Израилдең апостасияһы. – № 1
TAM1897 Q1 33.67 март 1897 йылдың йәкшәмбе кисендә бирелгән уағыҙ Генераль конференция бюллетенендә, 1897 йылдың беренсе кварталы, том 2, № 1, 33–40-сы биттәрҙә баҫылған.
TAM1897 Q1 33.7Үткән кис уҡыу дәресендә мин әйттем: һуңғы ваҡытҡа тиклем Библиянан башҡа Етенсе көн адвентистары баҫтырған ун бойороҡтарҙың Хоҙай уларҙы нисек әйткән, шул рәүешле баҫылған бер нөсхәһен дә күргәнем булманы. Мин шатмын, хәҙер Етенсе көн адвентистары Хоҙай биргәнсә Хоҙайҙың законының нөсхәһенә эйә була ала. Мин шатмын, ағай Хоу Хоҙай биргәнсә Алланың ҡанунының күсермәләрен сығарғанына. Ә хәҙер халыҡ алдына сыҡҡанда Алланың ҡанунының бер өлөшөн ситтә ҡалдырҙы тип башҡалар кеүек үк ғәйепләүҙәрҙе ҡабат ҡабул итмәйек.
TAM1897 Q1 33.8Һеҙ асыҡ күрерһегеҙ: бөтә кеше тиерлек ҡулланған Алланың ҡанунының шул беренсе нөсхәһен таратҡан кеше — мисырлы булған. Унда: «Мин — һинең Раббың, Аллаң, һине Мисыр иленән, ҡоллыҡ йортонан сығарғанмын», — тиелә. Әммә ул үҙ-үҙенә: «Был миңә лә, бөгөнгө көндә йәшәгән бер кемгә лә ҡағылмай; сөнки беҙ бер ҡасан да Мисырҙан сығарылмағанбыҙ», — тине. Ул был фекерҙе тик яһүдтәргә генә ҡағыла тип иҫәпләне. Шуға күрә ул уны сығарып ташлап, закондың ҡалған өлөшөн баҫтырҙы һәм донъяға Хоҙай үҙе биргән закондың боҙолған нөсхәһен күрһәтте. Ул шулай итеп донъяға Хоҙайҙың күктән һөйләгән берҙән-бер документының кем тарафынан әйтелгәнен әйтмәйенсә, уны таныштырмайынса, аныҡһыҙ һәм билдәһеҙ рәүештә «Минән башҡа илаһтарға табынма» тип кенә башланғанын күрһәтте. Шул саҡта шундай һорау тыуа: «Һин кем һуң? Һөйләүсе кем?» Әммә ҡанундар бирелгәнсә ҡабул ителһә, Алла һөйләүсене үҙе күрһәтә. «Мин — Хоҙайың Раббың, һине Мысыр еренән, ҡоллыҡ йортонан сығарған». Бына кем һөйләй; һин минән башҡа илаһтарға табынмаясаҡһың, «Мысыр ҡоллоғонан ҡотҡара алырлыҡ».
TAM1897 Q1 33.9Бында тағы бер мөһим фекер бар: ҡанундарҙы, ғәҙәттәгесә, таблицаларҙа һәм карточкаларҙа Хоҙайҙың үҙе һөйләгән кереш һүҙһеҙ баҫтырғанда, уларҙың башына «Хоҙай Ҡануны» тигән һүҙҙәрҙе ҡуйырға кәрәк була. Был кешеләрҙең был закондың кемгә ҡарағанын һәм был бойороҡтарҙы кем әйткәнен раҫлаған документ кәрәклеген аңлауын күрһәтә. Һәм был ихтыяжды күреп, кешеләр Алланың законының башына «Алланың законы» тигән үҙҙәренең шаһадәтен ҡуя.
TAM1897 Q1 33.10Әммә әгәр улар законды Хоҙайҙың үҙе биргәндәй баҫтырһа, уларҙа Хоҙайҙың үҙ шаһадәте булыр ине, был — Хоҙайҙың законы һәм был бойороҡтарҙы ул үҙе әйтә, тип раҫлаған. Ул әйтә: «Мин — Хоҙайың Алла, һине Мысыр еренән, ҡоллыҡ йортонан сығарғанмын. Минең алда башҡа илаһтар булмаһын», — һәм башҡалар. Әгәр кешеләр Хоҙайҙың был ҡануны икәнен раҫлаған Уның үҙ шаһадәтен алһа, һис шикһеҙ, Хоҙай ҡануны тип танылыу өсөн бер кемдең дә шаһадәтенә мохтажлыҡ ҡалмаясаҡ.
TAM1897 Q1 33.11Ә был — уның законы, тип Раббының үҙе биргән таныҡлығы бер кемдең йәки бөтә кешеләрҙең бергә биргән таныҡлыҡтарынан да яҡшыраҡ түгелме? Әгәр кешеләр был — уның законы, тигән Раббының үҙенең таныҡлығын ситкә ҡуйып, уның урынына үҙҙәренең таныҡлыҡтарын ҡуйһа, кешеләрҙең үҙҙәрен Хоҙай урынына ҡуйыуының асығыраҡ осрағы булырмы? О, был үҙбилдәләүсе, насар башҡарылған эште ситкә ҡуяйыҡ; һәм изге законды уны изге Авторы нисек әйткән һәм яҙған, шулай ҡабул итик! «Мин — һинең Раббың, Аллаһың, һине Мысыр еренән, ҡоллыҡ йортонан сығарған». Әмин. Шул булһын.
TAM1897 Q1 33.12Хоҙайҙың бөтә һүҙҙәре ингән был закон донъяға Ҡотҡарыусыны ла, Яратыусыны ла бер юлы күрһәтә. Ул бөтә кешеләргә был законды яҙған, кешене уны үтәргә саҡырған Закон Авторының бер үк ваҡытта Ҡотҡарыусы ла, Яратыусы ла икәнлеген әйтә. Был закондың үҙендә үк сағыла. Ә улар Ҡотҡарыусыны асыҡлаған өлөшөн сығарып ташлағанда, кешенең Яратыусыһын күрһәткән өлөшөн дә сығарып ташларға әҙер һәм теләкле булыуы бер ҙә ғәжәп түгел. Шайтан һәр ваҡыт был ҡанундан арынырға һәм кешеләрҙән уның әһәмиәтен йәшерергә тырышты. Ул тәүҙә Ҡотҡарыусыны ҡанундан сығарып ташлауҙан башланы; хәҙер иһә — Яратыусыны ла сығарып ташлау менән тамамлай. Әммә Хоҙай беҙҙең уны белеүебеҙҙе теләй: ул — беҙҙе Мисырҙан сығарған, шуға күрә кеше өсөн биргән ҡанунда беҙ Ҡотҡарыусыны ла, Яратыусыны ла күрә алабыҙ.
TAM1897 Q1 34.1Тағы бер нәмә. Һин дә мин дә күрәбеҙ һәм аңлайбыҙ: Израилдәр ергә ингәндә, улар Хоҙай улар өсөн билдәләгән ергә бөтөнләй инмәгән, уға бөтөнләй барып етмәгән, шуға күрә Муса өсөн унда бармау ҙур үкенес булған. Ә хәҙер ҡайһы берәүҙәргә Израилдәр Хоҙай әҙерләгән ергә ингән кеүек, һәм шул уҡ ер — Хоҙай уларҙы шунда алып барырға теләгән урын — булып күренһә, һәм Муса вафат булып, күккә күтәрелгәнен күрһәләр, улар: «Ниһайәт, Муса иң яҡшы килешеүгә эйә булды; уны ерҙән алып, күккә күтәреү ҙур үкенес түгел ине», — тиҙәр.
