Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLaebrari
04 / 12Lipuo tsa 1897

Saense ea Pholoho. – No. 1

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 D 46.2Thero e fanoeng ka Labohlano mantsiboea, la 12 Hlakola, 1897 E hatisitsoe ho General Conference Daily Bulletins ea la 16 Hlakola, 1897, Moq. 1, Nom. 3, maq. 46-47 le ea la 17 Hlakola, 1897, Moq. 1, Nom. 4, maq. 49-53.

TAM1897 D 46.3MOTHO e mong le e mong oa tseba hore ena ke mehla ea mahlale haholo, bonyane ka lebitso, ka boipolelo, le ka takatso. Modimo o batla hore sechaba sa hae se lule se tsamaellana le mehla. Ho feta moo: o batla hore sechaba sa hae se lule se le ka pele ho mehla. Haholo-holo o batla hore sechaba sa hae se lule e le bahlahisi ba liphetoho, ‘me hore motho e be mohlahisi oa phetoho, o tlameha ho ba ka pele ho mehla. Kahoo, kaha ena ke mehla e itlhalang ka mahlale, ka boipolelo le ka tsela e ‘ngoe, morero oa Modimo, sechaba sa hae, se tlameha ho ba sa mahlale ho fihlela litlhoko tsa mehla ena. Eo ke polelo ea tlhahiso eo ke le memelang ho e ithuta bosiung bona. Morena o batla hore ‘na le lona re amohele tlhahiso eo, re e ithute, ‘me re age holim’a eona, ho fihlela ho pakoa ho rona ka pel’a lefatše hore tlhahiso eo e nepahetse ka mahlale. Haeba nna le wena, haeba bohle ba ipolelang hore ke ba Kreste, re etsa jwalo, jwale ntho eo e tla etswa ke Morena. Lefatshe le tla e bona, mme lefatshe le tla e bona, ho sa tsotellehe hore na nna le wena re na le karolo ho yona kapa tjhe. Hobane haeba nna le wena re se na karolo ho yona, ba tla ba le karolo ho yona ba tla dumellang Morena ho etsa pontsho eo ka bona; mme haeba nna le wena re sa mo dumelle ho e etsa, re a e fosa.

TAM1897 D 46.4Empa u re, Pholo ke mosebetsi oa sechaba sa Modimo. Pholo ke morero o le mong oa Morena. Sena ke seo banab’eso ba bang ba ‘nileng ba se bua. Sena ke seo re se ithutileng thutong ea thapama ena, le seo re se ithutileng lithutong tsohle tsa Lengolo la Baheberu. Ke thuto eo re e fumaneng libakeng tse ling tsa Mangolo. Mme Mangolo a re ha rea lokela ho tseba letho haese Jesu Kreste le eena ea hlabiloeng sefapanong. Lea bua jwalo; e, le nna ke bua jwalo. Ke re mosebetsi wa batho ba Modimo — sohle seo taba ya Modimo e leng sona lefatsheng ke mosebetsi wa pholoho. Mme sena se dumellana hantle le seo re seng re se boletse. Ka hoo pholoho ke saense.

TAM1897 D 46.5Ho feta moo: Pholo ha se saense feela, ha se saense feela; ke eona e ka sehloohong, senotlolo, le bohare ba lisaense tsohle. Ke ntho e nang le mahlale ka ho fetisisa ho tsohle tseo likelello tsa batho li sebetsanang le tsona lefatšeng lena. Kahoo ha batho ba Modimo ba nka pholoho ea Modimo kamoo e leng kateng ho Modimo; ha morero oa hae oa pholoho lefatšeng o ema o emetse mehopolo ea hae ea pholoho, joale ho tla senoleloa lefatše saense e holimo ho lisaense tsohle. Joale batho ba Modimo ba ka ema ka pel’a marena a saense ka bo ona, ‘me ba se ke ba hlabisoa lihlong, mehleng ena ea saense.

TAM1897 D 47.1Jwale, ke inehetse ka botlalo nneteng eo. Mme ke batla hore le bone kamoo e leng nnete ka botlalo. Nna le lona re inehetse pholong ya Modimo. Mme ke batla hore le bone ka Bibele — buka ya nnete yohle — hore pholo ke saense. Jwale le tla, mmoho le nna, le inehela nneteng eo.

TAM1897 D 47.2Pele, he, ke batla hore le nahane ka kelello e hlakileng, le iponele hore e seng feela hore pholo ke saense; empa hape ke hore ke eona saense e phahameng ka ho fetisisa ho feta tsohle.

TAM1897 D 47.3Lentswe “saense” ka tlhaloso ya lona e tobileng le bolela tsebo. Saense ya thuto ya dimela ke tsebo ya thuto ya dimela. Saense ya thuto ya dinaledi ke tsebo ya thuto ya dinaledi. Ka hona, rasaense e mong o hlalositse saense e le “sehlahiswa sa monahano.” Tsebo yohle — saense — eo lefatshe le nang le yona ka thuto ya dinaledi, ke sehlahiswa sa monahano wa lefatshe mabapi le taba ya thuto ya dinaledi.

