Ysraýylyň dininden ýüz öwürmegi. – 1-nji
TAM1897 Q1 33.61897-nji ýylyň 7-nji marty, ýekşenbe agşam berlen hutba 1897-nji ýylyň I çärýegi, Umumy Konferensiýa Bülleteni, 2-nji tom, 1-nji sany, 33–40-njy sahypalarda çap edildi.
TAM1897 Q1 33.7Geçen agşam okaýan sapagymda men häzirki wagta çenli Bibliýadan başga, Ýedinji gün Adventistleri tarapyndan neşir edilen on buýrugyň Hudaýyň olary aýdany ýaly nusgasyny hiç wagt görmändigimi aýtdym. Men şatlanýaryn, sebäbi indi Ýedinji gün Adventistleri Hudaýyň kanunyny Hudaýyň berşi ýaly nusga görnüşinde eýe bolup bilerler. Men hoşal, dogan Howe Hudaýyň kanunynyň Hudaýyň beren görnüşinde nusgalaryny çap edendigine. Indi bolsa, halkyň öňünde çykyş edende, beýlekilere bildirilýän şol bir aýyplamany — Hudaýyň kanunynyň bir bölegini goýbermek aýyplamasyny — üstümize almamak üçin has ünsli bolalyň.
TAM1897 Q1 33.8Siz açyk-aydyn görüp bilersiňiz, häzirki wagtda köp adam ulanýan Hudaýyň kanunynyň şol nusgasyny ilkinji bolup ýaýran adam müsürli bolupdyr. Şol ýerde şeýle diýilýär: “Men seniň Hudaýyň Reb, seni Müsür ýerinden, gulçylyk öýünden çykardym.” Emma ol öz-özüne şeýle diýdi: “Bu meniň üçin hem, häzirki döwürde ýaşaýan hiç kimiň üçin hem degişli däl; sebäbi biz hiç haçan Müsürden çykarylmadyk.” Ol diňe ýewreýler üçin eken. Şonuň üçin ol ony aýyryp, kanunyň galan bölegini çap etdi we şonuň bilen dünýäniň öňüne Rebbiň özüniň beren kanunyň kesilip-göterilen nusgasyny hödürledi. Şeýlelikde ol, Rebbiň gökden gürrüň eden ýeke-täk resminamasynyň awtorynyň kimdigini aýtman, ony tanyşdyrman, diňe düşnüksiz we kesgitli däl görnüşde “Menden başga hudaýyň bolmasyn” diýip başlandygyny görkezdi. Derrew sorag ýüze çykyp biler: “Siz bu dünýäde kim? Gürrüň berýän kim?” Kanun berlen ýaly kabul edilende, Hudaý gürrüň berýäniň kimdigini aýdýar. “Men seniň Hudaýyň Reb, seni Müsür ýurdyndan, gullyk öýünden çykardym.” Bu gürrüňi edýän kimdigini görkezýär; menden başga hudaýyň bolmasyn, “Müsür gullygyndan azat edip biljek.”
TAM1897 Q1 33.9Bu ýerde başga bir pikir hem möhümdir: Kanun adatça diagrammalarda we kartalarda Rebbiň özüniň aýdan girişi bolmazdan çap edilende, onuň başyna “Hudaýyň Kanuny” diýen sözleri goşmak zerur bolýar. Bu adamlaryň kimiň kanuny we kim bu buýruklary berýändigi barada şahadatnama bolmalydygyny duýýandygyny görkezýär. Bu zerurlygy görýän adamlar Hudaýyň kanunynyň başyna “Hudaýyň kanuny” diýen öz şahadatnamalaryny goýýarlar.
TAM1897 Q1 33.10Emma adamlar diňe Rebbiň kanunyny Onuň beren görnüşinde çap etselerdi, onda olar Hudaýyň kanuny bolandygyny we bu buýruklaryň şol özüniň aýdýandygyny tassyklaýan Rebbiň öz şahadatnamasyna eýe bolardylar. Ol şeýle diýýär: “Men seniň Hudaýyň Reb, seni Müsür ýurdundan, gullyk öýünden çykardym. Menden başga hudaý bolmaz,” we ş.m. Adamlar Hudaýyň bu kanunyň onuň kanuny bolandygyna degişli Rebbiň öz şahadatnamasyna eýe bolup bilende, elbetde, bu kanunyň Hudaýyň kanuny bolandygyna adamlaryň şahadatnamasyna zerurlyk galmaz.
TAM1897 Q1 33.11Bu kanunyň Hudaýyň kanunydygyny tassyk edýän Rebbiň şahadatnamasy, haýsydyr bir adamyň ýa-da hemmeleriň bilelikdäki şahadatnamasyndan has gowy dälmi? Adamlar bu kanunyň Hudaýyň kanunydygyny tassyk edýän Rebbiň şahadatnamasyny aýyryp, onuň ýerine öz şahadatnamalaryny goýsa, adamlaryň özlerini Hudaýyň ornuna goýýandygynyň has aýdyň mysaly bolup bilermi? O, geliň bu eden-etdilikli, başarnyksyz işi ýatyryp, mukaddes kanuny mukaddes Awtoryň aýdyp we ýazyp goýşy ýaly kabul edeliň! “Men seniň Hudaýyň Reb, seni Müsür ýurdyndan, gullyk öýünden çykardym.” Amin. Şeýle bolsun.
TAM1897 Q1 33.12Rebbiň bu kanunda aýdýan ähli sözleri bar bolansoň, ol dünýäniň öňünde hem Halas edijini, hem-de Döredijini görkezýär. Şeýlelikde, ol ähli adamlara bu kanunyň awtorynyň, adamy onuň talaplaryna eýermäge çagyrýan biriniň hem Halas ediji, hem-de Dörediji bolandygyny aýdýar. Muny kanun özü görkezýär. Olar Halas edijini görkezýän bölegi aýyryp salanda, adamyň Döredijisini görkezýän bölegi hem aýyryp salmaga taýyn we islegli bolýandyklary geň däl. Şeýtan hemişe kanuny ýatyryp, onuň ähmiýetini adamlardan gizlemegi isleýärdi. Ol ilki halas edijini kanundan aýyrmak bilen başlady; häzir bolsa döredijini kanundan aýyrmak bilen gutarýar. Emma Reb bize bizi Müsürden halas edeniniň özi bolandygyny bilmegimizi isleýär, şonuň üçin adam üçin beren kanunynda hem halas edijini, hem-de döredijini görüp bileris.
TAM1897 Q1 34.1Başga bir zat. Sen we men görýäris we göreris: Ysraýyl ýurda girende, olar Rebbiň olara niýet eden ýurdy däl-de, düýbünden başga ýere gidip, ony düýbünden ýitirdiler; şonuň üçin Musanyň şol ýurda gidip bilmezliginiň oňa uly gynanç bolandygyny göreris. Indi käbir adamlara görä, Ysraýyl Rebbiň olara taýýarlap goýan ýurdy eýeläp, şol ýer Rebbiň olary alyp gitmek isleýän takyk ýeri boldy diýip görünende, we soňra Musa ölüp, göge göterildi diýip görünende, olar aýdýarlar: “Ahyrynda Musa iň gowy şertnamany aldy; ony ýurtdan çykaryp, göge alyp gitmek uly gynanç däldi” diýýärler.
