Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
11 / 29
11 / 29

अध्यायः १० — मध्यरात्रि-आह्वानम्

John Norton Loughborough

GSAM 160.1“मध्यरात्रौ घोषः जातः – पश्य वरः आगच्छति; तं समागन्तुं निर्गच्छत। ततः सर्वाः कन्यकाः उत्तिष्ठन्ति च दीपान् सज्जीकुर्वन्ति।”1

GSAM 160.2वयं पूर्वमेव दशकन्यकानां उपमायाम् दृश्यमानस्य विलम्बकालस्य विषये उक्तवन्तः स्म, अधुना तु तस्यैव अंशस्य विशेषं अवलोकयिष्यामः यः उपरोक्तपाठे प्रस्तूयते, यं आगमनवादिनः “मध्यरात्रि-आह्वानम्” इति नाम्ना निर्दिशन्ति। अस्मिन् विषये एकः प्रमुखलेखकः “Midnight Cry” इति नाम्नी पत्रिकायाम् ३ अक्टूबर् १८४४ तमे दिवसे लिखति—

GSAM 160.3“किन्तु वयं कथं अस्मिन् प्रतीक्षा-रात्रौ प्रविष्टाः? यतः वयं दर्शनम् [त्रयोविंशतिशतदिनदर्शनम्] शरद् ऋतौ न, वसन्ते ख्री.पू. ४५७ तमे आरब्धवन्तः। वयं नियतगन्तव्यं प्राप्तुं षड्मासैः किञ्चित् अधिकैः दिनैश्च विफलाः स्म। तेन वयं षड्मासपर्यन्तं प्रतीक्षा-रात्रौ प्रविष्टाः।”

GSAM 160.4अन्यः लेखकः एस्. एस्. स्नो इति, १८४४ तमे अगस्त् २२ तमे दिनाङ्के Cry इति पत्रिकायाम् त्रयोविंशतिशतदिनानां विषये उक्तवान्—

GSAM 160.5“ते आदेशस्य प्रकाशनसमये यरूशलेमस्य पुनर्निर्माणाय आरब्धवन्तः। प्रथमं कुस्रुणेन आदेशः कृतः, दारियुणेन पुनर्नवीकृतः, आर्ताक्सर्सेस् लोंगिमानेन तस्य राज्यस्य सप्तमे वर्षे पूर्णः। आदेशः ईसा-पूर्वस्य ४५७ तमे वर्षे शरद् ऋतौ प्रसारितः च प्रवर्तितः। तदा एज्रा प्रभोः कृपाहस्तेन यरूशलेम् आगत्य यहूदी-समुदायं पुनर्निर्मितवान्, नगरपालकाः न्यायाधीशाश्च नियुक्ताः, प्राचीरनिर्माणं च आरब्धवान्।”2

GSAM 160.6यतः दर्शनकालः त्रयोविंशतिशतवर्षपरिपूर्णः आसीत्, अतः त्रयोविंशतिशतं कर्तुं ४५७ वर्षाणि च १८४३ वर्षाणि च पूर्णानि आवश्यकानि आसन्। यदि च ४५७ ईसापूर्वस्य सप्तमे मासे पर्यन्तम् आदेशः न प्रसारितः, तर्हि १८४४ तमे वर्षे सप्तमे मासे पर्यन्तम् कालः न समाप्स्यते इति शिक्षितम्। यथा सप्तममासस्य दशमदिनस्य पालनम् कालपरिमाणस्य आरम्भसूचकं इव दृश्यते, तथा निर्णायकतया प्रदर्शितम् यत् सप्तममासस्य दशमदिने (यहूदीकालानुसारम्) १८४४ अक्टोबर् २२ तमे दिने त्रयोविंशतिशतदिनपरिमाणस्य समाप्तिः भविष्यति, च पवित्रस्थानस्य शोधनसमयः आगमिष्यति। १८४३ तमे वर्षे कालसमाप्तेः प्रयुक्तं सर्वं प्रमाणं १८४४ तमे वर्षे गणने अपि समबलेन प्रयुक्तम्, तेन च तेषां निराशायाः कारणस्य निश्चितसमाधानरूपं यत् दृष्टम् तत् ते अवगतम् इति विश्वासः जातः। यथा तदा आगमनवादिभिः “सत्यं मध्यरात्रि-आह्वानम्” इति नामधेयं उद्घोषितम्, तस्य प्रकारस्य उत्तमं उदाहरणं तत्र कार्ये प्रमुखतया संलग्नानां लेखनेभ्यः उद्धरणेन एव साध्यते।

GSAM 161“तं समागन्तुं निर्गच्छत”

GSAM 161.1१८४४ अक्टोबर् ३ तमे दिनाङ्के प्रकाशिते Cry पत्रिकायाम् जॉर्ज् स्टॉर्स् इत्यनेन “तं समागन्तुं निर्गच्छत” इति शीर्षकेन एकः लेखः रचितः आसीत्, यस्मिन् सः उक्तवान्—

