Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
11 / 12Tidyondzo ta 1897

Ku Tshikisela ka Israyele. – No. 2

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 Q1 40.5Dyondzo leyi nyikeriweke hi Vusiku bya Sonto, 14 Nyenyankulu, 1897 Ku kandziyisiwe eka General Conference Bulletin, Kotara yo Sungula, 1897, Vol. 2, No. 1, matluka 40-45.

TAM1897 Q1 40.6Tanihi leswi hi swi voneke eka dyondzo leyi hundzeke, Israyele yi hambukile, yi kombela hosi leswaku yi fana ni matiko hinkwawo. Eka dyondzo ya sweswi, hi ta vona leswaku va hundzuke ku fana ni matiko hi ku hetiseka. Kambe Israyele yi hambukile eka Xikwembu; hikuva a va nga pfumeranga Xikwembu hi mbilu hinkwayo. Rito a ri nga hlangananga na ripfumelo eka lava va ri tweke. Va hundzuke va endla swa xivumbeko ntsena, kutani makhombo lawa a va ta ma balekela loko a va tshembekile eka Xikwembu, ma va khomile, ku fana na matiko man’wana lawa a ma nga pfumeli; kutani, hilaha Moya wa vuprofeta wu hi byelaka hakona, makhombo hinkwawo lawa a ma vangiwe hi ku hambuka ka vona eka Xikwembu, va ma veke ehenhla ka mfumo wa Xikwembu. Va teke leswaku mfumo wa yena a wu tsandzekile; a wu nga va lulamanga, a wu nga va enelanga emisaveni leyi, naswona a va fanele ku va na mfumo wa vona vini—lowu a va ta wu lawula hi woxe, lowu a va ta ti fuma ha wona ni ku tisirhelela ha wona.

TAM1897 Q1 40.7Kutani va byela Samuwele, “Hi endleleni hosi ku fana ni matiko hinkwawo,” “leswaku hi ta fana ni matiko hinkwawo;” naswona hambi leswi Yehovha, hi ku tirhisa Samuwele, a kaneteke hi matimba, va kanetile ku kaneta koloko, va ku, “E-e; kambe hi ta va ni hosi leyi fumaka hina ku fana ni matiko hinkwawo.” Tanihi leswi a va swi lava, Hosi yi va pfumelele. A va nga hetanga hi ku kunguhata ntsena leswaku va ta va na hosi, kambe a va tshame va kunguhate na leswaku a ku ta va mani hosi ya vona. A ku ri Sawulu, n’wana wa Kixhi; naswona Hosi yi va pfumelele na yena, hikuva a va lava ku landza ku rhandza ka vona.

TAM1897 Q1 40.8Kambe swilo hinkwaswo swo biha leswi Hosi yi vuleke leswaku swi ta va humelela hikwalaho ka ku hlawula ka vona hosi ni mfumo, swi va humelele. Va sungule ku tshovela swin’wana swa swona emasikwini ya Sawulu. Va pfuniwe swinene ku ponisiwa eka swo biha swa vona hi nkucetelo ni ku fuma ka Davhida. Hambi leswi a va landzule Xikwembu, a xi va tshikanga, xi tshame na vona ku rhangela hinkwavo lava a va ta rhangeriwa, ni ku va ponisa, loko swi koteka, eka makhombo lawa a ma ta ta hakunene, naswona lawa a xi tiva leswaku ma ta ta, lawa a va nga ta ma balekela, tanihi tiko. Kambe a a ta ponisa hinkwavo lava a va ta pona swona tanihi vanhu hi voxe. A va sungurile ndlela leyi a yi ta va yisa emahlweni handle ko papalata ni ku hundzuka, goza rin’we endzhaku ka rin’wana, ku fikela loko, hilaha hi nga ta vona hakona, ku onhaka ku fika.

TAM1897 Q1 40.9Hi Solomoni ku sungule hi ndlela leyi nga erivaleni swiphiqo leswi a swi ri vuyelo lebyi lavekaka bya ndlela leyi a va yi tekile ku lwisana ni ku kaneta ka Hosi. Naswona Egipta a yi tshama yi ri na vona. Egipta minkarhi hinkwayo ya nghenelela. Solomoni u teke nsati ku suka eEgipta, ku lwisana ni rito ra Hosi. U rhumele eEgipta ku ya xava tihanci, ku lwisana ni rito ra Hosi. Ku vangama loku Hosi a yi n’wi nyikeke kona u ku hundzule a ku tirhela Egipta ni vugandzeri bya swifaniso bya le Egipta, ni vugandzeri bya swifaniso bya matiko hinkwawo lama a ma rhendzerile. Mintirho yo tika leyi vekiweke eka vanhu ku hlayisa vavasati va 700 va Solomoni na vavasati va le xihundleni va 300 lava a va huma eka matiko hinkwawo ya vamatiko, eka vugandzeri bya vona bya swifaniso, a yi nga ri leyi a yi fanele ku rhwariwa, leyi a yi nga ta ka yi nga rhwariwi hikwalaho ka vunene hi vanhu; naswona hikwalaho ka vunene bya matiko lawa mambirhi, Hosi yi tekile xiboho xo hambanisa tinxaka ta khume eka timbirhi.

TAM1897 Q1 40.10A hi nge swi tivi leswaku ku sasekile loku a ku ri kwihi loku Hosi a yi ri na xikongomelo xa kona eka tinxaka ta khume, kumbe eka timbirhi, hikuva a ku si tshama ku hetiseka. Yerobowamu u hlawuriwile ku va yena wo rhanga ku fuma tinxaka ta khume. Kambe Yerobowamu, a rivarile xikombiso lexinene xa Davhida, xo rindzela nkarhi wa Yehovha, ni ku pfumelela leswaku a n’wi veka exitulwini xa tinxaka ta khume hi ndlela ya yena—hambi loko Solomoni a ha hanya, u tlakusile voko ra yena ehenhla ka hosi, hi ku teka goza leri a ri kongomise ku teka xitulu xa tinxaka ta khume ni ku ti fuma, a ti vekela ku va hosi ku lwisana na Solomoni. Leswi a swi ri vuxengi ni ku pfukela mfumo. Solomoni u ehlekete ku n’wi xupula hikwalaho ka sweswo, kutani a balekela eEgipta a tshama kwalaho ku fikela loko Solomoni a lova.