TAM1897 Q1 34.2Emma biz Rebbiň ony mukaddes ýaşaýyş ýerine, özüniň ýaşamagy üçin döreden ýerine, elleri bilen guran mukaddes jaýyna alyp gitmek isleýändigini düşündigimizde, şonda Musanyň hem şol ýurda girmezden ölmegi we göge gitmegi nähili uly gynançdygyny göreris. Ol olaryň wada berlen bagtly ýerden daşda galmagyna öz günäsiniň hem täsir edendigini görende; Ysraýylyň bolsa Rebbiň olar üçin niýet eden mukaddes ýerden mahrum galandygyny görende: Nebo dagynyň başyndan görendigi ýaly şöhratly ýurdy görende we Hudaýyň işi bilen halkynyň geçmeli boljak uzak azaşyp gezmek, dininden ýüz öwürmek we kynçylyk döwürlerini göz öňüne getirmäge mejbur bolanda, we şol uzak azaşyp gezmek ýoluny döretmäge az-da bolsa goşant goşandygyny bilende; Asla ölmän şol ýere girip bilmezliginiň onuň üçin nähili agyr gynançdygyny görmek aňsat — hatda ol mazardan göterilip jennete alynsa-da.
TAM1897 Q1 34.3Ýene bir tekst, eger çölde bolýan mahalynda Ysraýylyň Müsürden çykmandygyny subut etmek üçin gerek bolsa, Yosua kitabynda tapylýar. Siz şol parçany ýatlaýarsyňyz — Ýordan derýasyny geçenden soň olar sünnet edildi — şeýle ýazylan: “Şu gün men siziň üstüňizden Müsüriň utanjyny aýyrdym.” Görýäňizmi, Müsürden çykan şol adamlar Ýordan derýasyny geçýänçä Müsürden doly çykmandylar; sebäbi şol wagt çenli Müsüriň utanjy aýrylmandy. Şondan soň olar hemmesi iman getiren adamlar boldular. Şol tutuş halk ynanç bilen Ýordan derýasyny geçdi. Olar Hudaýa ynanan halkdy, olar arasynda bir-de garşy ses ýa-da şübhe pikir ýokdy — şonda olar Müsürden çykdylar. Şeýlelikde ruhy Müsüriň Bibliýadaky hakyky Müsür bolandygy düýbünden aýdyň bolýar.
TAM1897 Q1 34.4Indi bolsa şu agşamky metine ýüz tutýarys. Bu Sanlar kitabynyň 23-nji bapynyň 9-njy aýaty. Men 7-nji aýatdan okaýan başlaýaryn. Bu Moabyň patyşasy Balak üçin pygamberlik edýän Balaam.
TAM1897 Q1 34.5Ol meselini aýdyp başlady we şeýle diýdi: Moabyň patyşasy Balak meni Aramdan, gündogaryň daglaryndan getirdi we: ‘Gel, Ýakuby lanetle, gel, Ysraýyly peselt’ diýdi. Hudaý näme bellemän, men ony nädip bellemeli? Ýa-da Hudaý näme garşy durman, men nädip garşy durmaly? Dağlaryň başyndan ony görýärin, tepeliklerden ony synlaýaryn: GÖR, HALK YALNYZ ÝAŞAR, MILLETLER ARASYNA HASAPLANMAZ.
TAM1897 Q1 34.6Bu tekst şu agşam bize aýdylýar. Bu häzirki hakykatdyr. Bu, Hudaýyň halky bilen baglanyşykly, olary Müsür ýerinden çagyrandan soň alyp gitmek isleýän ýurdyň serhedine gelip duran döwürde beýan eden islegi boldy. Olar çölüň içinde kyrk ýyl gezip, indi ýurdyň serhedine gelip ýetdiler. Onuň olara bolan islegi şundan ybaratdy: olar ýeke başyna ýaşaýan bolsun we halklar arasynda hasaba alynmasyn.
TAM1897 Q1 34.7Munyň esasy sebäbi, ýa-da sebäpleriniň biri diýmek has dogry bolar, ony Resullaryň Işleri kitabynyň ýedinji bapyna ýüz tutanyňyzda taparsyňyz. Şol gün Stefan gepläp, Rebbiň halky Müsürden, gullyk ýerinden möjizeler we alamatlar bilen çykardygyny aýtdy, we 37-nji we 38-nji aýatlarda şu sözler bar; 38-nji aýatdaky aýratyn parçanyň özü:—
TAM1897 Q1 34.8Bu, Ysraýyl ogullaryna: “Hudaýyňyz Reb size öz doganlaryňyzdan, meniň ýaly bir peýgamber döreder; ony diňlejeksiňiz” diýen şol Musa. Bu, çölde jemagatda bolan şol adam.
TAM1897 Q1 34.9Şonda çölde Ysraýyl näme boldy? — Kilise. Derýany geçip, ýurda girende olar näme bolmaly boldular? — Kilise. Bu sözler näme diýmekdi, eger-de kilise bilen döwlet arasynda aýrylma bolmalydygy dälmi? — Dogrudan-da, ol Ibrahimi şol ýurtdan çykaranda, Reb dünýäniň gözüni kilise bilen döwlet arasyndaky aýrylyşyga açdy, we Ibrahimiň mysalydan kilise bilen döwlet arasyndaky aýrylma şahsyň ýüreginden başlamaly bolandygyny görkezdi.
TAM1897 Q1 34.10Eger men ýüregimde döwletden aýrylmasam, men nirede bolsam-da, kilise bilen döwlet bilelikde bolar. Şonuň üçin, men döwletde wezipe eýe bolmasam ýa-da şol ýerde wezipä dalaşmasam-da, kilisede syýasatçy bolaryn; şol ýerde wezipä dalaş ederin we täsir ýetirerin. Şonuň üçin, eger adam ýürekden döwletden aýrylmadyk bolsa-da, kilisä degişli bolsa, onda dünýä syýasatyna gatnaşyp, şol ýerde syýasatçy bolmagy, syýasatyny kilisä getirmekden has gowudyr.
TAM1897 Q1 34.11Şonuň üçin Reb Ibrahimi çagyranda, ilki bilen: “Öz ýurdyňdan çykyp git” diýdi. Indi Ibrahim köpelip, kilise öwrülen we şol kilise halklaryň öňünde Rebbiň ýörite gullugyna girmäge taýynlananda, ol bu kiliseniň halklaryň arasynda hasaplanmazlygyny, ýeke-täk ýaşamagyny yglan edýär. Siz Rebbiň halkyň şol ýagdaýa berk eýerjekdigini isleýändigini görüp bilersiňiz, sebäbi ol milletleriň nähili bolandygyny we olaryň şol ýagdaýa nähili gelip ýetendigini bilýärdi. Ol öz kilisesiniň ýeke-täk ýaşaýandygyny, diňe özüniň ýolbaşçy bolmagyny, diňe onuň kanunynyň kanun bolmagyny, Rebbiň sözi däl başga hiç hili kanunçylygyň bolmazlygyny, diňe Rebbiň hökümetiniň bolmagyny isleýärdi.
TAM1897 Q1 35.1Hudaý olary ýurda getirende, kilisäniň başy bolmagy maksat edinipdi. Elbetde, Isa Mesih häzirki ýaly şol wagt hem kilisäniň başydy. Biz öwrenen sapaklardan bilýäris, halkyň patyşalyga, monarhiýa we ş.m. nähili geçendigini; bu bolsa Hudaýdan ýüz öwürmek, Ony ýeke-täk dolandyryjy hökmünde, Onuň kanunyny ýeke-täk kanun hökmünde tanamamak netijesinde boldy. Olar putperest boldular we şonuň üçin öz üstlerinde Hudaýyň hökümdarlygyny we onuň kanunynyň güýjüni ýitirdiler; Hudaýdan aýrylanlary üçin, özara hökümdar bolmak isleýänleriň ambisiýasyny kanagatlandyrmak we Hudaýdan aýrylanlaryň ýabanylygynda özlerini özlerinden goramak üçin aralarynda hökümdarlyk bolmaly boldy.
