Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
12 / 29
12 / 29

अध्यायः ११ — द्वितीयदेवदूतस्य संदेशः

John Norton Loughborough

GSAM 171.1“ततः अन्यः दूतः अनुगतः उवाच— पतितम्, पतितम् बबीलोन् महानगरम्, यतः सा स्वव्यभिचारक्रोधस्य मद्यं सर्वान् राष्ट्राणि पिबयत्।”1

GSAM 171.2ततः गृहस्वामी क्रुद्धः स्वदासः प्रति उक्तवान्— “शीघ्रं गच्छ नगरस्य मार्गेषु गल्लेषु च, आनय अत्र दरिद्राः अपंगान् च विकलान् च अन्धान् च।”2

GSAM 171.3प्रभुः स्वोपदेशकैः संसारं “तस्य न्यायसमयः आगतः” इति संदेशेन उत्तेजयत्—यः संदेशः यदि इच्छेयुः सर्वे तस्य स्वीयाः इति प्रतिजानानाः जनाः एकीभवितुं शक्नुवन्। एषः विवाहभोजनस्य प्रथमः आह्वानः आसीत्। “आहूतेभ्यः” इति उद्घोषितम्।3 यतः एतत् आह्वानं विविधैः बहानेभ्यः परित्यक्तम्, तस्मात् द्वितीयः आह्वानः दत्तः यः द्वितीयदेवदूतस्य सन्देशानुरूपः आसीत्।4 एतत् आह्वानं कृत्वा प्रभुः एकं जनसमूहं पृथक् कृतवान् तस्य सत्यप्रकाशस्य वर्धमानप्रकाशेण सह कालान्तपर्यन्तं गन्तुम्।

GSAM 171विवाहभोजनस्य द्वितीयः आह्वानः

GSAM 171.4द्वितीयं संदेशम्—यत् न्यायघटीनादनानन्तरम्—वदति, “पतितवती, पतितवती महानगरि बबीलोन्, यतः सा सर्वान् राष्ट्राणि स्वव्यभिचारक्रोधस्य मद्यं पिबयत्।” भोजनसमारोहस्य द्वितीयं आह्वानम् पठति, “शीघ्रं गच्छध्वम् नगरस्य मार्गेषु गल्लिषु च, अत्र आनयध्वम् दरिद्राः, अपाङ्गान्, विकलान्, अन्धान् च।” एतेषु प्रत्येकशास्त्रेषु प्रभोः स्वीयजनाः इति प्रतिजानानाः “नगरम्” इति कथ्यन्ते। तेषां परस्परविरोधीभ्रान्तश्रद्धाभिः ते “बबीलोन्” इति कथ्यन्ते। अन्तिमकालेषु संदर्भिते अन्यशास्त्रे वयं पश्यामः यत् प्रभोः आगमनात् क्षणपूर्वं तस्य जनाः “बबीलोन्” इत्यस्मात् आहूताः भवन्ति। “महाबबीलोनः पतितः पतितः अभवत्, दैत्यानां निवासस्थानम् अभवत्, प्रत्येकस्य दूषितस्य आत्मा आश्रयस्थानम् अभवत्, प्रत्येकस्य अशुद्धस्य द्वेष्यस्य च पक्षिणः पिंजरा अभवत्.... तस्याः बहिः गच्छत मम जनाः, यतः भवन्तः तस्याः पापेषु सहभागिनः न स्युः, न च तस्याः विपत्तिषु भागं गृह्णियुः।”5

GSAM 172“स्मर कथं त्वया श्रुतम्”

GSAM 172.1सार्दिस्-चर्चाय संबोधने वयं पठामः – “तस्मात् स्मर कथं त्वया ग्रहणं श्रवणञ्च कृतम्, तथा धृत्वा स्थिरं धारय च पश्चात्तापं कुरु। यदि च त्वं न जाग्रसि तर्हि अहं चोर इव आगमिष्यामि, यत् अहं कस्मिन्काले आगमिष्यामि तत् त्वं न जानिष्यसि।”6 सार्दिस् चर्चः धर्मसुधारणेन उद्घाटितः इव दृश्यते, “येजेबेल्” इत्यस्य (धर्मभ्रष्टः चर्चः) कार्यस्य तमोगुणयुक्तकालस्य अनन्तरम्। सार्दिस् चर्चम् प्रति उक्तम् यत् सः जीवितचर्चः आसीत्; किन्तु यदा सः प्रभोः आगमनसिद्धान्तं श्रुत्वा त्यक्तवान्, तदा सः स्वयम् रात्रौ चोरवत् तद्घटनया ग्रहीतुं संभाव्ये अवसरे स्थापितः। एवं प्रेषितेन पौलेन प्रथमथेस्सालोनिकीयानां पत्रे ५.१–५ मध्ये उक्तम् यत् ये “शान्तिः सुरक्षा च” इति उद्घोषयन्ति, तेषां अवस्था स्यात् यदा प्रभोः आगमनम् समीपम् अस्ति। ये च सत्यप्रकाशं अनुगच्छन्ति, ते “दिनस्य पुत्राः” इति कथ्यन्ते, च प्रभुः तेषां प्रति चोरवत् न आगमिष्यति।

GSAM 172.2अस्मिन् सप्त चर्च्-भविष्यद्-वर्णने वयं पश्यामः यत् सार्दिस् चर्च्-पतनं तत्क्षणात् अनन्तरम् फिलाडेल्फिया चर्चः (यथा शब्दः सूचयति भ्रातृप्रेम चर्चः) उत्तिष्ठति। एवमेव द्वितीयेन देवदूतवाक्येन सर्वेभ्यः विविधेभ्यः चर्च्-समूहेभ्यः पञ्चाशत्सहस्राणि विश्वासिनः बहिः आनीताः, ख्रीष्टस्य तत्क्षण-आगमनस्य महाप्रधानसत्ये भ्रातृप्रेमसूत्रेण एकत्र संयुक्ताः।