TAM1897 Q1 40.11Loko a a nga ri Muegipta hi mbilu eku sunguleni, u ve yena endzhaku ko fika kona. Loko Solomoni a lovile, Yerobowamu u vuyile eEgipta. Nkarhi wu fikile wa leswaku tinxaka ta khume ti hambana ni timbirhi, naswona Rehoboamu u endle swilo leswi ti hambaniseke. Loko vanhu va ta va kombela ku vevukisa ndzhwalo lowu tata wakwe a va wu vekeleke, a ku ri xikombelo lexi twalaka ni lexi faneleke. Vakhalabye lava a va ri vatsundzuxi va Solomoni, va n’wi tsundzuxile ku endla sweswo. Kambe Rehoboamu a nga enerisekanga ku teka xitsundzuxo xa vona, hikuva a a nga lavi ku va nandza wa vanhu, hilaha va n’wi tsundzuxeke hakona; a a lava ku va mufumi wa vanhu, hikokwalaho a vutisana ni majaha lawa a kurile na wona. Manana wakwe a a ri Muamoni, un’wana wa vavasati lava nyenyetsaka swinene lava gandzelaka swifaniso lava a va ri va Solomoni; naswona majaha lawa a ma kurile na yena a ma ri vana va vavasati van’wana lava gandzelaka swifaniso lava a va ri vavasati va Solomoni. Majaha lawa a ma kurile eka swilo hinkwaswo swo nyenyetsa swa vuhedeni leswi Solomoni a a swi endla na vavasati vakwe. Rehoboamu u pfumerile mavonelo ya vona a landzelela ndlela ya vona, kutani a ala xitsundzuxo xa Hosi, ni xitsundzuxo xa vavanuna lava a va chava Hosi.

TAM1897 Q1 41.1Rehoboamu u nyike vanhu nhlamulo leyi hinkwerhu hi yi tivaka: Mi ndzi kombele ku vevukisa ndzhwalo wa n’wina, kambe ematshan’weni ya sweswo, ndzi ta wu tika; laha a wu ri ku fana ni xikunwana xa n’wina, ndzi ta wu endla wu fana ni masenge ya n’wina. Va ku, “Tlhelani ematenteni ya n’wina, we Israyele: sweswi languta yindlu ya wena, we Davhida.” Rehoboamu, loko a vona leswi humeleleke, a hlamala swinene hi swona; kambe sweswo a swi hlamarisi eka yena, hikuva loko a a ri na vubofu byo ka a nga swi koti ku vona leswaku mhaka leyi a yi vuleke eka vona a ku ri mhaka leyi nga riki na vutlhari nikatsongo, a swi hlamarisi nikatsongo leswaku a hlamala hi leswi landzeleke loko a yi vule. U rhumele mutsarimari wa yena eka vona, ku va rhulisa ni ku lulamisa mhaka ni ku va vuyisa, loko swi koteka. Kambe va hoxe mutsarimari hi maribye va n’wi dlaya hi nkarhi wolowo, kutani Rehoboamu, loko a vona leswi humeleleke, a chava a tsutsumela eka kalichi ya yena a hatlisa a tlhelela eYerusalema, a hlengeleta vuthu leswaku ri ta va hlula ni ku va sindzisa ku n’wi tirhela. Kambe muprofeta wa Hosi a n’wi byela leswaku a hi swona leswi a swi fanele ku endliwa, ni leswaku va fanele ku sala ekaya, kutani va endla tano.

TAM1897 Q1 41.2Kutani Yerobowamu a teka mfumo, a simeka marhole ya nsuku lawa a ma tiseke ku suka eEgipta, leswaku tinxaka ta khume ti yisiwa hi nkarhi wolowo eEgipta, eka vugandzeri bya swikwembu swa le Egipta ni le ka maendlelo ya mfumo ya le Egipta loko va hambanisiwile eka swimbirhi. Hi mukhuva lowu hi Yerobowamu ku sungule ku onhaka, naswona ku vekiwa xikombiso lexi xi landzeleriweke hi tihosi hinkwato letin’wana ta tinxaka ta khume. Naswona nkarhi hinkwawo endzhaku ka sweswo, ku vuriwa leswaku “Yerobowamu, n’wana wa Nebati, loyi a dyohileke a tlhela a endla leswaku Israyele yi dyoha.” Naswona ku hambuka loku ku ye ehansi ku ya ehansi, ku fikela loko mfumo hinkwawo wu lova, naswona a wu tlhelanga wu twiwa, naswona a wu nge tlheli wu twiwa. Ku hambuka loku eka nxaxa wa vuhosi bya tinxaka ta khume ku ve ku ya ku biha ku ya ku biha swinene. Yerobowamu a a bihile; lava n’wi landzeleke hi ku hatlisa na vona a va bihile. Kutani ku tile Omri, naswona a a bihile ku tlula van’wana; kutani ku tile Ahabu, naswona a a bihile ku tlula hinkwavo lava n’wi rhangeleke. Swi ye emahlweni hi ndlela leyi eka mfumo hinkwawo, ku fikela loko wu herile hinkwawo naswona wu nyamalala.

TAM1897 Q1 41.3Kambe Hosi a yi ringeta hi matimba ya yona nkarhi hinkwawo ku va endla leswaku va yi tirhela. Yi va rhumele vaprofeta hi ku landzelelana; yi vitanile vuhosi hi ku phindha-phindha leswaku byi yi chava, byi yi tirhela. Loko hi fika emasikwini yo hetelela ya Israyele, u kuma Amosi na Hosiya ngopfungopfu va profeta. Amosi, Hosiya, na Mikah va profetele Israyele, na le ka Israyele, emasikwini yo hetelela ya Israyele. Kambe, switsongo ntsena swa Mikah swi khumba tinxaka ta khume hi ku kongoma. Kwalomu ka vuprofeta hinkwabyo bya Amosi byi vulavula hi vona, na xiphemu lexikulu xa bya Hosiya. Vuprofeta bya Amosi na Hosiya hi xitalo, kwalomu ka hinkwabyo, byi vulavula hi Israyele, na ku vitana ko hetelela ka Hosi eka Israyele leswaku yi hundzukela eka yena nakambe, yi ponisiwa eku lovisiweni loku hetisekeke.