TAM1897 Q1 35.2Emma Reb Ysraýyly ähli halklardan we hökümetlerden özüne aýyrdy. Reb Ysraýyly häzir hem Ibrahimi başdan başlap başlanan ýaly, töweregindäki patyşalardan we dolandyryjylardan, dürli dünýewi hökümetlerden aýyrdy. Ol halkynyň ýeke-täk ýaşaýandygyny we hiç bir halkyň hataryna girmejekdigini isleýärdi, şonuň üçin halklar olary görende Ysraýylyň olaryň görnüşinden däldigini görmeli boldular.
TAM1897 Q1 35.3Ol Ysraýylyň dünýäniň öňünde şonça aýdyň durmagyny isledi — we bu olary beýleki ähli halklardan tapawutlandyrardy — şonda ähli halklar olary görende: “Bu özboluşly; bu biziň hökümdarlygymyz ýaly däl” diýerdi. Olaryň patyşasy ýok; her kim hem hiç bir dolandyryjysyz başa barýar ýaly. We olar munuň sebäbini öwrenmäge girişerdi; “Munyň sebäbi näme?” diýerdi. Şeýle köp zat – patyşa, goşun, salgyt we ş.m., ýagny biziň çekmeli bolýan zatlarymyz – bolmazdan nähili ýaşaýarsyňyz? Jogap şeýle bolar: “Hudaý biziň patyşamyzdyr.” Onuň hökümetini dolandyrmak siziňkiden has az çykdajy talap edýär; sebäbi bizde siziňkiler ýaly kynçylyklar ýok. Hawa; biziň salgytymyz ýok, we ol şonça mähriban, biz eýe bolan ähli zady hökümetiniň bereketlerini goldamak we ýaýratmak üçin oňa bermäge höwes bilen berýäris.
TAM1897 Q1 35.4Halky onuň bu sözüni paganalara aýdanda, paganalaryň: “Hakykatdanam, bu halk akylly we düşünjeli; ýer ýüzünde bu kanunlaryň hemmesiniň ýaly akylly we gowy hökümleri bolan haýsy halk bar?” diýjekdigi, we “Hudaýyňyz Reb size ýüzlenýän ähli zatlarda size şeýle ýakyn bolan haýsy halk bar?” diýjekdigi aýdylýar. Bu bolsa Rebbiň maksady eken. Ol aýtdy: “Ysraýyl ýeke ýaşar we halklar arasynda hasaba alynmaz.” Ol bütin dünýä diňe kilisede däl, eýsem halklaryň arasynda-da, döwletler babatynda-da, kilisäniň özi babatynda-da kilise bilen döwletiň aýrylmagyny öwretmegi maksat edinipdi.
TAM1897 Q1 35.5Diňe şu ýerdäki mukaddes ýazgyny okaň we munuň hakykatdygyny görersiňiz. Kanun taglymaty 4. Birnäçe aýat meniň beýan eden ähli zady aýdýar. Birinji aýatdan başlap sekizinji aýata çenli okaň:—
TAM1897 Q1 35.6Indi bolsa gulak as, eý Ysraýyl, men size öwredýän düzgünlere we hökümlere, olary ýerine ýetiriň, şonda ýaşarsyňyz we atalaryňyzyň Hudaýy Rebbiň size berýän ýurdy eýelejeksiňiz. Men size buýran sözüň üstüne hiç zat goşmaň, ondan hem hiç zat azaltmaň; şonuň üçin size buýran Rebbiň, Hudaýyňyzyň buýruklaryny saklaň. Gözleriňiz Baal-Peor sebäpli Rebbiň näme edendigini gördi; çünki Baal-Peora eýerýän ähli adamlary Reb, Hudaýyňyz siziň arasynda ýok etdi. Emma Rebbiň, Hudaýyňyzyň ýanynda duranlaryňyz bolsaňyz, şu güne çenli hemmäňiz hem diri galýarsyňyz. Gör, men size kanunlary we düzgünleri öwretdim, Hudaýym Rebbiň maňa buýruşy ýaly, eýe boljak ýurdyňyzda şeýle etmegiňiz üçin. Şonuň üçin olary saklaň we ýerine ýetiriň; sebäbi bu siziň akyl-paýhaslygyňyz we düşünjeliňizdir, milletleriň gözüniň öňünde; olar bu düzgünleriň hemmesini eşidip, “Hakykatdanam bu uly millet akylly we düşünjeli halkdyr” diýerler. Çünki haýsy uly halk bar, oňa Hudaýymyz Reb ýaly, biz ondan haýyş edýän ähli zatlarda ýakyn bolan? We haýsy uly halk bar, şu gün size hödürleýän bu kanun ýaly adalatly düzgünler we hökümler bilen?
TAM1897 Q1 35.7Şonda Ysraýyl içinde haýsydyr bir kanun ýa-da düzgün düzmek üçin ýer bardy? — “Men size buýrýan sözüme hiç zat goşmaň, ondan hem hiç zat azaltmaň.” Olar şonuň ýaly etmeli boldular. Olaryň ähli kanunlary olar üçin berildi. Olaryň kanunçylygy doly we kämil boldy; we şol kanunlaryň bardygy döwründe olar başga kanuna mätäç däldiler, eger-de başga kanuna mätäçlik duýulsa, bu hem Hudaýy terk edendiklerine subutnama boldy.
TAM1897 Q1 35.8Özleriniň arasynda özbaşdak islendik kanuna mätäç bolanlaryça, bu olaryň Hudaýy terk edendiginiň, Onuň kanunynyň indi olara ýeterlik däldiginiň we Onuň dolandyryşynyň indi olara ýeterlik däldiginiň subutnamasy boldy. Galyberse-de, beýleki bütperestleriň hemmesi bilen hem ýagdaý şol bir ýaly. Hemme halklar şeýle edýär. Şol sebäpli olar bütperest boldular. We bilýärsiňiz, Ysraýyl hem şol bir ýoly geçdi. Olar Hudaýy unutdylar we putperestlige başladylar, soňra: “Biziň hem ähli halklar ýaly bolmak üçin patyşamyz bolmaly” diýdiler. Emma unutmaň, olar patyşa eýe bolmazdan ozal Hudaýy ret etmeli boldular; we Hudaýy ret edip, milletlere, paganalara meňzeş bolmak isleýändiklerini — bu sözleriň hakyky manysy şol — Hudaýy ret edip milletlere meňzeş bolmak isleýändikleri üçin olar Hudaýy ret eden milletlere meňzeş boldular. Muny soňrak geljek ähli taryh subut edýär.
TAM1897 Q1 35.9Şonuň üçin düýbünden aýdyň bolýar: olaryň halklaryňkine meňzeş bolmagy Hudaýyň islegi däl we bu onuň halkynyň bähbitlerine laýyk gelmeýär. Olaryň töweregindäki halklaryňkine meňzeş islendik görnüşli hökümeti bolmagy Hudaýyň islegi däl we bu halkyň bähbitlerine laýyk gelmeýär. Siz bilýärsiňiz, olar Hudaýyň yzyndan gitmekden däl-de, dininden ýüz öwürmekden döräpdir. Bularyň ählisinden belli bolýar, Hudaý halkynyň öz arasynda öz hökümetini gurmagyny niýet etmändi.