GSAM 173द्वितीयसन्देशस्य प्रचारः कथम् अभवत्

GSAM 173.1१८४४ तमे सेप्टेम्बर् मासस्य द्वादशे दिने Midnight Cry पादरी जे. वी. हाइम्सेन दूतस्य द्वितीयस्य सन्देशस्य विषये तथा तस्य उद्घोषणे प्रेरयितुं कारणानि च विषये कृतं वक्तव्यं वहति। तस्य पत्रस्य दिनाङ्कः १८४४ तमे अगस्त् मासस्य २९ तमे दिने मैककोनेल्स्विले (ओहायो) इति अस्ति, यत् पठ्यते—

GSAM 173.2“यदा वयम् १८४० तमे वर्षे भ्रातरः मिलरः सह कार्यं आरब्धवन्तः, स नववर्षाणि व्याख्यानं कुर्वन् आसीत्। तस्मिन् काले सः प्रायः एकाकी एव आसीत्। किन्तु तस्य परिश्रमाः अनवरताः च प्रभावकाः च आसन्, येन सः धर्मावलम्बिनः ईश्वरजनानां यथार्थआशां च प्रभोः आगमनस्य आवश्यकं पूर्वसज्जं च प्रति जाग्रयितुम् समर्थः अभवत्; तथा अपि अपरावृत्तानां जनानां सर्वेषां वर्गाणां स्वस्य हानिस्थितेः बोधनं, तत्क्षणात् पश्चात्तापं च ईश्वरप्रत्यागमनं च कर्तव्यमिति बोधयितुम्, येन ते तस्य आगमनकाले शान्तिपूर्वकं वरं मिलितुं सज्जाः स्युः। एतानि तस्य श्रमस्य महान् लक्ष्ये आसीत्। सः धर्मविषये कस्यापि संप्रदायस्य वा पक्षस्य प्रति पुरुषान् परिवर्तयितुं प्रयत्नं न कृतवान्।
GSAM 173.3“यदा वयं समीपवर्ती आगमनस्य सत्ये विश्वासितवन्तः, सार्वजनिकतया च तत् सिद्धान्तं आलिङ्गितवन्तः, तदा वयं समानदृष्टयः धारयन् समानमार्गं अनुवर्तितवन्तः, यत्र यत्र ईश्वरप्रसादेन विभिन्नेषु संप्रदायेषु कर्मणि आहूताः स्मः। वयम् उपदेशकेभ्यः चर्चेभ्यश्च उक्तवन्तः यत् तान् विभजितुं वा विच्छिन्नं कर्तुं वा विचलितुं वा अस्माकं कार्यस्य अंशः नास्ति। अस्माकं एकमेव विशिष्टं लक्ष्यं आसीत्—‘द्वारस्य समीपे’ न्यायस्य चेतावनीं ‘घोषयितुं’ तथा मानवभ्रातृभ्यः तस्मिन् घटनायै सज्जीभूताः स्युः इति प्रेरयितुं। यैरुपदेशकैश्च चर्चसदस्यैश्च अस्माकं श्रमेण लाभं कृत्वा अपि तत्त्वं न निष्कपटतया आलिङ्गितम्, ते अवगतम् यत् वा ते तत्त्वेन सह गत्वा तद् उपदिशन्तु पालयन्तु च, अथवा समीपवर्ती संकटे दृढनिश्चयीभक्तैः सह क्लेशं अनुभविष्यन्ति। अतः ते तत्त्वस्य विरुद्धं निर्णयं कृत्वा कश्चन नीतिभिः कश्चन अन्यैः विषयं दमनं कर्तुं निश्चितवन्तः। एतत् तेषां मध्ये अस्माकं भ्रातृभगिन्यः अतीव क्लेशकरस्थितौ स्थापयत्। तेषां अधिकांशाः स्वसंघान् प्रियं कुर्वन्तः त्यक्तुं न चिन्तयन्। किन्तु यदा ते उपहासिताः, उत्पीडिताश्च, विविधानि च प्रकारेण पूर्वलाभाभ्यः सुखभ्यश्च वञ्चिताः, यदा च ‘समये अन्नम्’ तेभ्यः निषिद्धम्, तथा ‘शान्तिः सुरक्षा च’ इति मोहगीतम् सबाथात् सबाथं तेषां कर्णयोः प्रतिध्वनितम्, तदा ते शीघ्रं स्वपक्षप्रेम्णः विमुक्ताः, स्वबलवैभवेणोत्थिताः, जुल्मं त्यक्त्वा, घोषयन् उदिताः, ‘हे मम जनाः, तस्याः बहिः आगच्छत।’

GSAM 174कठिनस्थितौ

GSAM 174.1“एषा अवस्था अस्मान् क्लेशकराम् अवस्थितिम् उपस्थापयत्। (१) यतः वयं अस्माकं भविष्यद्वाणीकालस्य अन्ते एव आसीमहि, यत्र प्रभुः सर्वान् स्वजनान् एकत्र समाहरेत् इति अपेक्षितम्। (२) च वयं सर्वदा भिन्नं धर्मोपदेशं प्रवदितवन्तः स्मः। इदानीं च परिस्थितयः परिवर्तिताः सन्ति, यदि वयं अस्मान् स्वीकृतवन्तः च अस्माकं संदेशं च चर्चेषु पृथक्करणविच्छेदनाय आह्वानं कुर्मः, तर्हि अस्माकं कपटं इति मन्यते। अतः वयं संकोचामहे च प्रथमस्थितौ एव आचरितवन्तः यावत् चर्चः च उपदेशकाः विषयं अतिदूरं वहन् तदा वयं ईश्वरभयेन सत्यस्य च दमनग्रस्तानां ईश्वरपुत्राणां रक्षणार्थं स्थितिं गृह्णीतुं बाधिताः स्म।