TAM1897 Q1 34.2Әммә беҙ Алланың уны үҙе йәшәү өсөн әҙерләгән изге йортона, үҙ ҡулдары менән төҙөгән изге урынына — изге урынға — алып барырға теләүен аңлағанда, Муса өсөн дә был ергә инмәйенсә үлеп, күктәргә күсеү нисек ҙур үкенес булыуын күрәбеҙ. Ул уларҙы вәғәҙәләнгән бәрәкәтле ерҙән ситләштергән сәбәптәрҙең береһе үҙенең гонаһы булыуын күргәс; Израилдең Хоҙай улар өсөн әҙерләгәнде юғалтыуын күргәс: Небо тауының башынан күргән кеүек данлыҡлы ерҙе күреп, Алланың эше һәм халҡы үтергә тейешле оҙон дәүерҙәр — адашыу, диндән айырылыу һәм ауырлыҡтар — тураһында уйларға мәжбүр булып, һәм ул ошо оҙон адашыу юлын барлыҡҡа килтереүҙә үҙенең дә аҙ ғына булһа ла ҡатнашы булыуын аңлағанда; Уның өсөн үлемһеҙ генә унда инеп етмәү ниндәй ҙур үкенес булыуын күреү еңел — хатта ул ҡәберҙән сығарылып, күккә күтәрелһә лә.
TAM1897 Q1 34.3Әгәр кемгәҙер тағы бер дәлил кәрәк булһа, Израилдең сүлдә булған осорҙа Мысырҙан сыҡмағанын раҫлаған тағы бер текст Йошуа китабында бар. Һеҙ был урынды хәтерләйһегеҙҙер: Йорданды үткәндән һуң улар обрезанылды, һәм былай тип яҙылған: «Бөгөн мин һеҙҙән Мысыр мыҫҡылын бөтөнләй бөтөрҙөм». Һеҙ күрәһегеҙме, Мысырҙан сыҡҡан был кешеләр Иордан йылғаһын кисергә тиклем бер ҡасан да Мысырҙан сыҡмаған; сөнки шул ваҡытҡа тиклем Мысыр мыҫҡылы алынмаған. Шунан һуң улар барыһы ла үҙгәртелгән кешеләр булды. Бөтөн ул халыҡ иман менән Иорданды кисте. Ул Аллаға ышанған халыҡ ине, һәм бер кем дә ҡаршы сыҡманы, бер кем дә шикләнмәне — шунан һуң улар Мысырҙан сыҡты. Шулай итеп, рухи Мысырҙың Библиялағы тура Мысыр икәнен асыҡ күрәһегеҙ.
TAM1897 Q1 34.4Хәҙер киске уҡыу тексына күсәйек. Был — «Сандар» китабының 23-сө бүлеге, 9-сы аяты. Мин уны 7-се аяттан уҡырға башлайм. Был — Валаам, Моаб патшаһы Балаҡ өсөн пәйғәмбәрлек иткәндә.
TAM1897 Q1 34.5Ул мәсәлен башлап, әйтте: «Моаб патшаһы Балаҡ мине Арамдан, көнсығыш тауҙарынан килтерҙе, әйтеп: “Кил, минең өсөн Яҡупты лағнәтлә, кил, Израилгә ҡаршы сыҡ”». Аллаһ ҡарғыш һалмағанды мин нисек ҡарғышлай алам? Яки Хоҙай ҡаршы сыҡмағанды мин нисек ҡаршы сыға алам? Сөнки ҡаялар башынан уны күрәм, тауларҙан уны күҙәтәм: ҡарағыҙ, халыҡ ялғыҙ йәшәр, һәм халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаҫ.
TAM1897 Q1 34.6Был текст бөгөн кис беҙгә әйтелә. Был — хәҙерге дөрөҫлөк. Был — Алланың үҙ халҡына ҡарата белдерелгән ихтыяры ине, улар Мысыр еренән сығарғас, уларҙы алып барырға теләгән ерҙең сигендә торғанда. Улар ҡырҡ йыл сүлдә йөрөнө, һәм хәҙер ер сигенә килеп етте. Һәм уларға ҡарата уның ихтыяры шунда: улар ялғыҙ йәшәһен һәм халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаһын.
TAM1897 Q1 34.7Шуның төп сәбәбе, йәки сәбәптәрҙең береһе, тип әйтергә дөрөҫөрәк, уны «Апостолдар эштәре» китабының етенсе бүлегенә мөрәжәғәт итеп табырһығыҙ. Шул көндө Стефан сығыш яһап, Хоҙайҙың халыҡты Иҫраилде Мысырҙан, ҡоллоҡ иленән могжизалар һәм билгеләр менән сығарғанын һөйләне, һәм 37-се һәм 38-се аяттарҙа түбәндәге һүҙҙәр бар; 38-се аяттағы айырым өлөш:—
TAM1897 Q1 34.8Был — Израил балаларына: «Һеҙҙең Раббығыҙ Аллаһығыҙ һеҙгә туғандарығыҙҙан, миңә оҡшаған бер пәйғәмбәрҙе күтәрер; уны тыңлағыҙ», — тип әйткән шул Муса. Был — сүлдәге сиркәүҙә булған ул.
TAM1897 Q1 34.9Шунан һуң сүлдә Израил нимә булды? — Чиркәү. Йылғаны кисеп, иленә ингәс, улар нимә булырға тейеш ине? — Чиркәү. Был нимә тигән һүҙ, әгәр чиркәү менән дәүләт айырылырға тейеш түгелме? — Был шулай уҡ, ул Ибраһимде шул илдән сығарғанда, Хоҙай донъяға чиркәү менән дәүләт айырылышын өйрәтте, һәм Ибраһим аша күрһәтте, чиркәү менән дәүләт айырылышы шәхестең йөрәгенән башларға тейеш.
TAM1897 Q1 34.10Әгәр мин йөрәгемдә дәүләттән айырылмаһам, мин ҡайҙа ғына булмаһын, сиркәү менән дәүләт берлеге буласаҡ. Шулай итеп, мин дәүләттә вазифа тотмаһам йәки унда һайлауға бармаһам да, сиркәүҙә сәйәсмән булам; унда вазифаға кандидат булам һәм үҙ йоғонтоһон күрһәтәм. Шуға күрә, әгәр кеше күңелендә дәүләттән айырылмаһа ла, сиркәүгә ҡарай икән, донъя сәйәсәтендә ҡатнашып, унда сәйәсмән булыуы, сәйәсәтте сиркәүгә индереүҙән күпкә яҡшыраҡ.
TAM1897 Q1 34.11Шулай итеп, Раббы Ибраһимде саҡырғанда, тәү сиратта: «Илеңдән сығып кит», — тине. Ә хәҙер Ибраһим үҫеп, сиркәүгә әйләнгәс, һәм был сиркәү милләттәр алдында Раббының махсус хеҙмәтенә инергә йыйынғанда, ул был сиркәүҙе милләттәр араһына индерергә ярамай, тип иғлан итә; улар үҙаллы йәшәргә тейеш. Һеҙ күрә алаһығыҙ, Раббыбыҙҙың халыҡтың шуға тоғро ҡалыуын теләүен, сөнки ул халыҡтарҙың нимә икәнен һәм уларҙың нисек ошо хәлгә килгәнен яҡшы белгән. Ул үҙ сиркәүенең ялғыҙ йәшәүен, уның башлығында башҡа бер кем дә, уның законынан башҡа бер закон да, Раббыбыҙҙың һүҙенән башҡа бер ҡануниәт тә, Раббыбыҙҙың идаралығынан башҡа бер хөкүмәт тә булмауын теләгән.
TAM1897 Q1 35.1Алла уларҙы ергә килтергәндә үк, үҙен сиркәүҙең башлығы итеп ҡуйырға теләне. Әлбиттә, Иисус Христос — сиркәүҙең башлығы, хәҙерге кеүек үк ысын мәғәнәлә. Беҙ өйрәнгән дәрестәрҙән беләһегеҙ, халыҡ нисек патшалыҡҡа, монархияға һәм башҡаларға күскәнен; был барыһы ла Аллаһынан ситләшеү, уны берҙән-бер Идарасы тип танымау, уның ҡанунын берҙән-бер ҡанун тип ҡабул итмәү һөҙөмтәһендә булды. Улар идолдарға табына башланы, шуның менән үҙҙәре өҫтөндә Хоҙайҙың хакимлығын һәм уның ҡануниәт көсөн юғалтты; Хоҙайҙан айырылып, үҙ-ара хакимлек итеү теләге булғандарҙың амбицияһын ҡәнәғәтләндереү һәм Хоҙайҙан алыҫлашыу арҡаһындағы ҡырағайлыҡтан үҙҙәрен һаҡлау өсөн араларында хакимлыҡ булдырыу мотлаҡ булды.
