Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
03 / 29
03 / 29

अध्यायः २ — मोक्षयोजना प्रकाशिता

John Norton Loughborough

GSAM 38.1“आशायाः विलम्बः हृदयं व्याधितं करोति; यदा तु अभिलाषा साधिता भवति तदा सा जीवितवृक्षवत् भवति।”1 “यथा सैन्येषु प्रभुः वदति—अल्पकाले पुनरपि एकवारम् अहं स्वर्गं पृथिवीं समुद्रं च शुष्कभूमिं च कम्पयिष्यामि; सर्वजातीन् कम्पयिष्यामि च सर्वजातीनां अभिलाषा आगमिष्यति; अहं च एतत् गृहं महिमाभिः पूरिष्यामि इति सैन्येषु प्रभुः वदति।”2

GSAM 38.2यदा आदमः ईडनस्य उद्यानात् जीववृक्षात् च निष्कासितः, तदा स्त्रीबीजविषये सैताने प्रति उक्तं “तव शिरः भङ्गयिष्यति” इति वाक्यम् सैतानस्य अन्त्यपराजयाय तस्य कपटयोजनानां च ध्वंसनाय जीववृक्षपुनरागमनाय च आशां दत्तम्। अपेक्षितः—प्रतिज्ञितबीजः—एवं “सर्वजातीनां अभिलाषा” अभवत्।

GSAM 38.3उपरोक्ते हग्गायस्य उद्धरणे दृश्यते यत् आगमः एतस्य इच्छितस्य तस्य कालस्य सह सम्बन्धितः यदा प्रभुः स्वर्गं च पृथिवीं च कम्पयिष्यति। पौलः हिब्रूभ्यः लिखन् तं कम्पनं भविष्ये स्थापयन् उक्तवान्— “पुनरपि एकवारं न केवलं पृथिवीं कम्पयिष्यामि, अपि तु स्वर्गं अपि। च एतत् वाक्यम् पुनरपि एकवारम् इति, कम्प्यमानानां निर्मितानामिव वस्तूनां अपसारणं सूचयति, यथा यानि अकम्पनीयानि तानि एव अवशिष्टानि भवेयुः। अतः वयं यत् अकम्पनीयं राज्यं प्राप्तवन्तः स्म, तस्मात् अनुग्रहं धारयेम, यत् वयं ईश्वरस्य ग्रहणीयेन भक्तिपूर्वकं च भययुक्तं च सेवां कुर्मः।”3 एषा भाषा एकस्य कम्पस्य, यः अद्यापि आगन्तव्यः, ईश्वरस्य राज्यस्य अन्तिमस्थापनस्य समीपसंबन्धे स्थापयितुं दृश्यते, ख्रीष्टेन प्रतिज्ञातबीजेन “सर्वजातीनां अभिलाषा” इति ख्यातेन अधस्तात्।

GSAM 39.1ख्रीष्टेन साध्यं पुनरुद्धारं एतेषु अन्तिमदिनेषु ये सर्वे समग्रं पवित्रशास्त्रं पुरतः उद्घाटितं पश्यन्ति ते स्पष्टतया पश्यन्ति। प्राचीनेषु तु तथा न आसीत्। प्रभोः वचनं तेभ्यः आगतम् – “नियमः अनुनियमम्, नियमः अनुनियमम्; रेखा अनुरेखा, रेखा अनुरेखा; अत्र किंचित्, तत्र किंचित्।” 4 एवं तेषां उद्धारयोजनाप्रकाशने तद् धर्मात्मानां पथवत् आसीत्, “यथा दीप्तिमान् प्रकाशः यः परिपूर्णदिनपर्यन्तं अधिकं अधिकं दीप्तिमान् वर्धते।” 5 अतः तस्य प्राचीनजनानां प्रति योजनायाः क्रमशः उद्घाटनस्य संक्षिप्तं अनुगमनं अतीव रोचकं भवति।

GSAM 39प्रारम्भे विलम्बः न प्रकाशितः

GSAM 39.2ईश्वरः ताभ्यां आशां प्रथममेव न विलम्बितवान्, न च हृदयान् दुःखितान् कृतवान्, यत् प्रतिज्ञातबीजे आशाफलप्राप्तिः शतशः वर्षाणि यावत् भविष्यति इति तथ्यं प्रकाशयित्वा। अभिलेखिततथ्यानि अवलोक्य वयं मन्यामहे यत् ते प्रथमजातशिशुं एव बीजं इति मन्तुम् अनुमताः आसन्, तथा च शीघ्रमेव कथमपि एडेनं पुनरुत्थाप्य ते पुनः जीवनवृक्षस्य प्रवेशं प्राप्स्यन्ति इति। यदा काइन् जातः तदा हव्वा उवाच – “मया प्रभोः पुरुषः प्राप्तः।”6 केचन हिब्रू-विद्वांसः साक्ष्यन्ते यत् यथावत् पूर्णतया चानुवादिते पाठे एवमेव पठ्यते – “मया पुरुषः प्राप्तः, प्रभुः।” अर्थात् एषः बीजः यः सैतानं पराजयितुं प्रभुकार्यं कर्तुं आगतः। यदा अबेलः जातः तदा हव्वया एतादृशं वाक्यं उक्तवती इति कश्चित् अभिलेखः नास्ति। सा स्वाभाविकतया मन्येत यत् ज्येष्ठः एव प्रतिज्ञां पूरयिष्यति। यदा च काइनस्य चरित्रं विकसत् तदा तस्या आशाः क्षीणाः मृतवन्तः च, यतः सा तस्य दुष्टमार्गं दृष्टवती यः अन्ते भ्रातृहत्यायाः कारणम् अभवत्। अबेल् हतः पूर्वम् ते तेषां हितार्थम् भविष्ये कर्तव्यस्य बलिदानस्य किञ्चित् प्रकाशं ज्ञानञ्च प्राप्तवन्तः स्युः; यतः अबेल् दैवप्रज्ञप्तेन स्वमेषकं बलिदानार्थं आनयत्, काइन् च भ्रातृसमानशिक्षितः भूमिफलानां बलिदानं आनयत्, यत् क्रोधेन ईर्ष्यया च युक्तम् आसीत्। अबेलस्य हविः काइनस्य हविः अपेक्षया अधिकं स्वीकृतम् आसीत्, यतः सा श्रद्धया कृता आसीत्। तस्य विषये पौलः लिखति— “मृतः अपि सः वदति।”7

GSAM 40किं सेथः बीजः अस्ति?

GSAM 40.1अबेलस्य हत्यायाः अनन्तरम् सेथः जातः, तदा आशा पुनरुत्थिता। यतः हव्वा उवाच – “देवः मम काइनेन हतः अबेलस्य प्रतिस्थाने मम अन्यं बीजं नियुक्तवान्।”8 पश्चात् सेथः आदमात् वंशपरम्परायाम् गणितः। (पश्यत उत्पत्ति ५:३) काइन् यः वास्तविकः ज्येष्ठः, वंशपरम्परायाम् न गणितः। संभाव्यते यत् हव्वा मन्यत् सेथः इदानीं प्रतिज्ञितबीजः इति। अभिलेखात् दृश्यते यत् सेथस्य जन्मनन्तरम् मनुष्याः स्वयम् ईश्वरनाम्ना आह्वयितुम् आरब्धवन्तः। (उत्पत्ति ४:२६ टिप्पणी पश्यत।) सम्भवतः ते मन्यन्ते यत् सेथः एव अन्तिमः शासकः ईश्वरः भविष्यति, स च सैतानस्य अतिक्रमितं राज्यं ध्वंसयिष्यति।

