Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
07 / 31
07 / 31

Kareta wota'sakary 4 — Irombo ro jururu

John Norton Loughborough

GSAM 77.1“Nỳka'po: O Jopoto, oty aityry me mòkaron otykon? Nỳka'po: Mòlaka, Daniel; moro auranokon tyra'kere'to pena man, irombo ro jururu pona. ... I'kutonon i'kutyry aityry, pàporo i'kutonon kapyn enery; ma emepàtonon enery.”1

GSAM 77.1“Nỳka'po ipoko: Emepa, kari'na pyito; irombo ro jururu ta Tamusi nenepo'po enery.”2

GSAM 77.1“Ma amu, O Daniel, auranokon tyra'kere'to, kareta apyipotopo pykà; irombo ro jururu aityry pona, pàporo a'na'na wotory, emepatopo amary.”3

GSAM 77.1Moro “irombo ro jururu” ekary oty? Irombo poro kapyn, irombo pèkoro me ta; moro ta Daniel auran tyra'kere'to kapyn iwa, kari'na poko iporono. “Tamusi auran ene'po pàporome aityry,”4 Moro auran ta owin kurita iporono. Ero ke “irombo ro jururu” nỳka jururu pèkoro pona, moro ta Daniel ekarykon enery aityry.

GSAM 77Jopoto emepàtopo kurita

GSAM 77.2Moro ta Nahum nỳka'po “Jopoto emepàtopo kurita.” Nahum ekary Nineveh tywoturùpo poko, “arawone poko, tàkarykon ararakon, iwa emàkaron, pykàtorykon ararakon”5 Mòko Nahum nene'po amu wotory, pàporo nono poko aityry: “Nono kapara'membo iwa a'na'na, kapara'kon nùkupiry; nono Jopoto emary ta aronen. Pàporo nono, pàporo wairy enery. Noko Jopoto ira'kere'tory poko aityry? Noko yry ira'kere'to tywoturùpo pyra? Yry jeporỳ aronen pe, pyra'kon muku'po. Ityrykon paityry; amu muku'tory kapyn aityry.”6

GSAM 78Tàkarykon kapu aronenokon maro

GSAM 78.1Nahum amu nỳka'po moro emepàtopo kurita poko: “Tàkarykon kapu aronenokon maro Jopoto emepàtopo kurita ta, wainokon tywoturùpo a'na'na. Tàkarykon nono aripapyry ta ararakon, owin owin ipyimy; kapu aronenokon me, kurita nùkupyry me. Yry emepàtonon ety enery, iwa'na aityry ta muku'tonon; nono wota'po apyry, auran wotory pykà.”7

GSAM 78.2Moro ekary pyryry iporono nỳka tarawone tàkary wotory poko: ekari'nen pàporo wairy ajapà ajapà, owin nono wyino owin nono wyino; tàkary aityry ta kari'na wairy iwa'na nùkupiry. Wainokon kapyn tyry aityry, kareta'po kytyry. Sierra Nevada nono po owin tarawone wotory ta 47 nono wotory wainokon wainokon aitopo aipo, nỳka'po. Moro ta Nahum nỳka “Jopoto emepàtopo kurita.”

GSAM 78.3Moro irombo ro jururu poko Joel rapa nỳka, Jopoto emepàtonon auran: “Zion ta kapu amary pykà; Tamusi nono wyino auran ekary, pàporo nono wairy tywoturùpo. Jopoto kurita aipo, emero ro jururu.”8

GSAM 78.4Zephaniah nỳka rapa: “Pàporo owinme tywota'pa, owinme tywota'pa, nono kapyn apyitopo. Auran pykàpo pona, kurita wainopo me nùkupyry pona, Jopoto ira'kere'to wotory pona. Jopoto ira'kere'tory kurita pona. Jopoto emepa, nono wyino emepatonon, emamiry wota'sanon: emary enery, emepàtopo enery; Jopoto ira'kere'tory kurita ta tyra'kere'to aityry.”9

GSAM 79.1“Irombo ro jururu” oty, nùkupyry kurita oty? Moro enery poko amu ekary. Daniel 11 ta tywoturùpo kari'na ekary, irombo ro jururu pona ipotory. Jopoto nỳka: “Emepàtonon amukon iwa'na nùkupiry, tywoturùpo enery, tyra'kere'to, tywota'po, irombo ro jururu pona; moro kurita nùkupyry, Jopoto auran aityry.”10

GSAM 79Kapyn wotory emepàtopo

GSAM 79.2kereke ekari'namon pàporo tywota'pa moro wotory a'na'na, Daniel 7 ta “kapyn wotory” me, Romano kereke poko, sivil wotory tywa'po emero kurita ta. Moro emero kurita “kurita, kuritakon, aserato” me.11 Moro 1260 auran kurita — 1260 siriko — kapyn wotory sivil ipotory, 538 wyino 1798 A.D. pona. 1798 ta sivil ipotory kapyn wotory wyino tyra'kere'to, “emero kurita” ta. Moro kurita wyino kari'na amu tywoturùpo pyra, yry iwa'na nùkupiry me kapyn. Ero 1798 kurita nỳka irombo ro jururu aityry auran ta pykà.