TAM1897 D 47.4Jwale pholo ke tsebo ya Modimo: “Bophelo bo sa feleng ke bona hore ba tsebe Wena, Modimo a le mong wa nnete, le Jesu Kreste eo o mo rometseng.” Ka hona ke saense. Empa tsebo ena ha se sehlahiswa sa monahano wa motho: ke sehlahiswa sa monahano wa Modimo. Hobane “leihlo ha le a ka la bona, le tsebe ha e a ka ya utlwa, mme ha di a ka tsa kena ka pelong ya motho, dintho tseo Modimo a di lokiseditseng ba mo ratang. Empa Modimo o di senotse ho rona ka Moya wa hae; hobane Moya o batlisisa dintho tsohle, e, le dintho tse tebileng tsa Modimo.” Ka hona pholo, kaha ke sehlahiswa sa menahano ya Modimo, ha se saense feela, empa ke saense e phahameng ho feta tsohle.

TAM1897 D 47.5Hape: Seo lefatše le se tsebang e le saense — lisaense tsa tlhaho — ke sehlahisoa sa menahano ea batho. Ke ka kelello eo batho ba nahanang ka eona. Ke ka kelello, he, eo batho ba sebetsanang le lisaense tsena kaofela. Empa pholoso e sebetsana le kelello ka boeona. Joale, ke efe e phahameng? Ke efe e phahameng — e sebetsanang le lintho tsohle tse ling, kapa e sebetsanang le se sebetsanang le lintho tsohle tse ling? — Ke e ya morao, ruri. Jwale, kaha ka kelello batho ba sebetsana le mahlale a mang kaofela, mme pholo e sebetsana le kelello ka boyona, ho hlakile ka ho phethahala, eseng feela hore pholo ke mahlale ka bonnete bo tshwanang le mahlale afe kapa afe a mang, empa hape ke mahlale a phahameng ho feta mahlale a mang kaofela. Ke mahlale a phahameng ka ho fetisisa a ka tsejwang ke kelello ya motho.

TAM1897 D 47.6Hape: Poloko e sebetsana le kelello. Empa ke mang ea sebetsanang le kelello polokong le ka poloko? — Ke Modimo ka boeena. Kahoo, kaha ke Modimo ka boeena ea sebetsang, ea tsebahatsang, thuto ena; le kaha thuto ena ke sehlahisoa sa menahano ea Modimo; ho latela hore thuto ea poloko ke thuto e phahameng ka ho fetisisa, e tebileng ka ho fetisisa, le e pharaletseng ka ho fetisisa e tsejoang, eseng feela ke kelello ea motho, empa le ke bokahohle bohle.

TAM1897 D 47.7Ha re bale mangolo a seng makae. “Le se ke la ipapisa le lefatshe lena; empa le fetolwe ka ntjhafatso ya mehopolo ya lona.” Baroma 12:2. “Jwale he, ka kelello ke sebeletsa molao wa Modimo.” Baroma 7:25. “Rea tseba hore Mora oa Molimo o tlile, mme o re file kelello.” “Re na le kelello ea Kreste.” Tsela e le ‘ngoe feela eo Morena a ka re fihlelang ka eona ke ka kelello. O sebetsana le rona feela ka kelello. O re busa feela ka likelello tsa rona. Sheba: “Ka kelello ke sebeletsa molao oa Molimo, empa ka nama molao oa sebe.” Mme taelo ya pele ho tsohle ke ena: “Mamela, wena Iseraele; Morena Modimo wa rona ke Morena a le mong; mme o rate Morena Modimo wa hao ka pelo ya hao yohle, le ka moya wa hao wohle, le ka kelello ya hao yohle.” “Kelello ya nama ke sera sa Modimo; hobane ha e ikokobeletse molao wa Modimo, mme kannete ha e ka ke ya ikokobeletsa.” Mokgwa wa ho nahana wa nama o sa kgoneng ho ikokobeletsa molaong wa Modimo — o sa kgoneng ho ikokobeletsa — o tlameha ho fetolwa, o tlameha ho nkelwa sebaka ke kelello e nngwe e sebeletsang molao wa Modimo ka dinako tsohle. Phetolo eo ya kelello ke pholo. Nchafatso eo ya kelello e etswa ke Modimo mosebetsing wa pholo ya hae, mme ha e ka ke ya etswa ke e mong. Ka hona ke saense e phahameng ho feta tsohle — e phahameng ka ho fetisisa e tsejoang ke kelello ea motho, e phahameng ka ho fetisisa e tsejoang ke bokahohle.

TAM1897 D 47.8Na ha o qale ho bona hore na ke hobaneng ha Litlhomelo li bua ka “saense ea pholo”?

TAM1897 D 49.1Jwale ke batla hore le bone hore le ba bang ba nahana jwalo. Ke batla hore le bone hore ha ke na ke le mong tabeng ena. Ke batla hore le bone hore bakeng sa boemo bona re na le matla — matla a saense — ke hore, matla a batho ba utlwisisang saense.