GSAM 40नोआधिष्ठितः आशाकेन्द्रः

GSAM 40.2आदामात् नोआजन्मपर्यन्तं घटनानां संक्षिप्तवृत्तान्ते वंशपरम्परायाः विवरणं एव प्रायः दत्तम्। नोआजन्मने (पार्श्वटिप्पण्यां “धर्मनिष्ठः” इति) पुनः आशा उत्पन्ना, जनाश्च उक्तवन्तः – “एष एव अस्माकं कर्मक्लेशयोः च हस्तश्रमयोः च सान्त्वना दास्यति, यतः प्रभुना भूमिं शापिताम्।”9 दैवीवचनं कथं वा मार्गेण तेषां सांत्वनायाः अपेक्षा आसीत् इति मौनम् अस्ति; किन्तु आशा आसीत् यत् भूमौ शापः कतिपयान् प्रकारेण शम्येत्। नोआस्य युगे यदा मनुष्याः पापेन हिंसया च जगत् पूरयिष्यन्ति, तदा प्रलयेन मानववंशः पृथिव्याः विनश्येत्, केवलं नोआः स्वकुटुम्बेन सह विनाशात् रक्षिताः इति पापदुष्टतायाः ज्ञानम्, तथा च सः शतविंशतिवर्षाणि आगामिनः प्रलयस्य विषये जगत् चेतावनीं दातुम् नियुक्तः आसीत् इति तथ्यम् च तेषां सर्वे गोपिताः।

GSAM 41बाबेलस्य निर्माणम्

GSAM 41.1प्रलयानन्तरम् नोआ द्वारा जनाः पृथिवीं पुनर्भरितुं आज्ञापिताः; किन्तु ते यदा वृद्धिं प्राप्तवन्तः, तदा ते प्रभोः शासनयोजनां अस्वीकारितवन्तः। निमरॉड् बाबेलस्य राज्यं संस्थापितवान् (पश्चात् बबीलोन् इति ख्यातं, पृथिव्यां प्रथमं शासनम्)।10 किञ्चित्कालात् जनाः स्वनाम्नि प्रसिद्धिं कर्तुं तथा विसृजनं निरोधयितुं बाबेलस्य स्तम्भनिर्माणं आरब्धवन्तः, यत् नोआस्य माध्यमेन ईश्वरः तान् उपदिशत् तत् पूर्णतया विपरीतम् आसीत्। ईश्वरस्य स्वयम् इच्छितान् सिद्ध्यर्थं धैर्येण प्रतीक्षां न कुर्वन्तः, ते स्वयमेव कार्यं गृह्णन्तः, तदा ईश्वरः तेषां भाषां विक्षिप्तवान्, एवं ते विसृताः।

GSAM 41अब्राहामः जगतः उत्तराधिकारी

GSAM 41.2नोआत् दशमवंशपर्यन्तं संक्षिप्तवृत्तान्तं अनुसृत्य अब्राहामस्य आह्वानं दृश्यते, यस्मै प्रभुः उक्तवान् – “यत् भूमिं त्वं पश्यसि सर्वं त्वां दास्यामि, तव च वंशजैः चिरंतनम्। अहं च तव वंशजं पृथिव्याः धूलिवत् करिष्यामि; यदि कश्चित् पृथिव्याः धूलिं गणयितुं शक्नोति तर्हि तव वंशजः अपि गण्यन्ते।” उत्तिष्ठ, भूमौ दीर्घतया च प्रस्थतया च विचर; यतः अहं तां त्वयि दास्यामि।11 एतत् अब्राहामाय भूमिं स्वाम्यर्थं दास्यमिति प्रतिज्ञां दत्तवन्तः अपि, प्रभुः तं निश्चितां कृतवान् यत् स म्रियते। पौलः वदति सः निर्गतः “यत् स्थानं सः पश्चात् वारिस्यर्थं गृह्णीयात्।”12 प्रतिज्ञायाः पूर्त्यर्थं प्रश्नः निःसंशयं ईश्वरदर्शने अब्राहामाय स्पष्टतया प्रकाशितः, यतः सः “अधिष्ठानयुक्तं नगरं यस्य निर्माता च स्थापकश्च ईश्वरः अस्ति” इति अपेक्षत्।13 रोमन्स् ४.१३ मध्ये उक्तम् यत् प्रतिज्ञा आसीत् “सः जगत् उत्तराधिकारी भविष्यति”; न तु वर्तमानस्थितौ, किन्तु शीघ्रं वा विलम्बेन पुनर्जीवित्वा।

GSAM 42.1मानवीयदृष्ट्या अब्राहामः कथं प्रतिज्ञितबीजं स्वसन्ततिः स्यात् इति न पश्यत्। अतः सः स्वपरिचारकं एलिएजरं बीजं इति निर्दिष्टवान्। प्रभुः अवदत्—न तथा; किन्तु यः तव स्वगर्भात् उत्पद्यते स एव भविष्यति। अथ प्रभुः तस्मै प्रकाशयितुम् आरभते यत् तस्य वंशस्य अन्तिमकृत्यं तत्क्षणात् सिद्धं न भविष्यति। सः अब्राहामाय उक्तवान् – “तव वंशजाः परदेशे यस्तेषां नास्ति तत्र परदेशिनो भविष्यन्ति, तेषां दास्यानि कुर्वन्ति; च ते चतुःशतं वर्षाणि तान् पीडयिष्यन्ति। त्वं च शान्तिपूर्वकं स्वपितॄणां समीपे गमिष्यसि; सुवृद्धावस्थायां च समाधिं प्राप्स्यसि।”14

GSAM 42.2अब्राहामस्य भार्या प्रतिज्ञायाः शीघ्रसिद्ध्यर्थं अविवेकीं योजनां प्रस्तावयत्; किन्तु यदा इसहाकः, अब्राहामस्य च सारायाः विधिवत् पत्नीजात् पुत्रः, जातः, तदा प्रभुः इश्माएलस्य च तस्य माता हागरस्य विषये उक्तवान् – “एतां दासीं च तस्याः पुत्रं च निष्कासय।”

GSAM 42.3यज्ञवेद्युपरि इसहाकस्य अर्पणविश्वासे अब्राहमस्य परीक्षायाम् सः मृतानां पुनरुत्थानस्य विषये पाठं अवगतम्। तस्य विषये उक्तम् – “सः मन्यत् यत् ईश्वरः तं [इसहाकम्] मृतकाणां अपि पुनरुत्थापयितुं समर्थः; यतः सः तं रूपकेन अपि प्राप्तवान्।”15

GSAM 42यथार्थबीजः

GSAM 42.4एकस्मिन् काले अब्राहामाय निर्देशितम् आसीत् यत् यथार्थबीजः, येन सर्वे राष्ट्राः धन्येयाः स्युः, यद्यपि मांसलतः तस्य वंशजः स्यात्, तथापि सः परमेश्वरस्य ख्रीष्ट एव भविष्यति; यतः प्रभुः तस्मै न उक्तवान् “बहूनां इव बीजानि इति, किन्तु एकस्य इव, च तव बीजाय यः ख्रीष्टः अस्ति” इति।16 पौलः प्रेरितः अस्मिन् विषये उक्तवान् – “शास्त्रं पूर्वमेव अवगच्छत् यत् ईश्वरः श्रद्धया अन्यजातीयान् धर्मिणो गणयिष्यति; अतः पूर्वमेव अब्राहामाय सुसमाचारं प्रचारयामास, उवाच – त्वयि सर्वजातीनां आशीर्वादः भविष्यति।”17 अब्राहामाय दत्तं वचनं इशाकाय तस्य च वंशेऽपि18 पुनरुक्तम्, तथा याकोबाय अपि।19

GSAM 42.5याकोबस्य द्वादश पुत्राः आसन्, अतः स्वाभाविकरूपेण प्रश्नः उद्भवति—कस्मात् मार्गेण सत्यबीजस्य वंशपरम्परा अनुस्यूता भवेत्? याकूबैः स्वपुत्रेषु प्रदत्ते प्रेरिते साक्ष्ये विषयः निराकृतः— “शिलो आगमनात् पूर्वं दण्डः यहूदात् न वियुज्यते, न च पादयोः मध्ये विधिप्रवर्तकः; तस्मै जनानां समागमः भविष्यति।”20 अस्य पूर्त्यर्थं अत्र अवगन्तव्यम् यत् इस्राएलिनः यद्यपि विविधराष्ट्रेभ्यः अधीनाः आसन्, तथापि तेषां सान्हेद्रिन् संस्थापनं अनुमतम् आसीत्। एवं यहूदा—यहूदीजातिः यहूदात् नाम्ना विख्याता—यावत् शिलो (ख्रीष्टः) न आगतः, तावत् तेषां शासनव्यवस्थायाम् किञ्चित् अधिकारः आसीत्।