GSAM 79.31798 ta “1200 kurita, 60 kurita” — 1260 siriko — Jopoto okono eneporykon (kareta koromono maro kareta ijokonory) ekary pykà, “auran ekary... tyra'kere'to ipyra maro” me.12 Irombo kuritakon ira'kere'tory ta auranokon Greek maro Latin ta tywa'po; kari'na pàporo moro auran kapyn emepa. Auran tyra'kere'to ipyra maro me nùkupyry.

GSAM 80Okono eneporykon muku'ta'san

GSAM 80.1“Mòkaron okono eneporykon auran emero'po ipyra wairy ta, tywoturùpo anari nono wyino nùkupyry wotory me ipoko; yry Setana ipotory emary kari'na wotory me. Yry oko muku'po, irombo aityry. Yry wairykon ipyimy ta aityry, patary pèkoro, Sodom maro Egypt me auran ta; moro ta Jopoto muku'ta'po [“wakapu poko typoka man”, Danish maro Revised Version ta]. Pàporo kari'na, amy pykàkon, ekarykon, nonokon, yry wairykon enery 3½ kurita pykà; ipyra'na pykà pyra.”13

GSAM 80Irawone kurita wotory

GSAM 80.2Moro okono eneporykon muku'tory France ta “irawone kurita wotory” ta, 1792 wyino 1795 pona — 3½ siriko. France wotory nùkupyry 6 amy 7 siriko, ma koromono 3½ siriko ta kari'na ipotory wotory, Tamusi kareta, kereke, pàporo ekari'nenon muku'po. wotory nỳka patary wotory maro tamusi pyitonon wotory wotory, ma pèkoro Tamusi maro Tamusi kareta muku'tory wotory me nùkupyry. wotory pona kuritakon poko auran enery:

GSAM 80.2“Kynemamỳpa: 1792 wotory pona France ta i'kutory ekari'namon owin siriko ta £900,000 [$4,500,000] pyrata muku'po, kareta kapyry, kareta pykà, kari'na emamyry tywoturùpo me, wotory aityry pona.”14

GSAM 80Tamusi kapyn ekari'namon

GSAM 80.3“Moro wotory aityry pykàpo Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D’Alembert, Condorcet, Rousseau maro amukon ekarykon karetakon, Tamusi auran maro nono auran wotory nùkupyry. Tamusi auran iporono tywoturùpo me, Tamusi enery pykà; kapyn tamusi, emepàtopo woryi me nùkupyry.”15

GSAM 81.11793 siriko kari'na emamyry tywoturùpo me nùkupyry, ekary'namon wota'po Tamusi maro Tamusi kareta, ekarykon irawone ta. Ero pyryry ekary:

GSAM 81.1“Monert ekari'nen St. Roche Kereke [Paris] ta i'kutory ipotory pykà. Nỳka'po: ‘Tamusi, aityry me, nỳka? Iwa emary poko ira'kere'to! Ero ta nymory, kàpu pykà pyra. Ityry me nóko kari'na amy auran tamusi aityry amyikary?’”16

GSAM 81Lyons, France ta Tamusi auran i'kutory

GSAM 81.2Mòkaron okono eneporykon muku'ta'san “Tamusi pyito muku'ta'po rapa, kari'na emary pykàpo” (Hebrews 6:6) me ene'po; moro Fouché festa ta Lyons ta, Chalier, Lyons wota'pemyry muku'ta'po, poko. Fouché Lyons pona aipo pona nỳka'po:

GSAM 81.2“Pàporo Tamusi emblema muku'po; kereke wairy nono poko pykàpo: ‘Moro ta wairy irombo jururu.’ Chalier tywotyry patary ta aipo, pàporo muku'namon maro pykà. Yry pona asino Tamusi auran, tyra, Jopoto emamyry ipotorykon wotorykon aipo, kapu ta pykà; asino Jopoto emamyry ipotory wyino Jopoto emamyry emary pykà.”17

GSAM 81.3Paris ta emepàtopo festa ekary moro:

GSAM 81.3“Yrykon tywa'po wotory me wota'nanory pona aipo; kari'na wotory Tamusi kereke emepàtopo i'kutory me nùkupyry. Kari'na kereke wairy maro kereke a'na'na maro Tamusi auran ekary, Carmagnole aripapyry, wota'nanory ipoko pona aipo. Jopoto emamyry, tywa'po kareta, tywoturùpo pyrata maro pyra pyrata tamusi eneporykon yrykon pykà. Ekarìtonon i'kutory auran ekary. St. Denis kari'na nỳka: ‘O mòkaron i'kutory wotory, pàporo tamusi eneporykon, nono wairy me nùkupyry; pàporo aipo pyrata kapyry auto ta, kapu me nùkupyry!’”18

GSAM 82Tamusi auran imero ene'po

GSAM 82.1“3½ kurita pykà, Tamusi wyino wairy Tamusi aityrykon poko aipo.” (eneporykon), yrykon “kapu pona nùkupyry, kapu ta wairy me.”19 Tamusi emero aipo, yry auran imero wyino ene'po, kari'na pàporo enery pona. 1798 ta pàporo nono Tamusi ekari'namon emepàtopo aityry. 1804 ta Britania Tamusi kareta wota'nanory wota'po. Amu kareta kereke wota'po. Ero ta Tamusi kareta pàporo nono auran pykà. Okono eneporykon, yrykon pàporo enery maro enery, kapu pona nùkupyry me.