TAM1897 Q1 41.4Vuprofeta byolebyo hinkwabyo, na matimu ya Israyele, swi vekiwile eBibeleni ku va xitsundzuxo xa vanhu lava hanyaka emasikwini yo hetelela ya matimu ya misava leyi. Naswona dyondzo ya Xikwembu yi kona ku va vanhu va masiku yo hetelela—va hundzulukela eka Xikwembu leswaku va ponisiwa eku lovisisekeni hi ku hetiseka. Hi xona xivangelo lexi swilo sweswo swi vekiweke kona. Hikokwalaho Amosi na Hosiya i ntiyiso wa sweswi hi xitalo namuntlha, eka wena na mina, na le ka vanhu hinkwavo emisaveni, ku fana na leswi a va ri xiswona eka vanhu va tinxaka ta khume hi nkarhi lowu va tsaleke ha wona.

TAM1897 Q1 41.5Amosi u vhumbhile, kutani muprista loyi a a ri eBet-el a ku eka yena, “U nga vhumbhi laha; leri i yindlu ya hosi, ni xivava xa hosi; yela eYuda.” Kutani a ya a byela Yerobowamu wa vumbirhi leswaku Amosi a a profeta swo biha mayelana ni tiko, a a dyondzisa ku pfukela hosi, a vula leswaku fumu ra Hosi ri ta wela eka rona hinkwaro, ni leswaku tiko a ri nga ta swi kota ku rhwala marito ya yena hinkwawo.

TAM1897 Q1 41.6A hi hundzulukeleni sweswi eka ndzimana leyi kongomeke, kutani hi hlaya Amosi 7:10-15:—

TAM1897 Q1 41.7Kutani Amaziya muprista wa le Bet-el a rhumela eka Yerobowamu hosi ya Israyele, a ku, “Amosi u kunguhate ku ku lwa exikarhi ka yindlu ya Israyele; tiko a ri nge swi koti ku rhwala marito ya yena hinkwawo.” Hikuva hi leswi Amosi a vulaka swona, Yerobowamu u ta fa hi fumu, naswona Israyele hakunene yi ta yisiwa evuhlongeni yi huma etikweni ra yona. Kutani Amaziya a vula eka Amosi, A wena mubhoni, famba, balekela etikweni ra Yuda, u ya dya xinkwa kwalaho, u profeta kwalaho; kambe u nga ha profeti nakambe eBet-el: hikuva i yindlu ya xikhongelo ya hosi, naswona i xivava xa hosi. Kutani Amosi a hlamula Amaziya a ku, A ndzi nga ri muprofeta, naswona a ndzi nga ri n’wana wa muprofeta; kambe a ndzi ri murisi, ni muhlengeleti wa mihandzu ya sikomori: kutani Yehovha a ndzi teka loko ndzi ri karhi ndzi landzela tinyimpfu, kutani Yehovha a ndzi byela a ku, Famba, u profetela vanhu va mina va Israyele.

TAM1897 Q1 41.8Kutani a va profetela; kambe mi nga rivali, a ku ri masiku ya makumu ya Israyele. Kambe loko va nga pfumelelanga Amosi ku vhumbha etikweni rero, va n’wi hlongola, va n’wi xanisa ku fana na vaphorofita vo tala lava a va hundzile, Yehovha a pfuxa Hosiya etikweni ra Yuda; kutani yena, a ri etikweni ra Yuda laha muprista loyi wa vugandzeri bya swikwembu swa hava a byeleke Amosi leswaku a ya kona, a kota ku vhumbha hi ta Israyele, naswona a va nga kotanga ku n’wi xanisa ni ku n’wi endla hilaha a va lava hakona.

TAM1897 Q1 42.1Sweswi rito rin’we ntsena, hi languta nakambe hinkwaswo leswi hi ku angarhela: Ma swi tiva leswaku ku sukela enkarhini wa Samuwele ku ya emahlweni, tihosi ta Israyele ti xanise vanhu va Xikwembu, ti xanise vaprofeta, ti dlaya vapadri, hilaha a ti rhandza hakona. Ti endle sweswo hikuva a ti ri na matimba, swin’we na moya, wo swi endla. Kambe sweswi loko Israyele a yi nga si va na hosi, mfumo, kumbe vulawuri bya yona, xana a va ta swi kota ku endla sweswo?—E-e; a swi nga ta koteka. Ma swi tiva leswaku tihosi ta Israyele a ti bihile ku tlula tihosi ta matiko mambe eka vanhu va Xikwembu ni vaprofeta va Hosi: leswaku laha tihosi ta Israyele ni tihosi ta Yuda a ti xanisa hi ku hetiseka vaprofeta va Hosi, tihosi ta matiko mambe a ti ta va xixima, ni ku va komba tintswalo.

TAM1897 Q1 42.2Hosiya, hilaha a ndzi vula hakona, u vhumbhile na hi mhaka leyi. Sweswi ndzi ta hlaya tindzimana ti nga ri tingani eka Hosiya, leswaku mi ta vona leswi a swi vulaka hi mhaka leyi. Langutani xiyenge xa vukaye ku sungula, rito rin’we kumbe mambirhi ntsena:—

TAM1897 Q1 42.3A va nge tshami etikweni ra Hosi; kambe Efrayimi u ta tlhelela eEgipta.