TAM1897 Q1 36.1Rebbiň maksady olaryň töweregindäki halklar ýaly hökümet gurmak däldi. Ol: “Men size buýrýan sözüme hiç zat goşmaň, ondan hem hiç zat azaltmaň” diýende, şol bilen olaryň islendik kanun çykarmagyna, islendik kanunçylyk işiniň kölegesine hem ýol bermän, şonuň bilen olaryň öz aralarynda hiç haçan islendik görnüşli hökümet gurmagyny gadagan edendigini görersiňiz.
TAM1897 Q1 36.2Şeýlelikde, olaryň arasynda Hudaýdan başga kanunlary we dolandyryjylary bolan islendik görnüşli hökümetiň zerurdygyny duýmaklary, özlerini özlerinden goramak üçin özleriniň hökümetini döretmeli bolmaklary, Hudaýy unutandyklarynyň, Ondan daşlaşandyklarynyň, Onuň hökümetiniň ýeterlik däldiginiň we olary saklamak üçin Onuň güýjüniň olaryň üstünde däldiginiň aýdyň subutnamasy boldy.
TAM1897 Q1 36.3Şonuň üçin görýärsiňizmi, Rebbiň islegine görä, onuň halkynyň ýeke-täk ýaşaýan ýagdaýynda öz aralarynda hökümetiň bolmagy niýetlenmändi. Olaryň halklaryň arasynda ýaşaýan we halklar ýaly hökümetiň eýe bolmagy hem onuň islegine laýyk gelmeýärdi; sebäbi olar öz aralarynda özlerini dolandyrmak üçin hökümet döretmäge girişseler, ol halklaryň hökümetleri ýaly bolup, diňe adamzadyň hökümeti bolardy, adamzadyň hemmesi birmeňzeşdir. Şonuň üçin Ysraýyl özlerini dolandyrmak üçin hökümet gurmagy öz üstüne alanynda, ol töweregindäki halklaryňkine meňzeş boldy we başgaça bolup bilmezdi. Ol pagançylykdy. Haýsy ýerde synanyşylsa-da, hemişe pagançylyk bolar.
TAM1897 Q1 36.4“Men size buýrýan sözümiň üstüne hiç zat goşmaň, ondan hiç zat azaltmaň, şonda size buýrýan Hudaýyňyz Rebbiň buýruklaryny saklarsyňyz.” Hudaý öz buýruklarynyň, kanunynyň we dolandyryşynyň halky üçin ýeterlik bolmagyny niýet edýär. We bu onuň halky üçin ýeterlikdir. Bu mesele kesgitli. Ol hemişe halky üçin ýeterlik bolar. Emma oňa eýe bolmadyklar, Hudaýdan we onuň kanunlaryndan hem-de hökümetinden aýrylýanlar üçin ýeterlik däl. Onuň hökümeti olar üçin ýeterlik däl, sebäbi olar oňa eýe däl; eger-de olar özleriniň hökümetini döredseler, ol paganalaryňky ýaly bolar.
TAM1897 Q1 36.5Gözleriňiz Baal-peor sebäpli Rebbiň näme edendigini gördi: çünki Baal-peora eýerýän ähli erkekleri Reb, siziň Hudaýyňyz, siziň araňyzdan ýok etdi. Emma Rebbiň, siziň Hudaýyňyzyň, yzyna eýerýänleriňiz bolsaňyz, şu gün hemmäňiz diri. Gör, men size kanunlary we hökümleri öwretdim, Hudaýym Rebbiň maňa buýrandygy ýaly, eýe boljak ýurdyňyzda şeýle etmegiňiz üçin. Şonuň üçin olary saklaň we ýerine ýetiriň; sebäbi bu siziň akyl-paýhaslygyňyz we düşünjeliňizdir, halklaryň gözüniň öňünde.
TAM1897 Q1 36.6“Bu siziň akyl-paýhas we düşünjäňizdir halklaryň gözüniň öňünde.” Diňe meniň gözümde däl; eýsem muny ediň, we ähli halklar, paganylar, sizi akylly diýerler. Halklar, paganylar, siziň akyllydygyňyzy aýdýarlar.
TAM1897 Q1 36.7Gör, men size kanunlary we hökümleri öwretdim, Hudaýym Rebbiň maňa buýruşy ýaly, eýe bolmak üçin barýan ýurdyňyzda şeýle etmegiňiz üçin. Şonuň üçin olary sakla we berjaý et; sebäbi bu siziň akyl-paýhaslygyňyz we düşünjeliňizdir, milletleriň gözüniň öňünde, olar bu ähli düzgünleri eşidip: “Hakykatdanam bu uly millet akylly we düşünjeli halkdyr” diýerler. Sebäbi haýsy millet şonça uly bolup, biziň Oňa ýüzlenýän ähli zatlarymyzda Hudaýymyz Rebbiň bize ýakyn bolşy ýaly, olara şonça ýakyn bolan Hudaý bar? Şeýle hem, bu gün siziň öňüňizde goýan bu kanun ýaly, şol derejede adalatly düzgünler we hökümler bolan başga haýsy uly millet bar? Diňe özüňe üns ber we janyňy berk sakla, gözleriň gören zatlary unutma we olar ömrüňiň dowamynda ýüregiňden aýrylmasyn; eýsem ogullaryňa we ogullaryň ogullaryna öwret, aýratyn hem Horebde Hudaýyň Rebbiň öňünde duran günüňi.
TAM1897 Q1 36.8Görüp eşidenleriňi, esasan hem şol gün Horebiň öňünde duran wagtyň eşidenleriňi ýatdan çykarma. Olar näme eşitdiler?—Hudaýyň kanunyny; Hudaýyň buýruklaryny we Isanyň ynanjyny şol gün eşitdiler; asmandan gelen ses halaslygy we döredilişi yglan etdi, adamlar günä etmesinler. Emma Ysraýyl Hudaýy unutdy, putperest boldy we: “Bize patyşa goýuň; bize patyşa goýuň, ähli halklar ýaly” diýdi. Emma şol wagtlar, olar heniz hapalanmadyk mahaly, Reb soňundan şeýle diýdi (Zebur 81:13-16):—
TAM1897 Q1 36.9Ah, halkym maňa gulak asyp, Ysraýyl meniň ýollarymda ýöreýän bolsady! Men olaryň duşmanlaryny çalt ýeňip, elimi olaryň garşydaşlaryna uzadardym. Rebbiň ýigrenijileri oňa boýun egmeli bolardy; ýöne olaryň döwri hemişe dowam etjekdi. Men olary iň owadan bugdaýyň iň gowy bölegi bilen iýdirerdim; gaýadaky bal bilen seni kanagatlandyrardym.
TAM1897 Q1 36.10Indi bolsa Reb biziň barada şeýle diýýär: ol bizi garaňkylygyň güýjünden halas edip, söýgüli Oglynyň patyşalygyna geçirdi. Hudaýyň patyşalygy halkynyň arasynda täzeden dikeldildi, we “Hudaýyň patyşalygy siziň içinde” we ol her bir adamyň we hemmäniň içinde bolmak arkaly siziň arasynda bar. Indi bolsa, Hudaýyň patyşalygy kämil patyşalykdyr, sebäbi patyşasy kämil patyşadyr, sebäbi şol patyşalygyň kanuny kämil kanundyr. Şonda kämil patyşa, kämil kanun we kämil patyşalyk siziň üçin ýeterlikmi? Şeýle dälmi? Bu bir adama ýeterlikmi?—O, elbetde! Elbetde, bir adama ýeterlik bolmaly dälmi?