GSAM 82.2France wotory kurita ta Voltaire nỳka'po, owin karineru siriko tynory pona Tamusi kareta i'se aityry. Ma owin karineru siriko tynory ta France ta Tamusi kareta pàporo wota'po, Voltaire nỳka'po kurita ta aityry wyino aripapyry. Voltaire tywa'po auto Tamusi kareta auto me nùkupyry, nỳka'po.

GSAM 82Rosetta topu muku'po

GSAM 82.31798 kurita maro France kari'na poko okono oty enery. Koromono, France wotory kari'na Wota'pemyry Berthier auran ta Roma pyitonon wotory tyra'kere'to; yrykon kapyn nemepary, ma Daniel auran ta nỳka'po aityry. Ijokonory, Wotory auto St. Julien, Nile Rosetta aityry ta, nono muku'to ta France wotory kari'na Rosetta topu ipotory muku'po, ero Britain kareta aitopo ta tywa'po. Moro topu po owin auran oruwa me: hieroglyphic — tamusi pyito karetary; demotic — kari'na karetary; Greek. Moro auran ta demotic maro hieroglyphic emero tywa'po. Kari'na nỳka: “nono muku'tory maro nono pykàtory, moro kareta muku'po, Tamusi kareta auran iporono enepory poko Tamusi kareta wyino amu kapyn.” Ero kari'na Tamusi kareta muku'tory nùkupyry, ma yrykon Tamusi auran aityry emero nùkupyry: Roma pyitonon wotory tyra'kere'to 1260 siriko pona, maro auranokon Rosetta karetary enepory.

GSAM 83“Iwa aityry ta tywoturu”

GSAM 83.1Daniel poko Tamusi enepory auran oty aityry irombo ro jururu ta? Yry pyito auran emary nỳka: “2300 kurita pona, Tamusi wyinono aitopo korokary aityry.”20 Yry emary ta “mòkaron oty aityry?” maro “jururu oty?” nỳka, ipoko tywoturùpo.21 Iwa nỳka'po: “Mòlaka, irombo aityry pona; amu kurita ta irombo, iwa aityry ta iwa.”22

GSAM 83.2Amukon moro auran pèkoro nono jururu poko me nùkupyry, Daniel maro Jopoto kari'na pàporo yry aityry ta wairy, ipyipotopo me tywa'po. Hebrew auran ta aityry aityry “gheh-vel” me, nono me. Ma moro kareta ta aityry auran “goh rahl” me. Hebrew emepàtonon nỳka, goh rahl kareta koromono ta 76 ta aipo; moro auran ta Tamusi wyinono aitopo korokary poko, okono kapirita wyino owin muku'to aityry pykà. Uwapotombo Tamusi pyito Jopoto kapirita wairy wotory ta aipo, Tamusi wyinono aitopo korokary; Israel pàporo aitopo wyino tywa'po, otàkarykapory maro i'kutory ekary, yrykon ipyra aityry pona, uwapotombo Tamusi pyito aitopo wyino aipo, enepory maro aityry. Moro kurita ta Israel yry aityry ta tywa'po.

GSAM 84.1Tamusi wyinono aitopo korokary pèkoro aityry, 2300 kurita aripapyry ta, Daniel poko maro iporono wairykon poko Tamusi enery ta ekary aityry. Ero ke Daniel yry aityry ta tywa'po.

GSAM 84Auranokon tyra'kere'to pena 1798 ta

GSAM 84.2Daniel nỳka'po: “O Jopoto, oty aityry me mòkaron otykon?”23 Yry nỳka'po: “Auranokon tyra'kere'to pena irombo ro jururu pona.”24 Daniel emary poko oty aityry? “nùkupyry kurita oty?”, “jururu me?”, “oty aityry?” Moro ta Daniel emamyry tywoturùpo, moro auranokon pykà irombo ro jururu pona; kapyn Daniel kareta pàporo. 1798 pona Tamusi auran uku'pory emepàtonon 70 wiki wota'po poko auran enery, B.C. 457 ta nùkupyry, Kristu kari'na emepàtopo, yry muku'tory, amu oty, 69 maro 70 wiki wota'po auran pykàpo. Moro Jopoto emepàtopo auran ta iporono aityry, Mesias pèkoro me enepory, 70 wiki wota'po nùkupyry kurita pykàpo. Mòkaron 70 wiki wota'po 2300 kurita koromono auran me nùkupyry enery pyra, moro oty 1798 pona tyra'kere'to pena, nỳka'po me.

GSAM 842300 kurita 'wano ra'kere

GSAM 84.3Erome morokon tywo'kapy'po otykon kysenaton. 1798 siriko taro mo'karon Tamusi auran uku'pory ekari'namon taweije e'i'pa tywaije mandon, moro 2300 kurita wo'matopo ukutytopo poko. Morokon amy oty uku'ponamon otykon, moro kari'na mero'po, morokon anari noky Daniel karetary tanokon enapa ukutyry taro tywaije mandon. Moro 2300 kurita o'matopo te ekarityry upi'pa tywaije mandon, one jako morokon kurita a'mo'po ukuty'pa terapa tywairykon ke. Ero iporo wairy enepo'se, moro Irawone 'ne ko'tary ta kysiresimajaton, moro jako New York auto po ikapyry Jesus wopyry rapa momo'nen karetary ta, 1842 siriko, 6 nuno, 15 kurita po: “Tawa'pore imero kytaton morokon ase'wa ukuty'non meronamon epory poko: 1798 wyino morokon uwapo amy pairo 'wa anene'non otykon nenejaton — moro 70 wiki moro 2300 kurita 'wano ra'kere me wairy.”