GSAM 174अस्माकं मार्गाय प्रेरितृणाम् उदाहरणम्

GSAM 174.2“‘स च सभागृहं प्रविष्टः त्रिमासपर्यन्तं धैर्येण भाषितवान्, ईश्वरस्य राज्यविषये विवादं कुर्वन् च प्रत्याययन् च। किन्तु यदा कतिपयाः दृढीभूताः न श्रद्धां अकुर्वन्, अपि च तस्य मार्गस्य विषये जनसमक्षं दुष्कथनं कुर्वन्, सः तेभ्यः परित्यज्य शिष्यान् पृथक् कृत्वा प्रतिदिनं टिरान्नोस् इत्यस्य विद्यालये विवादं कुर्वन् आसीत्।’7 यावत् ‘केचन दृढीभूताः’ च ‘समुदायस्य पुरतः तस्य मार्गस्य [प्रभोः आगमनस्य] विषये दुष्टवचनम् उक्तवन्तः’, तावत् अस्माकं भ्रातरः चर्चेभ्यः बहिः गन्तुं पृथक्त्वं च कर्तुं प्रेरिताः न अभवन्। ते ‘दुष्टदासानां’ ‘दुष्टवाक्यं’ न सहन्। ये चर्चाः ‘धन्यप्रत्याशां’ प्रतीक्षमाणान् जनान् अपीडयन्, तेषां विषये ‘दुष्टवाक्यं’ च अवदन्, तान् चर्चान् ते जनाः रहस्यमयबबीलोनस्य कन्याः एव अमन्यन्त। एवं ते तान् उद्घोष्य सुसमाचारस्वातन्त्र्ये प्रविष्टाः। यद्यपि वयं सर्वे न सहमताः स्मः यत् किम् बबीलोन् इति, तथापि वयं सहमताः स्मः यत् ये सर्वे समीपगतं ईश्वरस्य आगमनं राज्यं च विरोधन्ति, तेभ्यः तत्क्षणात् अन्तिमं च पृथक्त्वं कर्तव्यम्। वयं मन्यामहे एतत् जीवितमरणविषयम्। ये समुदायाः प्रभोः आगमनम् उपहासन्ति वा विरोधं कुर्वन्ति, तैः सह संयुज्य जीवितं मरणम्। सर्वेभ्यः मानवाचारैः त्यक्त्वा ईश्वरवचनं धृत्वा प्रतिदिनं प्रभोः प्रकटने प्रतीक्षां कुर्वन् जीवितम्। अतः वयं इदानीं सर्वेभ्यः येन प्रकारेण दास्यभारस्य बन्धने बद्धाः सन्ति, वदामः – ‘तेभ्यः मध्ये निर्गच्छत, पृथक् भवन्तु इति प्रभुः वदति। अशुद्धं मा स्पृशत। अहं युष्मान् स्वीकरिष्यामि, पितरूपेण च भवामि। भवन्तः मम पुत्राः पुत्र्यश्च भविष्यथ इति सर्वशक्तिमान् प्रभुः वदति।’”8

GSAM 175अविवेचनीयः विरोधः

GSAM 175.1विलियम् मिलरः तदा काले चर्चानां च आगमनवादिनः च मध्ये विद्यमाने संघर्षे इदं वदति—

GSAM 175.2“अतीव अस्वाभाविकं च अकल्पनीयं च यत् ख्रिश्चियनसंघाः एतां शिक्षां च स्वसदस्यान् च अस्याः धन्यायाः आशायाः निमित्तेन बहिष्कुर्वन्ति। अहं जानामि कतिपयाः बप्तिस्टसंघाः वदन्ति यत् ते तान् तेषां श्रद्धायाः निमित्तेन न बहिष्कुर्वन्ति, किं तु आगमनविश्वासिभिः सह तेषां सहभागात्। यदि तर्हि आगामिनः उद्धारकस्य श्रद्धायाः निमित्तेन न बहिष्कुर्वन्ति, तर्हि अहं तेषां उपदेशपीठात् किं बहिष्कृतः अस्मि, यः बप्तिस्टसंघेन विना कदापि अन्यत्र सहभागं न कृतवान्? एषा मिथ्या प्रतिज्ञा अस्ति। किन्तु एतत् मेथोडिस्ट्-प्रेस्बिटेरियन् चर्च्-समूहानां तर्कः न भवेत्; यतः ते मिश्रप्रभुभोजने श्रद्धां कुर्वन्ति। ते किं निमित्तेन बहिष्कुर्वन्ति? श्रुतम् मया कतिपयान् द्वितीयआगमनगीतान् ‘गायनार्थं’ बहिष्कृतवन्तः; अन्ये च मत्तत्वात् बहिष्कृताः, यदा तेषां विरुद्धे केवलं मत्तत्वं प्रमाणीकृतम् यत् ते ख्रीष्टस्य प्रतीक्षार्थं जागरूकाः आसन्। हे ईश्वर, ‘तेभ्यः क्षम्यताम्, यतः ते न जानन्ति यत् कुर्वन्ति।’”

GSAM 176चर्चनां दृष्टिकोणम् विषये जॉर्ज् स्टॉर्स्

GSAM 176.1जॉर्ज् स्टॉर्स् इति नामधेयः चर्चान् आगमनवादिषु प्रति तेषां वृत्तिं विषये एवम् उक्तवान्—