TAM1897 Q1 42.4Efrayimi a ku ri rin’we ra tinxaka ta khume; kambe vito leri ri tirhisiwa laha ku vula tinxaka hinkwato. Tinxaka ta khume ti yile eAsiriya; ti yisiwile evuhlongeni hi Ma-Asiriya. Kambe loko ti yisiwile evuhlongeni hi Ma-Asiriya, Xikwembu xi vula yini loko xi ku ti ta tlhelela eEgipta?—Egipta yi vula ku hambana na Xikwembu loku nga le kule swinene. Munyama lowu nga munyama wa le Egipta hi ku hetiseka, i laha vanhu va fumaka ematshan’weni ya Xikwembu, naswona mfumo hinkwawo—mfumo, vanhu, na hinkwaswo—wu lwisana na Xikwembu, ni vanhu va xona, hilaha a swi ri hakona eka Israyele loko a va ri etikweni ra Egipta emahlweni ka loko makhombo ma wa eEgipta, kutani Israyele yi kutsuriwa. Naswona loko Hosi yi vula laha leswaku Efrayimi a fanele ku ya eEgipta, hambi leswi Asiriya—mfumo wa Asiriya—a yi ta va yisa evukhotsweni, swi kombisa leswaku a va tiyimiserile ku nghena eku tlureni ka vukhongeri hi ku helela, hikokwalaho a va nga kotanga, hi xivangelo xo olova xa leswaku a va nga lavi, ku tshama “etikweni ra Hosi.”

TAM1897 Q1 42.5Ma tsundzuka leswaku hi hlaye leswi Hosi yi vuleke eka Abramu: “Huma etikweni ra wena, ni le ka maxaka ya wena, ni le kaya ra tata wa wena, u ya eka tiko leri ndzi nga ta ku kombisa rona.” Kutani tiko rero i tiko ra Hosi. Naswona loko a vulavula hi Hosiya leswaku Israyele a yi nge tshami etikweni ra Hosi, a swi vuli tiko leritsongo leri a ri rhendzele Samariya; kambe swi vula tiko leri kombisiweke Abrahama na leri Xikwembu a vitaneleke vanhu va xona loko xi va humesile eEgipta. A va nge tshami etikweni ra Hosi; kutani ku landzela Egipta, ku hambuka loku hetisekeke. Mi ta swi vona swinene, loko ndzi ri karhi ndzi hlaya.

TAM1897 Q1 42.6A va nge tshami etikweni ra Hosi; kambe Efrayimi u ta tlhelela eEgipta, va ta dya swilo swo thyaka eAsiriya. A va nge nyikeli swinyikelo swa vhinyo eka Hosi, naswona a swi nge n’wi tsakisi; magandzelo ya vona ma ta va ku fana na xinkwa xa valeli; un’wana ni un’wana la dyaka eka xona u ta va na thyaka; hikuva xinkwa xa vona xa mimoya-xiviri ya vona a xi nge ngheni endlwini ya Hosi. Mi ta endla yini hi siku ro kwetsima, ni hi siku ra nkhuvo wa Hosi? Hikuva, waswivo, va balekele ndzoviso: Egipta yi ta va hlengeleta, Mofese yi ta va lahla: tindhawu to saseka ta silivhere ya vona ti ta tekiwa hi swihlahla swa ntsandza, makhwa ya ta va etindhawini ta vona to dzima.

TAM1897 Q1 42.7Ndzima ya vukhume:—

TAM1897 Q1 42.8Israyele i nsinya wa madiriva lowu nga pfuviki, wu ti tswalela mihandzu: hi ku ya hi vunyingi bya mihandzu ya wona wu andzisile altari; hi ku ya hi vunene bya misava ya wona va endle swifaniso swo saseka. Mbilu ya vona yi avanile: sweswi va ta kumiwa na xihoxo: u ta hirimuxa altari ya vona, u ta phanga swifaniso swa vona. Hikuva sweswi va ta ku, A hi na hosi.

TAM1897 Q1 42.9Hi nkarhi wolowo a va nga ri na hosi. A a dlayiwile, naswona a ku ri na nkarhi wa ku pfumala hosi. Hosi yin’wana a yi nga si nghena exivandleni xa yena. Kambe xiya leswi a swi vulaka, “Hikuva sweswi va ta ku, A hi na hosi.” Hosi yi vule eka vona, loko va hlawula hosi yoleyo ku lwisana ni ku kaneta ka yona, leswaku a va yi ala. “E-e; kambe hi lava ku va ni hosi.” Xana a va ri ni hosi?—Ina; naswona nkarhi wu fikile laha va bohekeke ku vula leswaku, “A hi na hosi.” Kambe Hosi yi vule yini hi nkarhi lowu fanaka?

TAM1897 Q1 42.10Hikuva sweswi va ta vula, ‘A hi na hosi, hikuva a hi chavanga Hosi: kutani xana hosi yi nga hi endlela yini?’ Va vulavurile marito, va hlambanya mavunwa loko va endla ntwanano: hikwalaho ku avanyisa ku humelela ku fana ni ximilana xa chefu emirhinyaneni ya masimu. Vaaki va Samariya va ta chava hikwalaho ka marhole ya Bet-avene: hikuva vanhu va kona va ta rila hikwalaho ka yona, ni vaprista va yona lava a va tsakela yona, hikwalaho ka ku vangama ka yona, hikuva ku sukile eka yona.

TAM1897 Q1 42.11Eka ndzima ya vukhume-nharhu u kuma leswi Hosi yi swi vulaka. Ndzimana ya vukaye:—

TAM1897 Q1 42.12O Israyele, u tidlayile; kambe mpfuno wa wena wu le ka mina. Ndzi ta va hosi ya wena.

TAM1897 Q1 42.13Kambe a va nga swi lavi sweswo. Kutani u vona hinkwako, Hosi a yi lava ku va hosi ya vona yi ri yoxe; a yi lava leswaku va yi kuma yi ri hosi ya vona, naswona va nga vi na yin’wana. Kutani hilaha yi vulaka hakona eka ndzimana leyi landzelaka, “Ndzi mi nyikile hosi hi vukari bya mina, ndzi yi teka hi vukari bya mina.” Kutani ndzi hlaya ndzimana yoleyo hinkwayo:—

TAM1897 Q1 42.14Ndzi ta va hosi ya wena: xana ku na un’wana la nga ku ponisaka emadorobeni ya wena hinkwawo? ni vaavanyisi va wena lava u vuleke, Ndzi nyikeni hosi ni vafumi?