TAM1897 D 49.2Ha nka ne ke ka le tlisetsa bopaki bosiung bona ba hore ba nang le kutloisiso e kholo ka ho fetisisa ea lisaense tsohle tse ling ho feta mang kapa mang lefatšeng lena, ba paka hore ba thahasella saense ena ho feta lisaense tse ling kaofela ha li kopane, hore ba bona ho hongata ho eona ho tšoanelang ho nahanoa ho feta lisaense tse ling kaofela ha li kopane, na le ka se re ke bolokehile ha ke bua kamoo ke buang kateng — ho latela pono ea saense? Hantle, ke na le sehlopha se jwalo — sehlopha se utlwisisang mahlale ohle a mang, mme ke na le bopaki bo hlakileng ba hore ba kgahlehela sena ho feta a mang kaofela ha a kopantswe.

TAM1897 D 49.3Ho 1 Petere 1:10-12, moapostola o bua ka poloko, mme moo ke bala tjena:—

TAM1897 D 49.4Ka poloko eo, baporofeta ba ile ba e batlisisa ka hloko, ba ne ba profeta ka mohau o neng o tla tla ho lona; ba ntse ba batlisisa hore na ke eng, kapa ke nako efe eo Moya oa Kreste o neng o le ho bona o neng o e supa, ha o ne o paka esale pele ka mahlomola a Kreste le khanya e neng e tla latela. Ho bona ho ile ha senoleloa, hore e seng ho bona, empa ho rona ba sebeletsa lintho tseo joale li pheteloang ho lona ke ba phetetseng evangeli ho lona ka Moea o Halalelang o rometsoeng o tsoa leholimong; lintho tseo MANGELOI A LAKATSANG HO LI SHEBISISA.

TAM1897 D 49.5Ke lintho life tseo mangeloi a lakatsang ho li shebisisa? — Poloko ea Modimo ha e phatlalalitsoe ka Moea o Halalelang o rometsoeng o tsoa leholimong. Lentsoe la Segerike bakeng sa “ho lakatsa,” mona le bolela “ho beha pelo ea motho ho hong.” Mme lentswe la Segerike bakeng sa “ho shebisisa” le bolela, “ho inamela nthong e le hore o e shebe; ho sheba ka hlooho e sekametseng pele; ho shebisisa ka mmele o kobileng; ho shebisisa ka hloko, ho hlahloba ka tjantjello — ka motho ya batlang ho tseba ntho e itseng.” Eo ke maikutlo a mangeloi mabapi le taba ya pholoho.

TAM1897 D 49.6Joale, na mangeloi a utlwisisa mahlale a mang — biology, geology, ichthyology, astronomy — mahlale ohle a mang? Le a tseba hore a a utlwisisa. Motho e mong le e mong o tseba hore mangeloi a utlwisisa mahlale ohle a mang ka botlalo. Motho e mong le e mong o tseba hore ho bolokehile ka ho phethahala ho bolela hore mangeloi ohle a utlwisisa mahlale ohle a mang ka botlalo bo fetisisang ho feta kamoo motho ofe kapa ofe a utlwisisang, kapa a kileng a utlwisisa, leha e le lehlale le le leng. Empa mangeloi a kgahlehela taba ya pholoho ho feta mahlale ohle a mang. Ba tsebang ho feta bohle, ba thahasella taba ena ka ho fetisisa. O, hantle, le ile la dumellana le nna nakwana e fetileng hore ha nka ne ke ka qotsa bopaki bo jwalo, le ne le tla re re bolokehile ho nka boemo bona. Tloo he, re bolokehile. Re setjhabeng se setle ka ho fetisisa — e, setjhabeng se setle sa mahlale. Ho na le bopaki bo phethelang taba ena, bopaki ba mahlale.

TAM1897 D 49.7Jwale, ha ke bapale ka lentswe ‘saense’ bosiung bona. Ke sebedisa mantswe “saense” le “sa saense” ke bua ka pholo e le lentswe la nnete e feletseng. Pholo ya Modimo ke ntho ya saense kannete, ha se hore e bitswa jwalo ka bohata, empa ke ya saense ka nnete, e phahameng ka ho fetisisa. Kahoo le se ke la nahana le hanyenyane hore ke bapala ka lentswe “saense” kapa “sa saense.” Ke le sebedisa ka nnete, hobane le nepahetse ntlheng ena.

TAM1897 D 49.8Empa ha se tsena feela: hase feela hore mangeloi a lakatsa ho shebisisa taba ena, joaloka ba batlang ho tseba ho hong; empa a hlile a tseba ho hong. A hlile a ithuta ka ho shebisisa taba ena le ho e ithuta. Shebang ho Baefese 3:8-11, ‘me le tla bona mohopolo ona o hlahisoa:—

TAM1897 D 50.1Ho ‘na, eo ke leng tlase ho ea monyenyane ka ho fetisisa ho bahalaleli bohle, ho filoe mohau ona, hore ke bolele lichabeng tse ling leruo le ke keng la fuputsoa la Kreste; le ho etsa hore bohle [Ke tlohela lentsoe batho, hobane le kenyelelitsoe] ba bone hore na ke kopano efe ea sephiri, se bileng se patiloe ho Modimo ho tloha qalong ea lefatše, ea bopileng lintho tsohle ka Jesu Kreste: ka sepheo [Bona, jwale, ke lokela ho ruta ka maruo a ke keng a lekanyetswa a Kreste e le hore bohle ba bone hore na ke kopano efe ya sephiri se neng se patilwe ho Modimo, mme seo ke ka sepheo, bakeng sa morero] hore jwale mebuso le matla a dibakeng tse mahodimong di tsebe ka kereke bohlale bo fapaneng ba Modimo, ho ya ka morero wa hae wa bosafeleng oo a o rerileng ho Kreste Jesu Morena wa rona.