TAM1897 Q1 35.2Әммә Хоҙай Исраилде бөтә халыҡтарҙан һәм хөкүмәттәрҙән үҙенә айырып алды. Хоҙай Исраилде хәҙер шунда уҡ Ибраһимде башлаған кеүек үк башланы: уларҙы тирә-яҡтағы бөтә патшаларҙан һәм хакимдарҙан, бөтә ерҙәге хөкүмәттәрҙән айырырға. Ул үҙ халҡының ялғыҙ йәшәүен, бер ниндәй милләткә лә инмәүен теләне, шуның өсөн халыҡтар уларҙы күреп, Исраилде үҙҙәренең төрөнә индерә алмауын аңлаһын.
TAM1897 Q1 35.3Ул Исраилде донъя алдында шул тиклем айырым итеп күрһәтергә теләне — һәм был уларҙы бөтә башҡа халыҡтарҙан айырып торор — ки, бөтә халыҡтар уларҙы күреп: «Был үҙенсәлекле; был беҙҙең хөкүмәт кеүек түгел», — тип әйтер ине. Уларҙың патшаһы юҡ; һәр кем үҙаллы, бер ҙә етәксеһеҙ йәшәй кеүек. Һәм улар был хаҡта һораша башлар ине: «Бының сәбәбе нимә?» Нисек һеҙ патша, армия, һалымдар һәм беҙҙең күтәрергә мәжбүр булған башҡа бөтә был ҡоролмаларһыҙ йәшәй алаһығыҙ? — тип һорарҙар. Яуап: «Алла — беҙҙең патшабыҙ», — булыр. Уның хөкүмәтен алып барыу өсөн һеҙҙеке кеүек ҙур сығымдар талап ителмәй; сөнки беҙҙә һеҙҙеке кеүек ауырлыҡтар юҡ. Эйе; беҙҙә һалымдар юҡ, һәм ул шул тиклем изге, шуға беҙ уға бар мал-мөлкәтебеҙҙе бирергә яратабыҙ, уның хөкүмәтенең бәрәкәттәрен нығытыу һәм таратыу өсөн.
TAM1897 Q1 35.4Ә уның халҡы был хаҡта яһилдәрҙе хәбәр иткәндә, яһилдәр әйтер ине: «Ысынлап та, был халыҡ — зирәк һәм аңлы халыҡ; ер йөҙөндә был закондағы кеүек зирәк һәм изге хөкөмдәрҙе үҙ эсенә алған ҙур халыҡ бармы? Һәм беҙ уны һәр саҡ саҡырғанда, Хоҙай һеҙҙең Хоҙайығыҙ кеүек яҡындаш булған башҡа халыҡ бармы?» — тип. Был — Хоҙайҙың ниәте ине. Ул әйтте: «Израил ялғыҙ йәшәр, һәм халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаҫ». Уның маҡсаты бөтөн донъяға сиркәү менән дәүләтте айырырға өйрәтеү ине — сиркәү эсендә генә түгел, дәүләттәр араһында ла, дәүләт яғынан да, сиркәү яғынан да.
TAM1897 Q1 35.5Бына бында Изге Яҙмаларға ҡарағыҙ, һәм һеҙ моны күрерһегеҙ. Икенсе Закон китабы 4-се бүлек. Бер нисә аят мин һүрәтләгән бөтә нәмәне лә аңлата. Беренсе аяттан башлап, сигеҙенсе аятҡа тиклем уҡып ҡарағыҙ:—
TAM1897 Q1 35.6Ә хәҙер, Израил, тыңла мин һиңә өйрәткән ҡағиҙәләрҙе һәм хөкөмдәрҙе, уларҙы үтәп, йәшәүегеҙ һәм ата-бабаларығыҙҙың Хоҙай Тәғәләһе биргән ергә инеп, уны мираҫ итеп алыуығыҙ өсөн. Мин һеҙгә бойорған һүҙгә бер нәмә лә өҫтәмәгеҙ, унан бер нәмә лә кәметмәгеҙ, шулай итеп мин һеҙгә бойорған Хоҙай, Аллаһығыҙҙың бойороҡтарын үтәрһегеҙ. Һеҙҙең күҙҙәрегеҙ Бәал-Пеор арҡаһында Хоҙайҙың нимә эшләгәнен күрҙе: Бәал-Пеорға эйәргән бөтә ирҙәрҙе Хоҙай, Аллаһығыҙ, һеҙҙән юҡ итте. Әммә Хоҙай, Аллаһығыҙға тоғро ҡалған һеҙҙең һәр береһегеҙ бөгөн дә тере. Менә, мин һеҙгә ҡағиҙәләрҙе һәм хөкөмдәрҙе өйрәттем, минең Хоҙайым, Йәһвә, миңә бойорғанса, һеҙ уларҙы мираҫ итеп алырға барған ерҙә үтәгеҙ. Шуға күрә уларҙы һаҡлағыҙ һәм үтәгеҙ; сөнки был — халыҡтар күҙендә һеҙҙең зирәклек һәм аңлылығығыҙ; улар был ҡағиҙәләрҙең барыһын да ишетеп, әйтер: «Ысынлап та, был бөйөк халыҡ — зирәк һәм аңлы халыҡ». Сөнки беҙ унан ярҙам һораған бөтә нәмәлә лә беҙҙең Аллабыҙ кеүек яҡын Аллаһы булған, шундай бөйөк халыҡ бармы? Һәм бөгөн мин һеҙгә күрһәткән был закон кеүек ғәҙел ҡанундар һәм хөкөмдәр булған шундай бөйөк халыҡ бармы?
TAM1897 Q1 35.7Шунан һуң Израилдә ниндәйҙер закон йәки ҡағиҙәләр сығарыуға урын бар инеме? — «Мин һеҙгә бойорған һүҙгә бер нәмә лә өҫтәмәгеҙ, унан бер нәмә лә кәметмәгеҙ». Уларҙың бурысы — шуны үтәү генә ине. Уларҙың бөтә закондары ла улар өсөн инде әҙерләнгән ине. Уларҙың закондар йыйылмаһы тулыһынса һәм камил ине; һәм уларҙа шул булған осорҙа башҡа бер закон да кәрәкмәй ине, ә башҡа закон кәрәк булыуы — үҙе үк Алланы ташлағандарының дәлиле булды.
TAM1897 Q1 35.8Үҙҙәре араһында үҙ көстәре менән ниндәйҙер ҡануниәткә мохтаж булыуҙары — Алланы ташлағандарының, уның ҡануниәте улар өсөн етмәүенең һәм уның хакимлығы улар өсөн ҡәнәғәтләндермәүенең асыҡ дәлиле. Ҡалған бөтә ят халыҡтар менән дә хәл шул уҡ. Бөтә милләттәр ҙә шулай эшләй. Шул рәүешле улар ят халыҡҡа әйләнде. Һин беләһеңдер, Израил дә шул уҡ юлды үтте. Улар Хоҙайҙы онотто, идолдарға табына башланы, ә һуңынан: «Беҙгә патша кәрәк, беҙ бөтә халыҡтар кеүек булһынбыҙ өсөн», — тинеләр. Ләкин уларҙың патша булһын өсөн Алланы кире ҡаҡҡандарын онотмағыҙ; Алланы кире ҡағып, башҡа халыҡтарға, яғни идолдарға табынған халыҡтарға оҡшау теләге — шул туралағы төп фекер — Алланы кире ҡағып, улар Алланы кире ҡаҡҡан халыҡтарға әйләнде. Был һуңғы тарихтың бөтәһендә лә асыҡ күренә.
TAM1897 Q1 35.9Шулай итеп, был асыҡ: был Алланың теләге түгел, был уның халҡының мәнфәғәте өсөн дә түгел — улар башҡа халыҡтарға оҡшаһын өсөн. Был Алланың теләге түгел, был халыҡтың файҙаһына ла түгел — улар тирә-яҡтағы халыҡтарға оҡшаған ниндәй ҙә булһа хөкүмәткә эйә булһын өсөн. Һеҙ беләһегеҙ, улар Хоҙайҙы эйәреүҙән түгел, ә диндән айырылыуҙан барлыҡҡа килгән. Был барыһынан да асыҡ күренә: Хоҙай үҙ халҡының үҙ-ара үҙ хөкүмәтен төҙөүен теләмәгән.