GSAM 161.2“यैः पूर्वं कदापि अनुभूताः न सन्ति तादृशैः भावैः अहं मम लेखनीं गृह्णामि। निःसन्देहं मम मनसि सप्तममासस्य दशमदिने स्वर्गलोकमेघेषु अस्माकं प्रभोः येशु ख्रीष्टस्य प्रकटनं भविष्यति। वयं तस्मात् घटनात् किञ्चन दिनान्तराले वर्तामहे—असज्जेभ्यः भयंकरः क्षणः, परन्तु सज्जेभ्यः महिमामयः।
GSAM 161.3“‘पश्य, वरः आगच्छति’ इति अस्मिन् वर्षे; ‘तं समागन्तुं निर्गच्छत।’ नाममात्रचर्चाः च सर्वे दुष्टाश्च अस्माभिः त्यक्ताः, यावदेतदुद्घोषणं तान् प्रभावितुं शक्नोति तावन्मात्रं विहाय। अस्माकं कार्यं इदानीं एतान् ‘कन्याः याः दीपधारिण्यः वरं समागन्तुं निर्गताः’ इत्येतान् जाग्रयितुम्। वयं इदानीं कुत्र वर्तामहे? ‘यदि दृष्टिः विलम्बते तर्हि तस्य प्रतीक्षां कुरु’ इति। गतमार्च् वा अप्रिल् मासात् अस्माकं उत्तरं न एतत् एव किम्?—आम्। वरः विलम्बमानः यदा आसीत् तदा किं जातम्?—कन्यकाः सर्वे निद्रिताः सुप्ताश्च अभवन्, न वा? ख्रीष्टस्य वचनानि न व्यर्था अभवन्; च ‘शास्त्राणि न भङ्गितुं शक्यन्ते’ इति। वयं जागरितवन्त इति व्याजकरणम् अस्माकं व्यर्थम्; वयं न खलु ख्रीष्टस्य आगमनतथ्यस्य विषये, किन्तु कालस्य विषये एव सुप्ताः स्म। वयं विलम्बकाले प्रविष्टाः स्म; न वयं जानीमहि ‘कियत्कालं’ विलम्बः स्यात्, तस्मिन् विषये वयं सुप्ताः स्म। केचन अस्माकं मध्ये निद्रायाम् उक्तवन्तः – ‘पुनरपि समयं मा निश्चितयतु!’ इति, अतः वयं सुप्ताः स्म। अधुना वयं जाग्रितुं क्लेशं अनुभवन्ति। हे प्रभो, सहाय्यं कुरु, यतः मानुषस्य सहाय्यं व्यर्थम् अस्ति। त्वमेव वद, हे प्रभो। अहो, ‘पिता’ इदानीं समयं प्रकाशयतु।

GSAM 162सन्देशस्य मध्यरात्रिः

GSAM 162.1“विलम्बकालः कति दीर्घः?—अर्धवर्षम्। कथं त्वम् जानासि?—यतः अस्माकं प्रभुः अवदत्, ‘मध्यरात्रौ’, यावत् वराय विलम्बः अभवत्। दर्शनम् आसीत् ‘त्रयोविंशतिशतानि सायाह्नप्रभातानि’, अथवा दिनानि। एकस्य ‘सायं’, अथवा रात्रिः, तेषां भविष्यवाणीकालानां अर्धम् अस्ति, अतः षट् मासाः। एतत् एव विलम्बकालस्य समग्रदीर्घत्वम्। वर्तमानः दृढः कालस्य आह्वानः जुलाईमासस्य मध्यभागे आरभ्य महती शीघ्रतया च शक्तिमत् प्रसारितः, च आह्वानसमये आत्माप्रदर्शनेन सह यत् अहं ‘१८४३’ आह्वानकाले कदापि न दृष्टवान्। इदानीं शाब्दिकरूपेण ‘तं समागन्तुं निर्गच्छत’ इति। यादृशः द्रष्टुं शक्येत इति मया कदापि स्वप्नेऽपि न कल्पितम्, तादृशः सर्वत्यागः अस्ति। यदा एषः उद्घोषः हृदयं गृह्णाति, तदा कृषकाः स्वकृषिक्षेत्राणि फलं सहितं त्यजन्ति। अश्रुपूरितं तीव्रं विलापं च सर्वस्य ईश्वरसमर्पणं च अस्ति, यत् मया कदापि न दृष्टम्। अस्मिन् सत्ये यथा पूर्वोद्घोषे सममात्रया विश्वासः न आसीत्, तथा अस्मिन् अस्ति। तस्मिन् अश्रुपूर्णं द्रवद् वा वैभवम् अस्ति, यत् तदनुभविनः विहाय सर्वेषां बोधम् अतिक्रामति।
GSAM 162.2“अस्मिन् वर्तमानसत्ये अहं कृपामात्रेण सर्वं दावं कर्तुं धैर्यं करोमि च मन्ये यत् तस्मिन् संशये विलीयितुं ईश्वरं अपमानयित्वा स्वयमेव ‘शीघ्रविनाशं’ आनयेत्। अहं निश्चितः अस्मि यत् अधुना ‘यः कश्चित् स्वजीवनरक्षणाय यतते,’ यत्र एषः क्रन्दनः सम्यक् कृतः, ‘यदि न आगच्छति’ इति संदेहेन वा अस्मिन् सत्ये साहसं कर्तुं भीत्या वा, ‘सः स्वजीवनं त्यजति।’ एतत् तद् एव श्रद्धां याचते या अब्राहामं इसहाकं बलिदानार्थं प्रेरयत्, नोआं नौकानिर्माणार्थं, लोटं सदोमत्यागाय, इस्राएल-पुत्रान् सर्वरात्रं स्थातुं मिस्रत्यागस्य च प्रतीक्षां कर्तुम्, दानियेलं सिंहकुण्डं प्रविष्टुम्, त्रयः हिब्रूजनाः अग्निकुण्डं प्रविष्टुम् प्रेरयत्। वयं कल्पितवन्तः स्म यत् वयं तादृशश्रद्धापरीक्षा विना राज्यं प्राप्स्याम, परन्तु अहं निश्चितः अस्मि यत् वयं न प्राप्स्याम। एतत् अन्तिमं सत्यं तादृशं परीक्षां आनयति, न च कश्चन तस्मिन् साहसं करिष्यति, तान् विना ये मूर्खाः, उन्मत्ताः वा इति गणिताः भवितुं धैर्यं कुर्वन्ति, अथवा अन्यत् यत् पूर्वप्रलयकालीन-सदोमवासिनः, मन्दोष्णाः चर्चाः, सुप्तकन्यकाः च तेषां उपरि आरोपयितुम् इच्छन्ति। पुनरपि अहं आक्रन्देयम् – ‘जीवितार्थं पलायस्व;’ ‘पृष्ठतः मा पश्य;’ ‘लोटस्य भार्यां स्मर।’”