TAM1897 Q1 36.11Eger bularyň ählisi adam üçin ýeterlik däl bolsa, kynçylyk patyşalykdamy, ýa adamdamy? — Siz bilýärsiňiz, kynçylyk diňe adamda bolup biler. Emma adam özüni hristian diýip yglan etse, kynçylyk henizem adamdamy, ýa patyşalykdamy?
TAM1897 Q1 36.12(Sesler) Adamda.
TAM1897 Q1 36.13Faraz ediň, ol Özüni Ýedinji Gün Adventisti diýip yglan edýär, emma Hudaýyň patyşalygy oňa ýeterlik däl; faraz ediň, olaryň köpüsini bir ýere ýygnasaňyz, we Hudaýyň patyşalygy olara ýeterlik däl, emma olaryň özleriniň başga bir patyşalygy bolmaly; olar hökümet gurmaly, öz-özlerine salgyt salmaly, özlerini dolandyrmak üçin aralaryndan ýolbaşçylary saýlamaly; olar Hudaýyň çagalarymy? Hudaýyň kämil patyşalygy olaryň üçin ýeterlikmi? Olar Hudaýyň hökümetine degişlimi? Hudaýyň hökümeti olaryň üçin ýeterlikmi? Hudaýyň patyşalygy olaryň içinde barmy? Bar barmy? Kämil patyşalyk, kämil patyşa we kämil kanun olaryň üçin ýeterlik däl bolsa, bu nähili bolup biler?
TAM1897 Q1 37.1Şeýlelikde, siz görýärsiňiz, ybadathana bilen döwlet arasyndaky aýrylma, hatda Ýedinji gün Adventistleriniň arasynda hem ýürekden başlaýar; we ol her bir adam üçin, her ýerde şol ýerde başlamaly, bolmasa onuň ýerinde ybadathana bilen döwlet arasynda aýrylma bolmaz. Eger dördünji asyrda Rim imperiýasynda hiç bir adam ýüreginde ybadathana bilen döwlet birleşigine eýe bolmandygyny, onda dördünji asyrda papalygyň döränligi bolmazdy. Eger ol ýüreginde diňe kilise, diňe kilise ýeke-täk, döwletden hem döwlet ýörelgelerinden hem hiç zat bolmazdan, diňe kilise—Hudaý, onuň patyşalygy, onuň kanuny, onuň dogrulygy, ol ýerde diňe ol hökmran—bolan bolsa, papaçylyk hiç haçan dörederdimi?
TAM1897 Q1 37.2(Sesler) Ýok.
TAM1897 Q1 37.3Şonda hemişe gaça durmaly esasy zat näme? — Ýürekde kilise bilen döwlet bileleşigidir. Şonda papaçylyga garşy ýeke-täk ygtybarly gorag näme? — Hudaýy bütin ýürekden, bütin ruhdan, bütin aňdan we bütin güýçden söýmekdir. Ol “öz ýurdyňdan, garyndaşlaryňdan we atanyň öýünden çykyp git” diýmekdir. Bu Müsüre arkany öwürmekdir. Bu “ýeke ýaşaň, halklaryň arasynda hasaba alynma” diýmekdir.
TAM1897 Q1 37.4Men häzir “Empires of the Bible” kitabynyň 152-nji sahypasyndan we ondan soňra, şol bir baglanyşyk barada “Patriarchs and Prophets” eserinden Mukaddes Kitap aýatlary bilen bilelikde girizip goýan käbir sitatalary okaýaryn. Ilki bilen öz sözlerimden käbirini okaýaryn; ýöne “Patriarchs and Prophets” eserinden sözleri okaýan mahalym size aýdaryn:—
TAM1897 Q1 37.5“Gör, halk ýeke ýaşaýar we halklaryň arasynda hasaba alynmaz.” Reb hiç haçan halkynyň bu dünýäniň halklary ýaly bir patyşalyk, döwlet ýa-da hökümet görnüşinde gurulmagyny göz öňünde tutmandy. Olar töweregindäki halklara meňzemeli däldiler. Olar ýer ýüzündäki ähli halklardan Hudaý üçin aýrylan bolmalydylar. “Halk halklaryň arasynda hasaba alynmaz.”
TAM1897 Q1 37.6Indi eger men özümi Germaniýa döwletine degişli hasaplasam, onda men özümi milletleriň hatarynda hasaplaýanmy? Eger men özümi Angliýa hökümetiniň bir bölegi, baýdak üçin göreşjek wepaly we watansöýer bir raýat hasaplasam, onda men özümi milletleriň hatarynda hasaplaýanmy? Eger men şol baýdak, meniň baýdagym, Britaniýanyň baýdagy üçin göreşsem, bu ýerdäki Ýedinji gün Adventisti doganym Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna degişlidir, we ol hem wepaly we watansöýer, we iki döwlet uruşa girip, ol çozuşlaryň öňüni almaly bolsa, onda men bir tarapda, doganym başga tarapda bolup, dogan dogana garşy göreşýär. Hudaý munuň şeýledigini kesgitledimi? — Siz bilýärsiňiz, ol şeýle etmändir. Şonda ol “halk ýeke ýaşaýar we halklar arasynda hasaba alynmaz” diýende hiç zat aňlatmadykmy?
TAM1897 Q1 37.7Men “Empires of the Bible:” atly öz ýazgymdan biraz okamagy dowam etdirýärin: Olaryň hökümeti arassa we ýönekeý teokratiýa bolmaly eken — Hudaý olaryň ýeke-täk patyşasy, ýeke-täk dolandyryjysy we ýeke-täk kanun berijisi. Ol hakykatdanam bir kilise guramasy bolup, “çölde kilise” guramasy bilen başlanyp, döwlet düşünjesinden doly aýrylyp durmaly eken. Musa tarapyndan çölde döredilen we Ýosua tarapyndan Kanaanda dowam etdirilen bu ulgam hemişelik bolmak üçin niýetlenipdi.
TAM1897 Q1 37.8Indi men “Patriarhler we Pygamberler:” eserinden okaýaryn:—
TAM1897 Q1 37.9Ysraýylyň hökümeti Ýehovaň adyndan we ygtyýary bilen dolandyrylýardy. Musaň, yetmiş ulugyň, dolandyryjylaryň we kazyýetçileriň işi diňe Hudaýyň beren kanunlaryny berjaý etmekden ybaratdy. Olar halk üçin kanun çykarmak ygtyýaryna eýe däldiler.
TAM1897 Q1 37.10Millete kanun çykarmak ygtyýary kimde ýokdy?
TAM1897 Q1 37.11(Sesler) Kilise.
TAM1897 Q1 37.12Kilisäni näçe adam düzdi? Ol bir adamy, ýa iki adamy, ýa on adamy, ýa on iki adamy ýa-da elli adamy öz içine alýardy?—Hawa. Onda olar ýa-da olaryň haýsydyr biri galanlar üçin ýa-da hatda özleri üçin kanun çykarmak hukugyna eýe boldymy?—Eýe bolmadylar.
