisyon sa Sidlakan nga nag-ila niining mandirigma nga unang tawo nga nagsul-ob og korona sa paghari, nagtumong sa usa ka kamatuoran nga mas dako’g kahulugan kaysa pagdawat sa usa ka bag-ong palamuti sa sinina, o bisan pa sa pagsakop sa usa ka probinsya. Ang iyang paghari nagpaila sa kalibutan og usa ka bag-ong sistema sa relasyon tali sa gobernador ug sa ginadumala. Ang awtoridad sa mga nangaging magmamando nagsalig sa pagbati sa pagkaparyente, ug ang pagka-ulo sa pangulo usa ka hulagway sa kontrol sa ginikanan. Si Nimrod, sa pikas bahin, usa ka soberano sa teritoryo, ug sa mga tawo kutob lang sa ilang pagka-mga lumolupyo niini, ug walay pagtagad sa personal nga mga panag-uban. Hangtud karon, adunay mga tribo — mga napadako nga pamilya — Katilingban; karon adunay nasud, usa ka politikal nga komunidad — ang Estado. Ang politikal ug sosyal nga kasaysayan sa kalibutan sukad karon lahi na, kung dili man gani magkalahi. — Empires of the Bible, p. 51.
TAM1897 D 285.6Unsa man, busa, ang gigikanan sa Estado?