GSAM 85Pyiman kari'na 'wa awei epory

GSAM 85.1Ero ukutyno “tapuru'po” me tywaije man, mo'ko Jopoto nyry ijururu tunda'po taro, moro ta'sakarykon 'wa inukutyry waito'me. Iwara ro “irombo ro jururu” tunda'po jako, pyiman kari'na “kyneramapo'ta'ton” moro Tamusi karetary poro, morokon otykon upise. Ero auranano amykon auranano taka iu'ma'san asewara kysinengaton a'ta, ero wonumengano iru'pyn po ro kynatuku'tan.

GSAM 85.2Dr. Adam Clarke wyka'san: “Pyiman kari'na moro o'to tauro'po me iwairy upiry poko ne'ku'ta'ton; irombo poto me 'ne ka'tu rapa moro ukutyno naitan — moro wara ro.”

GSAM 85.3Moro Luther nyry, asery me iu'ma'po Germany auranano tano Tamusi karetary ta kysiresimajaton: “Iwara pyiman kari'na iporo ny'ta'ton, poto me moro ukutyno epo'ta'ton.”

GSAM 85.4Moro Asewara Etyry'san Tamusi karetary Germany auranano tano wyka'san: “Pyiman kari'na moro pa'poro poro ny'ta'ton, irombo moro ukutyno poto me 'ne ka'tu rapa naitan.”

GSAM 85.5Moro L. Van Ess nyry Germany auranano tano Tamusi karetary, mo'ko papa 'wa enapa mo'karon Katolika resimanamon 'wano me iru'pa tynyry'po, ero wara iu'majan: “Pyiman kari'na moro pa'poro poro upita'ton, moro ukutyno poto me naitan.”

GSAM 85.6Moro Sweden auranano tano Tamusi karetary wyka'san: “Pyiman kari'na ita upita'ton, moro ukutyno poto me naitan.”

GSAM 85.7Moro Denmark–Norway auranano tano, asery me iu'ma'po, wyka'san: “Pyiman kari'na tynisanorykon maro upita'ton, moro ukutyno pyime naitan.”

GSAM 85.8Moro Irawone 'ne ko'tary, 1842 siriko, 6 nuno, 15 kurita pono ta, ero upino poko kysiresimajaton, moro 1798 uwapo tapuru'po me aito'po ukutyno epory poko: “Enumengaponan oty kapyn moro, pyiman meronamon, ase'wa ukuty'pa se'me, asewara ro morokon otykon epory, asewara roten ijururu ta?”

GSAM 86.1Ero po 20 ase'wa e'ipyn kari'na etykon kysytyjaton. Moro 2300 kurita o'mary poko iporono oty epo'san mo'karon, ase'wa taurangon ekarityry ke kapyn, moro Tamusi karetary tynisanorykon maro upiry poko te, Tamusi a'kary 'wa tywondyrykon ke. Ero etykon karetary uwapo kysytyjaton mo'ko New York nono pisiry pono William Miller; irombo A. J. Krupp, Philadelphia, Pa. pono; David McGregor, Falmouth, Maine pono; Edward Irving, England pono; Archibald Mason, Scotland pono; W. E. Davis, South Carolina pono; Joseph Wolff, morokon Asia tano amykon nonokon po amamina'po; Alexander Campbell, mo'ko Robert Owen maro 1829 siriko po taurana'po ta; kanawa jopoto A. Landers, Liverpool, England pono; Leonard Heinrich Kelber, Stuttgart, Germany pono; Lacunza, Spain pono; Hentzepeter, The Hague, Holland pono; Dr. Capadose, Amsterdam, Holland pono; Rau, Bavaria pono; Tartary pono Tamusi pyitorykon, 1821 siriko po; Yemen pono Tamusi karetary omepanamon, moro tykaretarykon “Seera” ety man iro ta; Hengstenberg, amy terapa Germany nono pisiry pono; Caspian paru po e'ikon Russia ponokon; Baltic paru undy po e'ikon Molokan kari'na, amykon maro.