GSAM 176.2“अधुना तेषु कः न वदति ‘अहं राण्या इव उपविशामि’? च तेषु कः न आत्मनः तुष्टिं करोति इति कल्पनया यत् कदाचित् ते जगत् जयं साधयिष्यन्ति, च तत् तेषां श्रद्धायाः अधीनं भविष्यति? तेषु कः आत्मानं तेषां मध्ये शान्तिपूर्वकं स्थितुम् अनुमन्यते, यः द्वारस्थे आगमनस्य प्रति स्वश्रद्धां निर्भयनिश्चलं उद्घोषयति? किं तेषां मध्ये निर्विघ्नतया तिष्ठितुं शर्ताः न एतावता यत् भवन्तः ‘पूर्णतया परित्यजन्ति’ इदानीं वर्षे प्रभोः आगमनस्य सार्वजनिके श्रद्धाप्रकाशने, यद्यपि विषये भवन्तः यत्किंचित् मतं धारयन्ति तथापि यद्यपि ‘ईश्वराद् बिभ्यतु, तस्मै च महिमां ददन्तु, यतः तस्य न्यायसमयः आगतः’ इति उद्घोषयितुं महत्त्वं मन्यन्ते?”

GSAM 176म्यान्स्फील्डस्य साक्ष्यम्

GSAM 176.3एल्. डी. म्यान्स्फील्ड्, न्यू यॉर्क्-राज्ये ओनेडा-नगरात् १८४४ तमे वर्षे मार्च् मासस्य एकविंशतितमे दिनाङ्के लिखन्, एवम् साक्ष्यं ददाति:—

GSAM 176.4“ईश्वरः स्वप्रियपुत्राणां मनसि प्रेरयति ये स्वर्गात् प्रभुं प्रतीक्षन्ते, न केवलं ते देवदूतस्य ‘यः शाश्वतसुसमाचारं प्रचारयन् वदति, तस्य न्यायसमयः आगतः’ इति उपदेशं श्रुत्वा अवगच्छन्ति, अपि तु अनन्तरं ‘मम प्रजाः तस्याः बहिः निर्गच्छन्तु!’ इति आज्ञां पालयन्ति। अहं पूर्वकालेभ्यः अपि अधिकं दृढतया विश्वासं करोमि यत् अद्यतनधार्मिकसंस्थाः तस्य बबीलोनस्य न लघुं अंशं निर्मायन्ति, यः हिंसात्मकतया पतितव्यः, पुनश्च कदापि न दृश्यते.... मम मन्ये कतिपयेषु संस्थासु लघुशृङ्गस्य सादृश्यं अतीव प्रबलं दृश्यते। कतिपयाः उदाहरणानि विषयं प्रकाशयिष्यन्ति।

GSAM 176हिंसकसमूहभावः प्रकटः

GSAM 176.5“अस्मिन् प्रदेशे प्रभोः आगमनस्य प्रचारणे अतीव सफलतया श्रमं कृतवान् एकः भ्राता निश्चिते स्थले निश्चिते समये व्याख्यानार्थं समयं निश्चितवान्। प्रभुना एव व्यवस्था कृत्वा सः नियुक्तस्थलात् षोडशमील् दूरम् आसीत्, किन्तु एकः _____ उपदेशकः जनसमूहस्य शीर्षे स्थितः तं परमेश्वरस्य सेवकं डामरेण पिच्छैः च लेपयितुं उपस्थितः आसीत्। एष एव उपदेशकः ततः शीघ्रं दीर्घकालीनं प्रार्थनासभां आरब्धवान्, किन्तु सर्वं यथा उत्तरध्रुवस्य हिमशैलवत् शीतलम् आसीत्—न कोऽपि आत्मा जाग्रितः न च परिवर्तितः। अन्ते उपदेशकः उक्तवान् यत् सः ‘चिन्तासने उपविशितुं’ बाध्यः भविष्यति इति विश्वासं करोति।
GSAM 177.1“अस्मिन् ग्रामे एकः वर्गप्रमुखः स्ववर्गे उक्तवान्, यदारभ्य वयं अत्र सभाः आयोजयामः, यदि कश्चन गृहम् आगत्य वदेत् यत् सः विश्वसिति यत् ख्रीष्टः अस्मिन् संवत्सरे आगमिष्यति तर्हि सः तं बहिः निष्कास्यति।”

GSAM 177चर्चेषु कर्तव्यम्

GSAM 177.2अत्र वयं बोस्टन् (मासाचुसेट्स्) नगरे १८४४ तमे वर्षे मे मासस्य ३१ तारेख्यां दिनाङ्किते, विश्वासिनां आगमनसम्मेलनभाषणस्य एकं साक्ष्यं प्रस्तौमः, यत् विलियम् मिलर्, एलोन् गालुशा, एन्. एन्. व्हाइटिङ्, अपोलोस् हेल्, च जे. वी. हाइम्स् इत्यैः हस्ताक्षरितम् अस्ति। ते वदन्ति:—