TAM1897 Q1 36.1Хоҙай уларҙың тирә-яҡтағы халыҡтар кеүек дәүләт төҙөргә теләмәгән. Ул: «Мин һеҙгә бойорған һүҙгә бер нәмә лә өҫтәмәгеҙ, бер нәмә лә кәметмәгеҙ», — тигәндә, ул уларҙы теләһә ниндәй закон сығарыуҙан, теләһә ниндәй ҡанундар эскизынан бөтөнләй тыя һәм шуның менән уларҙың үҙ-ара теләһә ниндәй хөкүмәт формаһын булдырыуын тыйған.
TAM1897 Q1 36.2Шунан асыҡ күренә: улар араһында Хоҙайҙан башҡа закондар һәм хакимдар булған ниндәйҙер хөкүмәткә мохтажлыҡ тойғанда, был үҙе үк уларҙың Хоҙайҙы онотҡандарын, Унан ситләшкәндәрен, Уның хөкүмәтенең етерлек түгеллеген, Уның уларҙы тыйып тороусы көсө уларҙа булмауын раҫлай; шуға күрә үҙ-үҙҙәрен үҙҙәренән һаҡлау өсөн үҙҙәренең хөкүмәтен булдырырға һәм ойошторорға мәжбүр булғандар.
TAM1897 Q1 36.3Шулай итеп, һеҙ күрәһегеҙ: Хоҙайҙың теләге буйынса, уның халҡы, үҙаллы йәшәп, үҙ-ара үҙ хөкүмәтен булдырырға тейеш булмаған. Уның теләге булманы, уларҙың башҡа халыҡтар араһында йәшәүе һәм башҡа халыҡтар кеүек хөкүмәткә эйә булыуы; сөнки улар үҙ-ара үҙ-үҙҙәрен идара итеү өсөн үҙ хөкүмәтен булдырырға тотонғанда, ул башҡа халыҡтарҙың хөкүмәттәре кеүек кенә булыр ине, сөнки улар барыһы ла кеше, ә кешелек барыһы ла бер. Шулай итеп, Израил үҙ-үҙен идара итеү өсөн хөкүмәт төҙөргә тотонғанда, ул тирә-яҡтағы халыҡтарҙыҡы кеүек булды, һәм башҡаса булыуы мөмкин дә түгел ине. Ул яһиллыҡ ине. Һәм уны ҡайҙа ғына булдырырға тырышһалар ҙа, ул һәр ваҡыт яһиллыҡ булып ҡаласаҡ.
TAM1897 Q1 36.4«Мин һеҙгә бойорған һүҙгә бер нәмә лә өҫтәмәгеҙ, унан бер нәмә лә кәметмәгеҙ, шулай итеп Мин һеҙгә бойорған Раббығыҙ Хоҙайҙың бойороҡтарын һаҡлағыҙ». Хоҙай үҙенең бойороҡтарының, ҡанундарының һәм идаралығының үҙ халҡына етерлек булыуын теләй. Һәм был уның халҡы өсөн етә. Был хәл ителгән. Ул һәр ваҡыт уның халҡы өсөн етәсәк. Әммә уны ҡабул итмәгәндәр, Аллаһынан һәм уның ҡанунынан, идараһынан айырылғандар өсөн ул етмәй. Уның идараһы улар өсөн етмәй, сөнки улар уны ҡабул итмәй; әгәр улар үҙҙәренекен төҙөргә тырышһа, ул ябай ғына ят халыҡтарҙыҡы кеүек буласаҡ.
TAM1897 Q1 36.5Һеҙҙең күҙҙәрегеҙ Бәал-Пеор арҡаһында Раббыбыҙ ни эшләгәнен күрҙе: Бәал-Пеорға эйәргән бөтә ирҙәрҙе Раббығыҙ, Аллағыҙ, һеҙҙән юҡ итте. Әммә Раббығыҙ, Аллағыҙ, янында ҡалған һеҙ, бөгөн һәр береһегеҙ тере. Ҡарағыҙ, мин һеҙгә ҡанундарҙы һәм хөкөмдәрҙе өйрәттем, Раббым, Аллам, миңә бойорғанса, һеҙ уларҙы мираҫ итеп алырға барған ерҙә үтәгеҙ. Шулай итеп, уларҙы һаҡлағыҙ һәм үтәгеҙ; сөнки был — халыҡтар күҙендә һеҙҙең зирәклек һәм аң-фикер.
TAM1897 Q1 36.6«Был — халыҡтар күҙендә һеҙҙең зирәклегегеҙ һәм аң-фикерлелегегеҙ». Был тик минең күҙ алдымда ғына түгел; әммә быны эшләгеҙ, һәм бөтә халыҡтар, ят халыҡтар, һеҙҙе зирәк тип әйтер. Халыҡтар, ят халыҡтар, һеҙҙең аҡылығыҙ бар тип әйтер.
TAM1897 Q1 36.7Ҡарағыҙ, мин һеҙгә ҡағиҙәләрҙе һәм хөкөмдәрҙе өйрәттем, Раббым Аллаһ миңә бойорғанса, уларҙы эйәләнергә барған ерегеҙҙә үтәгеҙ. Шулай итеп, уларҙы һаҡла һәм үтә; сөнки был — бөтә халыҡтар күҙендә һеҙҙең зирәклек һәм аңлылығығыҙ, улар был ҡағиҙәләрҙең барыһын да ишетеп: «Ысынлап та, был бөйөк халыҡ — зирәк һәм аңлы халыҡ», — тип әйтер. Ниндәй халыҡ шундай бөйөк, улар өсөн Аллаһыбыҙ беҙҙең һәр саҡырыуға яуап биреп торған кеүек, шундай яҡын Аллаһы бар? Һәм ниндәй милләт бар шундай бөйөк, уларҙың ҡанундары һәм хөкөмдәре был бөгөн мин һеҙгә күрһәткән бөтә был ҡанун кеүек ғәҙел? Тик үҙеңә иғтибарлы бул, рухыңды тырышып һаҡла, күҙҙәрең күргәнде онотма, улар йөрәгеңдән бөтөн ғүмерең буйы сыҡмаһын; уларҙы улдарыңа һәм улдарыңдың улдарына өйрәт; бигерәк тә Хоребта Хоҙайың Аллаһының алдында торған көнөн.
TAM1897 Q1 36.8Күргәндәрегеҙҙе һәм ишеткәндәрегеҙҙе онотмағыҙ, бигерәк тә шул көндө Хореб тауында торғанда ишеткәндәрегеҙҙе онотмағыҙ. Улар нимә ишетте? — Хоҙайҙың ҡанунын; Хоҙайҙың бойормаларын һәм Иса Мәсихтең инаныуын ишеттеләр; күктән килгән тауыш ҡотҡарыуҙы һәм яратылышты иғлан итте, кешеләрҙең гонаһ ҡылмауын теләне. Ләкин Израил Алланы онотто, идолдарға табына башланы һәм: «Беҙгә патша ҡуйығыҙ; бөтә халыҡтар кеүек беҙгә лә патша булһын», — тине. Әммә улар таҙа булған шул ваҡыт тураһында, Алла һуңынан (Псалом 81:13–16) әйтте:—
TAM1897 Q1 36.9Әгәр халҡым миңә ҡолаҡ һалһа, һәм Исраил минең юлдарымда йөрөһә ине! Мин тиҙҙән уларҙың дошмандарын буйһондорор инем һәм ҡаршы торғандарға ҡаршы ҡулымды күтәрер инем. Хоҙайҙы яратмаусылар уға буйһонор ине: әммә уларҙың яҙмышы мәңге дауам итер ине. Ул уларҙы иң яҡшы бойҙай менән туҡландырыр ине; таштан сыҡҡан бал менән һине ҡәнәғәтләндерер инем.