GSAM 86.2Ero noro kysenepojaton one wara, amykon ijururu ta, ero oty wairy wonepo'po mo'karon Tamusi auran uku'pory poko omepanamon 'wa, ase'wa ukuty'pa pairo tywairykon se'me:—

GSAM 86.3Moro Irawone 'ne ko'tary, 1842 siriko, 6 nuno, 15 kurita pono ta, erokon auranano man: “Erome 'ne ro kareta tapyi ky'waine man, ero ety man: ‘Oko auranano Daniel nyry Tamusi auran uku'pory tano 2300 kurita uku'po poko, mo'ko Kristus nemepary 'wa moro Tamusi na'nanopy'san epano'topo upiry man poko; Archibald Mason, iru'pyn oka ekari'nen, Wishawtown, Scotland pono 'wa ikapyry. Newberg. Moro Glasgow po ikapyry kareta wyino kapy'po, Ward M. Gazeley 'wa, 1820 siriko.’ Ero kareta ta Mason wyka'san: ‘Erome 'ne ro amy kareta'membo senei. Koromo America po ikapyry me tywaije man, Tamusi pyitory Wm. E. Davis, South Carolina pono 'wa; rapa ikapyry me tywaije man 1818 siriko po, Warkington po, England ijary tano. Ero meronen wyka'san moro 2300 kurita a'mo'po moro 70 wiki maro (kareta wota'sakary 9:24). Ero iwonumengary maro asewara ywairy man me sepoja.’”

GSAM 87Davis, South Carolina pono

GSAM 87.1Moro Irawone 'ne ko'tary karetary ta ro, mo'ko kareta kura'manen wyka'po: “Moro Davis karetary 1810 siriko wara imero'po me wairy man.” Moro kareta tano wonumengano ekari'se, ika'san: “Mo'ko resimanen ta'sakary ene'tan moro Miller, Litch, Stores, Hale nyrykon otykon resimanen wara. Amyikajaton te eromenokon Jesus wopyry rapa poko meronamon amy pairo 'wa ero kareta wairy anukuty'pa we'i'po, moro nyto'po wiki taro. Ero kareta [moro Ko'tary] kura'manen 'wa amy pairo ipoko auranary enety'pa tywaije man uwapo. Davis nyry ijururu poko wonumengano, Mason 'wa amyikary'po, ero wara tywaije man: moro 2300 kurita no'ma'tan Simosu 1843 siriko maro — moro kynainarykon me 1844 siriko.”

GSAM 87Joseph Wolff, 20 amykon maro

GSAM 87.2Moro Irawone 'ne ko'tary, 1843 siriko, 8 nuno, 31 kurita pono ta kysiresimajaton: “1822 siriko po Joseph Wolff (England pono) 'wa amy kareta kapy'po man ero ety maro: ‘Rapa Kyno'tan, Kari'na Ymuru, Kapu Tano Etamiry Ra'na.’” Iwara enapa: “1826 siriko po 20 kari'na, morokon penaro omepano amyikanamon pa'poro apyimykon wyinonokon, ase'wa wota'nano'san London po, mo'ko Wolff maro, Tamusi karetary poko omepa'se. Pa'poro asewara ro wonumengano epo'san. 45 siriko enapa tynyry i'waine man moro 1260 tu'ponaka.” Moro 1798 siriko po o'ma'san 1260 siriko tu'ponaka 45 siriko yry 'wa, moro Simosu 1843 siriko o'matopo taka kyarorykon man; moro 'ne ro kynainarykon me 1844.

GSAM 87Alexander Campbell wonumengary

GSAM 87.3Moro kareta ta ro Alexander Campbell poko ero ekari'san man: “1829 siriko po mo'ko Robert Owen, amyikapyn maro moro pa'poro 'wa ukutyno taurana'po tywaije man. Moro ta Campbell 'wa ero taijoma man: moro Daniel 'wa Tamusi nenepo'po morokon ijururukon o'mary taro man; moro 2300 kurita siriko me man; moro Kristus womary wyino 1847 siriko wara tywo'mary man. Moro Kristus womary, aseke Campbell nenepory poko, 4 siriko uwapo moro pa'poro kari'na nyry uku'po me man.” Iro ke moro inuku'po moro 2300 kurita o'mary yjan moro A.D. wyino 1843 Simosu siriko pa'poro o'mato'kon po — moro 'ne ro 1844.

GSAM 88.1Moro Irawone 'ne ko'tary, 1843 siriko, 9 nuno, 21 kurita pono ta, amy tapyiry'po kareta poko auranano man ero ety maro: “Britain, America 'wa enapa amy Auranano, moro Kyjopotorykon, Kyjanundymanen Jesus wopyry rapa poko Tamusi karetary tano auranano ta. Pa'poro kurita wararo moro poko kyturupojaton, ero wara kykataine: ‘Moro anundymary no'nen. Moro anisanory no'ka'nen ero nono tu'po, kapu ta iwo'kapyry wara.’25 Kanawa jopoto A. Landers, Liverpool pono 'wa ikapyry; S. Kent, imarokon maro 'wa ikapyry, 1839 siriko.”

GSAM 88.2“Mo'karon amykon wara mo'ko enapa ijururu uku'po yjan, moro 2300 kurita o'mary me moro Kristus womary 'ne ro wyino 1847 siriko yjan.” Moro kynainarykon me 1844 naitory, moro pa'poro kari'na nyry uku'po uwapo 4 siriko irombo iwomary we'i'po.26

GSAM 88Leonard Heinrich Kelber

GSAM 88.3Moro Otykon mengary, oka ekari'nen maro, 1892 siriko, 5 nuno, 17 kurita pono ta, amy auranano man mo'ko Tamusi pyitory L. R. Conradi, Hamburg, Germany pono nyry. Moro ta ika'san:—