TAM1897 D 50.2Morero oa ho etsa hore batho ba bone sena ke ofe? — E le hore mebuso le matla “libakeng tsa leholimo” (“leholimong” di-translation tse ding di e beha jwalo; seo se nepahetse) ho tsejwe bohlale bo fapaneng ba Modimo. Mangeloi, mebuso, le matla, di lakatsa ka matla ho shebisisa evangeli ena ya pholo ha e rerelwa ka Moea o Halalelang o rometsweng o tswa leholimong. Ruri di a sheba mme di a ithuta. Mme ha ba ntse ba ithuta, ba ithuta tšenolo e ntjha ya bohlale ba Modimo — bohlale bo fapaneng ba Modimo — ho ya ka morero wa hae wa bosafeleng oo a o rerileng ho Kreste Jesu Morena wa rona. O a tseba ka mangolo a mang a halalelang hore sephiri sena sa Modimo, morero ona wa bosafeleng, se senolwa evangeling. Lea tseba hore mebuso le matla lehodimong ha e na bosafeleng ka tsela e le ‘ngoe — ha e tlohe bosafeleng ho isa bosafeleng. E tloha ntlheng e itseng ho isa bosafeleng, joaloka lona le ‘na. Gabriele o na le bosafeleng ho tloha feela ntlheng eo a bopilweng ho eona. Ha a tlohe bosafeleng ho isa bosafeleng.

TAM1897 D 50.3Empa Modimo o tloha ho ile ho ile. Joale, ho tloha ho ile ho ile ho bile le morero, ho ntse ho na le morero — morero oa hae oa bosafeleng o reriloeng ho Kreste Jesu Morena oa rona. Ho tla nka mangeloi nako e kae ho fihlela botebong, ho qeta thuto, ea morero oo oa bosafeleng? — Ho ile ho ile. Seo se hlakile ka ho lekana. Joale ha morero oo o senoloa evangeling, o tsebahisoa ka sephiri sa Modimo, e leng, “Kreste ka ho uena, tšepo ea khanya,” ho hlakile hore mangeloi a o ithuta. Mme ha a o shebisisa, a bona ho senoloa bohlale bo fapaneng ba Modimo, ho latela morero oa hae oa bosafeleng. A lakatsa ho o shebisisa. A etsa joalo, mme ka tsela eo a ithuta.

TAM1897 D 50.4Joale he, kaha ba utlwisisa mahlale a mang kaofela ho feta kamoo motho a utlwisisang le leng la ona, ha ba kgahleha ho sena ho feta ho a mang kaofela, mme ba ithuta ho sona; na ha se ntlha eo nna le wena re ka ithemelang yona ka polokeho? Joale na le sena, ha se taba e tshwanetseng ho nahana ka yona ka monahano wa rona o phahameng ka ho fetisisa ho feta tsohle tse ding ha re kopanya? Mme na re ke ke ra beha dipelo tsa rona ho yona, mme ra e nehela ka meya ya rona yohle re sa be kgahlanong le mahlale? O, re ka kgona, re ka kgona! Ha re e etseng.

TAM1897 D 50.5Jwale, le se nkutlwe hampe. Ha ke hlasele mahlale a mang. Ha ke re mahlale a mang kaofela a lokela ho hlokomolohuoa, le ho nkoa e le lintho tse thetsang, le tse sa tšoaneleng ho ela hloko ho hang. Che; ke re hona ho hoholo ho feta ‘ona kaofela; le hore eng kapa eng eo re e ithutang ho ‘ona e tlameha ho ithutoa e le tlas’a hona ho hoholo ho feta ‘ona. Ke re feela hore a mang kaofela a tlameha ho nka sebaka sa bobeli, bonyane, ho feta hona, haeba re batla ho ba ba mahlale.

TAM1897 D 50.6Nahana ka hona! A re nke mehopolo ea rona ea tlhaho eo re sebelisang ho ithuta li-saense tse ling. Na nka ba ea saense ka tieo, kapa motho ofe kapa ofe, ha a ka beha menahano ea hae e metle le e phahameng ka ho fetisisa saenseng e itseng, athe a na le bopaki bo phahameng ka ho fetisisa ba hore ho na le e phahameng ho feta eo eo a nang le eona? Na hoo e ka ba tsa saense? — Che. Hantle, joale, re bona ho fihlela mona hore ena ke saense; hore ke saense e phahameng ka ho fetisisa. Joale motho ofe kapa ofe ea sa beheng menahano ea hae e phahameng ka ho fetisisa, menahano ea hae e molemohali, le matla ‘ohle a hae, ho saense ena pele ho tsohle, le ho e etsa hore e etelle pele lisaense tse ling kaofela, ka tlhaho ea lintho ha a na bo-saense.