TAM1897 Q1 36.10Хәҙер Хоҙай беҙҙең хаҡта әйтә: ул беҙҙе ҡараңғылыҡ көсөнән ҡотҡарҙы һәм үҙенең яратҡан Улының патшалығына күсерҙе. Хоҙайҙың патшалығы үҙ халҡы араһында яңынан тергеҙелде, һәм «Хоҙайҙың патшалығы һеҙҙең эсегеҙҙә», һәм ул һәр береһеңдә һәм бөтәһегеҙҙә булғанлыҡтан, ул һеҙҙең арағыҙҙа. Хәҙер инде, Алланың батшалығы камил батшалыҡ, сөнки батшаһы камил батша, сөнки уның батшалығының законы камил закон. Шулай итеп, камил батша, камил закон һәм камил батшалыҡ һиңә етерлекме? Ул шулаймы? Был кешегә етерлекме? — О, әйе, ышаныслы рәүештә! Кешегә был етерлек булырға тейешме?
TAM1897 Q1 36.11Әгәр был барыһы ла кеше өсөн етмәй икән, проблема короллектеңме, әллә кешенеңме? — Проблема тик кеше яғында булыуы мөмкинлеген һеҙ беләһегеҙ. Әммә кеше үҙен христиан тип иғлан итә тип фараз итик. Проблема һаман кеше яғындамы, әллә короллектәме?
TAM1897 Q1 36.12(Тауыштар) Кеше менән.
TAM1897 Q1 36.13Әйҙәгеҙ, ул Үҙен Етенсе көн адвентисы тип иғлан итә, ә Хоҙайҙың патшалығы уға етмәй; әйҙәгеҙ, уларҙың күпләп йыйылғанда ла Хоҙайҙың патшалығы уларға етмәй, әммә уларға үҙҙәренең, икенсе бер патшалыҡ кәрәк; улар үҙ хөкүмәтен булдырырға, үҙҙәренән һалым йыйырға, үҙҙәрен идара итеү өсөн үҙ араһынан етәкселәр һайларға тейеш; улар Хоҙайҙың балаларымы? Алланың камил батшалығы улар өсөн етәме? Улар Алланың идаралығына ҡараймы? Алланың идаралығы улар өсөн етәме? Алланың батшалығы уларҙамы? Улаймы? Нисек булһын, әгәр камил батшалыҡ, камил патша һәм камил ҡануниәт улар өсөн етмәй икән?
TAM1897 Q1 37.1Шулай итеп, сиркәү менән дәүләтте айырыу, хәтта Етенсе көн адвентистары араһында ла, йөрәктән башлана; һәм ул һәр кеше өсөн, һәр ерҙә шунан башларға тейеш, юғиһә уның тормошонда сиркәү менән дәүләтте айырыу мөмкин түгел. Әгәр IV быуатта Рим империяһында бер кемдең дә йөрәгендә сиркәү менән дәүләт берлеге булмаһа, IV быуатта папалыҡ барлыҡҡа килмәҫ ине. Әгәр уның йөрәгендә бары тик сиркәү генә, тик сиркәү үҙе генә, дәүләт тә, дәүләт принциптары ла булмаһа, тик сиркәү генә — Алла, уның патшалығы, уның законы, уның ғәҙеллеге, унда бары тик ул үҙе генә хакимлыҡ итһә — папалыҡ барлыҡҡа килер инеме?
TAM1897 Q1 37.2(Тауыштар) Юҡ.
TAM1897 Q1 37.3Шулай итеп, һәр ваҡыт нимәһенән һаҡланырға кәрәк? — Йөрәктә сиркәү менән дәүләт берлеге булдырмау. Папалыҡҡа ҡаршы берҙән-бер ышаныслы һаҡланыу сараһы нимәлә? — Хоҙайҙы бөтөн йөрәктән, бөтөн рухтан, бөтөн аңдан һәм бөтөн көстән яратыу. Ул — «илеңдән, туғандарыңдан һәм атаңдың йортонан сығып кит» тигәнде аңлата. Ул — Мысырға арҡаңды бороу. Ул — «ялғыҙ йәшәргә һәм халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаҫҡа».
TAM1897 Q1 37.4Мин хәҙер «Библия империялары» китабынан 152-се биттән башлап, ошо уҡ бәйләнеш тураһында «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр» китабынан һәм Изге Яҙмаларҙан алған ҡайһы бер цитаталарҙы уҡыйым. Иң тәүҙә үҙ һүҙҙәремде уҡыйым; әммә «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр» китабынан һүҙҙәрҙе ҡасан уҡығанымды әйтермен:—
TAM1897 Q1 37.5“Менә, халыҡ ялғыҙ йәшәр, һәм халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаҫ.” Хоҙай бер ваҡытта ла үҙ халҡының был донъя халыҡтары кеүек короллеккә, дәүләткә йәки хөкүмәткә әйләнеүен теләмәгән. Улар тирә-яҡтағы халыҡтарға оҡшамаҫҡа тейеш ине. Улар “ер йөҙөндәге бөтә халыҡтарҙан” Хоҙайға айырылып торорға тейеш ине. “Халыҡ халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаҫ.”
TAM1897 Q1 37.6Әгәр мин үҙемде Германия дәүләтенә ҡараған тип иҫәпләһәм, тимәк, мин үҙемде милләттәр араһында иҫәпләйемме? Әгәр мин үҙемде Англия хөкүмәтенә ҡараған, уның бер өлөшө, байраҡ өсөн һуғышырға әҙер тоғро һәм патриот гражданы тип иҫәпләһәм, тимәк, мин үҙемде милләттәр араһында иҫәпләйемме? Әгәр мин шул байраҡ — минең британ байрағым — өсөн һуғышһам, ә бында торған минең Етенсе көн адвентист туғаным Америка Ҡушма Штаттарына ҡарай, тоғро һәм патриот, һәм ике ил араһында һуғыш сыға, ул баҫып инеүселәрҙе кире ҡаҡырға тейеш, конфликт барлыҡҡа килә, мин бер яҡта, ә туғаным икенсе яҡта, туған туғанға ҡаршы һуғыша. Был Хоҙайҙың бойороғомо? — Һеҙ беләһегеҙ, ул боермаған. Шунан һуң ул «халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаҫ, үҙаллы йәшәр» тип әйткәндә, был һүҙҙәренең бер мәғәнәһе лә булманымы?
TAM1897 Q1 37.7Мин «Библия империялары» исемле китабымда яҙған бер аҙ яҙмамды уҡыуҙы дауам итәм: уларҙың хөкүмәте саф һәм ябай теократия булырға тейеш ине — Хоҙай уларҙың берҙән-бер Патшаһы, берҙән-бер Идара итеүсеһе, берҙән-бер Закон сығарусыһы. Ул, ысынлап та, сиркәү ойошмаһы ине, «сүлдәге сиркәү» ойоштороуҙан башланып, дәүләт төшөнсәһенән бөтөнләй айырылып торорға тейеш ине. Муса аша сүлдә барлыҡҡа килгән һәм Йошуа аша Ханаанда дауам иткән был система мәңгелеккә ниәтләнгән ине.
TAM1897 Q1 37.8Хәҙер мин «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр:» китабынан уҡыйым:—
TAM1897 Q1 37.9Израил хөкүмәте Йәһвә исеменән һәм уның вәкәләте менән башҡарылды. Муса, етмеш өлкән, етәкселәр һәм судьяларҙың эше — Алланың биргән закондарын ғәмәлгә ашырыу ғына ине. Уларҙың милләт өсөн закон сығарыу вәкәләте булманы.
TAM1897 Q1 37.10Милләт өсөн закондар ҡабул итеү хоҡуғына кем эйә булманы?
TAM1897 Q1 37.11(Тауыштар) Сиркәү.
TAM1897 Q1 37.12Сиркәүҙе нисә кеше тәшкил итте? Унда бер кеше, ике кеше, ун кеше, ун ике кеше йәки хәтта илле кеше бар инеме? — Эйе. Шунан һуң уларҙа йәки уларҙың береһендә лә башҡалар өсөн йәки хәтта үҙҙәре өсөн закон сығарыу хоҡуғы бар инеме? — Юҡ ине.