GSAM 177.3“चर्चेभ्यः प्रति अस्माकं कर्तव्ये अपि वयं एकं वचनं वदेम। अत्र, यथा अन्येषु बहुषु प्रकरणेषु, संकटं अस्मभ्यं चरमयोः दृश्यते। संकटस्य प्रथमं रूपं अस्ति यत् वयं संबद्धस्य चर्चस्य अधिकारं अनुमन्येम, यः अस्मान् कर्तव्यप्रश्ने मौनं धारयितुं बाधयेत्। अस्माकं संशयः नास्ति यत् सहस्राणि जनाः अस्मिन् विषये स्वस्वचर्चानां शास्त्रविरुद्धाग्रहान् अनुगत्य ईश्वरस्य समक्षं आत्मनः निन्दां आनयन्ति; ये यदि दृढनिश्चयान् निष्ठावान् च आसन्, तर्हि अद्य ते बहु अधिकं सुरक्षितं च अधिकं उपयोगिनश्च अवस्थां प्राप्तवन्तः स्युः, यद्यपि ते अपि क्लेशं वहितुं आह्वायिताः स्युः।
GSAM 177.4“द्वितीयः संकटरूपः अस्ति यः अस्माभिः प्रति चर्च्-समूहैः अन्यायकारणात् प्रतिशोधभावेन प्रेरितः, तेषां च सर्वेषां संस्थानां प्रति अनियन्त्रितं युद्धं आरब्धुम् प्रवृत्तिः। यत् आगमनवादिनां कर्तव्यम्, ते चर्च्-समूहैः सह सम्बद्धैः विषये, यदि वयं तद् कर्तुं आहूताः स्याम, तर्हि वयं सामान्यप्रयोगार्थं निर्देशान् दातुं न शक्नुमः। ते ईश्वरभयेन आचरन्तु, यथा प्रसंगानुसारम्।
GSAM 178.1“तथापि वयं स्वकर्तव्यं कुर्वन्तः यथोचितेषु समयेषु सत्यस्य साक्ष्यं दातुं दृढनिश्चयाः भवेम। यदि एतत् आचरणेन वयं चर्चेषु क्लेशं कुर्मः, ते च मौनं न धारयिष्यामः चेत् निष्कासनस्य धमकिं कुर्वन्ति (यद्यपि यदि चर्चासंबन्धं सौहार्दपूर्णं विच्छेदयितुं उचितं मन्यामहे, तर्हि तत् उत्तममार्गः स्यात्), तर्हि वयं स्वकर्तव्यं कुर्मः, यदा च निष्कासिताः स्याम, अन्यायदुःखं धैर्येण सहनं कुर्मः, च स्वाधिपतेन सह ‘द्वारं त्यक्त्वा तस्य अपमानं वहन् निर्गच्छितुम्’ इच्छामः।”

GSAM 178.2द्वितीयदेवदूतसन्देशदातॄणां प्रति चर्चानां आचरणसम्बन्धिनां एतेभ्यः उद्धरणेभ्यः सुलभतया दृश्यते यथा “भोजनसमारोह” इत्यस्य द्वितीयस्य आह्वानस्य प्रथमफलरूपेण ये एकस्मिन् आध्यात्मिकगोष्ठौ समाहूताः ते “अपंगान्” इति कथ्यन्ते, “स्थब्धाः,” “अन्धाः,” इति, यत् दृढतया सूचयति यत् ते स्वसहसेवकैः प्रदत्तेन प्रहारेण दुर्व्यवहारं प्राप्तवन्तः, येभ्यः ते पृथक् कृताः।

GSAM 178नवीनसत्यान् ग्रहणाय पृथक् जनसमूहः निर्वाचितः

GSAM 178.3द्वितीयदेवदूतस्य संदेशस्य—भोजनस्य द्वितीयआह्वानस्य—प्रकाशने तथा मध्यरात्रि-आह्वाने विशिष्टजनसमूहस्य उद्भवने प्रभोः उद्देश्यः स्पष्टतया दृश्यते। अन्त्यदिनेषु रत्नवत् सत्यान् अन्वेष्टव्यानि च प्रचारितव्यानि—यत् कर्म “विश्वाससूत्रबद्धेषु” चर्चेषु न साध्यते, यथा यहूदीसंप्रदायैः संलग्नेन प्रेरितचर्चेण जगति सुसमाचारप्रचारः न साध्यः आसीत्। तत्र ईश्वरः पृथक्त्वं आह्वयत्9, तथा आगमनविश्वासिनां तेभ्यः पृथक्त्वं आह्वयत् ये तान् स्वविश्वासवृत्ते धारयितुं यतन्ते।

GSAM 179स्टॉर्स्-स्य “Six Sermons”

GSAM 179.1अस्मात् बहिर्गमनस्य शीघ्रानन्तरम् वयं पश्यामः यत् भविष्यदण्डविषये प्रकाशः आगमनसमूहेषु आगतः, यथा पुस्तिकया निर्दिष्टम्, “Six Sermons” इति जॉर्ज् स्टॉर्स् रचिते ग्रन्थे एतानि मतानि प्रतिपादितानि – मानवः स्वभावतः नश्वरः; मृतकाः मृत्युकाले पुनरुत्थानपर्यन्तं चेतनाहीनाः; अधर्मीणां अन्तिमदण्डः पूर्णविनाशः; अमरत्वम् ईश्वरस्य वरदानम्, यत् केवलं अस्माकं प्रभुं येशुं ख्रीष्टं श्रद्धया एव लभ्यते।

GSAM 179.2सहस्राणि आगमनवादिनः मानवस्वभावस्य एतत् सिद्धान्तं स्वीकृतवन्तः, परन्तु सर्वे न। तस्य परित्यागः तेषु किञ्चित् भ्रमं न उत्पादितवान्, यतः तत् केवलं श्रद्धाविषये एव मन्यते, नैतिकस्थितेः परीक्षणे न। अतः ख्रीष्टस्य समीपगमने जगत् चेतावनीं दातुं संयुक्तप्रयत्नः अविच्छिन्नः आसीत्। तथापि तेषां विरुद्धं चर्चानां क्रोधोत्कर्षः जातः।

GSAM 179“Six Sermons” खण्डितुं असमर्थाः

GSAM 179.3यस्मिन् नगरे अहं अवसम् तत्र मेथोडिस्ट् उपदेशकः, यः १८४३ तमे वर्षे आगमनसिद्धान्तस्य प्रवचने पूर्वमेव सहभागी आसीत्, स “Six Sermons” नामकं ग्रन्थं प्राप्तवान्, पठित्वा च स्वसदस्यान् प्रति स्वीकृतवान् यत् सः तं सिद्धान्तं खण्डयितुं अक्षमः आसीत्; किन्तु यदा तस्य बहवः सदस्याः तं स्वीकरोति इति दृष्ट्वा सः अन्येभ्यः उक्तवान् यत् ग्रन्थं मा पठन्तु, यतः यदि ते तं पठन्ति तर्हि ते सिद्धान्ते विश्वसिष्यन्ति। १८४४ तमे वर्षे सेप्टेम्बर् मासे, एषः उपदेशकः वार्षिकसम्मेलनात् प्रत्यागतः, उपदेशपीठे उद्यतः सार्वजनिकायां आगमनसिद्धान्तं परित्यज्य चर्चम् प्रति गृहस्थले वक्तॄन् आमन्त्रितवान् इति विनीतया क्षमां याचितवान्।