GSAM 163स्टॉर्स्-समतलशिला

GSAM 163.1१० अक्टूबर् १८४४ तमे Midnight Cry पत्रिकायाम् जॉर्ज् स्टॉर्स् लेखनीतः “समापनम्” इति शीर्षके निम्नलिखितं प्रकाशितम्, यत् आगमनवादिभिः “स्टॉर्स्-समतलशिला” इति नाम्ना आहूतम्—

GSAM 163.2“तस्मिन् दिने वयं कथं सज्जाः भविष्यामः?—ईश्वरस्य सत्ये विश्वसिहि, दृढविश्वासेन यत् ईश्वरं महिमानयति, तस्मिन् साहसं कुरु। यथा यदि वयं तस्मिन् दिने म्रियमाणानः इति ज्ञायेमहि, तदा यत् मनोभावः स्यात्, तथा एव मनोभावः अस्माकं स्यात्; ईश्वरसमर्पणं पूर्णं च जगत्प्रति मृतत्वं च।
GSAM 163.3“यत् मया अभिप्रेतम् तद् समुद्रमध्ये विशालं समतलशिलाखण्डं कल्पयित्वा एव उत्तमं उदाहरणं दातुं शक्नोमि। एकः तेजस्वीः शक्तिमान् राजकुमारः प्रतिज्ञां दत्तवान् यत् निर्दिष्टे काले सः एकं शोभनं वाष्पयानं प्रेषयिष्यति येन तत्र ये जनाः तस्य वचनं पूर्णतया श्रद्धया स्वीकृतवन्तः इति प्रमाणं धारयन्ति तान् सर्वान् शोभनदेशं प्रति वहिष्यति। बहवः शिलाखण्डं प्रति साहसं कुर्वन्ति। केचन यदा शिलायाम् सुरक्षिताः सन्ति, तदा रज्जुं छिन्वन्ति, येन यानेन ते तत्र आगताः, तत् तेभ्यः दूरं प्रवहति, ते च तस्य अनुगमनं न कुर्वन्ति, किं तु वाष्पयानस्य आगमनं पश्यन्ति। ते वचनस्य सत्ये न संशयं कुर्वन्ति, सर्वं तस्मिन् दावं कुर्वन्ति। अन्ये ये तत्र आगच्छन्ति मन्यन्ते यत् शिलायामासने एव पर्याप्तम्। किन्तु ते ‘विवेकिनः’ स्युः, अतः अतिशयं प्राणसंकटं न कुर्वन्ति।
GSAM 164.1“‘यथाश्रद्धा तथा भवतु’ इति वाक्यं वाष्पयानस्य अपेक्षितायाः पूर्वमेव घोषितम्। दिनं आगच्छति। विवेकिनः कदाचित् यदि वाष्पयानम् आगच्छत् पश्येयुः तर्हि स्वनौकाः विमोच्य तैरयितुम् इच्छन्ति। वाष्पयानं दृष्टिगोचरं भवति; किन्तु अधुना विवेकिनः स्वनौकाः विमोच्य तैरयितुम् न शक्नुवन्ति, यतः ते दृष्टिगोचराः स्युः। अपि च तेषां एव विवेकः इदानीं निर्देशयति यत् यावत् ते आगतयाने भ्रान्तिः नास्ति इति निश्चिताः न भवन्ति तावत् स्वनौकाः तैरयितुम् न अर्हन्ति। अधुना वाष्पयानं तावत् समीपं आगच्छति यत् ते अनवलोकिताः विमोच्य तारयितुम् न शक्नुवन्ति।
GSAM 164.2“वाष्पयानः शिलां आगच्छति। ‘वाष्पयानस्य आगमनप्रतिज्ञायाम् युष्माकं पूर्णविश्वासः आसीत् इति किं प्रमाणम्?’—‘अस्माकं नौकाः विमोचिताः, अस्मात् प्रवाहेण बहन्ति, अतः वयं तटं प्राप्तुं न शक्नुमः; यदि वाष्पयानः न आगतः स्यात् तर्हि वयं निःसन्देहं म्रियेत, यतः एषा शिला यत्र अन्यः कश्चन जलयानः कदापि न याति।’ ‘एतत् पर्याप्तम्’ इति वाष्पयानस्य सेनापतिः उद्घोषयति; ‘यानम् आरोहत; एतादृशः विश्वासः न निराशः भविष्यति।’