TAM1897 D 50.7Mme hape ha a na bohlale. Hobane thuto ena ke eng? — Poloko. Hantle haholo. Mme ke bophelo bo sa feleng. Ha re re nka beha bophelo ba ka bohle, matla a ka kaofela, ho mahlale a mang, ke hlokomolohile ona, kapa ke o nka o le tlase, na nka o fumana? — Che. Ke tla ba le nako e kae he, ea ho ithuta mahlale a mang? — Hohle-hohle, lilemo tse seng kae feela. Joale mosebetsi oa ka ho mahlale ana o tla be o felile ka ho sa feleng, ‘me nke ke ka hlola ke ba le monyetla oa ho a ithuta hape.

TAM1897 D 50.8Empa haeba ke nka ena pele ho tsohle, ‘me ke tlohella tse ling ho nka sebaka se tlaase ho fihlela ke tiisa ena, joale na ke tla ba le monyetla oa ho ithuta tse ling? — E. Nako e kae? — Ho isa ho ile. Ah, na eo hase tsela e bohlale he? Na eo hase eona feela tsela e bohlale? Hape na eo hase eona feela tsela ea saense le e utloahalang? — Ruri ho joalo. Tloo, he, e re re be ba saense, ka tieo, ka bokhabane bo fetisisang.

TAM1897 D 50.9Jwale ha re shebeng hanyane pele. Karolong eo ya pele eo re e shebileng mabapi le mangeloi, e qadile ka baporofeta, tjena: “Pholo eo baporofeta ba e batlisisitseng le ho e hlahloba ka hloko, ba neng ba boleletse pele ka mohau o neng o tlo tla ho lona,” ha ba paka esale pele ka mahlomola a Kreste, le tlotla e neng e tla latela.

TAM1897 D 51.1Joale, ka baprofeta ho ile ha tlisoa ka mongolo, joalokaha re e-na le eona mona, saense ena ea pholoho, sehlahisoa sena sa menahano ea Modimo mabapi le taba ea pholoho. Buka ena ea saense, saense ena ea pholoho, e tlile ka baprofeta. Na ba ne ba tseba letho ka lisaense tse ling? — E.

TAM1897 D 51.2Re ka fumana sena dibakeng tse ngata — ho feta tseo re ka bang le nako ya ho di sheba bosiung bona. Empa re tla sheba dintlha tse pedi kapa tse tharo, hore re ka utlwisisa hantle taba ya hore ba ne ba na le tsebo ya tsena.

TAM1897 D 51.3Khaolong ea bo15 ea 1 Bakorinthe ho na le polelo ea saense e entsoeng lilemo tse ka bang sekete le makholo a supileng pele e sibolloa ke saense. E ne e le teng lilemong tsena tsohle, empa bo-ramahlale ba neng ba sebetsa lekaleng leo e ne e le ho lona ba ne ba sa e tsebe ka tsela eo ba neng ba nahana ka eona. Ke polelo ea ‘nete ea thuto ea linaleli. Mang kapa mang ea neng a lumela polelo e ka Bibeleng o ne a tseba eona ka linako tsohle, ehlile, leha a ne a e-s’o utloe lentsoe ‘astronomi’; empa saense ea batho e ne e sa e tsebe, ‘me ea e sibolla feela kamora nako e telele hakana.

TAM1897 D 51.4Kakanyo e ‘ngoe: Ha mongoli eo oa Bibele a ne a etsa polelo eo ea saense eo lilemo tse sekete le makholo a supileng hamorao bo-ramahlale ba ileng ba fumana hore e nepahetse ka saense, na e ne e se polelo ea saense ka nako eohle joalo ka ha e bile kamorao hore e fumanoe? — Ka ‘nete. Joale na e ne e se joalo ha mongoli a ne a e ngola? — Ruri. Temana ke 1 Bakorinthe 15:41:—

TAM1897 D 51.5Letsatsi le na le kganya e itseng, le kgwedi e na le kganya e nngwe, mme dinaledi di na le kganya e nngwe: hobane naledi e fapana le naledi e nngwe ka kganya ya yona.

TAM1897 D 51.6Seo se ne se sa tsejwe dilemo tse lekgolo tse fetileng, hobane dilemo tse ka bang jwalo tse fetileng monna ya neng a inka e le setsebi sa dinaledi, mme a nkuwa jwalo ke basebetsimmoho le yena, o ile a nyatsa polelo eo a re ha e nepa, mme e le bopaki ba ho hloka tsebo ha bangodi ba Bibele; hobane o ne a nahana (ke hore, mongodi wa Bibele o ne a nahana) hore naledi e nngwe e fapana le e nngwe ka kganya, ka kganya, ho ena le ka sebaka. Eo ke polelo ya mohlahlobisisi enwa ka taba eo. Maikutlo a hae e ne e le, mme a buella saense ea linaleli, hore lebaka le le leng feela leo linaleli e ‘ngoe e khanyang le ho ba ntle ho feta e ‘ngoe ho rona, ke hobane e ‘ngoe e haufi le rona ho feta e ‘ngoe, e le hore re fumana khanya ea eona e ngata. Empa kajeno mafapheng ‘ohle a saense ho tsejoa e le ‘nete hore ho na le phapang e kholo linaleling, ka boholo ba tsona, botle le mebala, joalo ka ha ho le joalo lipaleseng tsa lefatše. Kahoo haeba re ne re ka bona lipalesa tsohle tsa lefatše li behiloe ka pel’a rōna tšimong e khōlō, ka khanya ea tsona eohle, le mefuta-futa ea mebala ea tsona, ebe re bona linaleli tsa maholimo ka ho hlaka joalo ka ha re bona tsena, re ne re tla bona e ‘ngoe e mefuta-futa ebile e ntle joalo ka e ‘ngoe. Sena se tsejoa hona joale, empa ho ne ho sa tsejoe ha temana eo e ne e ngolloa Bakorinthe.