TAM1897 Q1 42.15U va kombisa nkarhi lowu va vuleke, “Hi nyikeni hosi leyi nga ta hi fuma.” Sweswi u ri, “Ndzi kanetile nkarhi wolowo leswaku mi nga fanelanga ku va na yena, naswona ndzi mi byerile leswaku vubihi lebyi byi ta ta; sweswi mi pfumela hi n’wexe leswaku a mi na hosi, kambe mi tidlayile. Ndzi ta va hosi ya n’wina; ndzi kombela mi ndzi amukela ku va hosi ya n’wina.” Sweswi langutani xiyenge xa vu-11, ndzimana yo sungula:—

TAM1897 Q1 42.16Loko Israyele a ha ri n’wana, ndzi n’wi rhandzile, kutani ndzi vitanela n’wananga ku huma eEgipta.

TAM1897 Q1 43.1Ha yini a vulavula sweswo laha emasikwini yo hetelela ya Israyele, endzhaku ka malembe ya gidi a n’wi humesile eEgipta? Xana swi vula yini?

TAM1897 Q1 43.2Loko Israyele a ha ri n’wana, ndzi n’wi rhandzile, kutani ndzi vitanela n’wananga ku huma eEgipta. Loko va va vitana, va suka eka vona: va gandzelele eka va-Baal, va tlhela va hisela mirhi ya risuna eka swifaniso leswi vatliweke. Ndzi dyondzisile na Efrayimi ku famba, ndzi va khomile hi mavoko: kambe a va swi tivi leswaku hi mina a ndzi va horisa. Ndzi va kokile hi tintambu ta vanhu, hi vukhomeri bya rirhandzu: naswona ndzi ve eka vona ku fana ni lava susaka joko etinhlayeni ta vona, ndzi va vekela nyama. A nge he vuyi etikweni ra Egipta, kambe Muasiriya u ta va hosi ya yena, hikuva va arile ku hundzuka. Naswona fumu ri ta tshama emadorobeni ya yena, ri ta heta marhavi ya yena, ri va dya, hikwalaho ka switsundzuxo swa vona vini. Naswona vanhu va mina va navela ku hambuka eka mina: hambi leswi va va vitaneke eka Lowo Tlakuka Ku Tlula Hinkwavo, a ku na na un’we la nga ta n’wi dzunisa.

TAM1897 Q1 43.3Hosi yi rila ehenhla ka Israyele sweswi, hi nkarhi lowu a yi ri kusuhi ni ku lovisiwa. Yi endla vitano ro hetelela: vuprofeta byo hetelela byi ta sweswi; naswona hi leswi, ni hi nkarhi lowu fanaka, Hezekiya a a fuma eYuda. Loko a fika ehenhla ka xiluvelo u sungule ku pfuxeta mfumo, ni ku wu vuyisa eku tluriweni ka vukhongeri hi Ahazi. Loko a heta ku basisa tempele, ni ku lunghisa hinkwaswo, va ve ni Paseka ya mavhiki mambirhi. Kambe emahlweni ka Paseka yoleyo, Hezekiya u rhumerile varhumiwa eka tinxaka hinkwato ta khume leti a ti sele, leswaku va va vitana eka Paseka le Yerusalema, ku ya gandzela Hosi Xikwembu xa Mavuthu; kambe matsalwa ma vula leswaku va hlekerile varhumiwa, va va hlekula hi ku sandza; kambe “ntshungu” lowu humaka eka Isakara, na Zebuluna, na Nafathali, na le ka swiyenge swo hambana-hambana swa swifundzha wu tlhandlukela eYerusalema, wu va na Paseka, wu tinyiketela eka Hosi. Loko vanhu lava va tlhandlukela eYerusalema va teka tindhawu ta vona exikarhi ka vanhu va Yuda, hi nkarhi wolowo hosi ya Asiriya yi tlhandlukile yi teka tiko hinkwaro ra tinxaka ta khume. Hi mukhuva wolowo, lava va yingiseke vitano ra Hezekiya ro tlhandlukela eYerusalema ku ya gandzela Hosi, va ponisiwile eku khotsweni eAsiriya.

TAM1897 Q1 43.4Sweswi, loko Hezekiya a nga si endla xikombelo xa yena, Hosiya u tsala leswi, naswona Hosi yi rila hikwalaho ka leswi vanhu va tiyimiseleke ku swi endla. Vona leswi a swi vulaka:—

TAM1897 Q1 43.5Ndzi dyondzise na Efrayimi ku famba, ndzi va khoma hi mavoko.

TAM1897 Q1 43.6Hosi a yi navela swinene leswaku va famba hi ndlela leyi faneleke, lerova yi va khoma hi mavoko, yi va rhangela; kambe va tlherisela voko endzhaku, a va nga lavi ku rhangeriwa hambi ku ri hi ndlela yoleyo. Kambe hambiswiritano a yi nge swi koti ku va tshika. Vona:—

TAM1897 Q1 43.7Ndzi nga ku tshika njhani, Efrayimi? Ndzi nga ku nyiketa njhani, Israyele? Ndzi nga ku endla ku fana na Adma njhani? Ndzi nga ku veka ku fana na Seboyimi njhani? Mbilu ya mina yi hundzukile endzeni ka mina, ku tisola ka mina ku pfurhile swin’we. A ndzi nge hetisisi vukarhi bya vukari bya mina, a ndzi nge tlheli ku lovisa Efrayimi: hikuva ndzi Xikwembu, ku nga ri munhu; Lowo Kwetsima exikarhi ka wena: naswona a ndzi nge ngheni edorobeni.

TAM1897 Q1 43.8Hi mukhuva lowu u ti khoma leswaku a nga va wisisi hi ku avanyisa loku faneleke ku va wisa. Hikuva i Xikwembu, a nge pfumeleli leswaku ku avanyisa loku ku wela, hambi loko se ku fanele ku wela. Kambe va hambete va pfukela; va hambete va famba hi ndlela ya vona. Naswona vuyelo byi tsariwile eka 2 Tihosi 17:5-8:—

TAM1897 Q1 43.9Kutani hosi ya Asiriya yi tlhandlukela etikweni hinkwaro, yi tlhandlukela eSamariya, yi yi rhendzela malembe manharhu. Eka lembe ra vukaye ra Hoshea, hosi ya Asiriya yi teka Samariya, yi yisa vanhu va Israyele eAsiriya, yi va veka eHalah, ni le Habori ekusuhi ni nambu wa Gozana, ni le madorobeni ya Vamede. Hikuva vana va Israyele a va dyohile eka Hosi Xikwembu xa vona, lexi a xi va humesile etikweni ra Egipta, ehansi ka voko ra Faro hosi ya Egipta, va chava swikwembu swin’wana, va famba hi milawu ya matiko ya tinxaka, lawa Hosi a yi ma hlongorile emahlweni ka vana va Israyele, ni le ka tihosi ta Israyele, leti va ti endleke.