GSAM 43गुप्तकालः

GSAM 43.1कुलपितरः पुनरुद्धारस्य च प्रतिज्ञातबीजस्य च विषये किञ्चित् ज्ञानमधारयन्; किन्तु सः कदा वा कियत्कालानन्तरम् आगमिष्यति इति तेषां अद्यापि अज्ञातम् आसीत्। यदा याकोबस्य सन्ततयः मिस्रदेशे बहुलतया वर्धिताः, तदा अस्सिरियः—फाराओ (यशायाह ५२:४)—यः “यूसुफं न जानात्”21 तान् उत्पीडितवान्, तेषां मनसः स्वाभाविकतया अब्राहामाय निर्दिष्टं ४०० (वास्तवतः ४३०) वर्षाणि—यावत् तेषां क्लेशकालः परदेशवासश्च—स्मृतिं प्रतिनिवर्तितम्, आशां कुर्वन्तः यत् एतेभ्यः विमोचनं प्रतिज्ञितं दायं प्राप्स्यन्ति।

GSAM 43.2यदा मोशस्य जन्म जातः तदा तस्य मातापितरौ दृष्टवन्तौ यत् सः “सुन्दरः शिशुः” आसीत्।22 तेभ्यः प्रकाशः दत्तः स्यात् यत् सः ईश्वरस्य अधस्तात् इस्राएलस्य क्रूरबन्धनात् विमोचकः भविष्यति। निःसंशयं एतत् ज्ञानं मोशाय प्रदत्तम्; यदा च चत्वारिंशत्-वर्षे सः पीडित-इस्राएलवासिभिः सह गन्तुम् पूर्णतया निश्चितवान्, तेषां दुःखं सहनं च कर्तुम्, न तु फाराओः कन्यायाः पुत्र इति कथितः भवितुम् इच्छन्, न च मिस्रस्य सिंहासनस्य उत्तराधिकारी इति,23 यदा च सः स्वजनानां पक्षे वादं आरब्धवान्, तेषां रक्षार्थं च एकं मिस्रदेशीयं हत्वा, ते तस्य कर्म न अवगच्छन् इति सः अतीव विस्मितः। “यतः सः मन्यत् स्वभ्रातरः अवगच्छेयुः यथा ईश्वरः तस्य हस्तेन तान् विमोचयिष्यति।”24

GSAM 44.1यदा इस्राएलिनां मिस्रत्यागाय प्रभोः समयः आगतः, ते निर्दिष्टे दिने एव प्रस्थातुम् आरब्धवन्तः। (निर्गमन १२:४०, ४१) ते मोशेन स्वस्य अन्तिमशासकं च प्रतिज्ञायाः बीजं इति न मन्यन्ते स्म, यतः स लेवीकुले आसीत्। किन्तु प्रेरिते भविष्यवाणौ याकूबः न उद्घोषितवान् यत् यहूदा एव तेषां शासकः भविष्यति यावत् शिलोहः आगच्छेत्?

GSAM 44“अहं तं पश्यिष्यामि, परं न अधुना।”

GSAM 44.2यदा इस्राएलिनः कनानां प्रति मार्गे आसन्, तदा मोआबस्य राजा बालाक् (लोटस्य वंशजः) बिलामं इस्राएलस्य शापार्थं आह्वयत्। प्रभुः तं शापं आशीर्वादेन परिवर्तयत्, यस्मात् ते अतिरिक्तप्रकाशं प्राप्तवन्तः, यः प्रकाशः कनानप्रवेशे एव सैतानस्य अधिग्रहणात् अन्तिमविमोचनं तत्क्षणमेव भविष्यति इति कल्पनां निराकर्तुं अभिप्रेतः आसीत्। शास्त्रवृत्तान्ते एवम् उक्तम् – बिलामः दैवदर्शने अवदत् – “अहं तं पश्यिष्यामि, परं न अधुना; अहं तं अवलोकयिष्यामि, परं न समीपे। याकोबतः तारका उदयिष्यते, इजराइलात् च राजदण्डः उत्तिष्ठति; स मोआबस्य कोणानां प्रहारं करोति, शेथस्य सर्वान् पुत्रान् च संहरिष्यति।”25

GSAM 44.3एतत् बहुबीजं यत् अब्राहामात् उद्भूतम्, तस्य विषये पौलः इदं उक्तवान् – “तस्मात् एकस्य एव, यः मृतसदृशः आसीत्, तत्रापि आकाशस्य तारकाणां इव अनन्तसंख्याः, तथा समुद्रतीरसिकतावत् अगणिताः उत्पन्नाः। एते सर्वे विश्वासे मृताः, प्रतिज्ञाः न प्राप्तवन्तः; परन्तु तान् दूरतः दृष्ट्वा, विश्वासित्वा, आलिङ्गित्वा च, स्वीकृतवन्तः यत् ते पृथिव्यां परदेशीयाः यात्रिकाश्च आसन्।”26

GSAM 44.4इस्राएलस्य हृदयं बिलामस्य “आशायाः पूर्णता न अधुना, न समीपे” इति पूर्वानुमानेन क्लान्तं वा निराशं भवितव्यम् न आसीत्; यतः प्रभुः अस्मिन् पूर्वानुमाने अल्पकाले पूर्वं स्वजीवनं प्रतिज्ञात्वा उक्तवान् यत् महिमान् अवस्था अन्ते आगमिष्यति। मोशेन सः उक्तवान् – “यथा अहं जीवन् अस्मि, तथा सर्वं पृथिवी प्रभोः महिम्ना पूरिता भविष्यति।”27 अब्बक्कूक् नामकस्य भविष्यवक्तारस्य काले, ८६३ वर्षाणि अनन्तरम्, एतत् एव सत्यं पुनरुक्तम्, परन्तु भविष्यत् घटना इव उक्तम्: “यथा जलैः समुद्रं आवृतम्, तथा पृथिवी प्रभोः महिमाज्ञानैः पूर्णा भविष्यति।”28

GSAM 45पवित्रस्थानसेवा सत्यस्य प्रतिरूपम्

GSAM 45.1यदा प्रभुः इस्राएलान् मिस्रदेशात् बहिरानयत् तदा सः समग्रशिबिरे स्वधर्मनियमानां विधानं उद्घोषयत् तथा स्वाङ्गुल्या शिलायाम् उत्कीर्णं प्रतिलिपिं तेभ्यः दत्तम् यतः ते अनवरतं तं रक्षकं पश्यन्तु यः अन्ते तेषां कृते आत्मबलिदानं करिष्यति तथा तस्य अमूल्यरक्तस्य प्रभावेण तेषां पापानां विनाशः स्यात् अतः सः मरुस्थले पवित्रस्थानं स्थापयत्। एतत् तम्बू वा पवित्रस्थानम्, तस्य समग्ररचनायाम्, मोशेभ्यः निर्दिष्टम् यत् सः यथाप्रकारं निर्मातुं यत् प्रभुः पर्वते तस्मै प्रदर्शितं प्रतिरूपम्।29 अस्मिन् पवित्रस्थाने सेवा ख्रीष्टस्य स्वर्गीय पवित्रस्थाने यथार्थसेवायाः छाया आसीत्।30 यद्यपि पवित्रस्थाने अर्पणेषु बलिदानेषु च ईश्वरस्य उद्देश्यः आसीत् मानवसमक्षं “आगामिषु शुभेषु वस्तुषु” छायां स्थापयितुम्,31 सैतानस्य प्रयत्नः आसीत् जनान् ख्रीष्टं तस्य च यथार्थसेवां त्यक्त्वा अर्पणं एव पश्यितुं प्रेरयितुम्, यत् केवलं उदाहरणरूपेण आसीत्। एवं सः तान् स्वकृत्येषु मोक्षाय विश्वासं कर्तुं प्रेरयितुम् यतत्।