TAM1897 D 51.7Joale, ke botsa, na eo e ne e se polelo ea saense, na e ne e se polelo ea ‘nete ea saense, ka letsatsi leo Pauluse a e ngotseng mme a e romela Korinthe, ka bonnete bo tšoanang le ba hona joale? Tshekatsheko eo saense e entseng e pakang hore ke nnete ha e a e etsa nnete, ebile ha e a eketsa le karolwana ya boima ba yona jwalo ka nnete. Tshekatsheko ya bona e ile ya bontsha feela hore ba fumane ntho e neng e le nnete, empa eo ba neng ba sa e tsebe pele, hobane ba ne ba sa dumele Bibele. Haeba ba ne ba mpa ba badile seo ka Bibeleng, mme ba se dumela le ho se amohela, ntlha eo ya saense ba ka be ba e tsebile kgale pele ho borasaense ba fe kapa ba fe ba e fumana.

TAM1897 D 51.8Ho na le saense e ‘ngoe: Ka letsatsi le leng Sir Isaac Newton o ne a lutse tlas’a sefate sa apole. Apole e ile ea oa lekalaneng le haufi le eena. Makhetlo a mangata liapole li ne li se li kile tsa oa lifateng pele. O ne a se a kile a bona liapole li oa lifateng pele. Empa ka lona letsatsi leo o ne a tebile menahanong, ‘me a qala ho nahana. Apole eo e ole hobaneng? E tlameha ebe ke hobane lefatshe le bile le tshusumetso ho yona ho e hula le ho e hohela ho lona. Kaha lefatshe le le leholo ho feta apole, le ne le tla e hula ha e se e tlohetse sefate. A re, Ha nka nka apole eo, mme ka e akhela hodimo ka hohle kamoo nka khonang, e a wela fatshe hape. Joale haeba e ne e le matla a lefatshe a e tlisitseng sebakeng sena se senyenyane, ha ke e akhela hodimo kamoo nka khonang mme e kgutla hape, seo ke bopaki ba hore matla a lefatshe a fihla hole hakaalo ho tloha lefatsheng, mme a tshwara ntho eo mme a e kgutlisa. Ha nka e akhela holimo maele, mme e ka kgutla, ho ne ho tla hlaka hore tshusumetso eo e fihlile hole ho maele ho kgutlisa ntho eo. Yaba o re, Haeba hoo ke nnete, tshusumetso eo e lokela ho fihla ho kgwedi. Kea ipotsa hore na e hlile e fihla kgweding? Ke tla ya ho ya bona. O ile a ya hae mme a dula fatshe, a nka dipalo tsa bolepi ba dinaledi tse mabapi le tsela ya kgwedi lehodimong sebakeng sa tsona, mme a sebetsa ka dipalo tse ngata tse latellanang. Empa di ne di sa tsamaisane. O ile a leka kgafetsa-kgafetsa, empa di ne di sa tsamaisane; o ne a sitwa ho etsa hore tshusumetso eo e fihle kgweding.

TAM1897 D 52.1O ile a beha taba eo ka thoko ka lilemo tse ka bang leshome, haeba ke hopola hantle, pele a boela a e nka hape. Ka letsatsi le leng ho ile ha phatlalatsoa lipalo tse ncha tsa tsela ea khoeli, tse lokisang liphoso tse ling lipalong tsa pele. Ha seo se phatlalatsoa, Newton o ile a re, “Kea ipotsa hore na seo se tla fana ka seo ke se hlokang.” O ile a fumana lipalo, a qala mosebetsi, mme a etsa letoto le lelelele la lipalo leo rona le uena re neng re ka makala ka lona, ehlile. Empa qetellong o ile a fihla ha a setse ka lipalo tse peli kapa tse tharo feela ho fihla qetellong, mme a bona hore li tla lekana. O ile a hlollwa haholo ke ntlha ena e makatsang hoo a ileng a sitoa ho qeta lipalo tsa hae. Pene e ile ea oela letsohong la hae, mme a tlameha ho kopa motsoalle hore a mo qetelle. Motsoalle oa hae a etsa joalo, mme Sir Isaac Newton a be a pakile ntlha ea saense, kapa ho e-na le hoo, saense e ncha. E bitsoa matla a khoheli. Mme ho tloha ka nako eo, o ile a tuma ka ho sa feleng.

TAM1897 D 52.2Ruri eo e ne e le ntho e kgolo. Leha ho le jwalo, seo se ne se le ka Bibeleng dilemo tse dikete tse pedi le makgolo a mahlano pele Sir Isaac Newton a se sibolla tlhahong. Kgogedi ke tekatekano feela ya bokahohle. Ke molao-motheo oo, molao oo, kamoo borasaense ba ka reng, oo tekatekano ya bokahohle e bolokwang ka ona. Ka mantsoe a mang, mmele o mong le o mong bokahohleng o susumetsa mmele o mong le o mong, mme o leka-lekana le ona. E seng mmele o mong le o mong feela, empa le karolwana e nngwe le e nngwe ya ntho e bonahalang bokahohleng, e a hohela mme e susumetsa karolwana e nngwe le e nngwe ya ntho e bonahalang bokahohleng.