TAM1897 Q1 37.13Diňläň, eý Ysraýyl, meniň size öwredýän kanunlaryma we hökümlerime gulak asyň; olary ýerine ýetiriň, şonda ýaşarsyňyz we atalaryňyzyň Hudaýy Rebbiň size berýän ýurdy eýelejeksiňiz. Meniň size buýran sözüme hiç zat goşmaň we ondan hiç zat azaltmaň.
TAM1897 Q1 37.14Indi “Patriarhler we Pygamberler:” eserinden täzeden sitata alanymyz:—
TAM1897 Q1 37.15Bu, Ysraýylyň millet hökmünde bar bolmagynyň şertidi we şeýle hem dowam etdi.
TAM1897 Q1 37.16Soňra Ysraýyl şondan ýüz öwrüp, patyşalyk döretmäge we halklar ýaly bolmaga ädim basanda, bu näme many berdi? — Barlygyny ýitirmek. Ony unutmaň.
TAM1897 Q1 37.17Indi men ýazyp geçen we gaýtadan aýtmak isleýän başga bir paragraf:—
TAM1897 Q1 37.18Ysraýylyň hökümetiniň ýörelgeleri diňe arassa teokratiýa bolupdy. Her bir hökümetde diňe raýatlaryň şol hökümetiň ýörelgelerine ygrarlylygy ony üstünlikli eder.
TAM1897 Q1 37.19Bu umumy kabul edilen pikirdir. Bu ýerde haýsy hökümeti nazara alýarys? — Hudaýyň hökümeti. Olar haýsy hökümetiň raýatlarydylar? — Hudaýyň hökümeti. Şonuň üçin şol hökümetiň ýörelgelerine ygrarlylyk şol hökümeti we şol dolandyryşy, hatda Hudaý bilen hem üstünlik gazandyrjak ýeke-täk zatdy.
TAM1897 Q1 37.20Diňe Ysraýyl bilen Hudaýyň yzygiderli we hemişelik bolan ýanynda bolmagy sebäpli, şol ýerde döredilen hökümet üstünlik gazanyp bilerdi. Şonuň üçin halkyň şol hökümetiň ýörelgelerine ygrarlylygy, her bir adamyň gündelik durmuşynyň ähli hereketlerinde ýeke-täk Patyşa, Dolandyryjy we Kanun beriji hökmünde Hudaýyň yzygiderli we hemişelik bolan ýanynda bolmagyny gazanmagy talap edýärdi. Emma “iman bolmazdan Oňa hoşuna gitmek mümkin däl.” Hudaý ýürekde “iman arkaly” ýaşaýar we durmuşda hökmranlyk edýär. Şonuň üçin Ysraýyl hökümetiniň esasy ýörelgesi, hakykatdanam onuň barlygy, Ysraýyl halkynyň diri we dowamly imanynda ýatyr.
TAM1897 Q1 38.1Şu ýerde Ysraýyl şowsuz boldy. Hakykatda, olar diňe şol ýerde şowsuz bolup bilerdiler. Olar ynamda durmadylar; patyşasyna we hökümetine wepaly galmadılar. Ýurdy girip, ynanç bilen derýa suw basyp duran mahaly gurak ýerden Ýordan derýasyny geçip, Ýerihony ýedi gün aýlanyp, imanyň ýeňişli gykylygyny gygyryp, imany arkaly onuň diwarlary ýere ýykylan bu adamlar Rebbe ynandylar we ol güýç bilen olaryň bilen boldy. Emma soňra üýtgeşiklik boldy. Adamlar ynanjyň arassalygyny ýitirdiler we formalizme düşdüler. Bu wakalar Mukaddes Ýazgylarda gysga we düşnükli aýatlarda gürrüň edilýär. “Halk Yosuaň ömrüniň dowamynda we Yosuadan soň hem ýaşap, Rebbiň Ysraýyl üçin eden ähli uly işlerini gören garrylaryň ömrüniň dowamynda Rebbe gulluk etdi. Rebbiň gullugçysy Nunuň ogly Yosua ýüz on ýaşynda aradan çykdy.... Şol nesliň hemmesi-de ata-babalarynyň ýanyna goşuldy we olaryň yzyna başga bir nesil döräp, olar Rebbi hem-de onuň Ysraýyl üçin eden işlerini hem tanamadylar. Ysraýyl ogullary Rebbiň nazarynda erbetlik etdiler we Baallara gulluk etdiler; olar ata-babalarynyň Hudaýy Rebden, olary Müsür ýerinden çykarandan ýüz öwrüp, töweregindäki halklaryň başga hudaýlarynyň yzyna düşüp, olara baş eýip, Rebbiň gaharyny getirenler. “Olar Rebbi terk edip, Baal we Aştarotlara gulluk etdiler.” — “Mukaddes Kitabyň imperiýalary,” 153, 154-nji sahypalar.
TAM1897 Q1 38.2Bu takyk Nimrod döwründe hem şeýle boldy. Nimrod döwründe netijesi näme boldy? — Olar Hudaýy patyşa hökmünde ret edip, özlerinden birini patyşa saýlap goýdular. Şonuň üçin şu döwürde Ysraýyl bilen hem netijäniň şol bir bolmagy geňmi?
TAM1897 Q1 38.3Kalblerinde olary hatda özlerinden hem aýyrjak we beýleki halklardan tapawutlandyrjak Hudaýyň bardygy bolmandygy üçin, olar töwerekdäki halklara şonça meňzeş boldular we olaryň hudaýlaryna ybadat etmekde olar bilen bilelikde bolmak tebigy boldy. Olaryň dininden ýüz öwürmegi netijesinde, öz işleriniň ýükü we paganalaryň zulumlary şonça agyrlaşdy-da, olar ony göterip bilmediler; şonda olar ýürekleriniň düýbünden Rebbiň ýanyna öwrülerdiler, diňe Oňa ynanardylar we şonuň bilen günälerinden hem-de ähli zulumçylaryndan şöhratly halaslygy tapardylar. Emma azat edilendiklerini görensoň, olar Rebbiň we Halas edijiniň ýanynda bolmagyny ösdürip, ony ýakyn saklamagy şonda-da başarmadylar; şonuň üçin olaryň dini ýene-de formal häsiýete öwrüldi we olar gysga wagtda ýene-de paganalaryň ýörelgelerini kabul edip, olaryň hudaýlaryna ybadat etdiler.
TAM1897 Q1 38.4Eger olar bu reform döwürlerinde bolşy ýaly, her wagt ýüreklerini Rebbe baglap, Oňa ynanan bolsadylar, onda olar Onuň şol pursatlarda bolşy ýaly hemişe özleri üçin şeýle bolup durandygyny görerdi. Şonda olaryň tutuş ýörelgesi Hudaýyň hemişe isleýän ýaly bolup, yzygiderli öňe we ýokary ilerleýän, merhemetde we halas edijimiz Rebbiň biliminiň artmagynda ösýän bir ýol bolardy. Şonda olar ähli halklara ýagty we şöhle saçýan ýagtylyk bolardylar.
TAM1897 Q1 38.5Bu gaýtalanýan tejribeler olary ahyrynda we hemişelik özlerine ynanmazlyga we diňe Rebbe ynanmaga getirjek ýagdaýa däl-de, tersine, olar ahyrynda Rebbe ynanmazlyga başlap, doly özlerine ynanmagy maksat edinýän ýagdaýa geldiler. Olar ynanmazlyk we dininden ýüz öwürmek bilen, ýurt talanyp, halk ezilen paganalaryň yzygiderli hüjümlerinde diňe bir delili gördüler: amaly taýdan Hudaýyň hökümdarlygy şowsuzlyga uçrady.—“Empires of the Bible,” 154, 155-nji sahypalar.