GSAM 45.2ईश्वरस्य अभिप्रायः आसीत् स्वजनानाम्—इस्राएलिनाम्—राजा भवितुम्, तेषां युद्धेषु संग्रामं कर्तुम्, राष्ट्राणि च अधीनं कर्तुम्। तस्य शासनपद्धतिः आसीत्, यथा निम्नलिखितपाठेन प्रदर्श्यते: “यदा सः कनानदेशे सप्त राष्ट्राणि विनष्टवान्, तदा सः तेषां भूमिं शलाकापातेन तेभ्यः विभजितवान्। ततः सः तेभ्यः न्यायाधीशान् प्रायः चतुःशतपञ्चाशत् वर्षाणि यावत् दत्तवान् यावत् भविष्यवक्ता शमूएलः आगतः।”32

GSAM 45इस्राएलः राजानं याचते

GSAM 45.3इस्राएलवासिनः स्पष्टतया प्रभोः तेषां शासनपद्धतिं अप्रियाम् अभवन्। तथापि तस्य अभिप्रायः इच्छा च आसीत् यत् ते अन्येषां सर्वेषां समीपेभ्यः भिन्नाः विशिष्टाः जनाः स्युः। यदि ते तस्य आज्ञान् दृढतया अनुसृतवन्तः स्युः, तर्हि राष्ट्राणि अपि तेषां विषये उक्तवन्तः स्युः— “निश्चयेन एषः महान् राष्ट्रः प्राज्ञः च विवेकी च जनसमूहः अस्ति।” कः राष्ट्रः एतावद् महान् अस्ति यस्य देवः तेभ्यः समीपः यथा अस्माकं प्रभुः ईश्वरः सर्वेषु वस्तुषु येषां वयं प्रार्थयामः?33

GSAM 46.1तेषां असन्तोषे ते सामूएलम् याचितवन्तः यत् सः तेषां अधिपत्ये राजानं नियुक्तुम्। तदा प्रभुः सामूएलम् उक्तवान् – “ते मां अस्वीकारितवन्तः यत् अहं तेषां अधिपत्यं न कुर्वे।”34 पुनरपि ते सामूएलम् अधिकदृढतया उक्तवन्तः – “अधुना सर्वराष्ट्राणां इव अस्मान् न्यायार्थं राजानं नियुक्तय।”35 शमूएलः सावधानतया तेभ्यः अवदत् यत् यदि तेषां राजा भविष्यति तर्हि तेषां उपरि अत्याचारः आगमिष्यति; तथापि जनाः साम्वेलस्य वाणीं न श्रुतवन्तः, ते च अवदन्— “न, परन्तु अस्माकं राजा भवेत्, यथा वयं सर्वेभ्यः राष्ट्रेभ्यः इव स्याम; यथा अस्माकं राजा अस्मान् न्यायाधीशः भवेत्, अस्माभिः पूर्वं गच्छेत्, अस्माकं युद्धानां निमित्तं युध्येत।”36

GSAM 46.2ततः ते प्रायः पञ्चशतं वर्षाणि राजैः शासनं प्राप्तवन्तः। प्रथमं साउल्, दावीद्, सुलैमान् इत्येषां अधीनं एकराज्यरूपेण आसीत्; अनन्तरं इस्राएल तथा यहूदा इति द्वौ राज्यौ विभक्तौ। तेषां राज्ञां अल्पाः एव पुण्यवन्तः न्यायशीलाश्च आसन्, परन्तु अधिकांशाः दुष्टाः आसन्, ये जनान् मूर्तिपूजायाम् च महापापेषु च अनयन्। अतः जनाः न केवलं राजान् धारयित्वा परितः राष्ट्राणां सदृशाः आसन्, अपितु पापकर्मणि अपि तेषां सदृशाः आसन्, पितृदेवम् त्यक्त्वा मूर्तिपूजां च स्वर्गसैन्यानां च कुर्वन्तः।

GSAM 46.3प्रभुः होशेया-प्रवक्तारस्य मुखेण अस्मिन् राज्याधिकारिणि उक्तवान् – “हे इजरायेल, त्वं स्वयम् विनष्टः; परन्तु मयि तव सहाय्यम् अस्ति। अहं तव राजा भविष्यामि; सर्वेषु तव नगरेषु त्वां रक्षितुं अन्यः कः अस्ति? च तव न्यायाधीशाः येन त्वया उक्तम् – मम राजा राजपुत्राश्च दत्तु? अहं क्रोधेण तव राजा दत्तवान्, प्रचण्डक्रोधेण च तं अपहरत्।”37

GSAM 47विपरिवर्तितं राज्यम्

GSAM 47.1एषः राजशासनाधिकारः तावत् अन्ववर्तत यावत् खल्दीयाः यरूशलेमं दग्धवन्तः, मन्दिरपात्राणि अपहृतवन्तः, यहूदाजनान् बन्दिनः कृत्वा बबीलोनं नीतवन्तः, यत्र ते सप्ततिवर्षाणि यावत् स्थितवन्तः, यथा तेषां विरुद्धं पूर्वमेव भविष्यवाणीकृतम्। अस्य राजशासनाधिकारस्य समाप्ते, प्रभुः यहेज्केलभविष्यवक्तार्येण तेषां अन्तिमराजा सेदेकियाय उक्तवान्, “हे इजराएलस्य अपवित्र दुष्टाधिपते, यस्य दिनं आगतम् यदा पापस्य अन्तः स्यात्, इति प्रभु ईश्वरः वदति— मुकुटं अपहर्, मुकुटं च अपहर्; एतत् न पुनरपि समानम् भविष्यति; निम्नं उन्नय [बबीलोनस्य शासकं], उच्चं च अवनय [यहूदा-कुलात् आत्मोन्नतम् शासकम्]। अहं तद् विपरिवर्तयिष्यामि, विपरिवर्तयिष्यामि, विपरिवर्तयिष्यामि। यावत् तस्य अधिकारिणः आगमनम् न भवति, तावत् तद् न भविष्यति। ततः अहं तद् तस्मै दास्यामि।”38

GSAM 47.2एषः न्याय्यः शासकः, सत्यबीजः ख्रीष्टः अस्ति। तस्य विषये मीकाहः भविष्यवक्ता लिखितवान् – “हे पशुव्रजस्य अट्टालक, हे सियोनपुत्र्याः दृढदुर्ग, तव आगमिष्यति प्रथमं राज्यम् [पृथिव्याः राज्यम्, ख्रीष्टे पुनरुद्धृतम्]। राज्यं यरूशलेमपुत्र्याः आगमिष्यति।”39

GSAM 47.3यदा इस्राएले राजदण्डं त्यक्तम्, तदा सः बबीलोनराजस्य हस्ते प्राप्तः। यदा ते क्रमशः मेदो-पारस्या, ग्रीसस्य, रोमस्य च अधिपत्ये आसन्, तदा राज्यं त्रिवारं विपरिवर्तितम्। रोमसम्राजः सीज़र्-अगस्टस्य राज्ये, ख्रीष्टः दावीदस्य सिंहासनस्य न्याय्यः उत्तराधिकारी—स्त्रियाः, अब्राहामस्य, दावीदस्य च सत्यबीजः—पूर्वानुमितया रीत्या जातः।

GSAM 47.4यत् जनाः जानन्तु यत् न्याय्यः शासकः, सत्यबीजः, क्षणिकराज्येन सह साधारणमर्त्यः न, अतः प्रभुः भक्तकविं प्रेरयत् इदं लिखितुम्: “अहं तं मम प्रथमजं करिष्यामि, पृथिव्याः राज्ञानां उपरि श्रेष्ठतरम्। मम कृपा तस्मै अनन्तकालं रक्ष्यामि, मम च संधिः तस्मै दृढा भविष्यति। तस्य बीजं अपि अनन्तकालं स्थापयिष्यामि, तस्य सिंहासनं दिवोदिनेभ्यः इव।” “तस्य बीजं अनन्तकालं भविष्यति, तस्य सिंहासनं मम पुरतः सूर्यरिव। चन्द्रमिव अनन्तकालं स्थाप्यते, स्वर्गे च विश्वासार्हरूपेण साक्षी इव।”40