GSAM 164.3“ये स्वनौकाः शिलायाः समीपे दृढतया बद्धाः रक्षितवन्तः, ते अधुना समागत्य वाष्पनौकायाः आरोहणाय यतन्ते। सेनापति पृच्छति – ‘ते नौकाः किं अर्थं यान्ति, याः अहं तत्र शिलासु बद्धाः पश्यामि, अथवा येषां रज्जवः मम दृष्टिगोचरत्वप्राप्तेः प्रभृत्येव छिन्नाः?’ ते प्रत्युत्तरं ददन्ति – ‘वयं विवेकी भवितुम् इच्छामः, यतः यदि वाष्पनौका न आगच्छेत्, तर्हि किञ्चित् साधनं भूमेः प्रत्यागमनाय अस्माकं स्यात्।’ ‘तर्हि भवन्तः देहस्योपजीवने व्यवस्था कृतवन्तः?’ इति सेनापतिः आक्रोशति, ‘एवं मम वचनं संशयं कृतवन्तः? यथा श्रद्धा तव तथा भवतु। प्रमाणं युष्माकं विरुद्धम्। प्रत्यागमनाय व्यवस्था कृतवन्तः, अधुना अविश्वासस्य फलम् उपभुञ्जीत।’ ‘अविश्वासात् ते प्रवेष्टुं न शक्तवन्तः।’ अहो, निराशायाः भीषणस्थिति!
GSAM 164.4“बन्धुगण, इदानीं रज्जून् छिन्दध्वम्; नौकाः दृष्टिगोचरं त्यक्त्वा तरन्तु; आम्, ‘मानवपुत्रस्य लक्षणं दृश्यते’ इति पूर्वं शीघ्रं कुरुत। ततः अतिविलम्बः भविष्यति। इदानीं साहसं कुर्वन्तु, सर्वं पणीकुर्वन्तु। हे, मम हृदयं भवतः कृते पीडितम्; मा विलम्ब; तां नौकां दूरम् अपसारय, अन्यथा त्वं नष्टः भविष्यसि; यतः ‘यः कश्चित् स्वजीवनं रक्षितुम् इच्छति, सः तद् नष्टयिष्यति,’ इति वदति येशुः ख्रीष्टः, अस्माकं प्रभुः न्यायाधीशश्च। अतः शीघ्रं कुरु, पुनरपि त्वां याचामि, हे शीघ्रं कुरु! त्यज सर्वान् नौकान्, यैः त्वं इदानीं ‘यदि न आगच्छति’ इति मन्यसे तटे पलायनार्थम्। तत् ‘यदि’ इति शब्दः त्वां विनाशयिष्यति। एतत् एव अन्तिमं परीक्षणं प्रलोभनञ्च अस्ति। यथा अस्माकं प्रभुः अन्तिमप्रलोभने दैत्ये आचरत् तथा आचर। सः उवाच – ‘अत्र ह्यस्मात् प्रस्थातुं त्वम्, हे सैतान!’ ततः दैत्यः तं त्यजति। ‘पश्य, देवदूताः आगत्य तस्य सेवां कुर्वन्ति।’ एवं भविष्यति यदा त्वम् एतत् विजयं लप्स्यसे।”

GSAM 165मध्यरात्रि-आह्वानस्य शीघ्रकार्यम्

GSAM 165.1मध्यरात्रि-आह्वानस्य सन्देशस्य शीघ्रता, शक्तिः, प्रभावश्च विषये यथार्थधारणां लभामहे एन. साउथार्डस्य वचनैः, यः “Midnight Cry” इति पत्रिकायाः सम्पादकः आसीत्, यस्याः उद्धरणं पूर्वमेव कृतम्। ३१ अक्टोबर् १८४४ तमे दिनाङ्के प्रकाशिते प्रतिलिपौ सः वदति—