GSAM 88.4“Mo'karon kynaresimanamonkon pyime terapa moro pa'poro 'wa ukutyno Luther nemeparykon jopoto Bengel poko auranano enety'po tywaije man. Mo'ko nyto'po 100 siriko apyimy ta [Schaff wykary poko, Bengel romby'po 1751 siriko po], moro Kyjopotorykon wonepotopo ijururu me 1836 siriko yry'po man. Moro Jesus nenepo'po tano 666 uku'po poko iwonumengary tywaije man. Ero ijururu o'mary uwaporo 'ne te, amy terapa wokyry 'wa kareta mero a'mo'po man, amy omepatopo auto jopoto, Leonard Heinrich Kelber ety man inoro. Moro koromono ikapyry kareta'membo 1824 siriko po tywonepo man, ‘Irombo Ro Senke Man’ ety maro; moro ta Mateus 24, 25 ekarityry tywaije man. Bavaria po ikapyry me tywaije man. 1835 siriko po te amy poto 'ne ka'tu kareta'membo, moro ety maro ro, wonepo'po Stuttgart po; 126 kareta pasikon maro tywaije man. Ero emero poko wonumengarykon poto me wairy man, irombo iru'pyn po moro o'waine enepo'se, ero ta iu'ma'po ero kareta uwapotory syja: ‘Moro Irombo Ro Kyno'san, moro Tamusi auran, morokon eromeno tywo'kapy'po otykon maro, iru'pyn po amyikapojan moro; moro Kyjopotorykon wopyry momo'nory poko, moro ijururu uku'pory poko enapa, pa'poro yja'wan wonumengano aike'kajan; iru'pyn po enepojan one wara Bengel, moro Tamusi pyitorykon jopoto, 7 siriko me yja'wan we'i'po, moro poto 'su ijururu poko; 1836 kapyn irombo, moro 1843 siriko te o'matopo me man, moro jako moro awei, uta'no maro wowo'mary poto 'su no'ma'tan; irombo moro Kyjopotorykon Jesus nundymary sara'me man iro, akore'pe momo'nory'po, ero nono tu'po na'mo'tan.’

GSAM 89.1“Moro ijokonory kareta 1841 siriko po wonepo'po, Stuttgart po ro; y'wa inukutyry poko amy rapa Saxony po. Moro kareta uwapotory wykary wara, moro kareta'membo, morokon pa'poro kari'na nyry yja'wan wonumengano maro taijoma'po pa'po me, iru'pyn po, pa'poro 'wa atuku'to'me, morokon Daniel 8 tano 2300 kurita, morokon Daniel 9 tano 70 wiki maro wairy enepojan. Morokon arory 1843 siriko taronaka man (moro Simosu 1843 — moro kynainarykon me 1844). Irombo moro kareta eremba ta, morokon ijururu uku'ponamon otykon poko ro ero oty wairy senke wairy enepojan.

GSAM 89.2“Moro kareta amykon o'kapyn imero rapa ikapyry wairy roten moro kari'na 'wa tynisanory me moro yry'po enepojan. Mo'ko jaja Schäche, erome Australia po amandonen, moro poko ikapyry kareta'membo ene'po man, moro tyse man Silesia nono pisiry po pairo. Moro ty'wa arory poko iwoturupo'po pa'po me, tapuru'po penakon mararo, tynisanory imero me ineresima'po. Ero kareta ta uwa amy oty man ero kareta meronen 'wa amy terapa moro warano apyimy ero nono tu'po wairy anukutyry enepo'se. Iwara se'me, moro Tamusi a'kary 'wa asewara ro wonumengano epory'po i'wa man.

GSAM 89.3“1842 siriko po amy poto 'ne ka'tu rapa kareta'membo mero'po i'wa, 286 kareta pasikon maro, Stuttgart po ro enapa. Ero poko: ‘Uwapotokon Wonumengano, Tamusi Karetary Wyinonokon Maro, Moro Nono Wo'kapyry, Ijururu Maro Poko; ofu Pa'poro Oty Iru'pyn Po Ekarityry Ero Auranano 'Wano Me: O'tono'me Tamusi 'Wa Nono Kapy'po Man 6 Asepa'po Kurita Ta — Mo'ko Kyjopotorykon Wopyry Senke Man, Moro Kristus Jenono'nen Poko A'wembono Auranano Yse — Morokon 1843 Siriko Pono Potonon, Tawa'poran Otykon.’”

GSAM 89“Ben Ezra” (Lacunza)

GSAM 89.41812 siriko wara, Lacunza, Spain pono 'wa kareta kapy'po man ero ety maro: Moro Mesias Wopyry Pori'tory, Kurano Maro. Mo'ko meronen 'wa “Ben Ezra” ety apyiry'po man, moro tety 'ne ro atunemypo'se; amy tywoturu'po u'ma'po Simosu me iwairy kynekano'non. Edward Irving, England pono 'wa, moro Jesus wopyry rapa poko tamaminano a'mory pa'po me, moro kareta u'mary'po man England auranano taka. Iwara oko auranano ta y'petame moro tynauranano ekarity'po man.