GSAM 48.1यशायाहस्य भविष्यवाणौ अस्य शासकस्य विषये अधोलिखितं पठ्यते – “अस्माभ्यं बालकः जातः, अस्माभ्यं पुत्रः प्रदत्तः। तस्य स्कन्धे शासनम् भविष्यति। तस्य नाम आहूतं भविष्यति अद्भुतः, परामर्शदाता, शक्तिमान् ईश्वरः, नित्यपिता, शान्तिराजकुमारः। तस्य शासनवृद्धेः च शान्तिवृद्धेः च दावीदस्य सिंहासनस्थले तस्य राज्ये च न अन्तः भविष्यति, तद् व्यवस्थितुं न्यायेन धर्मेण च स्थापयितुं च अद्य आरभ्य अनन्तपर्यन्तम्। सेनाधिपतेः ईश्वरस्य उत्साहः एतत् साधयिष्यति।”41

GSAM 48एनोकस्य एलियाहस्य च स्वर्गारोहणम्

GSAM 48.2प्राचीनकाले केचन जनाः मृत्युस्वादं विना स्वर्गारोहणं प्राप्तवन्तः इति उदाहरणानि ग्रन्थेषु लिखितानि सन्ति। आदमात् सप्तमः एनोक् इति नामकः, तस्य विषये उक्तम् – “सः ईश्वरस्य सह चलितवान्; ततः सः नासीत्, यतः ईश्वरः तं गृह्णात्।”42 “विश्वासेन एनोक् स्वर्गारोहणं प्राप्तवान्, यतः सः मृत्युं न पश्येत्; न च लब्धः, यतः ईश्वरः तं स्वर्गारोपितवान्; स्वर्गारोपणपूर्वं तु तस्य एषा साक्ष्यं आसीत् यत् सः ईश्वरं प्रसन्नं कृतवान्।”43

GSAM 48.3पुनश्च यदा एलिया एलिशा च सह गच्छन्, यदा ते गच्छन् संभाषन् च, तदा दृष्टाः अग्निरथश्च अग्न्यश्वाश्च, येन उभौ पृथक् अभवन्; एलिया च विक्षोभवातेन स्वर्गं आरोहत्। एलिशा च तद् दृष्ट्वा आक्रन्दत्— “हे पिता, हे पिता, हे इजराएलस्य रथः, हे तस्य अश्वारूढाः!” पुनरपि तं न दृष्टवान्।44

GSAM 48.4एनोक् ख्रीष्टस्य सर्वपृथिव्याः न्यायाधीशरूपेण आगमनम् एतेषां शब्दानां द्वारा भविष्यवाणीं कृतवान् – “पश्य, प्रभुः स्वपवित्रैः सह दशसहस्रैः आगच्छति, सर्वान् न्यायं कर्तुम्, च तेषु मध्ये सर्वान् अधर्मीन् तेषां अधर्मीकृत्यानां ये अधर्मीकृतवन्तः, च तेषां कठोरवाक्यानां ये अधर्मीपापिनः तस्मै विरुद्धं उक्तवन्तः, तैः सर्वैः दोषिणः प्रतिपादयितुम्।”45

GSAM 49इयोब् प्रभोः आगमनम् उपदिशत्

GSAM 49.1यः इयोब् मोशेकाले जीवितवान् इति मन्यते, सः ख्रीष्टस्य आगमनस्य पुनरुत्थानस्य च किंचित् ज्ञानं आसीत्; यतः सः उक्तवान्, “अहो मदीयानि वाक्यानि इदानीं लिखितानि स्युः। अहो ते पुस्तके मुद्रितानि स्युः। अहो ते लोहेन लेखनीना च सीसेन च शिलायाम् शाश्वतम् उत्कीर्णितानि स्युः। अहं जानामि यत् मम उद्धारकः जीवति, स च अन्त्यदिने पृथिव्यां तिष्ठिष्यति। यद्यपि मम त्वचायाः अनन्तरं कृमयः एतत् शरीरं विनाशयन्ति, तथापि अहं मम देहे ईश्वरं पश्यिष्यामि। यं अहं स्वयमेव पश्यिष्यामि, मम नेत्रे तं पश्यन्ति, नान्यः।”46

GSAM 49दावीदस्य सिंहासनम् प्रभोः सिंहासनम्

GSAM 49.2दावीदस्य सिंहासनं प्रभोः सिंहासनम् इति कथितम्। “सुलैमानः पितुः दावीदस्य स्थानं गृहित्वा प्रभोः सिंहासनस्थः राज्ञा उपविष्टः।”47 प्रभुः तस्मै [दावीदाय] “शपथेन प्रतिज्ञां कृतवान् यत् तस्य उदरफलात् देहगतः ख्रीष्टं उत्थापयिष्यति यः तस्य सिंहासनस्थः उपविशेत्। स एतत् पूर्वमेव दृष्ट्वा ख्रीष्टस्य पुनरुत्थानविषये उक्तवान् यत् तस्य आत्मा नरके न त्यक्तः न च तस्य देहः क्षयं दृष्टवान्।”48 तथा ख्रीष्टस्य भविष्यत् राज्यस्य विषये अपि उक्तम् – सः दावीदस्य सिंहासनम् उपविश्यति। (यशायाह ९:७ पश्यत) पुनश्च – “पृथिव्याः राजानः सज्जाः तिष्ठन्ति, शासकाश्च परामर्शं कुर्वन्ति, प्रभोः विरुद्धम्, तस्य अभिषिक्तस्य च.... तथापि अहं मम राज्ञं मम पवित्रस्य सियोनपर्वतस्य शिखरे प्रतिष्ठापयामास। अहं निर्णयं उद्घोषयिष्यामि। प्रभुः मम प्रति उक्तवान्—त्वं मम पुत्रः; अद्य अहं त्वां उत्पादितवान्।”49 पुनश्च—“प्रभुः मम प्रभुं उक्तवान्—मम दक्षिणपार्श्वे उपविश यावत् अहं तव शत्रून् तव पादपीठं कुर्वे।”50

GSAM 49यहूदयः सम्भ्रान्ताः

GSAM 49.3एते ग्रन्थाः यहूदीन् सम्भ्रान्तान् अकुर्वन्। अत्र तेषाम् असमाधेयः प्रश्नः आसीत्—यदि दावीद् तं प्रभुं आह, कथं तर्हि सः तस्य पुत्रः? कथं सः दावीदस्य बीजात् जातः सन् इम्मानुएलः—अर्थात् ईश्वरः अस्माभिः सह—भवेत्? तथापि स्वभविष्यवक्ता यशायाहः उद्घोषयत्— “कन्या गर्भिणी भविष्यति, पुत्रं जन्मयिष्यति, तस्य नाम इम्मानुएलः इति आह्वयिष्यति।”51

GSAM 50.1ख्रीष्टः जानात् यत् प्रश्नः तर्कविरोधिनः फरीसीन् मौनं करिष्यति, अतः सः तान् पृच्छत्— “ख्रीष्टस्य विषये भवन्तः किं मन्यन्ते? सः कस्य पुत्रः? ते तं अवदन्— दावीदस्य पुत्रः। सः तेभ्यः अवदत्— तर्हि कथं दावीदः आत्मना तं प्रभुं आह, उवाच— प्रभुः मम प्रभवे अवदत्, मम दक्षिणहस्ते उपविश यावत् अहं तव शत्रून् तव पादपीठं कुर्वे? यदि तर्हि दावीदः तं प्रभुं आह, कथं सः तस्य पुत्रः भवति?”52