GSAM 165.2“प्रथमतः निश्चितकालः प्रायेण प्रतिषेधितः; किन्तु तस्य घोषणे अजेयशक्तिः अस्ति इव अभात्, या सर्वान् स्वस्याः पुरतः पातितवती। सा चक्रवातोपमवेगेन भूमौ व्याप्य, विभिन्नेषु दूरदेशेषु च हृदयानि प्रायः समकालमेव स्पृष्टवती, यथा केवलं ईश्वरसहितत्वेन एव व्याख्यातुं शक्यते। सर्वत्र हृदयस्य गभीरं अन्वेषणं च आत्मनः उच्चस्वर्गे समक्षं विनम्रतां च उत्पादितवती। तत् जगत् वस्तूनां प्रति स्नेहत्यागं, विवादवैरयोः च निवारणं, पापस्वीकारं, ईश्वरस्य पुरतः आत्मनः पतनं, क्षमाप्रार्थनायै स्वीकृतिप्रार्थनायै च पश्चात्तापपूर्णं हृदयभङ्गं युक्ताः प्रार्थनाः च उत्प्रेरितम्। तत् आत्मनः नम्रतां च प्रणामं च यत् पूर्वं वयं कदापि न दृष्टवन्तः, उत्प्रेरितम्। यथा जोएलद्वारा ईश्वरः आज्ञापयत् यदा ईश्वरस्य महान् दिनः समीपः स्यात् तदा वस्त्राणां न, हृदयानां छिद्रणं जातम् तथा उपवासशोकविलापयुक्तं प्रभोः प्रति प्रत्यागमनं जातम्। यथा जकर्याहस्य वचनेन ईश्वरः उक्तवान्, तथा तस्य पुत्रेभ्यः कृपाप्रार्थनयोर्भावः प्रवह्यत; ते यं विद्धवन्तः तम् अपश्यन्, भूमौ महती शोकविषादः जातः, प्रत्येकं कुलं पृथक्, तस्य भार्याः अपि पृथक्; ये च प्रभोः प्रतीक्षन्ते ते आत्मनः तस्य पुरतः पीडितवन्तः।”

GSAM 166अलौकिकशक्त्या प्रेरिताः जनाः

GSAM 166.1पुनश्च अस्य उत्तेजकस्य उद्घोषस्य विषये सः वदति—

GSAM 166.2“अस्माभिः मन्यते यत् एतत् मानवकृत्येण अतिशयेन निर्लिप्तम् आसीत्, यतः वयं तं केवलं ‘मध्यरात्रि-आह्वानस्य’ पूर्तिरूपेण पश्यामः, वरस्य विलम्बस्य कन्यानां तन्द्रानिद्रयोश्च अनन्तरं, यदा ताः सर्वाः उत्थाय स्वदीपान् सज्जीकर्तुम् अपेक्षिताः आसन्। च अन्तिमं कर्म सम्पन्नं इव दृश्यते; यतः पूर्वं कदापि न आसीत् यदा तत्तदागमनसमूहाः प्रभोः आगमनार्थम् इत्थं सुसज्जाः आसन्।”

GSAM 166लौकिकसंपत्तिविसर्जनम्

GSAM 166.3आगमनसिद्धान्तस्य उत्साहप्रदघोषणेन बहवः स्वलौकिकसंपत्तिं त्यक्त्वा तस्य द्रव्येण सार्वजनिकवक्तॄणां श्रमे पोषणार्थं, मुद्रितपत्रिका-पुस्तिकाप्रसारणार्थं वा, दरिद्राणां आवश्यकतापूर्त्यर्थं च उपयोगं कुर्वन्तः; एवं ते विश्वे स्वसत्यनिष्ठस्य च उत्कटतायाः उत्तमं प्रमाणं प्रददुः। ये च स्वलौकिकसंपत्तौ आसक्ताः, कार्यस्य कृते विशेषं त्यागं न कृतवन्तः, ते लोकेभ्यः स्वघोषितं न विश्वसन्ति इति चिह्निताः। उदाहरणार्थं अहं प्रश्नस्य उभयोः पार्श्वयोः द्वे उदाहरणौ प्रदास्यामि।