GSAM 89.5Siriko wytory pa'po me, tawa'pore imero kytaton morokon amykon omepanamon wonumengarykon ase'wa yry poko. Morokon amykon omepanamon nyto'po 100 siriko apyimy a'mory wyino 1840 taro moro 2300 kurita ijururu uku'po'san; moro 70 wiki moro ijururu koromonory me tyje i'waine man. Irombo kysenejaton pa'poro mo'karon asewara wairy moro ijururu 1844 siriko po o'mary poko.

GSAM 901844 — 2300 kurita o'matopo 'ne ro

GSAM 90.1Amy auranano wopyry upitan: Iporo ro kysuku'saton nan, moro 1844 moro 2300 kurita o'matopo 'ne ro wairy? A'a! Moro Tamusi auran uku'pory emu'manen wo'kapyry moro iporono oty wo'katopo ijururu 'ne ro po upi'pa wairy wara, iwara ro iporo ro kysuku'saton moro 1844 siriko moro 2300 kurita o'matopo 'ne ro wairy. Tamusi 'wa ero ukutyno tapuru'po man 1798 taro; moro jako awei pa'kary man ekarity'po i'wa man. Mo'ko yja'wan me e'ipyn a'kary 'wa mo'karon tynisanorykon maro tupinamon ondyry'po i'wa man, moro ijururu iru'pyn po inukutyrykon waito'me. Moro ijururu poko moro “ukutyno” “poto me 'ne ka'tu rapa waito'me” moro tynyry ijururu tunda'po man; moro awei 'ne ro yry'po i'wa man.

GSAM 90.2Moro “irombo ro jururu” ta mo'karon kari'na 'wa atuku'to'po ijururu o'matopo epory'po ky'waine pa'po me, iru'pa moro epory'po o'to tauro'po me iwairy upiry. Moro ijururu ta, moro iru'pyn oka ekarityry amaminano o'mary jako, moro a'wembono auranano ytopo 'wano ijururu iru'pyn po ekarityry man kysenejaton. “Irombo senei,” Johanes wyka'san, “amy terapa kapu tano apojonano, kapu ra'na aworunatonen, moro i'matypyn iru'pyn oka maro, ero nono tu'po amandonon 'wa ekari'se, pa'poro nono ponokon 'wa, pa'poro kari'na apyimykon 'wa, pa'poro aurangon 'wa, pa'poro kari'na 'wa enapa; poto me tety maro ika'san: Tamusi enariry maro aitoko, moro ikurary ekaritytoko; irombo moro a'wembono auranano inytopo ijururu nitundai. Okunamatoko mo'ko kapu, nono, paru, morokon tuna a'moto'kon enapa ka'nen po'ponaka, ety awongato'me.”27 Mo'karon kapu tanokon apojonano 'ne ro moro iru'pyn oka ekarityry kapyn man kari'na 'wa. Kari'na ro mo'ko Jopoto 'ne ro napyi'po man moro tiru'pyn oka ekari'se ero nono o'mary taro.28 Iro ke ero kapu tano apojonano amy iru'pyn oka uku'ponen me man, moro a'wembono auranano yry ijururu tunda'po ekari'se, moro “Tamusi auto ta a'mory” waito'me.29 Moro a'wembono auranano yry 'wanaka aroto'po ijururu Tamusi karetary ta epory uwapo, moro warano oka Tamusi karetary wyino yry upi'pa tywaije man. Moro 2300 kurita ijururu, uwapo ekarity'po wara, morokon Tamusi kari'narykon poko moro kari'na emamyry mengary ta a'wembono auranano yry taronaka man.

GSAM 91Yja'wan me aino ka'topo kurita — a'wembono auranano ytopo ijururu

GSAM 91.1Moro yja'wan me aino ka'topo kurita, moro nono tu'pono Tamusi wyinono aitopo korokary, mo'karon Simosu 'wa a'wembono auranano ytopo kurita me inukutyry me tywaije man; erome noro iwara man. Erome pairo pa'poro taka itaripa'san se'me, moro poto 'su kurita maro aito'po penaro Tamusi amaminano pa'poro epory'pa tywairykon se'me, a'wembono auranano ytopo kurita me moro kura'marykon man. Ero wairy enepo'se, koromo amy Simosu karetary wyino kysinetyjaton, San Francisco, California po ikapyry, Moro Simosu Auran Ekari'nen ety man iro. Moro Rocky Wypykon weju womy'po anainary tanokon penaro omepano amyikanamon Simosu karetary moro man. Moro 1892 siriko, 9 nuno pono ta ero oka tywaije man: moro mony kareta wonepory uwapo moro 7 nuno, moro yja'wan me aino ka'topo kurita maro tunda'tan. Moro 7 nuno ety me Tishree nykajaton, moro 6 ety me Ellul; irombo moro kareta wyka'po: “Moro Ellul nuno erome man, moro Shofar tyweremanen ety [moro warinu kutiry, 7 nuno tano 1 kurita wyino 10 kurita taro ikutiry man, Ware 81:3, 4] enetyry man pa'poro kokoro wararo mo'karon penaro omepano amyikanamon Simosu wota'nanotopo autokon ta. Kynyporanapojan mo'karon, moro wonumenkapotopo kurita 'wano me tywotyrykon poko, moro Yom Kippur irombo ro a'wembono auranano ytopo 'wano me enapa.” Moro Ellul, moro 6 nuno o'matopo po iwairykon jako, moro Tishree, moro 7 nuno a'mory senke jako, pa'poro kokoro wararo 10 kurita taro moro warinu kutiry ety enetyrykon man tywaije. Moro siriko tano irombo ro a'wembono auranano yry ekari'nen moro tywaije man, moro amy oty uku'ponen penaro omepano ta.