GSAM 179विधर्मप्रकरणे परीक्षितः

GSAM 179.4एतत् उपदेशककृत्यम् शीघ्रमेव अनुगतम् आगमनविश्वासिनाम् विधर्मप्रकरणेन निवारणाय प्रयत्नः; किन्तु यतः ते बाइबिल्-आधारितं स्वविवेचनं प्रतिपादयितुं अनुमताः, चर्चः विजयी न अभवत्। यतः तेषां आचरणं अनुशासनसम्यक् न आसीत्, अतः कतिपयाः एतस्मात् चर्चात् बहिष्कृताः; अन्ये च बहवः, येषां श्रद्धा शास्त्रविरुद्धा इति न प्रमाणीकृता, तेषां बहिष्कारहेतुना चर्चात् निर्गताः। एवं यत्र शतानि उद्धारकं प्राप्य ईश्वरे सुखिताः अभवन्, तत्र चर्चात् आगमनसिद्धान्तः शाश्वतम् बहिष्कृतः।

GSAM 180.1यत् मम स्वग्रामे कृतम् तत् अपि देशान्तर्गते शतशः अन्येषु चर्चेषु अनुष्ठितम्। ये स्वपूर्वभ्रातृभिः एवं व्यवहारिताः, ते भविष्यद्वादिनः यशायाहस्य वचनेषु महद् सांत्वनाम् प्राप्तवन्तः। “शृणुत प्रभोः वचनम्, हे ये तस्य वचनस्य स्पर्शे कम्पमानाः। ये भवतः भ्रातरः, ये त्वां द्वेषयन्ति, ये च मम नाम्नः कृते त्वां निष्कासयन्ति, ते वदन्ति—प्रभुः गौरवीकृतः भवेत्; परन्तु सः युष्माकं हर्षाय प्रकटिष्यति, ते च लज्जिताः भविष्यन्ति।”10

GSAM 180दुष्टानां क्रोधप्रदर्शनम्

GSAM 180.2यदा प्रभोः आगमनस्य अपेक्षितः दिनः समीपम् अभवत्, तदा विश्वासिनः स्वकर्मसु अधिकं उत्साहं धारयन्, दुष्टाः च अधिकं क्रुद्धाः उपहासञ्च कुर्वन्, यथा १८४४ अक्टोबर् ३१ तमे दिनाङ्के Midnight Cry इति पत्रिकायाः सम्पादकः निम्नलिखितं वक्तव्यं कृतवान्—

GSAM 180.3“अस्य आन्दोलनस्य दुष्टेषु प्रभावः अपि अस्मान् ईश्वरस्य तस्मिन् उपस्थिति-विश्वासे दृढीकर्तुं महतीं साहाय्यं अकुर्वत्। यदा ईश्वरस्य सन्तानः तस्य समक्षं प्रणामार्थं नम्रतां च प्रकटयितुं तथा तस्य आगमनाय सज्जीकर्तुं समागताः, यथा केवलं कृपया एव मोक्षं लब्धुं शक्नुवतां पापिनां समुदायस्य उचितम्, तदा दुष्टाः परमं द्वेषं प्रदर्शितवन्तः। यदा वयं स्वपत्रिकायामेव समागमसूचनां दत्तवन्तः, न च सार्वजनिकं तत्र आमन्त्रितवन्तः, तदा बेलियेलस्य पुत्राः तेषु समागमेषु भीडित्वा महतीं कलकलं कृतवन्तः। अस्मिन् मासे द्वादशे दिने [१८४४ अक्टोबर् १२] शनिवासरस्य सायाह्ने वयम् टैबरनेकल्-भवने सभां न आयोजितवन्तः, येन गृहपालः [भवनपरिचारकः] सबाथार्थं [रविवासरार्थं] गृहं शुद्धीकर्तुं अवसरं प्राप्नुयात्। किन्तु भीषणजनसमूहः गृहं आक्राम्य तं अपि अवसरं निराकृतवान्। तथापि महापौरः स्वयमेव शीघ्रं हस्तक्षेपं कृत्वा तान् निष्कासितवान्।
GSAM 181.1“अनन्तरं आगते सबाथे अस्माकं सभासु, यदा टैबरनेकल्-भवनं पूरितम् आसीत्, तदा भवनस्य पुरतः सडक् घनजनसमूहेन व्यापृता आसीत्; तेषां मध्ये बहवः क्रुद्धाः आसन् यतः कश्चित् प्रभोः आगमनं श्रद्धेत्। सायाह्ने जनसमूहस्य उत्तेजनात् सभा न अभवत्; तथापि शीघ्रमेव मार्गः जनसमूहेन पूरितः आसीत्; किन्तु महापौरस्य तत्परहस्तक्षेपेण तथा तस्य कुशलपुलिस्सेन केचन प्रहरीगृहं प्रेषिताः, मार्गः विमुक्तः। वयं एव एतत् जनसमूहस्य आचरणं सदोमस्य विनाशात् पूर्वसन्ध्यायां लोटस्य द्वारं परिवृत्य स्थितस्य जनसमूहस्य आचरणेन तुलयितुं शक्नुमः। तेषां एषः आवेगः अतिशयः आकस्मिकः, समवेतः च व्यापकः आसीत्, यतः तस्य प्रकटः यहूदीसप्तममासस्य प्रथमदिने दृश्यत्वात् एष एव मास इत्यस्माकं मतं दृढीभूतम्।”