GSAM 166आलुकक्षेत्रम्

GSAM 166.4प्रथमं उदाहरणम् अस्ति न्यू इप्स्विच् (न्यू हैम्पशायर्) इत्यत्र वसतः हेस्टिङ्ग्स् इति नामधेयस्य श्रद्धालोः, यस्य शोभन-आलुकानां विशालं क्षेत्रं आसीत् यत् सः अनखन्नितम् एव अवशिष्टवान्। तस्य समीपवासी तेषां विषये चिन्तिताः अभवन्, ते तस्मै आगत्य निःशुल्कं तान् खनित्वा भूमिगतकोष्ठके स्थापयितुं प्रस्तावयन्, यदि सः अनुमतिं दास्यति, “यतः,” ते उक्तवन्तः, “ते तव आवश्यकाः भवेयुः।” “न!” इति श्रीमान् हेस्टिङ्ग्स् उवाच, “तद् आलुकक्षेत्रं प्रभोः शीघ्रप्रत्यागमने मम श्रद्धां प्रचारयतु इत्यहम् इच्छामि।”

GSAM 167.1तस्मिन् शरदि, यथा Claremont (N.H.) Eagle, New York True Sun च अन्यैः बहुभिः सार्वजनिकपत्रिकाभिः ज्ञायते, आलुकसस्यस्य “आलुकपूतिरोगेण” प्रायः सर्वथा नाशः अभवत्। Sun पत्रिकायाम् उक्तम् – “कति दुःखदं ज्ञातुं यत् अस्य मूल्यवानस्य खाद्यफलस्य समग्रसस्यं क्षयेण विनष्टम्। फिलाडेल्फियापत्रस्य एकः संवाददाता वदति तत्र राज्ये आलुकसस्यं नष्टम्। केवलं मेन् प्रदेशात् अल्पा परिदेवना श्रूयते, परन्तु तत्र अपि सस्यं रोगेण न विमुक्तम्।”

GSAM 167.2शरद् ऋतुः सौम्या आसीत्, श्रीमान् हेस्टिङ्ग्सस्य आलुकाः च नवम्बर् पर्यन्तं भूमौ एव अवशिष्टाः; अतः तेषां किञ्चन अपि क्षयः न अभवत्। फलतः सः स्वयम् च स्वदुर्भाग्यग्रस्तसमीपवासिनः ये गत-अक्टोबर् मासे तस्य कल्याणार्थं अतिशयेन चिन्तिताः आसन्, ते च वसन्ते तस्मादेव बीजालुकानि क्रेतुं बाध्याः भूत्वा उत्तममूल्यं दातुं हृष्टाः अभवन्, स्वस्य तेषां च कृते प्रचुराणि आलुकानि प्राप्तवान्। यत् ते श्रीमान् हेस्टिङ्ग्साय महाविपत्तेरूपं भविष्यति इति मन्यन्ते, तत् ईश्वरः लौकिकं आशीर्वादं परिवर्तयत्, न केवलं तस्मै, अपितु तस्य समीपवासिभ्यश्च।

GSAM 167स्वश्रद्धां निराकृतवान्

GSAM 167.3द्वितीयः उदाहरणः मम निवासस्थाने अभवत्। सः चर्च्-सदस्यः आसीत् यस्य १८४४ तमे वर्षे शरद् ऋतौ प्रभोः आगमनस्य विषये सभायाम् बहु भाषितम् आसीत्। सः महत् सम्पत्तिमान् आसीत्, च अन्येषु वस्तुषु वसन्ते विपण्याय यथोचितवयस्कानि बहूनि सूकरानि धारयत्। मम एकः मातुलः, यः धार्मिकत्वं न प्रतिजानन् पशूनां क्रयविक्रये व्यवसाये आसीत्, सः एतस्मै आत्मघोषित-आगमनवादिनि सूकरान् क्रीतुम् आगत्य तं अवगतम् यत् सः तान् विक्रेतुम् न इच्छति, यतः सः तान् आगामिवसन्तपर्यन्तं “पोषणार्थसूकरान्” इति धारयितुम् इच्छति। मातुलः मम पितामहं, यः आगमनवादी-श्रद्धालु आसीत्, आगत्य उक्तवान् – “सः पुरुषः यत् आत्मघोषयति तत् न विश्वसति।” “किमर्थम्?” पितामहः पृच्छत्। “यतः,” मातुलः उवाच, “सः वदति प्रभु आगमिष्यति, अस्मिन् शरदि जगत् अन्त्यं भविष्यति, परं सः स्व सूकरान् आगामिवसन्तपर्यन्तं धारयितुम् इच्छति। मया सह संभाषणं कर्तुं न युक्तम्; सः एतस्मिन् एकं अपि शब्दं न विश्वसति।”