TAM1897 Q1 37.13Ишет, Израил, мин һиңә өйрәткән ҡағиҙәләрҙе һәм хөкөмдәрҙе, уларҙы үтәгеҙ, шулай итеп йәшәрһегеҙ, һәм ата-бабаларығыҙҙың Хоҙай Раббыһы биргән ергә инеп уны мираҫ итеп алырһығыҙ. Мин һиңә бойорған һүҙгә бер нәмә лә өҫтәмәгеҙ, унан бер нәмә лә кәметмәгеҙ.
TAM1897 Q1 37.14“Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр:”—ҙан тағы бер тапҡыр цитата килтерәбеҙ:
TAM1897 Q1 37.15Был Израилдең милләт булараҡ йәшәү шарты булды һәм шулай булып ҡалды.
TAM1897 Q1 37.16Шунан Израил шунан тайпылып, патшалыҡ төҙөргә һәм башҡа халыҡтарға оҡшауға атлағанда, был нимә аңлатты? — Йәшәүҙе юғалтыу. Быны онотмағыҙ.
TAM1897 Q1 37.17Хәҙер мин яҙған һәм ҡабатларға теләгән тағы бер абзац:—
TAM1897 Q1 37.18Израил хөкүмәте принциптары бөтөнләй саф теократияға нигеҙләнгән ине. Һәр хөкүмәттә уны уңышлы итә алған берҙән-бер нәмә — граждандарҙың хөкүмәт принциптарына тоғролоғо.
TAM1897 Q1 37.19Был бөтә донъяла шулай тип ҡабул ителә. Бында ниндәй хөкүмәт тураһында һүҙ бара? — Алланың хөкүмәте. Улар ниндәй хөкүмәт граждандары булған? — Алланың хөкүмәте. Шулай итеп, халыҡтың был хөкүмәт принциптарына тоғролоғо ғына был хөкүмәтте һәм хакимлыҡты уңышлы итә алған, хәтта Алланың үҙе өсөн дә.
TAM1897 Q1 37.20Израилдә ойошторолған хөкүмәт уңышҡа ирешеүе бары тик Алланың Израил менән даими бергә булыуы арҡаһында ғына мөмкин булды. Шуға күрә халыҡтың был хөкүмәт принциптарына тоғролоғо һәр кемдән көндәлек тормошонда берҙән-бер Патша, Идара итеүсе һәм Закон биреүсе булараҡ Алланың даими яҡынлығын эҙләүҙе талап итте. Әммә «иманһыҙ уны ҡәнәғәтләндереү мөмкин түгел». Алла Тәғәлә йөрәктә иман аша йәшәй һәм тормошта хакимлыҡ итә. Шуға күрә Израил хөкүмәтенең төп принцибы, хатта уның үҙенең йәшәүе лә, Израил халҡының тере, даими иманға таяныуында ине.
TAM1897 Q1 38.1Шунда Израил хаталанды. Ысынлап та, улар тик шунда ғына хаталана ала ине. Улар иманды һаҡламаны; үҙ Патшаһына һәм хөкүмәтенә тоғро ҡалманы. Ергә ингән, иман көсө менән йылға ташҡын саҡта ҡоро ер аша Йорданды үткән, иман көсө менән ете көн тирәләй йөрөп, еңеү ҡысҡырышын яңғыратып, Иерихон стеналарын емереп төшөргән был кешеләр Хоҙайға ышанды, һәм ул көсө менән улар менән булды. Әммә ваҡыт үтеү менән хәл үҙгәрҙе: халыҡ имандың сафлығын юғалтты һәм формализмға батты. Был тарих Изге Яҙмаларҙа бер нисә ҡыҫҡа аятта һөйләнә. “Халыҡ Йошуа йәшәгән бөтә көндәрендә һәм Йошуанан һуң йәшәгән, Йәһвәнең Израил өсөн башҡарған бөтә бөйөк эштәрен күргән ололар йәшәгән бөтә көндәрендә Йәһвәгә ғибәҙәт итте. Йәһвәнең хеҙмәтсеһе Нун улы Йошуа йөҙ ун йәш тулғас вафат булды.... Шулай итеп, шул быуындың бөтәһе лә ата-бабалары янына ҡушылды, һәм уларҙан һуң Йәһвәне һәм ул Израил өсөн башҡарған эштәрен белмәгән яңы быуын барлыҡҡа килде. Һәм Израил балалары Хоҙай күҙендә яманлыҡ эшләне, Ваалдарға ғибәҙәт итте; һәм улар ата-бабаларының Хоҙайын — уларҙы Мысыр еренән сығарған Хоҙайҙы — ташлап, тирә-яҡтағы халыҡтарҙың илаһтарына эйәрҙе, уларға баш эйеп, Хоҙайҙы ярһытты. Улар Хоҙайҙы ташлап, Ваал менән Аштарөтка ғибәҙәт иттеләр.” — «Библия империялары», 153, 154-се биттәр.
TAM1897 Q1 38.2Был тура Нимрод заманында булған хәл менән тап килә. Нимрод заманында һөҙөмтә нимә булды? — Улар Хоҙайҙы патша итеп кире ҡағып, үҙҙәренән береһен патша итеп ҡуйҙылар. Шуға күрә хәҙерге ваҡытта Израил менән һөҙөмтә шул уҡ булыуы ғәжәпме?
TAM1897 Q1 38.3Йөрәктәрендә уларҙы хатта үҙҙәренән дә айырып, башҡаларҙан айырмалы иткән Хоҙай булмағанға, улар тирә-яҡтағы халыҡтарға шул тиклем оҡшап китте, шуға күрә уларҙың илаһтарға табыныуҙарына ҡушылыуы ғәҙәти хәл булды. Уларҙың диндән айырылыуы һөҙөмтәһендә үҙ ғәмәлдәре ауырлығы һәм ят халыҡтарҙың баҫымы шул тиклем көсләнеп, улар уны күтәрә алмай башлағас, улар бөтөн йөрәктән Хоҙайға боролоп, ышаныстарын тик уға ғына йүнәлтеп, шулай итеп гонаһтарынан һәм бөтә баҫым яһаусыларҙан данлыҡлы ҡотҡарыу таптылар. Әммә үҙҙәренең азат ителеүен тойғас та, улар Хоҙайҙарының һәм Ҡотҡарыусыһының янында булырға тырышманы; шуға күрә диндәре тағы ла формальға әйләнеп, тиҙҙән яңынан ят халыҡтарҙың ғөрөф-ғәҙәттәрен ҡабул итеп, уларҙың илаһтарын ғибәҙәт итте.
TAM1897 Q1 38.4Әгәр генә улар реформа осорондағы кеүек үк һәр саҡ Хоҙайға йөрәген йүнәлтеп, уға ышанһа, ул улар өсөн һәр ваҡыт шул уҡ булыр ине. Унан һуң уларҙың бөтөн ғүмер юлы ул теләгәнсә — бер туҡтауһыҙ алға һәм юғары үҫеш, мәрхәмәттә һәм беҙҙе ҡотҡарыусы Хоҙайҙы белеүҙә үҫеү булыр ине. Шунан улар бөтә халыҡтар өсөн яҡты һәм балҡып торған нур булыр ине.
TAM1897 Q1 38.5Был ҡабатланған тәжрибәләр уларҙы ниһайәт үҙҙәренә бер ҡасан да ышанмаҫҡа һәм бары тик Хоҙайға ғына ышанырға өйрәтер тип көтөлһә лә, киреһенсә, улар ниһайәт Хоҙайға ышанмай башланы һәм бөтөнләй үҙҙәренә генә таянырға ҡарар итте. Уларҙың ышанмаусылығы һәм диндән айырылыуы арҡаһында, илдән талауҙар алып, халыҡты баҫым аҫтына алған яуыз халыҡтарҙың даими һөжүмдәрен улар бары тик Алланың хакимлығының практик яҡтан уңышһыҙлығының дәлиле генә тип күрҙеләр.—«Библия империялары», 154, 155-се биттәр.
TAM1897 Q1 38.6Хәҙер «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр»ҙән тағы бер тапҡыр цитата килтерәбеҙ:—
TAM1897 Q1 38.7Үҙҙәренең гонаһынан һәм аҡылһыҙлығынан барлыҡҡа килгән бөтә бәләләрҙе улар Хоҙай хөкүмәтенә йөкләне.