GSAM 181उपहासकाः आरोहणवस्त्राणि धारयन्ति

GSAM 181.2१८४४ तमे अक्टोबर् मासस्य द्वाविंशतितमे दिने, यदा त्रयोविंशतिशतदिनानि समाप्तानि, मेन्-राज्ये पेरिस् नगरे, विश्वासिनः उपासनागृहे समागत्य ईश्वरस्य गम्भीरप्रार्थनायाम् संलग्नाः आसन्, तदा प्रभुः तस्मिन् दिने आगमिष्यति इति आशया, उपहासकाः गृहपरिसरे समागत्य हास्यगीतान् गायन्तः आसन्। तेषां मध्ये द्वौ उपद्रवकौ दीर्घश्वेतवस्त्राणि धारयित्वा गृहशिखरारोहणं कृत्वा गीतानि गायित्वा गृहे प्रार्थनां कुर्वन्तः प्रभोः आगमनस्य प्रतीक्षां कुर्वन्तः तान् उपहासितवन्तौ।

GSAM 181.3संभवतः अस्मात् प्रसङ्गात् एव आगमनवादिनः आरोहणवस्त्राणि धारयन्ति इति मिथ्यावृत्तान्ताः प्रसारिताः। यद्यपि आगमनपत्रिकाः १८४४ तमे वर्षे कस्यापि आगमनवादिना आरोहणवस्त्रं धारयित्वा प्रभोः आगमनस्य प्रतीक्षां कृतवानिति एकस्य अपि प्रामाणिकस्य उदाहरणस्य कृते पञ्चशतं डॉलर् पुरस्कारं प्रस्तावयन्ति, तथापि एकः अपि प्रकरणः कदापि न प्रस्तुतम्।

GSAM 182हेजेन् फॉसस्य दर्शनम्, १८४४

GSAM 182.1एतस्मिन् समये मेनराज्ये पोल्याण्ड् नामकस्थले हेजेन् फॉस् इति नामधेयः एकः युवकः आसीत्, यः दृढश्रद्धया विश्वासं अकुर्वत् यत् प्रभुः सप्तममासस्य दशम्या दिवसे आगमिष्यति। सः सुन्दररूपः, मधुरभाषी च, सुशिक्षितश्च आसीत्। मध्यरात्रि-आह्वानस्य समाप्तेः किञ्चित् सप्ताहाः पूर्वम् प्रभुः समीपं आगत्य तस्मै एकं दिव्यदर्शनं प्रदत्तवान्, यस्मिन् तस्मै आगमनजनानाम् ईश्वरपुरं प्रति यात्रा तेषां संकटैः सह दर्शिता। तस्मै केचन चेतावनीसन्देशाः प्रदत्ताः, यान् सः प्रसारितुम् आसीत्। यदा च सः प्रदृश्यं विश्वसनीयतया कथयेत्, तदा तदनन्तरं यातनाः उत्पीडनानि च अनुवर्तिष्यन्ति इति अपि दृष्टिः तस्मै अभवत्। सः श्रीफोयवत् त्रयः पादाः प्रदर्शिताः, येभ्यः ईश्वरजनाः पवित्रनगरमार्गे पूर्णतया आगमिष्यन्ति। यः “कतिपयदिनानन्तरम्” इति (यथा तदा गायन्तः) प्रभोः आगमनस्य दृढश्रद्धालुः आसीत्, तस्मै मार्गे त्रिपादप्रवेशसम्बन्धी दर्शनभागः अव्याख्येयः आसीत्; स्वाभाविकगर्वयुक्तः च सः क्रूशं त्यक्त्वा तद् वर्णयितुं न इच्छत्। दर्शनं द्वितीयवारं पुनरपि प्रदर्शितम्, तत्रैव तस्मै उक्तम् यत् यदि सः पुनरपि यत् तस्मै प्रदर्शितम् तत् कथयितुं न इच्छेत् तर्हि भारः तस्मात् अपहरिष्यते च प्रभोः बालकानां दुर्बलानां मध्ये दुर्बलतमाय दास्यते यः यत् ईश्वरः प्रकाशयिष्यति तत् विश्वस्ततया कथयिष्यति। सः पुनरपि न इच्छत्। ततः तृतीयं दर्शनं प्रदत्तम्। तस्मै उक्तम् यत् सः विमुक्तः, भारः च दुर्बलानां दुर्बलात् एकस्य उपरि आरोपितः, यः प्रभोः आज्ञां पालयिष्यति।

GSAM 182फॉस् स्वदर्शनं कथयितुं अक्षमः

GSAM 182.2एतत् युवकं विस्मितम् अकुर्वत्, स च यत् तस्मै प्रदर्शितम् आसीत् तत् कथयितुं निश्चिनोति स्म, ततः सभायाः समयं प्रकाशयत्। जनाः दृष्टुं श्रोतुं च समागताः। सः सावधानतया स्वानुभवम् अवदत् यथा सः प्रभुना प्रदर्शितं कथयितुं अस्वीकारम् अकुर्वत् तथा च तस्य अस्वीकारस्य परिणामः कथम् भविष्यति। “अधुना,” सः अवदत्, “अहं दर्शनं कथयिष्यामि।” किन्तु हा! विलम्बः जातः। सः मूर्तिवत् मौनः जनसमक्षं स्थितः। अन्ते गभीरपीडया उक्तवान्— “दर्शनस्य एकं अपि पदं मया न स्मर्यते।” सः पीडया हस्तौ घर्षयन् उवाच— “ईश्वरः स्ववचनं पूर्णं कृतवान्। सः दर्शनं मत्तः अपाहरत्।” महती मनःक्लेशेण च अवदत्— “अहं नष्टः अस्मि।” तस्मात् कालात् सः ख्रीष्टे आशां त्यक्तवान्, निराशायाः अवस्थां च प्राप्तवान्। सः पुनरपि कदापि आगमनवादि-सभां न आगच्छत्, न च धर्मविषये स्वकीय-रुचिः आसीत्। तस्य आचरणं बहुषु दृष्टिषु, मृदुतमया भाषयापि, गुरु-आत्मनः सौम्य-प्रभाव-वञ्चितस्य इव आसीत्, यथा स्वमार्गेषु त्यक्तः, स्वकृत्यैः परिपूर्णः। एषा मनःस्थितौ सः १८९३ तमे वर्षे निधनं प्राप्तवान्।