GSAM 168अतिविलम्बेन प्रदत्तानि साधनानि

GSAM 168.1केचन पुरुषाः आसन् ये स्वसाधनानि दृढतया धारयन्, कार्यप्रसारणाय तत् उपयोक्तव्यम् इति बोधेन सर्वदा संघर्षमाणाः, यावत् निवेशाय अतिविलम्बः अभवत्। तादृशाः सन्देशमुद्रणे संलग्नान् समीपं आगत्य अश्रुपूरितैः नेत्रैः स्वधनं स्वीकर्तुं आग्रहयन्, परन्तु प्रत्युत्तरम् आसीत् – “अतिविलम्बः! यावत् अन्त्ये पूर्वं वयं सर्वं मुद्रणसामग्रीं वितरितुं शक्नुमः, तावत् वयं तस्य मूल्यं दत्तवन्तः स्म। वयं रात्रिदिने च सञ्चालयितुं बहूनि शक्ति-मुद्रणयन्त्राणि भाडया गृह्णीतवन्तः स्म; अधिकं धनं न वाञ्छामः।” एकः प्रत्यक्षदर्शी मम साक्ष्यं दत्तवान् यत् सः दृष्टवान् पुरुषान् Voice of Truth इत्यस्य प्रकाशकस्य समक्षं मेजस्य उपरि सहस्राणि डॉलर्स् स्थापयन्तः, चित्तक्लेशेन तं धनं गृह्णीतुं प्रयोक्तुं च याचन्तः। प्रत्युत्तरम् आसीत्, “अतिविलम्बः! अधुना भवतः धनं न वाञ्छामः! तत् प्रयोजयितुं न शक्नुमः!” ततः ते पृच्छन्ति – “किं एतत् दरिद्रेभ्यः न दातुं शक्यते?” उत्तरं तदेव – “यैः वयं प्राप्नुमः तेषां सर्वेषां तात्कालिक-आवश्यकतायै व्यवस्था कृतवन्तः स्म।” मनःक्लेशेन ते पुरुषाः स्वधनं गृह्णन्ति, घोषयन्ति च यत् तेषां अविश्वासात् च लोभश्च, यस्मात् ते ईश्वरकार्ये यदा धनस्य आवश्यकता आसीत्, तत् च सहर्षम् उपयुक्तम् अभविष्यत्, तदा तत् रोद्धवन्तः, तस्मात् ईश्वरस्य क्रोधः तेषां उपरि आसीत्।

GSAM 168पालकाः नियुक्ताः

GSAM 168.2ये जनाः स्वस्य सस्यानि अकर्तितानि तथा दुकानानि निर्जनानि त्यक्त्वा मुद्रितपृष्ठानि वितरितुं वा गृहात् गृहं जनान् संभाषितुं प्रार्थितुं च यतन्ते, तेषां चरित्रसिद्धान्तौ आलोचनातीतौ आसीताम्। जनाः न संशयं कुर्वन्ति यत् एते नराः स्त्रीश्च यत् वदन्ति तत् सर्वं विश्वसन्ति, अपि च तेषां सह एव एतादृशः सामर्थ्यः आसीत् यत् सत्यहृदयाः तेषां वाक्येषु न विरोधं कर्तुं न च प्रतिरोधं कर्तुं शक्नुवन्। एवं सहस्राणि जनाः सत्ये श्रद्धां प्राप्तवन्तः, ईश्वरस्य दयां अन्विष्य प्राप्तवन्तः।

GSAM 169.1उपहासकः पापी च लौकिकः नाममात्रविश्वासी च तथापि अभिमतवन्तौ यत् आगमनप्रकाशनानां वितरणकार्यं निरोद्धव्यम्। एते ये ग्रामपरिसरं वा सम्पूर्णं जनपदं गृह्णन्तः आगमनसिद्धान्तेन गृहगृहं गच्छन्ति, व्यवसायान् कुटुम्बान् च उपेक्ष्य, ते स्वबुद्धिव्यभिचारिणः इति मन्यन्ते, अतः तेषां रक्षकाः नियुक्तव्याः। विश्वासिभिः प्रदर्शितानि इत्यभिहितानि मनोरोगलक्षणानि (ये केवलं स्वसहमानवानां मोक्षार्थं कर्म कुर्वन्ति, न तु व्यवसायत्यागात् स्वकुटुम्बानां क्लेशस्य प्रमाणम्), ते मनोरोगस्य अपर्याप्तानि प्रमाणानि आसन्; अतः अल्पाः एव जनाः संरक्षकाणाम् अधीनाः स्थापिताः। वर्तमानकाले विरोधिनः यया सहजभाषया तद् वदन्ति, तेन बहूनि उदाहरणानि सन्ति इति मन्येत्; तथापि मम षट्पञ्चाशद्वर्षाधिकपर्यन्तं आगमनवादि-उपदेशकेन कृतकार्येषु केवलं द्वे मिलरिट्स् इति नामधेययोः मिलरवादिनोः रक्षकाधीनतायां स्थापितयोः प्रकरणानि मया दृष्टानि। एतानां संक्षिप्तपरिचयः अनुचितः न स्यात्।