GSAM 91Amy Simosu emepanen auranano

GSAM 91.2Rapa, 1902 siriko po, Simosu emepanen Isidore Myers, moro San Francisco, Cal. pono poto 'su Simosu apyimy emepanen 'wa, moro yja'wan me aino ka'topo kurita ekarityry jako, ero eka'po: “Moro ijururu pena o'tary jako, amy siriko wyino amy siriko taka, mo'ko Israel pono tynumenkapo'se imero man, moro pa'poro oty wo'kapyry poko, pa'poro oty poko mo'ko Ika'nen nundymary poko enapa. Moro warinu kutiry maro moro kurita kura'mary 'wano me ipo'se man, moro ijururu womary siriko kurita wara, moro poto 'su Jopoto jopoto me tynyry siriko kurita wara enapa. Moro warinu kutiry, Shofar enapa kynejatojaton inoro, ety 'wa ipo'se man, moro nyto'po siriko tano tynikapy'san otykon menga'se, mo'ko pa'poro oty enen I'matypyn Tamambore Aino enuru iwapo tywesesereketory jako, moro a'wembono auranano ytopo jopoto apo'ny po itandy'mory jako.”

GSAM 92.1Moro Simosu Tamusi auto tano amaminano ta o'win o'kapyn moro Tamusi wyinono aitopo korokary man pa'poro siriko wararo. Iro ke Daniel 'wa inukutyry man tywaije, ero 2300 kurita o'matopo tano Tamusi wyinono aitopo korokary amy terapa oty poko wairy, moro pa'poro siriko wararo ikapyry amy oty uku'ponen amaminano ko'po. Tamusi 'wa terapa mo'karon ta'sakarykon emepa'po man: moro amy oty uku'ponen otykon yry jako ty'wa moro tauran uku'pory ta, moro inyry ijururu uku'pory man ero wara: “o'win kurita o'win siriko 'wano me.”30 Iwara ero 2300 kurita ijururu, kysene'san wara, moro Kristus amaminano o'mary taronaka man, mo'ko kapu tano Tamusi wyinono aitopo tano Tamusi pyitorykon jopoto me amaminato'po. Moro kari'na emamyry mengary ta a'wembono auranano yry taronaka man, mo'karon kari'na poko: moro tynikapy'san yja'wan otykon ekarityry ke morokon ipokonymbo auranano moro kapu tano Tamusi wyinono aitopo taka tarory'san man.

GSAM 92A'wembono auranano yry oka — 1844 tano inytopo ijururu

GSAM 92.2Moro Tamusi wyinonokon poko a'wembono auranano yry a'motopo ijururu epory'po pa'po me, moro oma yry'po man, moro Jopoto nyry otykon wairy oma wara, Tamusi auran uku'pory tano inyry wara, ero oka ytopo 'wano me: “Moro a'wembono auranano inytopo ijururu nitundai.” Onumengatoko: moro ijururu epory'po maro ro erapa oka ekarityry man ekarity'pa moro man; moro uwapo “tapuru'po” me aito'po awei pa'kary man te. Ero wo'kapy'po iru'pyn po ro kysenejaton. Morokon aire kareta wota'saka'san ta kynosenepotan, moro Jopoto 'wa moro Jesus wopyry rapa oka ekaritytopo ijururu enapa iwara ro atuku'to'me yry'po; iwara ro, moro inyry wara 'ne ro, moro oka ero nono 'wa ekarityry'po tywaije man.

Notes

  1. Daniel 12:8-10. ↩
  2. Daniel 8:17. ↩
  3. Daniel 12:4. ↩
  4. Deuteronomy 29:29. ↩
  5. Nahum 3:2. ↩
  6. Nahum 1:5-9. ↩
  7. Nahum 2:3-5. ↩
  8. Joel 2:1. ↩
  9. Zephaniah 2:1-3. ↩
  10. Daniel 11:35. ↩
  11. Daniel 12:7. ↩
  12. Revelation 11:3. ↩
  13. Revelation 11:7-9. ↩
  14. Anderson, Ingle Tamusi kareta ekarykon, p. 494. ↩
  15. Thomas Dick, kari'na wota'pemyry poko, p. 154. ↩
  16. Thier, France wotory, kareta 2, p. 371. ↩
  17. Moro kareta., p. 338. ↩
  18. Moro kareta., p. 365. ↩
  19. Revelation 11:11, 12. ↩
  20. Daniel 8:14. ↩
  21. Daniel 12:6-8. ↩
  22. Daniel 12:13. ↩
  23. Daniel 12:8. ↩
  24. Daniel 12:9. ↩
  25. Mateus 6:10. ↩
  26. Moro Mateus 2:1 tanano ijururu, kareta undy tano. ↩
  27. Jesus nenepo'po 14:6, 7. ↩
  28. Mateus 28:19, 20. ↩
  29. 1 Petrus 4:17. ↩
  30. Numeri 14:34; Ezechiël 4:6. ↩

Note

Back