TAM1897 Q1 43.10Kutani swi landzela swona ku fikela eka ndzimana ya vukhume-nharhu:—

TAM1897 Q1 43.11Kambe Yehovha u nyikele vumbhoni ku lwisana na Israyele na Yuda hi ku tirhisa vaprofeta hinkwavo na vavoni hinkwavo, a ku, Tlhelani eka tindlela ta n’wina to biha, mi hlayisa milawu ya mina na swileriso swa mina, hi ku landza nawu hinkwawo lowu ndzi wu leriseke vakokwa wa n’wina, na lowu ndzi wu rhumeke eka n’wina hi ku tirhisa vatirhi va mina vaprofeta. Hambi sweswo, a va nga yingisanga, kambe va tiyisile nhamu, ku fana ni nhamu ya vakokwa wa vona, lava a va nga pfumeranga eka Hosi Xikwembu xa vona. Va arile milawu ya yena, ni ntwanano wa yena lowu a wu endleke ni vakokwa wa vona, ni vumbhoni bya yena lebyi a byi nyikeleke eka vona; va landzele vuhava, va va hava, va landzela matiko ya misava lawa a ma va rhendzerile, lawa Hosi a yi va leriseke leswaku va nga endli ku fana na wona.

TAM1897 Q1 43.12Hi mukhuva wolowo, tinxaka ta khume ti lahlekile. Hosiya, loko a vhumbhile hi ta tona, u te, “Yuda wa ha fuma na Xikwembu, naswona u tshembekile eka vatshembeki.” Yuda a yi ta ha kota ku tiyisela nkarhinyana. Hezekiya a a ri hosi; Manase a landzela Hezekiya, kutani a nghenisa mfumo eku tluriweni ka vukhongeri nakambe; n’wana wakwe a landzela mikondzo yakwe; Yosiya u n’wi landzerile, kutani a pfuxeta mfumo nakambe; naswona loko Yosiya a dlayiwile, mfumo wu ye eku onhakeni hi ku kongoma. A ku vanga na un’we endzhaku ka Yosiya loyi a chavaka Hosi. Hambi ku ri emasikwini ya Hezekiya, a va tshama va rila va kombela Egipta, va khomelela eka Egipta, va ringeta ku endla leswaku Egipta yi va ponisa, va ringeta ku kuma mpfuno eka Egipta, kasi swikarhato leswi a swi vangiwe eka vona hinkwaswo a swi ri hikwalaho ka ku pfumala ka vona ripfumelo ni ku hambuka ka vona eka Hosi.

TAM1897 Q1 43.13Sweswi languta masiku ya makumu ya Yuda. Ahazi u rhumele eka Tiglath-Pilesere, hosi ya Asiriya, a n’wi kombela leswaku a ta a n’wi ponisa evokweni ra hosi ya Damasiko na hosi ya Samariya. Tiglath-Pilesere u endle tano; u teke Dorobankulu ra Damasiko, hi mukhuva wolowo a ntshunxa Ahazi. Ahazi u n’wi hakele xibalo, kutani a tlhandlukela eDamasiko ku ya hlangana na yena, ni ku n’wi xixima tanihi munhu la nga ehansi ka vulawuri bya yena. Loko a ri kwalaho u kume alitari ya vugandzeri bya swifaniso, a endla yin’wana leyi fanaka na yona, kutani a yi veka enyangweni ya tempele ya Hosi. Hi mukhuva wolowo u yise tiko eku tlureni ka vukhongeri, ku fana ni van’wana va le Israyele.

TAM1897 Q1 43.14Eka vutshamo bya Yuda, Hezekiya u tlhandlame Ahazi. Loko Hezekiya a va hosi, a a lava ku kutsuriwa eka vuhosi bya Asiriya ni xibalo. A ku ri ni ntlawa eka vutshamo bya Yuda lowu a wu ri na Hezekiya, lowu a wu tiyimiserile ku kutsuriwa eka Asiriya. Ntlawa lowu a wu ehleketa leswaku ndlela yin’we ntsena yo endla leswi a ku ri ku kuma mpfuno wa Egipta. Hi nkarhi wolowo, Esaya a a ri muprofeta, kutani a va byela leswaku va tshembela eka Hosi leswaku yi va kutsula eEgipta ni le Asiriya. U va byerile leswaku a ku ri hikwalaho ka ku dyoha ka vona eka Hosi, leswi a swi endla leswaku va tshikileriwa. U va byerile leswaku ringeto ra vona ro kuma mpfuno eEgipta a ri nge pfuni nchumu; hikuva ku ringeta ka vona ku kuma mpfuno eEgipta a ku ta va tisela ntshikelelo lowukulu, hikuva Egipta a yi ta va tshikilela ntsena ematshan’weni yo va pfuna; leswaku Egipta a yi nga ta kota ku va kutsula.

TAM1897 Q1 44.1Sweswi languta ndzima ya vunhungu ya Esaya. Hi xihi xiphemu xa Matsalwa lexi tirhisiwaka ngopfu hi hina ebukwini ya Esaya, mayelana ni ku ta ka Hosi, ni ku rindzela ku ta ka Hosi? Hi xi kuma kwihi? Xana wa tsundzuka leswaku ndzima ya vunhungu ya Esaya hi yona leyi vulavulaka hi lava lavaka mimoya ya vafi, lava va hlevetelaka ni ku vungunya,—leswi kombetelaka eka Vumoya-vumoya? Hi kona laha ku nge, “Boha vumbhoni, pfalela nawu exikarhi ka vadyondzisiwa va mina. Naswona ndzi ta rindzela Yehovha, loyi a fihleke xikandza xa yena eka yindlu ya Yakobe, ndzi ta n’wi lava.” Xana hi xiyenge xa ku ta ka Hosi?—Ina. Xana i xiyenge lexi vulavulaka hi ku ta ka Hosi?—Ina.