GSAM 50.2एतत् विषयः पुनरपि भजनग्रन्थे ४५:६–७ सूचितः – “हे देव, तव सिंहासनम् युगयुगे अखण्डम् अस्ति। तव राज्यदण्डः सम्यक् दण्डः अस्ति। त्वं धार्मिकतां प्रियं कुर्वसि, दुष्टतां च द्वेष्टि। अतः देवः, तव ईश्वरः, आनन्दतैलेन सहकर्मिभ्यः श्रेष्ठतरं त्वां अभिषिक्तवान्।”53 एतानि शास्त्राणि मनसि धारयित्वा यहूदीजनानां भविष्यस्वामी पुनरुद्धारकस्य च चरित्रस्य प्रति उदात्तधारणाः आसीत्। अन्यथा न स्यात्।

GSAM 50दैवी उत्पत्तेः बीजम्

GSAM 50.3ख्रीष्टस्य च तस्य जन्मविषये सूक्ष्मनिर्देशः प्रदत्तः, यतः प्रभुः मीकाह्-भविष्यवक्तारः तस्य दिव्योत्पत्तिं निर्दिष्टवान्, तथा लघुग्रामं यत्र सः जन्मग्रहणाय आसीत्: किन्तु हे बेथलेहेम् एफ्रताह, यद्यपि त्वं यहूदायाः सहस्रेषु लघुः असि, तथापि त्वात् मम कृते इस्राएले शासनकर्ता आगमिष्यति, यस्य निर्गमनम् प्राचीनात् अनन्तकालात् अभवत् (टिप्पणी, हिब्रू, “शाश्वतदिनेभ्यः”)।54

GSAM 50शेकिनाह् मेघे च ईश्वरस्य साक्षात्कारः

GSAM 50.4पश्चात् इस्राएलिनां इतिहासे यदा सुलैमानेन अतिशयेन “भव्यं” भवितव्यम् इति उक्तं मन्दिरनिर्माणं समाप्तम्, तदा ईश्वरस्य महिमायाः शेकिनाह् कृपासनस्य उपरि करुबाणां मध्ये स्वस्थानं गृह्णाति। इतिहासग्रन्थे लिखितम् अस्ति यत् मन्दिरसमर्पणसमये यदा पुरोहिताः पवित्रस्थानात् निर्गच्छन्, “मेघेन प्रभुगृहं पूरितम्, यतः मेघस्य कारणेन पुरोहिताः सेवां कर्तुं स्थातुं न शक्नुवन्; यतः प्रभोः महिमा प्रभुगृहं पूरिता आसीत्।”55 अस्मिन् मन्दिरे प्रभोः उपस्थितिः तेजोमेघेन जनैः नेत्रयोः स्पष्टतया दृश्यत्। तस्मिन् अवसरे प्रभुः सुलैमानस्य प्रार्थनायै प्रत्युत्तरं दत्तवान्, तं च अवदत् – “अहं तव प्रार्थनां श्रुतवान्, अहं च एतत् स्थानं स्वस्य कृते हवनालयं इति निर्वाचितवान्।”56

GSAM 51.1जनाः पापं कृत्वा मूर्तिपूजां आचरन्तः, अतः तेषां नगरं च पवित्रस्थानं च सप्ततिवर्षपर्यन्तं ध्वस्तानि अभवन्। निर्वासनानन्तरम् जेरुब्बाबेलस्य हस्तेन मन्दिरं पुनर्निर्मितम्। यद्यपि तस्य वैभवे सोलोमोनेन निर्मिते मन्दिरे अपेक्षया न्यूनता आसीत्, तथापि प्रभुः स्वप्रवक्तुः माध्यमेन उक्तवान्— “अस्य उत्तरमन्दिरस्य वैभवः पूर्वमन्दिरस्य वैभवात् अधिकः भविष्यति।”57 एतत् गृहं हेरोदेन शोभितम् आसीत्, तस्य प्राङ्गणेभ्यः उद्धारकः उपदिशत्। पूर्वगृहे प्रभोः प्रतिनिधित्वं कुर्वन् महिमामेघः आसीत्, परन्तु द्वितीयगृहं स्वयम् उद्धारकः सर्वसृष्टिकर्ता प्रविष्टः।

GSAM 51येशैः वंशस्य महिमामयं राज्यम्

GSAM 51.2यशायाहस्य काले प्रतीक्षारताः आशावान् जनाः, तस्य भविष्यद्वाण्या अन्त्यमोक्षसम्बद्धानां महिमायुक्तानां वस्तूनां दर्शनं तेषां बलं उत्साहश्च अभवत्। एते भविष्यद्वाणयः पुनरपि अतीव स्पष्टतया वंशं निरूपयन्ति यतः एषः अपेक्षितः उद्धारकः आगमिष्यति, यथा: “येशैः मूलतः दण्डः उद्भविष्यति, तस्य मूलतः शाखा वर्धिष्यते। प्रभोः आत्मा तस्मिन् विश्रान्तिं यास्यति—प्रज्ञा-विवेक-आत्मा, परामर्श-बल-आत्मा, ज्ञान-भय-आत्मा च। च तं प्रभुभयसम्पन्नं शीघ्रबोधं करोति; न च स्वनेत्रदर्शनानुसारं निर्णयं करोति, न च स्वकर्णश्रवणानुसारं दोषारोपणं करोति; किन्तु धर्मेण दरिद्राणां न्यायं करोति, समतासहितं पृथिव्याः नम्रजनानां पक्षे दोषारोपणं करोति। तस्य मुखदण्डेन पृथिवीं प्रहारयिष्यति, ओष्ठश्वासैः दुष्टान् हनिष्यति।”58

GSAM 52प्रवक्तृभिः उपदिष्टः पुनरुत्थानः

GSAM 52.1यशायाहः अपि मृतसञ्जीवनसिद्धान्तं एतेषां सांत्वनादायकवाक्यानां द्वारा उपदिशत् – “अस्मिन् पर्वते सर्वजनानां कृते प्रभुः सेनाधिपः मेदसंपन्नभोजनं, अवसादोपरि स्थितस्य मद्यस्य पानं, मेदसंपन्नं मज्जापूर्णं च अवसादोपरि स्थितस्य सुशुद्धीकृतस्य मद्यस्य पानं च आयोजयिष्यति। अस्मिन् पर्वते च सर्वजनानां उपरि आच्छादितं आवरणं, सर्वराष्ट्राणां उपरि प्रसारितं आवरणं च नश्ययिष्यति। सः जयेन मृत्युं ग्रसिष्यति; च ईश्वरः सर्वेभ्यः मुखेभ्यः अश्रुं निवारयिष्यति; च स्वजनानां निन्दां सर्वभूमेः अपहरिष्यति; यतः ईश्वरः एतत् उक्तवान्। तस्मिन् दिने वदिष्यते— पश्य, एषः अस्माकं ईश्वरः; वयं तस्य प्रतीक्षां कृतवन्तः, सः अस्मान् रक्षिष्यति; एषः प्रभुः; वयं तस्य प्रतीक्षां कृतवन्तः, वयं तस्य उद्धारणे हर्षिताः हर्षं च कुर्मः।”59