TAM1897 Q1 38.8Һеҙ күрәһегеҙме, үҙен Хоҙайҙыҡы тип белдергән теләсә ниндәй халыҡҡа уның идаралығынан башҡа идаралыҡ кәрәк булғанда нимә проблема барлығын. Улар Хоҙайҙан ситләште; яуызлыҡҡа батты; төрлө бәлә-ҡайғылар кисерә; һәм уларҙы Хоҙайҙың идаралығына йөкләй. Хоҙайҙың идаралығы улар өсөн ярамаған; ул уларҙы ҡәнәғәтләндермәгән. Ни өсөн? — Сөнки улар уны ҡабул итмәгән.
TAM1897 Q1 38.9Мин «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр» китабынан уҡыуҙы дауам итәм:—
TAM1897 Q1 38.10Әкренләп улар Хоҙайға булған ихтирамын юғалтты һәм уның һайланған халҡы булыуҙың мәртәбәһен баһалауҙан туҡтаны. Идолопоклонсы патшаларҙың бай-тантаналы күрһәтеүҙәренә йәлеп ителеп, улар үҙҙәренең ябай тормошонан туйҙы. Ҡәбиләләр араһында көнләшеү һәм хөсләү барлыҡҡа килде. Эске тартышыуҙар уларҙы көсһөҙләндерҙе; улар даими рәүештә ят динле дошмандарының һөжүменә дусар булды; һәм халыҡ милләттәр араһындағы абруйын һаҡлап ҡалыу өсөн ҡәбиләләрҙең көслө үҙәк власть аҫтында берләшергә тейешлегенә ышана башланы. Алланың ҡанунына буйһоноуҙан ситләшкәс, улар илаһи Хоҡуҡсыһының хакимлығынан азат булыуҙы теләне; һәм шулай итеп Израилдә монархияға ихтыяж киң таралды.
TAM1897 Q1 38.11Мин хәҙер «Библия империялары» китабында яҙғандарымдан уҡыйым:—
TAM1897 Q1 38.12Был яңынан Вавилон менән Мысыр тарихының ҡабатланыуы ине. Баш алдаусы уларҙы идолға табыныуға, идолға табыныуҙан — монархияға ымһытты, үҙ өҫтөнлөгөн яулау һәм ер йоғонтоһо менән уларҙы Хоҙайға ғибәҙәт итеүҙән ситләштереү йә көсләп тыяу маҡсатында.
TAM1897 Q1 38.13Һеҙ беләһегеҙ, Израил пәйғәмбәрҙәрҙе эҙәрлекләне, Аллаһының һүҙен уағыҙлауҙы тыйҙы, ер йөҙөндәге башҡа бөтә ят милләттәр кеүек үк, Нимрод заманынан бөгөнгө төнгө тиклем, һәм башҡа бөтә ят милләттәр ҙә киләсәктә шулай эшләйәсәк, хатта уны Етенсе көн адвентистары ойошторһа ла.
TAM1897 Q1 38.14Хәҙер мин тағы ла «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр» китабынан цитата килтерәм:—
TAM1897 Q1 38.15Хоҙай үҙ халҡының бары тик үҙенә генә Ҡануниәт биреүсе һәм көс сығанағы итеп ҡарауын теләне. Хоҙайға бәйлелектәрен тойоп, улар даими рәүештә уға яҡынаясаҡ. Улар юғары күтәрелеп, мәртәбәле буласаҡ, уны һайланған халыҡ итеп саҡырған юғары яҙмышҡа яраҡлы буласаҡ. Әммә тәхеткә кеше ҡуйылһа, был халыҡтың иғтибарын Хоҙайҙан алыҫлаштырырға йүнәлтер ине.
TAM1897 Q1 38.16Ул Етенсе көн адвентисты булһа ла, был халыҡтың иғтибарын Хоҙайҙан алыҫлаштыра.
TAM1897 Q1 38.17Мин «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр» китабынан уҡыуҙы дауам итәм:—
TAM1897 Q1 38.18Улар кеше көсөнә күберәк, ә илаһи көскә аҙраҡ ышаныр ине—
TAM1897 Q1 39.1Уларға ят халыҡтарҙан һаҡланыу кәрәкме ине? — Эйе. Ят халыҡтар уларға һөжүм итеп, баҫып инеп торманымы? — Эйе. Уларға һаҡланыу кәрәкме ине? — Эйе. Ни өсөн улар дәүләт төҙөнө? — Һаҡланыу өсөн — ят халыҡтарҙың баҫып инеүенән һаҡланыу өсөн.
TAM1897 Q1 39.2Әгәр улар Хоҙайға һәм уның ҡанундарына буйһонһа, ул нимә вәғәҙә итте? Байрамдар ваҡытында ир-егеттәр барыһы ла өйҙәренән сығып, Иерусалимға менеп китә ала торғайны, һәм бер кем дә уларға зыян килтермәйәсәк, йәки уларҙың ерен теләмәйәсәк. Әммә улар Хоҙайҙан ситләшкәс һәм уның һаҡлауынан мәхрүм ҡалғас, өйҙәренән сығып китә алмай торғайны, сөнки ят халыҡ килеп инә. Һәм улар барыһы ла өйҙә ултырғанда ла ят халыҡ уларҙы баҫып килә. Уларҙың бойҙайҙары өлгөрөп, урып алыуға әҙер торғанда, ят халыҡ килеп, бөтәһен дә алып китә, хатта ирҙәр өйҙәрендә булһа ла. Һәм йөҙөмдәр өлгөрөп, йыйыуға әҙер торғанда ла ят халыҡ килеп, бөтәһен дә йыйып ала. Ни өсөн? — Сөнки халыҡ Аллаһынан айырылып киткән, һәм ул уларҙы айырылып киткәндә бәрәкәтләй алмай, үҙе менән бергә булғанда бәрәкәтләй торған кеүек, сөнки был уларҙы айырылып китеүҙә генә дәртләндерер ине.
TAM1897 Q1 39.3Шулай итеп:—
TAM1897 Q1 39.4Кеше тәхеткә ултыртылғанда, ул халыҡтың иғтибарын Хоҙайҙан алыҫлаштыра. Улар кеше көсөнә күберәк, ә иләһи көскә аҙраҡ ышана, һәм патшаларының хаталары уларҙы гонаһҡа төртә, милләтте Хоҙайҙан айыра.
TAM1897 Q1 39.5Шуға ярашлы улар Самуилға: «Беҙгә бөтә халыҡтар кеүек хөкөм итер өсөн патша ҡуй», — тинеләр.
TAM1897 Q1 39.6Хәҙер мин “Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр” китабынан бөгөнгө көнгә ҡағылған тағы бер өҙөк килтерәм:—
TAM1897 Q1 39.7Һәм бөгөн дә [Был ҡайҙа килтерә? — хәҙерге ваҡытҡа.] Аллаға иманлы тип һаналған халыҡ араһында донъя ғөрөф-ғәҙәттәренә һәм ғәҙәттәренә яраҡлашырға теләү һаман да бар. Улар Хоҙайҙан алыҫлашҡас, донъяның файҙаһы һәм хөрмәте өсөн ынтыла башлайҙар. Христиандар даими рәүештә был донъяның илаһын табынған кешеләрҙең ғәмәлдәрен ҡабатларға тырыша. Күптәр донъя кешеләре менән берләшеп, уларҙың ғөрөф-ғәҙәттәренә яраҡлашып, иманһыҙҙарға көслөрәк йоғонто яһай алырҙар тип өндәй.
TAM1897 Q1 39.8Шулай тип әйтте Исраил.
TAM1897 Q1 39.9Ләкин был юлды һайлағандар барыһы ла көстәренең сығанағынан айырыла. Донъя менән дуҫ булып, улар Хоҙай дошмандары була. Ерҙәге айырмалыҡ өсөн улар Хоҙай саҡырған һөйләп бөткөһөҙ хөрмәттән — ҡараңғылыҡтан ғәжәп яҡтылығына сығарған Уның маҡтауҙарын күрһәтеүҙән — баш тарта. — «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр», 59-сы бүлек, 13-се абзац.