TAM1897 Q1 38.6Indi “Patriarlar we Pygamberler:” eserinden täzeden sitata getirýäris:—
TAM1897 Q1 38.7Öz günäleri we akylsyzlyklarynyň netijesinde dörän ähli ýaramazlyklary olar Hudaýyň hökümetiniň üstüne ýükläp goýdylar.
TAM1897 Q1 38.8Görýäňizmi, Rebbiňkidigini aýdýan haýsydyr bir halk Onuň hökümetinden başga bir hökümete mätäç bolanda kynçylyk nämedigini. Olar Hudaýdan ýüz öwürdiler; ýamanlyga düşdüler; dürli kynçylyklary çekýärler; we olaryň ählisini Hudaýyň hökümetiniň üstüne ýükleýärler. Hudaýyň hökümeti olara ýeterlik däldi; ol olaryň üçin ýeterlik iş etmedi. Näme üçin?—Çünki olar oňa eýe däldiler.
TAM1897 Q1 38.9Men “Patriarlar we Pygamberler” kitabyndan okaýaryn:—
TAM1897 Q1 38.10Gadaly-gadaly olar Hudaýa bolan hormatyny ýitirdiler we onuň saýlanan halky bolmagyň mertebesini baha bermekden el çekdiler. Paganyň patyşalarynyň şöhratyna we görkezmesine çekilip, olar özleriniň ýönekeýliginden doýdular. Taýpalaryň arasynda çekişme we hasetlik döräp başlady. Içeri çekeleşmeler olary gowşady; olar hemişe pagana duşmanlarynyň basyp gelmegine sezewar boldular; we halk milletler arasynda ornuny saklamak üçin taýpalaryň güýçli merkezi hökümetiň astynda birleşmelidigine ynanmaga başlady. Olar Hudaýyň kanunyna boýun egmekden ýüz öwürensoň, ilahi Patyşasynyň hökminden azat bolmagy islediler; şonuň üçin patyşalyk talaby Ysraýyl boýunça giňden ýaýrap başlady.
TAM1897 Q1 38.11Indi men “Kitapdaky imperiýalar:” atly eserimde ýazandygymdan okaýaryn—
TAM1897 Q1 38.12Bu täzeden Babil we Müsür hekaýasynyň gaýtalanmagy boldy. Baş aldamçy olary putperestlige, putperestlikden bolsa monarhiýa ugruna alyp barýardy, olaryň üstünde hökmranlyk gazanmak we dünýewi täsirleri arkaly olary Hudaýa gulluk etmekden alyp gaçyrmak ýa-da güýç bilen gadagan etmek üçin.
TAM1897 Q1 38.13We bilýärsiňiz, Ysraýyl peýgamberleri gysdy, olar Hudaýyň sözi wagyz edilmegini gadagan etdiler, dünýäniň beýleki her bir paganyň milleti Nimrod döwründen şu güne çenli şeýle edip gelýän ýaly, we şeýle hem Ýedinji gün Adventistleri tarapyndan döredilen bolsa-da, beýleki her bir paganyň milleti hem şeýle eder.
TAM1897 Q1 38.14Indi men “Patriarchlar we Pygamberler” eserinden täzeden sitata getirýärin:—
TAM1897 Q1 38.15Hudaý halkynyň diňe Özüne, Kanun beriji we güýç çeşmesi hökmünde garamagyny isleýärdi. Hudaýa baglydyklaryny duýup, olar hemişe Onuň ýanyna çekiljekdiler. Olar belent we mertebeli bolup, Onuň saýlanan halky hökmünde çagyran ýokary geljegi üçin laýyk geljekdiler. Emma bir adam tahta oturdylanda, bu adamlaryň akyllaryny Hudaýdan daşlaşdyrmaga iterjekdi.
TAM1897 Q1 38.16Meniň üçin onuň Ýedinji Gün Adventisti bolmagy hem ähmiýetli däl; bu adamlaryň pikirlerini Hudaýdan daşlaşdyrmaga iterýär.
TAM1897 Q1 38.17Men “Patriarlar we Pygamberler:” eserinden okaýaryn—
TAM1897 Q1 38.18Olar adam güýjüne has köp, ilahi güýje az ynanar—
TAM1897 Q1 39.1Olar paganalardan gorag gerekmi?—Hawa. Paganalar olara hüjüm edip, basyp gelmeýärdimi?—Hawa. Olar gorag gerekmi?—Hawa. Näme üçin olar hökümet gurdular?—Gorag üçin—paganalaryň basyp gelmeginden gorag üçin.
TAM1897 Q1 39.2Eger olar Hudaýa we onuň kanunlaryna gulak asarlar diýse, Reb näme diýdi? Baýramçylyk döwründe erkekleriň hemmesi öýlerinden çykyp, Yerosalime gidip bilerdiler we hiç kim olara zyýan ýetirmezdi ýa-da olaryň ýerini islemezdi. Emma olar Hudaýdan ýüz öwürende we onuň goragyndan mahrum bolanda, öýlerinden çykyp bilmeýärdiler, sebäbi paganlar içeri girip gelýärdi. Hatda olar hemmesi öýde bolanda-da, paganlar olaryň üstüne gelýärdi. Bugdaýlary ýetişip, ýygnaýyş üçin taýýar bolanda, paganylar gelip, erkekler öýlerinde bolan mahaly hem hemmesini alyp gidýärdiler. Üzümler ýetişip, ýygnamak üçin taýýar bolanda-da, paganylar gelip, hemmesini ýygnap alýardylar. Näme üçin? — Sebäbi halk Hudaýdan ýüz öwürdi, we ol olaryň uzakda bolan mahaly olar bilen bile bolan mahaly bereket berýän ýaly bereket berip bilmedi, sebäbi munuň özi olaryň uzakda bolmagyna diňe höwes berjekdi.
TAM1897 Q1 39.3Şonuň üçin:—
TAM1897 Q1 39.4Bir adam tahta oturdylanda, bu adamlaryň akyllaryny Hudaýdan daşlaşdyrýardy. Olar adam güýjüne has köp, ilahi güýje az ynanardylar, we patyşalarynyň ýalňyşlyklary olary günä ýola alyp, milleti Hudaýdan aýyrýardy.
TAM1897 Q1 39.5Şonuň üçin olar Samuele: “Biziň hem ähli halklar ýaly höküm edýän patyşamyzy belläň” diýdiler.
TAM1897 Q1 39.6Indi men “Patriarhler we Pygamberler” eserinden häzirki döwre çenli gelýän başga bir parçany gaýtadan getirýärin:—
TAM1897 Q1 39.7We häzir hem [Bu nirede alyp barýar? — Häzirki güne.] dünýewi däp-dessurlary we endikleri özleşdirmek islegi Hudaýyň özleriniň halky diýýänleriň arasynda bar. Olar Hudaýdan ýüz öwürende, dünýäniň gazançlaryna we hormatlaryna höweslenýärler. Hristianlar hemişe bu dünýäniň hudaýyna gulluk edýänleriň däp-dessurlaryny gaýtalamaga çalyşýarlar. Köp adamlar dünýewi adamlar bilen birleşip, olaryň däp-dessurlaryna eýerip, imansyzlara has güýçli täsir ýetirip bolar diýýärler.
TAM1897 Q1 39.8Şeýle diýdi Ysraýyl.