GSAM 52पुनर्नवीकृतपृथ्वीराज्यम्

GSAM 52.2तत् एव भविष्यवक्ता वदति यत् पुनर्नवीकृतपृथिवी भविष्यति यत्र अन्तिमराज्यः स्थाप्यते: “पश्य, अहं नवानि नभः [वायुमण्डलनभाः] च नवान् पृथिवीं सृजामि; पूर्वं तु न स्मर्यते, न च हृदये आगच्छति [उपपाठे, हिब्रूभाषायाम् “हृदये आगच्छति”, अर्थात् पुनः इच्छितुम्]। किन्तु मया यत् सृज्यते तस्मिन् हृष्टाः स्युः नित्यं च आनन्दं कुर्वन्तु। पश्य, अहं यरूशलेमं हर्षाय सृजामि, तस्य च जनान् आनन्दाय। अहं च यरूशलेमे आनन्दं करिष्यामि, मम च जनेषु हर्षं करिष्यामि। तत्र रुदनध्वनिः न पुनर् श्रूयते, न च विलापध्वनिः। ततः [नवपृथिव्याः सृष्टेः कालात्] न पुनरल्पायुषः शिशुः [अल्पायुः शिशुः] भविष्यति, न च वृद्धः यः स्वदिवसान् न पूरितवान् [अकालवृद्धिः]: यतः शिशुः शतवर्षीयावस्थायाम् म्रियते [यदा मनुष्याः नवशतवर्षपर्यन्तं जीवन्ति तदा शिशवः शतवर्षीयाः स्युः]; किन्तु पापी शतवर्षीयः [शतवर्षायुषः उत्तरवर्षेषु] श्रापितः भविष्यति। [यदा नूतनपृथिवी स्थाप्यते तदा ये म्रियन्ते ते “अधर्मीनां विनाशे” विनश्यन्ति। २ पेत्रु ३:७।] ते गृहाणि निर्माय तानि वसिष्यन्ति; द्राक्षारोपणं कुर्वन्ति, तेषां फलं खादन्ति। ते निर्मास्यन्ति, नान्यः वसिष्यति; ते रोपयिष्यन्ति, नान्यः खादति। यथा वृक्षस्य दिनानि [जीवनवृक्षः, सप्ततिअनुवादे] मम जनानां दिनानि, मम च चयनिताः दीर्घकालं स्वहस्तकृतं उपभुञ्जन्ति।”60

GSAM 53.1यहेज्केलः दीर्घकालदूरदर्शनेन मृतकानां पुनरुत्थानम् अवलोकयति। तस्यैव माध्यमेन प्रभुः वदति— “हे मम प्रजा, पश्यत, अहं युष्माकं समाधयः उद्घाटयिष्यामि, युष्मान् समाधिभ्यः उत्थापयिष्यामि, च युष्मान् इजराइलदेशं नेष्यामि।”61

GSAM 53“सः अस्माकं शोकं ऊढवान्”

GSAM 53.2यशायाह्-नामकाय सुसमाचारप्रवक्त्रे मानवहिताय उद्धारकस्य परीक्षाः दुःखाः च मृत्युः च अधिकं पूर्णतया प्रकाशिताः। “कः,” इति प्रवक्ता वदति, “अस्माकं वृत्तान्तं श्रद्धितवान्? कस्मै च प्रभोः भुजा प्रकाशिता? सः तस्य पुरतः कोमलवृक्षवत् शुष्कभूमेः मूलवत् वर्धिष्यते। तस्य न रूपं न शोभा। यदा वयं तं पश्यामः तत्र न काचित् सौन्दर्यं यत् वयं तं इच्छेम। सः मानवैः तिरस्कृतः परित्यक्तश्च; दुःखपुरुषः शोकपरिचितश्च; वयं च तस्मात् मुखं यथापि छिपयाम; सः तिरस्कृतः, वयं च तं न मानयाम। निश्चयेन सः अस्माकं शोकं वहति, अस्माकं दुःखं वहति; तथापि वयं तं आहतं दैवदण्डितं पीडितं च मन्यामहे। किन्तु सः अस्माकं अपराधेषु आहतः, अस्माकं अन्यायेषु मर्दितः; अस्माकं शान्तिदण्डः तस्मिन् आसीत्; तस्य प्रहारचिह्नैः वयं आरोग्यमुपगतवन्तः।”62

GSAM 53.3किम् एतानि घटनाः मम दिने एव इत्थं अद्भुतानि भविष्यन्ति? इति प्रश्नं जनाः अपि भविष्यवक्ता अपि कर्तुं शक्नुवन्। उत्तरम् अभविष्यत्—न अधुना एतानि भविष्यन्ति; अस्य महान् विमोचकस्य आगमनसमयः अद्यापि न आगतः। किन्तु भविष्यवक्ता वदति—तव नेत्रे राजानं तस्य शोभया पश्यन्ति; ते अतीदूरं प्रदेशं पश्यन्ति।63

GSAM 54दानियेलस्य भविष्यवाणयः भविष्यं प्रकाशयन्ति

GSAM 54.1तथापि दानियेल-भविष्यवक्तार्यैव प्रभुः स्वजनान् उद्भूय शासनं करिष्यताम् अनुवर्तमानराज्यानां विषये शिक्षयितुम् आरब्धवान् यावत् तस्य शाश्वतराज्यस्य स्थापने पर्यन्तम्; तथा च तदा अपि न जातस्य घटनात् आरभ्य मसीहस्य वास्तविकप्रकटने च छेदने च विशेषकालखण्डं प्रकाशयितुम्। नेबुचद्नेज़रस्य स्वप्नस्य व्याख्यानम् उद्घाटयत् यत् लोके शासनकर्तारः चत्वारः राज्याः स्वर्णस्य रजतस्य कास्यस्य लौहस्य च मूल्यह्रासक्रमस्य अनुपातेन शक्तिमहिमाभ्यां क्षीणतां यास्यन्ति; च अन्ते तेषां राज्यानां भग्नविखण्डितस्थितिः पङ्किलमृत्तिकासहितलौहस्य भंगुरतासदृशी भविष्यति। ततः स्वर्गराज्यं आगमिष्यति यत् ग्रीष्मकालीनधान्यमर्दनशालातुषवत् क्षीणतया क्षीणान् तान् राज्यान् अनुवर्तिष्यति, येषां स्थानं न लभ्यते, परन्तु ईश्वरस्य राज्यं सर्वं पृथिवीं व्यापयिष्यति।

GSAM 54.2ततः सप्तम्याः अध्यायस्य दर्शने चतुर्भिः महापशुभिः प्रतीकैः अधः पुनरपि तत् क्षेत्रं आवृतम्, एतेषां च राज्यानां अन्यानि लक्षणानि प्रदर्शितानि। अस्मिन् अध्याये दशभागेषु चतुर्थस्य राज्यविभागात् अनन्तरं उद्भवितुं अर्हस्य “लघुशृङ्ग”शक्तेः कर्मवृत्तान्तः च अनुवर्तते, या तेषां त्रयाणां विनाशं वा अधीनतां कृत्वा सर्वेषां अधिपत्ये आध्यात्मिकशासकत्वं स्थापयितुम् इच्छति। एषा पोपशक्तिः चतुर्थस्य राज्यस्य विभक्तदुर्बलस्थितौ अपि सहस्रद्विशतषष्टि वर्षाणि यावत् निरन्तरं वर्तते। एवं तदा घटनाः प्रकाशिताः यावत् ख्रीष्टः पितुः राज्यं गृह्णाति तथा सर्वोच्चस्य पवित्रेभ्यः ददाति; यत् राज्यं अन्ते सर्वं पृथिवीं शासनं वहति च नित्यं तिष्ठति।

GSAM 55२३०० दिवसाः

GSAM 55.1दानियेलस्य अष्टमेऽध्याये मेषस्य, छागस्य च “अत्यधिकं विशालं वर्धमानस्य लघुशृङ्गस्य” दर्शनस्य अधस्तात् भविष्यद्रष्टा पुनरपि कालान्तपर्यन्तं वह्यते। श्लोकयोः १३–१४ तयोः तस्य मनः न्यायपर्यन्तं विस्तृतस्य २३०० दिवसानां कालखंडे आकर्षितम्। एषः दीर्घकालः आसीत्, अतः भविष्यवक्ता तं अवगतम्; यतः देवदूतः तस्मै अवदत् यत् दर्शनम् अद्यापि बहुदिनानि भविष्यति। अद्यापि दिनानां आरम्भाय कालगणना निर्दिष्टा नासीत्, अतः सः अध्यायं समाप्य वदति, “अहं दर्शनात् विस्मितः; परन्तु कोऽपि तद् न अवगतम्।”