TAM1897 Q1 44.2Sweswi vonani leswi nga eka ndzima yoleyo. Vona leswi nga eku sunguleni ka ndzima leyi, ku sungula hi ndzimana ya vuntlhanu.

TAM1897 Q1 44.3Hosi yi tlhele yi vulavula na mina nakambe, yi ku Hikwalaho ka leswi vanhu lava va arilaka mati ya Shiloah lawa ya khulukaka hi ku olova, va tsakela Rezini na n’wana wa Remaliya [lowu a ku ri Asiriya na Damasiko]; kutani, sweswi, vonani, Hosi yi pfuxa ehenhla ka vona mati ya nambu, ya matimba ni yo tala, ku nga hosi ya Asiriya, ni ku vangama ka yona hinkwako: naswona yi ta tlakuka ehenhla ka swinambyana swa yona hinkwaswo, ni ku tsemakanya mabuwa ya yona hinkwawo: naswona yi ta hundza hi le Yuda; yi ta khapakhapa ni ku tsemakanya, yi ta fika ni le nhan’wini; naswona ku andlala ka timpapa ta yona ku ta tata vuandlalo bya tiko ra wena, O Emmanuele.

TAM1897 Q1 44.4Leswo a swi ri ntiyiso hi xiviri mayelana na vona. Hosi ya Asiriya yi tile yi khapakhapa tiko hinkwaro. Kambe ha yini sweswo swi tsariwile eka ndhawu leyi ku languteriweke ku ta ka Hosi, naswona mayelana ni vanhu lava faneleke ku langutela ku ta ka Hosi? Leswi swi tsariwile endhawini yoleyo, naswona swi fikelele eka hina, ku kombisa vanhu hinkwavo sweswi emasikwini ya hina, leswaku swirhalanganyi na swikarhato na ku pfilunganyeka swi ta ta eka tiko hinkwaro na le ka matiko hinkwawo, leswi nga ta khapakhapa swi hundza naswona swi fika ku fikela enhan’wini swi tata vuanami bya tiko, naswona vanhu a va nge swi tivi ku balekela swona. Hi xona xivangelo lexi endlaka leswaku ndzimana leyi yi fikelela eka hina lava hi languteleke Hosi. A hi hlayeni hi ya emahlweni hi vona.

TAM1897 Q1 44.5Hlanganani, n’wina vanhu, kutani mi ta fayeka; yingisani, n’wina hinkwenu va le matikweni ya le kule: tiyisani, kutani mi ta fayeka; tiyisani, kutani mi ta fayeka. Tirhanani xitsundzuxo, kambe xi ta va hava; vulani rito, kambe a ri nge tshami: hikuva Xikwembu xi na hina. Hikuva Hosi yi vulavurile na mina hi voko ra matimba, yi ndzi lerisa leswaku ndzi nga fambi endleleni ya vanhu lava, yi ku, mi nga vuli, Ntwanano, eka hinkwavo lava vanhu lava va nga ta vula, Ntwanano; mi nga chavi ku chava ka vona, hambi ku ri ku chava.

TAM1897 Q1 44.6Xana ku na minkarhi yo fana na leyi sweswi, loko ku languteriwe ku ta ka Hosi? Xana va tihlanganisa hikuva ku na ku chava ni ku pfilunganyeka eka vona? hikuva maxangu ma ta eka tiko? Xana hi vona nchumu wa muxaka wolowo kun’wana ni kun’wana? Xana ku na un’wana wa n’wina la swi voneke?—Ina, mi swi vonile! Xana ku na un’wana handle ka Va-Adventisti va Siku ra Vunkombo loyi a swi vonaka?—Hakunene, loko a ku ri na ku hambana, kwalomu ka un’wana ni un’wana u swi vona hi ku olova ku tlula Va-Adventisti. Kambe swa vonaka; sweswo swi le rivaleni. Naswona va tihlanganisa swin’we, va ti boha hi mintlawa ni swigwitsirisi, va ti lunghiselela. Va ti lunghiselela yini? Ku ta humelela yini?—Va ta fayeka. Xana ke va tilulamisela yini?—Ku fayeka. Kambe a va ehleketi sweswo; va ehleketa leswaku va tilulamisela ku lwisana ni swo biha leswi taka. Naswona matshalatshala lawa va ma endlaka ku tiponisa eka swo biha, ma engetela ntsena xiyimo xo biha, ma va tshineta swinene eku lovisiweni, ni le ku fayekeni.

TAM1897 Q1 44.7Hlawulekisani Hosi ya Mavuthu hi xiviri; naswona a va ku chava ka n’wina, a va ku chaviseka ka n’wina. Kutani u ta va vutumbelo; kambe a va ribye ro khunguvanyisa na ribye ro khunguvanyisa eka tiyindlu timbirhi ta Israyele, a va xirimbana na xirimbana eka vaaki va Yerusalema. Naswona vo tala exikarhi ka vona va ta khunguvanyeka, va wela, va fayeka, va khomiwa hi xirimbana, va khomiwa. Boha vumbhoni, pfalela nawu exikarhi ka vadyondzisiwa va mina. Naswona ndzi ta rindzela Yehovha, loyi a fihleke xikandza xa yena eka yindlu ya Yakobe, naswona ndzi ta n’wi lava. Vona, mina ni vana lava Yehovha a ndzi nyikeke vona hi swikombiso ni swihlamariso eka Israyele ku suka eka Yehovha wa Mavuthu, loyi a tshamaka entshaveni ya Sayoni.