TAM1897 D 52.3Lefats’eng la sebopeho, oo ke ntlha e ts’oanang le seo re ithutileng sona sehlopheng sa Bibele thapameng ena, tabeng ea bophelo. Re fumane hore o ke ke oa ama motho kapa ntho efe kapa efe ntle le hore seo se tsebahale bokahohleng bohle. Nonyana ha e wele ntle le hore Ntate oa hau a tsebe, mme nonyana eo ha e wele ntle le hore ho wa ha eona ho utluoe bokahohleng bohle. Ena ke ntlha e ts’oanang le seo feela.

TAM1897 D 52.4Ho na le ntlha ea moea hape e tsamaellanang le tsena tse peli.

TAM1897 D 52.5Nka balehela moea oa hao kae? Kapa nka phonyoha boteng ba hao kae? Haeba ke nyoloha maholimong, u teng; haeba ke iketsetsa bethe liheleng, bona, u teng. Haeba ke nka mapheo a mafube, ‘me ke lula mefelong e ka thoko-thoko ea leoatle; le teng letsoho la hao le tla ntataisa, ‘me letsoho la hao le letona le tla ntšoara. Lipesaleme 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Ha nna le wena re nahana mohopolo o nepahetseng, na o elwa hloko kae kapa kae? Re nahana mohopolo o fosahetseng. Mohopolo o fosahetseng ke eng? — Ke sebe. Jwale, sebe se qala kae? — Mohopolong. Na sebe sa ka se elwa hloko kae kapa kae ka hara bokahohle ntle le ho nna? Ke mang ea e lemohang? — Modimo, ka Moea oa hae. Joale, na ho na le ntlha ea moea ka bokahohleng ba rona e sa lemohuoeng? e sa utloeheng? kapa mohopolo o lokileng kapa o fosahetseng o sa utloeheng? Na ha u bone matla a khoheli e le saense joale? Sir Isaac Newton o ile a sibolla ‘nete ka bokahohleng e tsamaellanang le linnete tse ling tsa bokahohle.

TAM1897 D 52.7Molao oo Newton a o sibollotseng ke, jwalokaha ke boletse, oo ka ona tekatekano ya bokahohle e bolokwang. Jwale ke tla bala lengolo le bontshang hore sena se ne se tsejwa dilemo tse dikete tse pedi le makgolo a mahlano pele Newton a o sibolla. Esaia 40:12:—

TAM1897 D 52.8Ke mang ea lekantseng metsi ka sekoti sa letsoho la hae, a lekanya leholimo ka bophara ba seatla, a akaretsa lerole la lefatše ka tekanyo, a lekanya boima ba lithaba ka sekala, le maralla ka sekala?

TAM1897 D 52.9Ha dithaba le mekgokolosa di ne di thehwa, di ne di lekalekane. Na Modimo o ile a lokisa taba eo hore tekatekano ya tsona e bolokehe? Lebitso la saense la molao oo tekatekano ya dintho e bolokehang ka ona ke lefe? — Kgogedi. Jwale, Esaia o ne a bua ka eng? — Ka kgogedi. Ruri o ile a bua.

TAM1897 D 52.10Setsebi sa mahlale se hlalosa ntlha eo ka palesa e nyenyane e bitsoang snowdrop. Nahana ka mefuta e ‘meli ea lipalesa tse ikatisang ka peo. E ‘ngoe ke palesa e emeng, e ‘ngoe ke palesa e sekameng. U hlokometse lipaleseng lithupa tse nyenyane tse emeng ho potoloha e bohareng. Joale, paleseng e emeng e ikatisang ka peo, thupa e bohareng e lula e le khutšoanyane ho feta tse e potileng. Haeba e le palesa e sekameng, thupa e bohareng e telele ho feta tse e potileng. Lebaka la seo ke hore lerole la palesa — polene — le holim’a tse e potileng le tlameha ho oela holim’a e bohareng, ho seng joalo ho ke ke ha e-ba le ho ikatisa ha palesa.

TAM1897 D 52.11Joale, paleseng e emeng e melang ka peo, thupa ena e bohareng e tlameha ho ba khutšoanyane ho feta tse ling, e le hore lerole la tse ling le ka oela holim’a eona. Haeba e ne e le telele, u bona lerole le ne le tla oela ka tlas’a eona, ‘me le e fose, ‘me ka hona ho ne ho ke ke ha theha peo. Haeba e le palesa e sekameng, ‘me thupa ena e le khutšoanyane ho feta tse ling, lerole le tla oela ka thōko ‘me hape ho ke ke ha theha peo. Ka hona, paleseng e ‘ngoe le e ‘ngoe e emeng e ikatisang ka peo, thupa e bohareng e khutšoanyane ho feta tse e potileng. Paleseng e ‘ngoe le e ‘ngoe e sekameng e ikatisang ka peo, e bohareng e telele.