GSAM 55मसीहाय सप्ततिसप्ताहाः

GSAM 55.2नवमोऽध्यायः कथयति यत् देवदूतः दानियेलस्य प्रार्थनानुकूलं तं कौशल्यं ज्ञानञ्च दातुं आगतः। सः तस्मै सप्ततिसप्ताहानां कालस्य विषये अवदत्। एतेषां वर्षसप्ताहानां नवषष्टिः [यत् शेवूइम् इति शब्दस्य, “सप्ताहाः” इति अनूदितस्य, अर्थः इति वदन्ति] मसीहाय पर्यन्तं व्याप्स्यन्ति। यतः कालपरिमाणस्य आरम्भः भविष्यति, “यरूशलेमस्य पुनर्निर्माणाय आज्ञा” इति, सा अद्यापि न प्रदत्ता आसीत्। प्रश्नः उद्भवति—कथं दानियेलः जानितुं शक्नोत् यत् नवषष्टिः सप्ताहाः कुत्र समाप्ताः स्युः? द्वादश्याध्याये पुनरपि कालप्रश्नः विचिन्त्यते, च तस्य पृच्छायाम् “एतानां वस्तूनां अन्तः किम्?” इति, तस्मै उक्तम्—गच्छ स्वमार्गेण, यतः वाक्यानि “अन्तकालपर्यन्तं गोपितानि मुद्रितानि च” सन्ति, यावत् “बुद्धिमन्तः अवगमिष्यन्ति।”

GSAM 55.3निःसन्देहं एषः कालप्रश्नः तेषां उदाहरणानां एकः यत्र प्रेरितः पेत्रः सूचयति यदा सः अवदत्— “यस्य उद्धारस्य भविष्यद्भाषिणः जिज्ञासन्तः यत्नेन शोधन्तः च आसन्, ये भविष्यद्भाषितवन्तः येन अनुग्रहः युष्मभ्यं आगमिष्यति; अन्वेषन्तः कस्मिन् वा कीदृशे काले आत्मा ख्रीष्टस्य येन तेषु आसीत्, सः सङ्केतयत्, यदा सः पूर्वमेव ख्रीष्टस्य दुःखानि च तदनन्तरं महिमां च साक्ष्य दत्तवान्।”64

GSAM 56अधर्मीणां नियतिः

GSAM 56.1मलाखियः, पुरातननियमप्रवक्तॄणाम् अन्तिमः, दुष्टानां अन्तिमविनाशस्य रोमाञ्चजनकं वर्णनं ददाति: “पश्य, आगमिष्यति दिवसः यथा भट्टी इव दह्यते; च सर्वे गर्विष्ठाः, तथा च सर्वे दुष्टकर्मी, तृणवत् भविष्यन्ति; च यः दिवसः आगमिष्यति सः तान् दहयिष्यति, इति सेनाधिपतिः प्रभुः वदति, यतः तेषां न मूलं न शाखा अवशिष्यते।” किन्तु नाम मे भीतः भवतः प्रति धर्मसूर्यः स्वपक्षयोः चिकित्सां वहन् उदयिष्यति। यूयं च बहिः गमिष्यथ, गोशालायाः वृषभबच्छानां इव वर्धिष्यथ। च यूयं दुष्टान् पदैः मर्दयिष्यथ, यतः ते युष्माकं पादतलानाम् अधस्ताद् भस्म भविष्यन्ति, यदा अहं एतत् करिष्यामि, इति सेनाधिपतिः प्रभुः वदति।65

GSAM 56.2प्राचीननियमग्रन्थे इस्राएलिनां स्वाधीने एतानि सर्वाणि तथ्यानि लिखितानि, ये तेषां मोक्षयोजनायाः अनेकानि रूपानि उद्घाटयन्ति, तदा यदा ते पश्यन्ति च अवगच्छन्ति च यत् प्रतिज्ञातबीजस्य आगमनसमयः समीपः इति, तदा वचनस्य परिश्रमीणां शिष्याणां उत्साहः कः आसीत् इति कथं न महती भवेत्। यद्यपि जनसमूहः तथा च ये सबाथे सबाथे सभासु धर्मग्रन्थान् पठन्ति ते अपि वचनम् अवगन्तुं न शक्नुवन् (प्रेरितकृत्यानि १३:२७), तथापि भक्तिमती अध्यवसायाः युक्ताः ये आत्मनः मार्गदर्शनात् धर्मग्रन्थान् यथार्थतया अन्वेषयामासुः, ते निःसंशयं तीव्रया प्रार्थनया प्रार्थितवन्तः, यथा अस्मिन् युगे प्रेरितः योहान् अपि प्रार्थितवान्, “आगच्छ प्रभो येशो, शीघ्रं आगच्छ।”

Notes

  1. नीतिवचनम् १३:१२। ↩
  2. हग्गाई २:६, ७। ↩
  3. इब्रानियन् १२:२६–२८। ↩
  4. यशायाह् २८:१३. ↩
  5. नीतिवचनम् ४:१८। ↩
  6. उत्पत्ति ४:१. ↩
  7. इब्रानियन् ११:४. ↩
  8. उत्पत्ति ४:२५। ↩
  9. उत्पत्ति ५:२९। ↩
  10. उत्पत्ति ९:१; १०:९, १०। ↩
  11. उत्पत्ति १३:१५–१७। ↩
  12. इब्रानियन् ११:८। ↩
  13. इब्रानियन् ११:१०। ↩
  14. उत्पत्ति १५:१३–१५। ↩
  15. इब्रानियन् ११:१९. ↩
  16. गलातियन् ३:१६। ↩
  17. गलातियन् ३:८। ↩
  18. उत्पत्ति २६:३-५। ↩
  19. उत्पत्ति २८:१३। ↩
  20. उत्पत्ति ४९:१०। ↩
  21. निर्गमन १:८; प्रेरितकृत्येषु ७:१८. ↩
  22. इब्रानियन् ११:२३। ↩
  23. पश्य जोसेफसस्य Antiquities of the Jews, द्वितीयः खण्डः, नवमः अध्यायः, सप्तमः अनुच्छेदः; The Spirit of Prophecy, प्रथमः खण्डः, पृ. १६५, १६६। ↩
  24. प्रेरितकृत्येषु ७:२५। ↩
  25. गणना २४:१७। ↩
  26. इब्रानियन् ११:१२, १३। ↩
  27. गणना १४:२१। ↩
  28. हबक्कूक २:१४। ↩
  29. निर्गमन २५:४०; २६:३०; २७:८; प्रेरितकृत्येषु ७:४४. ↩
  30. इब्रानियन् ८:३-५; ९:८-१२. ↩
  31. इब्रानियन् १०:१। ↩
  32. प्रेरितकृत्येषु १३:१९, २०। ↩
  33. द्वितीयविवरणम् ४:६, ७. ↩
  34. १ शमूएल ८:७. ↩
  35. १ शमूएल ८:५. ↩
  36. १ शमूएल ८:१९, २०. ↩
  37. होशेया १३:९–११। ↩
  38. यहेज्केल २१:२५–२७। ↩
  39. मीका ४:८। ↩
  40. भजनसंग्रहः ८९:२७–२९, ३६, ३७। ↩
  41. यशायाह् ९:६, ७. ↩
  42. उत्पत्ति ५:२४। ↩
  43. इब्रानियन् ११:५। ↩
  44. २ राजा २:११, १२। ↩
  45. यहूदा १४, १५। ↩
  46. इयोब् १९:२३–२७। ↩
  47. १ इतिवृत्तम् २९:२३। ↩
  48. प्रेरितकृत्येषु २:३०–३१। ↩
  49. भजनसंग्रहः २:२-७। ↩
  50. भजनसंग्रहः ११०:१। ↩
  51. यशायाह् ७:१४। ↩
  52. मत्ती २२:४२–४५; भजनसंग्रहः ११०:१। ↩
  53. इब्रानियन् १:८, ९। ↩
  54. मीका ५:२। ↩
  55. १ राजा ८:१०, ११। ↩
  56. २ इतिवृत्तम् ७:१२. ↩
  57. हग्गाई २:९। ↩
  58. यशायाह् ११:१-४। ↩
  59. यशायाह् २५:६-९। ↩
  60. यशायाह् ६५:१७–२२। ↩
  61. यहेज्केल ३७:१२। ↩
  62. यशायाह् ५३:१-५। ↩
  63. यशायाह् ३३:१७। ↩
  64. १ पेत्रुस् १:१०, ११। ↩
  65. मलाखियः ४:१–३। ↩

Note

Back