GSAM 183फॉसस्य दर्शनम् अन्येन कथितम्

GSAM 183.1यदा सः स्वदर्शनं स्मर्तुं अक्षमः अभवत् तस्मात् प्रायः त्रिमासानन्तरम्, सः पार्श्वकक्ष्यात् अन्येन कथितं दर्शनं श्रुतवान्। तत्र यत्र सः आसीत् तस्मिन् गृहे सभा आयोजिता आसीत्। तं सभां आगन्तुं आहूतम्, किन्तु सः न इच्छत्। सः उक्तवान् यत् दर्शनं तस्य प्रदर्शितदृश्यसमानम् आसीत् यथा द्वौ मनुष्यौ एकमेव विषयम् कथयितुं शक्नुवन्ति। एवं ज्ञातम् यत् सः किम् दृष्टवान् परन्तु कथयितुं यतमाने स्मर्तुं न शक्नोत्। पश्चात् तं व्यक्तिम् दृष्ट्वा सः उक्तवान् – “एतत् तत् साधनं यस्य उपरि प्रभुना भारः आरोपितः अस्ति।”

GSAM 183दुःखेन निराशः

GSAM 183.2यहूदीकालगणनया सप्तममासस्य दशमः दिनः (२२ अक्टूबर् १८४४) अन्ततः आगतः। तदा सहस्राणि सहस्राणि जनाः ये स्वप्रत्याशानां पूर्त्यर्थं तस्य दिनस्य प्रतीक्षां कुर्वन् आसन्। तस्मात् दिनाङ्कात् परं लौकिकस्य किञ्चिदपि व्यवस्थां ते न कृतवन्तः। ते अपि “यदि न आगच्छेत्” इति चिन्तां न कल्पितवन्तः, किं तु यथा यदि ते तस्मिन् दिने स्वाभाविकजीवनकालस्य अन्त्यं अपेक्षन्ते तदा यथा स्वलौकिकव्यवहारान् योजनयन्ति तथा एव व्यवहाराणि योजनितवन्तः। ते दुष्टान् आगामिक्रोधात् पलायनं कर्तुं चेतयित्वा प्रोत्साहयितवन्तः, च बहवः तेषां मध्ये सन्देशः सत्यं स्यात् इति भीतः। ते स्वजनेभ्यः परामर्शं दत्तवन्तः तैः सह प्रार्थनां च कृतवन्तः, ये च तेषां स्वजनानां ईश्वराय हृदयान् न समर्पितवन्तः, तैः विदाः उक्तवन्तः। संक्षेपतः ते सर्वलौकिकवस्तूनां परित्यागं कृत्वा, यथा समग्रपृथिव्याः न्यायाधीशस्य समक्षं प्रत्यक्षं शीघ्रम् आगमिष्यामीति स्वयम् मन्यमानः, तथा गम्भीरतया विदां दत्तवन्तः। एवं श्वासरोधसदृशचिन्ताग्रस्तैः ते स्वपूजास्थलेषु समागताः, क्षणशः महादेवदूतस्य स्वरं च ईश्वरस्य तूर्यनादं च श्रवितुम्, आगमिष्यतः स्वराज्ञः तेजसा स्वर्गं प्रज्वलितं पश्यितुम् अपेक्षन्तः।

GSAM 184.1होराः मन्दं यान्ति स्म। यदा च अन्ते सूर्यः पश्चिमदिशायाः क्षितिजात् अधस्तात् अवतीर्णः, तदा सप्तममासस्य दशमः यहूदीदिनः समाप्तः। रात्रेः तमः पुनरपि जगत् आच्छादत्; किन्तु तेन तमसा सह आगमनविश्वासिनां हृदयेषु शोकवेदना उत्पन्ना या केवलं अस्माकं प्रभोः शिष्येभ्यः क्रूशदण्डनस्य च अन्त्येष्टि-क्रियायाः अनन्तररात्रौ — यं ते किञ्चित्कालपूर्वं स्वराजरूपेण विजयोत्सवेन यरूशलेमं नीतवन्तः — यदा ते गम्भीरचित्ताः स्वगृहं प्रति प्रस्थितवन्तः तदा तेषां शोके तुल्यतया दृश्यते।

Notes

  1. प्रकाशितवाक्यम् १४:८। ↩
  2. लूका १४:२१। ↩
  3. लूका १४:१७। ↩
  4. लूका १४:२१; प्रकाशितवाक्यम् १४:८। ↩
  5. प्रकाशितवाक्यम् १८:२–४। ↩
  6. प्रकाशितवाक्यम् ३:३। सप्त चर्चानां पूर्णव्याख्यानार्थं Thoughts on Daniel and the Revelation इति ग्रन्थं पश्यत। ↩
  7. प्रेरितकृत्येषु १९:८, ९। ↩
  8. २ कुरिन्थीयन् ६:१७–१८। ↩
  9. प्रेरितकृत्येषु १३:४६। ↩
  10. यशायाह् ६६:५। ↩

Note

Back