TAM1897 D 53.1Palesa ea snowdrop e ikatisa ka peo. Mme leha e le palesa e emeng, thupa e bohareng e telele ho feta tse e potileng. Sena se ka etsahala joang? Ke tla e pheta hape hore o utloisise ntlha hantle: Palesa ea snowdrop ke palesa e emeng, ‘me e ikatisa ka peo. Thupa e bohareng, he, e ne e lokela ho ba khutšoanyane ho feta tse ling. Empa e telele. Joale, e ka ikatisa joang ka peo? Morena o lokisitse taba eo. O e etsa hore leha e le palesa e emeng, e be e kobehe e be e sekame. Ka hona, thupa e bohareng e etswa telele ho feta tse ding, paleseng ena e emeng. E hola e be e eme hantle ho fihlela e thunya e be e butswitse e loketse ho ikatisa. Hona moo e sekamisa hlooho ya yona, mme ha phofo ya peo e wela sebakeng sa yona, palesanyana e boela e phahama e be e eme hape.

TAM1897 D 53.2Jwale, seo se ntle ka boyona; empa ke mona moo papiso ya molao wa kgogedi e kenang teng. Moitseanape enwa o mpolella hore se etsang hore palesa e sekame, e inamele, ke kgogedi ya lefatshe. Ho nepahetse. Ke eng se etsang hore apole e wele? — Boima. Empa boima ke kgogedi feela — ho tswa ho Selatine gravus, se bolelang boima. Ke eng se etsang hore palesa eo e emeng e inamise hlooho? — Boima ba lefatshe. Empa ke hobaneng ha boima ba lefatše bo sa etse hore palesa eo e theole hlooho ea eona pele ho nako? — A, ha Modimo a etsa palesa eo e nyenyane, o ile a leka-lekanya lefatše, e, o ile a leka-lekanya bokahohle, ho latela litlhoko tsa eona. Ha Modimo a etsa palesa eo e nyenyane e ikokobelitseng ea snowdrop, o ile a tšoara bokahohle ka sekala, mme a bo lekanyetsa tlhokong ea palesa eo e nyenyane! Mme haeba Modimo a ile a nahana ka palesa eo e nyenyane, na a ke ke a nahana haholo ka uena, lona ba tumelo e fokolang?

TAM1897 D 53.3Joale rasaense enoa o mpolella hore haeba lefatshe — mme ehlile le bokahohle — le ne le entsoe boima ba ponto e le ‘ngoe, kapa aonse e le ‘ngoe ho feta kamoo le leng kateng, le ka be le entse hore palesa ya lehlwa e sekame pele ho nako e nepahetseng; hobane, ka ho ba boima, le ka be le bile le tshusumetso e kgolo ho yona. Mme maemong ao, palesa ya lehlwa ya pele e ka be e bile ya ho qetela. Empa e le hore palesa eo e nyenyane ea lehlwa e phele ‘me e thabise batho ho fihlela qetellong ea lefatše, Modimo o ile a lokisa bokahohle ka nepo ho latela litlhoko tsa palesa eo, e le hore ha nako e nepahetseng ea tlhokahalo ea eona e fihla, boima bo lekane hantle ho e koba. Ebe ha e leketlile hore ho be le ho ikatisa, matla a mang a tsoa metsong, ‘me kutu e ba thata hanyenyane, ‘me palesa e hlola matla a khoheli, ‘me e ema joalo ka pele.

TAM1897 D 53.4Ke mang ea lekantseng metsi ka sekoti sa letsoho la hae, a beha leholimo ka lebelo la monoana, a lekanya lerole la lefatše ka tekanyo, a beha lithaba meekeng, le maralla tekanyong?

TAM1897 D 53.5Ke mang ea behileng sekala sa bokahohle? — Modimo. Esaia o ile a e bolela lilemo tse ka bang dikete tse pedi le makgolo a mahlano pele Sir Isaac Newton a e sibolla. Na e ne e se nnete ya saense ha Esaia a ne a e ngola? — E. Na e ne e se direkotong dilemo tseo kaofela? — E. Na e ne e se nnete ea saense ka linako tsohle? — E ne e le. Na e ile ea fetoha nnete e kholoanyane ea saense ha Newton a e sibolla? — Che; bo-ramahlale ba ithutile ntho eo ba neng ba sa e tsebe pele, empa e ne e lutse teng ka Bibeleng ka linako tsohle.

TAM1897 D 53.6Nahana ka lintho tsena. Modimo o batla hore re etse joalo. O batla hore ‘na le uena re bone hore pholoho, Lentsoe leo a re fileng lona, le leo a bitsang monahano oa rona o phahameng ka ho fetisisa ho lona, ha se taba e nyenyane e ka thōko; empa ke ntho e kholo ka ho fetisisa eo lefatše le ka e tsebang. Ke ntho e kholo ka ho fetisisa eo saense ea lefatše e ka e tsebang. Ke saense e ka sehloohong ka ho fetisisa eo lefatše le ka e tsebang.

TAM1897 D 53.7Leha ho le jwalo, ha re a lokela ho e ithuta hore re be ba mahlale. Re lokela ho e ithuta hore re pholohe; mme ho pholoha ke tsa mahlale.

Ntlha e botlaaseng ba leqephe

Khutlela morao