TAM1897 Q1 39.9Emma bu ýoly saýlaýanlaryň hemmesi güýç çeşmesinden aýrylýarlar. Dünýä bilen dost bolup, olar Hudaýyň duşmanlaryna öwrülýärler. Ýer ýüzündäki tapawutlylyk üçin olar Hudaýyň garaňkylykdan ajaýyp ýagtylygyna çagyranlarymyz üçin berlen aýdyp bolmajak hormaty pida edýärler.— “Patriarhler we Pygamberler,” 59-njy bap, 13-nji paragraf.
TAM1897 Q1 39.10Indi men şol ýerde uzakdaky Ysraýyl barada okaýaryn:—
TAM1897 Q1 39.11“Ähli halklar ýaly.” Ysraýyliler bu babatda beýleki halklardan tapawutly bolmagyň aýratyn bir artykmaçlyk we bereketdigini düşünmediler. Hudaý Ysraýylileri beýleki ähli halklardan aýryp, olary özboluşly gymmatlygy hökmünde saýlap aldy. Emma olar bu ýokary hormaty nazara almaýarlar we paganyň nusgasyny yzarlaýarka höwes bilen isleýärler.
TAM1897 Q1 39.12Men “Patriarlar we Pygamberler” kitabyndan okaýaryn:—
TAM1897 Q1 39.13Ysraýylyň iň uly abadançylyk döwrüleri, olar Ýehova-ny patyşasy hökmünde ykrar eden, onuň girizen kanunlarynyň we dolandyryşynyň beýleki ähli halklaryňkydan ýokary hasaplanan döwürlerdi.
TAM1897 Q1 39.14Hudaýyň hökümetini we kanunlaryny beýleki ähli halklaryňkydan ýokary hasaplasam, onda men beýleki halklar bilen nähili baglanyşyk saklap bilerin? Eger men özümi dolandyrmak, özümi dogry saklamak we maňa meňzeşleriň hem dogry ýol tutmagyny üpjün etmek üçin beýleki halklaryň düzgünlerine meňzeş bir zat düzmeli bolsam, onda men Hudaýyň hökümetini we kanunlaryny özüm düzjek düzgünlerden ýokary hasap edýärinmi? Eger men Onuň kanunlaryny özüm düzjek düzgünlerden ýokary däldir diýip hasap etsem, onda meniň ýagdaýym nirede?
TAM1897 Q1 39.15(Sesler) Hudaýdan ýokary.
TAM1897 Q1 39.16Başga papa ýaly; Nimrod ýaly — özümi Hudaýyň ornuna goýýaryn. Adam özüni Hudaýdan ýokary goýman, Onuň ornuna goýup bilmez.
TAM1897 Q1 39.17Munuň bilen birlikde, hakykatdygyny tanajak zatlary ýazdym:—
TAM1897 Q1 39.18Emma häzir bularyň ählisi unudylýardy; olar ähli halklar ýaly patyşa, hökümet we döwlet isleýän berk kararyna eýe boldular. Rebbiň aýdyň beýan eden islegine garamazdan, Ysraýyl halklaryň hatarynda hasaplanylardy.... Ah, Ysraýyl şol döwürlerinde parahatçylyklaryna degişli zatlary bilsädi! Ah, olar Rebbe ynansadylar we Oňa, olar üçin haýsy ýol gerekdigini özlerinden has gowy bilýändigine razy bolsadylar! Emma Onuň iň güýçli ýüzlenmesine we iň çyn ýürekden duýduryşyna garamazdan, olar gulaklaryny ýapdylar we ýüreklerini gatylaşdyrdylar, we şol ýerde, gutulgysyz mantyk bilen, hem millet, hem-de saýlanan halk hökmünde ýok edilmegine alyp barýan ýola girdiler.
TAM1897 Q1 39.19Şeýle hem, taýpalaryň bölünmegi boldy — on taýpa we iki taýpa. On taýpalaryň ýagdaýy näme boldy? — Olar yzygiderli dininden ýüz öwrüp, “Biziň patyşamyz ýok” diýýänçä dowam etdiler. Soňra Reb peýgamber Hoşea arkaly olara gelip şeýle diýdi: “Men siziň patyşaňyz bolaryn; Ysraýyl, maňa gaýdyp gel, sen meniňden gaçdyň; men siziň patyşaňyz bolaryn.” Emma olar gaýdyp gelmändiler; şonuň üçin tutulyp alnyp gidilip, hemişelik ýitip gitdiler.
TAM1897 Q1 39.20Şol wagtda Hoşea Yuda barada şeýle ýazdy: “Yuda henizem Hudaý bilen dolandyrýar we mukaddesler bilen bilelikde wepaly galýar.” Emma siz bilýärsiňiz, Ýehuda apostasiýanyň ýolunda ädim-ädim aşak düşdi, “Taçy aýryň we başdaky tacy alyň; bu öňküsine meňzeş bolmaz; pesdigini ýokarlandyryň, ýokardakyny peseldiň” diýýän söz gelýänçä. Men ony agdaryp, agdaryp, agdaryp salaryn; we ol ýene bolmaz, onuň hukugy bolan gelýänçä; we men ony oňa bererin.
TAM1897 Q1 39.21Reb öz halkyny dolandyrmak üçin paganalaryň hökmüni kabul etmeli boldy. Reb paganalaryň, paganalaryň hökümetiniň üsti bilen öz halkyny özüniň gelmegine çenli gorap saklady; emma olar Saul döwründe aýdylan şol sözüni gaýtadan gaýtalap: “Ýok; bizde patyşa bolar” diýip gygyrdylar. Mesih olaryň patyşasy bolmakdan ýüz öwürende, olar ony haç etdiler we “Biziň patyşamyz ýok, diňe Sezar bar” diýip gygyryşdylar.
TAM1897 Q1 40.1Rebbiň Samuel arkaly bildiren garşylygyna garamazdan, olar “Ýok; biziň üstümizde patyşa bolar” diýip gygyryş edende, Reb şol gygyryşy diňledi we häzir hemmeler üçin aňsatlyk bilen eşidip bolýan soňky gygyryşlaryny — “Biziň patyşamyz ýok, diňe Sezar” — eşitdi. Hudaýy ret edip, “bütin halklar ýaly” bolmak isläp, olar Hudaýy ret eden ähli halklara meňzeş boldular.
TAM1897 Q1 40.2Pilatanyň höküm otagynda Mesihä garşy eden gygyryşlary, Saul döwründe aýdylan “Bizde patyşa bolar” diýen gygyryşda bardy; we Hudaý ony eşitdi. Munuň mantygy şeýledir we ondan gaçyp bolmaýar. Eger sen we men ondan gaçmak isleýän bolsak, onda ýürek bilen, ruh bilen, akyl bilen we güýç bilen doly Hudaýa ýüz tutmaly. Biz ýurdumyzdan, garyndaşlarymyzdan we kakamyzyň öýünden çykmaly. Biz Müsüre arkamyzy öwürmeli, hatda dünýä hökümdarlygynyň tahtynyň basgançagynda dursak-da; şol basgançakdan aşak düşmeli, ondan ýüz öwürmeli we hemmesini goýup, diri ynanç bilen Hudaýa ýüz tutmaly; soňra biz ýeke ýaşamaly we halklaryň arasynda hasaplanmaýan bolmaly.
TAM1897 Q1 40.3Şeýlelikde, Hudaýyň halkyny we milletleri hemişe öwretdigi görünýär: halkynyň we islendik adamyň ebedi halaslygy ýürekde kilise bilen döwletiň doly aýrylmagyna baglydyr.