GSAM 169तस्य स्वपालकः

GSAM 169.2प्रथमः प्रसङ्गः न्यू यॉर्क्-राज्ये अभवत्, यत्र अहं वसामि तत्र त्रिंशत् मीलात् अल्पदूरे। एकः पुरुषः, यस्य मूल्यं प्रायः एकशतसहस्रं डॉलर् आसीत्, आगमनसिद्धान्तं स्वीकृतवान्। सः अस्य धनस्य प्रायः अर्धं स्वपत्नीपुत्रेभ्यः दत्तवान्, ये तस्मिन् श्रद्धायाम् सह न आसन्। शेषं धनं यथायोग्यं स्वयमेव उपयोक्तुं मम इति मन्यत्; यतः तस्य किञ्चित् अंशः आगमनकार्ये प्रयुक्तम्, तस्य पुत्राः विरोधं कुर्वन् न्यायाधीशं समाश्रित्य पितुः अभिभावकः नियोक्तव्यः इति याचितवन्तः। न्यायाधीशेन तेभ्यः सम्पत्तिव्यवस्थापनकर्तव्याणि अधिकारश्च विवृतानि, ततः सः तान् पृच्छत् यं नियुक्तुम् इच्छन्ति तं नाम निर्दिशन्तु इति। किञ्चित्कालं परस्परं विचारयित्वा ते निश्चितवन्तः यत् ते न जानन्ति कश्चन पुरुषः येन ते सम्पत्तिं विश्वासपूर्वकं दातुं शक्नुवन्ति, न्यायाधीशाय च प्रतिवेदितवन्तः यत् ते पितरं स्वपालकत्वाय निर्वाचितवन्तः। न्यायाधीशः तं पुरुषं अभिमुखं कृत्वा उक्तवान् – “श्रीमान् _____, तव पुत्रैः त्वां स्वसम्पत्तिव्यवस्थापनाय योग्यं पुरुषं इति निर्वाचितवन्तः। यावत् त्वं न्यायालये आगतः, तावत् तव कार्येषु पूर्ववत् एव स्थितिः अस्ति।”3

GSAM 170हास्यपरिस्थितिः

GSAM 170.1अन्यः प्रकरणः टोप्शैम् (मेन) इत्यत्र स्थितायाः स्टॉक्ब्रिज् हाउलैण्डस्य आसीत्। सः तस्य प्रदेशस्य श्रेष्ठशिल्पिकेषु एकः आसीत्, चक्कीनां सेतूनां च निर्माणे निपुणशिल्पी आसीत्। अस्मिन् “मध्यरात्रि-आह्वान”-आन्दोलने श्रीमान् हाउलैण्डः अश्वारूढः कतिपय ग्रामपरिसराणि व्याप्य गृहगृहं आगमनप्रचारपत्रिकाः च पुस्तिकाः च वितरन् आसीत्, यत् विरोधकानां उपहासकानां च महतीं क्लेशं जनयत्, ते च आक्षेपं कुर्वन् यत् अस्मिन् पत्रवितरणे सः स्वव्यवसाये उपेक्षः कृतवान्। तस्मात् ते तत्क्षणात् संरक्षकस्य नियुक्तिं कृत्वा, संरक्षकः अपेक्षात् अधिकं कर्म प्राप्तवान् यतः श्रीमान् हाउलैण्डः सर्वे करसंग्राहकाः तथा ये च सर्वे देयधनस्य लेखान् गृहीत्वा आगच्छन्ति तान् तस्य समीपे प्रेषितवान्; “यतः,” सः उक्तवान्, “मां कस्यापि व्यवहारे कर्तुं समर्थः इति न मन्यते।” ततः शीघ्रं जनपदः केनेबेक् नद्याः उपरि सेतुं निर्मातुम् इच्छत्—यः सेतुः वसन्ते उद्रेकजलप्रलये तैरमानहिमप्रवाहे अपि दृढतया स्थितुम् अर्हति। जनपदप्रशासकाः नगरस्य च निर्वाचिताः निर्णयं कृतवन्तः यत् स्टॉक्ब्रिज् हाउलैण्डः एव तस्मिन् कार्ये योग्यः पुरुषः। यदा ते तस्य कृते सेतुनिर्माणनिर्देशैः संविदानपत्रैश्च सह आगताः, सः व्यङ्ग्येन उक्तवान्— “महोदयः, भवन्तः मम पालकं प्रति गन्तुम् अर्हन्ति। भवन्तः जानन्ति यत् अहं स्वव्यवहारपालनाय अपि अयोग्यः इति मन्यते, किं तु भवन्तः मम समीपे सेतुनिर्माणाय आगच्छन्ति!” इति। विवेकीभ्यः एतत् किंचित् अतिहास्यकरम् आसीत्, अतः संरक्षकत्वं अकस्मात् समाप्तम्। एवमेव पर्याप्तम् यत् तस्य पीडकाः अन्यायपूर्णं अनावश्यकं च आचरणं कृत्वा अनन्तरं अतीव नम्रतया क्षमायाचनां कृतवन्तः।

Notes

  1. मत्ती २५:६, ७। ↩
  2. दानियेलः ९:२५; एज्रा ७:२१–२६; ९:९; नेहेम्याह १:३; २:१२–१७ पश्य। ↩
  3. यद्यपि व्यक्तिं तथ्यानि च अहं सम्यक् जानामि, नाम प्रदातुं मम स्वातन्त्र्यं नास्ति। ↩

Note

Back