TAM1897 Q1 39.10Ә хәҙер мин элекке Израил тураһында уҡыйым:—
TAM1897 Q1 39.11«Башҡа бөтә халыҡтар кеүек». Израилдәр был йәһәттән башҡа халыҡтарҙан айырылып тороуҙың айырым бер өҫтөнлөк һәм бәрәкәт икәнен аңламағайны. Хоҙай Израилдәрҙе башҡа бөтә халыҡтарҙан айырып, уларҙы үҙенең айырым хәзинәһе итергә теләне. Әммә улар был юғары хөрмәтте иҫәпкә алмай, ят халыҡтарҙың үрнәгенә эйәрергә ынтылды.
TAM1897 Q1 39.12Мин әле лә «Патриархтар һәм пәйғәмбәрҙәр»ҙән уҡыуҙы дауам итәм:—
TAM1897 Q1 39.13Израилдең иң ҙур муллыҡ һәм уңыш осоро — Йәһвәне үҙ Патшаһы тип таныған, уның ҡуйған закондары һәм хакимлығы бөтә башҡа халыҡтарҙан өҫтөн тип һаналған ваҡыт ине.
TAM1897 Q1 39.14Әгәр мин Хоҙайҙың хөкүмәтен һәм ҡанунын бөтә башҡа халыҡтарҙыҡынан өҫтөнөрәк тип иҫәпләһәм, нисек мин башҡа халыҡтар менән ниндәй ҙә булһа бәйләнештә була алам? Шулай итеп, әгәр үҙемде идара итеү, үҙемде тура тотоу һәм миңә оҡшаған яҡындарымды ла тура тотоу өсөн башҡа халыҡтар кеүек бер ниндәйҙер система төҙөргә кәрәк булһа, мин Хоҙайҙың идаралығын һәм ҡанундарын үҙем төҙөргә йыйынған системаға ҡарағанда өҫтөн тип һанаммы? Әгәр мин уның ҡанундарын үҙем төҙөргә йыйынған системаға ҡарағанда өҫтөн тип һанамайым икән, был мине ҡайҙа ҡуя?
TAM1897 Q1 39.15(Тауыштар) Аллаһтан өҫтөн.
TAM1897 Q1 39.16Башҡа папа кеүек; Нимрод кеүек — үҙемде Хоҙай урынына ҡуйып. Һәр кем үҙен Хоҙай урынына ҡуйғанда, ул үҙен Хоҙайҙан өҫтөн ҡуя.
TAM1897 Q1 39.17Бынан тыш, мин һеҙ танырлыҡ дөрөҫлөктө яҙҙым:—
TAM1897 Q1 39.18Әммә быларҙың барыһы ла хәҙер онотолдо, сөнки улар бөтә халыҡтар кеүек үк патша, хөкүмәт һәм дәүләт булдырырға ныҡлы ниәтләнде. Хоҙайҙың асыҡ әйтелгән теләгенә ҡаршы, Израилде халыҡтар араһына индерерҙәр ине.... Әгәр Израил ул көндәрҙә үҙҙәренең тыныслыҡтарына ҡағылышлы нәмәләрҙе белһә ине! Әгәр улар Хоҙайға ышанһалар ине һәм уның уларҙан яҡшыраҡ белеүен таныһалар ине, ниндәй юлдан үҙ файҙалары өсөн барырға кәрәклеген! Әммә уның иң көслө үтенеүенә һәм иң ҡәтғи иҫкәртеүенә ҡарамаҫтан, улар ҡолаҡтарын ябып, йөрәктәрен ҡаты иттеләр, һәм шунда уҡ үҙҙәренең милләт булараҡ та, һайланған халыҡ булараҡ та юҡҡа сығыуҙарына килтергән, кире ҡаҡылмаҫ логикаға эйә булған юлға инә торҙолар.
TAM1897 Q1 39.19Шулай уҡ ҡәбиләләр — ун һәм ике — бүленде. Ун ҡәбилә менән нимә булды? — Улар даими рәүештә диндән айырылып барҙы, һәм “Беҙҙең патшабыҙ юҡ!” тип әйткәнсе дауам иттеләр. Шунан Хоҙай пәйғәмбәр Осия аша килеп әйтте: «Мин һеҙҙең Патшағыҙ булырмын; Израил, миңә кире ҡайт, һин минән ҡасып киттең; мин һеҙҙең Патшағыҙ булырмын». Әммә улар кире ҡайтманы; шуға күрә улар әсирлеккә килтерелде һәм мәңге юғалды.
TAM1897 Q1 39.20Шунан һуң Осия пәйғәмбәр Яһүд тураһында: «Яһүд әле лә Хоҙай менән хакимлыҡ итә, изгеләр менән тоғро ҡала», — тип яҙҙы. Әммә һеҙ беләһегеҙ, Иудея аҙым-аҙым артабан төшөп, диндән айырылыу юлы буйлап барҙы, «Диадеманы ал, тәжҙе төшөр; был элеккесә булмаясаҡ: түбән төшкәнде күтәр, юғары күтәрелгәнде түбән төшөр. Мин уны ауҙарып, ауҙарып, ауҙарып ташлармын; һәм ул юҡҡа сығыр, уның хоҡуғы булған килгәнсе; һәм мин уны уға бирермен» тигән һүҙ килгәнсе.
TAM1897 Q1 39.21Хоҙайға үҙ халҡын идара итеү өсөн яһилдәрҙе ҡулланырға тура килде. Һәм Хоҙай яһилдәр, яһилдәр хөкүмәте аша уларҙы үҙе килгәнсе һаҡлап торҙо; әммә улар һаман да Саул заманында әйткәндәре кеүек: «Юҡ; беҙҙең патша булырға тейеш!» — тип ҡысҡырып торҙолар. Мәсих уларҙың патшаһы булырға теләмәгәс, улар уны тәрегә ҡаҡтылар һәм «Беҙҙең патшабыҙ — Цезарьҙан башҡа юҡ!» тип ҡысҡырып ебәрҙеләр.
TAM1897 Q1 40.1Самуил аша белдерелгән Хоҙайҙың ҡаршылығына ҡарамаҫтан, улар «Юҡ; беҙҙең өҫтөндә патша булырға тейеш!» тип ҡысҡырып ебәргәс, Хоҙай шул ҡысҡырыуҙа уларҙың уға ҡаршы һуңғы ҡысҡырыуын ишетте, һәм хәҙер уны һәр кем дә ишетергә мөмкин: «Беҙҙең өсөн Цезарьҙан башҡа патша юҡ!» «Бөтә халыҡтар кеүек булырға» теләп Хоҙайҙы кире ҡағыу менән улар Хоҙайҙы кире ҡаҡҡан бөтә халыҡтар кеүек булып ҡалды.
TAM1897 Q1 40.2Пиләт хөкөм урынында Мәсихкә ҡаршы әйткән ҡысҡырыуҙары — Саул осоронда әйтелгән «беҙҙең патша булырға тейеш» тигән ҡысҡырыуҙа уҡ яңғыраған ине; һәм Алла уны ишетте. Был — уның логикаһы, һәм унан ҡасып ҡотолоу мөмкин түгел. Әгәр һин дә мин дә унан ҡотолорға теләһәк, йөрәгебеҙҙең, рухыбыҙҙың, аҡылыбыҙҙың һәм көсөбөҙҙөң бөтәһе менән Аллаға боролорға тейешбеҙ. Беҙгә илебеҙҙән, туғандарыбыҙҙан һәм атабыҙҙың йортонан сығып китергә кәрәк. Беҙ Мысырға арҡа борорға тейешбеҙ, хатта ерҙәге хакимлыҡ тәхете баҫҡысында торһаҡ та; шунан төшөп, уға арҡа бороп, уны бөтөнләй ташлап, тере иман менән Хоҙайға боролорға тейешбеҙ; шунан һуң беҙ ялғыҙ йәшәргә һәм халыҡтар араһында иҫәпкә алынмаҫҡа тейешбеҙ.
TAM1897 Q1 40.3Шулай итеп, һеҙ күрәһегеҙ: Хоҙай үҙ халҡын һәм халыҡтарҙы һәр ваҡыт өйрәткән: уның халҡының һәм һәр кемдең мәңгелек ҡотҡарыуы йөрәктә сиркәү менән дәүләттең тулыһынса айырылыуына бәйле.