TAM1897 Q1 44.8Swa vonaka kahle leswaku sweswo swi fika eku teni ka Hosi. I xitsundzuxo eka vanhu lava faneleke ku hlangana na Hosi. Kambe ha yini xi tisa swikarhato hi nkarhi lowu Asiriya a yi tshikilela Yuda? Hikuva sweswo swi kombisa hi ku kongoma swikarhato swa muxaka muni leswi a swi ta va eka tiko hinkwaro ni ku karhata vanhu hinkwavo hi nkarhi wa ku ta ka Hosi. Naswona matshalatshala lawa Yuda a yi ma endleke ku balekela makhombo wolawo ni ku tiponisa eka wona, i matshalatshala yo fana hi ku kongoma ni lawa ya nga ta endliwa hi lava va tivulaka vanhu va Xikwembu, ku tiponisa eka makhombo lawa ya taka.

TAM1897 Q1 44.9Xikwembu xi vitana nkarhi hinkwawo: Mi nga tshembi Asiriya; mi nga tshembi Egipta; kambe tshembani Hosi ntsena. Tshikani Asiriya: sweswo swi lulamile. Kambe mi nga yi eEgipta ku balekela Asiriya. Lavani Hosi. Mi nga yi eEgipta; yelani eka Hosi. Loko mi kuma Hosi hi mbilu ya n’wina hinkwayo, mi ta kutsuriwa eka maxangu lawa hinkwawo ni ntshikilelo wa Asiriya. Hi marito ma nga ri mangani ntsena hi mhaka leyi. Ndzima ya makume-nharhu ya Esaya yi hi byela xihundla xa sweswo.

TAM1897 Q1 45.1Khombo eka vana lava pfukaka, ku vula Hosi, lava tekaka xitsundzuxo, kambe ku nga ri eka mina; naswona lava funengetaka hi xifunengeto, kambe ku nga ri hi Moya wa mina, leswaku va engetela xidyoho ehenhla ka xidyoho: lava fambaka ku ya eEgipta, va nga vutisanga nomo wa mina; ku tiyisa timbilu ta vona hi matimba ya Faro, ni ku tshemba ndzhuti wa Egipta. Hikokwalaho matimba ya Faro ma ta va tingana ta n’wina, ni ku tshemba ndzhuti wa Egipta ku ta va ku khomiwa hi tingana ka n’wina. Tivhesi 1-3.

TAM1897 Q1 45.2Varhumiwa va yena va rhelele kwalaho ku ya vulavurisana na Egipta. Loko Yuda a rhumela varhumiwa eEgipta, Egipta yi khomiwe hi tingana hi varhumiwa.

TAM1897 Q1 45.3Hikuva tihosana ta yena a ti ri eZoan, naswona varhumiwa va yena va fike eHanes. Hinkwavo va khomiwe hi tingana hi vanhu lava a va nga ta va pfuna nchumu, kumbe ku va mpfuno ni vuyelo, kambe va ve tingana ntsena, ni xisandzu. Ndzhwalo wa swivandzana swa le Dzongeni: etikweni ra maxangu ni nxaniseko, laha ku humaka xinghala lexitsongo ni lexikulu, nyoka ya chefu ni nyoka yo haha ya ndzilo, va ta rhwala rifuwo ra vona emakatleni ya timbhongolo letitsongo, ni swilo swa vona swa risima eka swikhupu swa tikamela, va ya eka vanhu lava nga ta ka va nga va pfuni nchumu. Hikuva Vaegipta va ta pfuna hi hava, na hava xikongomelo: hikokwalaho ndzi huwelele hi mhaka leyi, Matimba ya vona i ku tshama ehansi. Tivhesi 4-7.

TAM1897 Q1 45.4Leswaku mi vona leswaku leswi a hi swa le handle, ndzi hundzulukela laha ndzi hlaya vumbhoni, bya siku ra ti 5 Mawuwani, 1896, hi ndlela leyi landzelaka:—

TAM1897 Q1 45.5Switsundzuxo leswi nyikeriweke eka rito ra Xikwembu eka vana va Israel a swi nga kongomisiwanga eka vona ntsena, kambe eka hinkwavo lava a va ta hanya emisaveni. U va byela a ku, “Khombo eka vana lava pfukaka, ... lava tekaka xitsundzuxo, kambe ku nga ri eka mina; naswona lava funengetaka hi xifunengeto, kambe ku nga ri hi Moya wa mina, leswaku va engetela xidyoho ehenhla ka xidyoho: lava fambaka ku ya eEgipta, va nga vutisanga nomo wa mina; ku tiyisa timitsu ta vona hi matimba ya Faro, ni ku tshemba ndzhuti wa Egipta.” Loko Hosi yi tshinile vanhu va yona khale hikuva va honisile ku lava ndzayo eka yona loko va ri eku tikeni, xana a yi nge hlunami namuntlha loko vanhu va yona, ematshan’weni yo tshemba miseve leyi voningaka ya Dyambu ra Vululami ku voninga ndlela ya vona, va hundzulukela eka vanhu lava nga ni swihoxo ni ku tsandzeka ku fana na vona, leswaku va kuma mpfuno eka nkarhi wa ndzingo wa vona? Matimba ya hina ma kwihi? Xana ma le ka vanhu lava nga pfumalaka naswona va titshegeke ku fana na hina; lava lavaka nkongomiso ku suka eka Xikwembu ku fana na hina? Kreste u ri, “Handle ka mina a mi nge endli nchumu;” naswona u nyikete Moya lowo Kwetsima tanihi mpfuno wa nkarhi wa sweswi eka nkarhi wun’wana ni wun’wana wa xilaveko.

TAM1897 Q1 45.6Kambe ma swi tiva leswaku eka swikarhato swa lembe leri hundzeke, leswi a swi languteriwe ku lulamisiwa hi tsima ra tipolitiki, hambi ku ri Va-Adventisti va Siku ra Vunkombo va kokiwe swinene va suka eku tshembekeni ka vona eka Xikwembu lerova va nghenela tsima leri, va ringeta ku lawula timhaka ta tipolitiki ni ku lawula nhlawulo ni ku ringeta ku lulamisa swilo. Hi xikongomelo xihi?—O ku pfuna tiko ku huma eka swikarhato leswi a va tiyisekile swinene leswaku a swi ta ta eka tiko. Hakunene, swirhalanganyi swa ta eka tiko. Kambe xana Va-Adventisti va Siku ra Vunkombo va ta tihlela hi ku vumba mintlawa ku endla ntirho wo tano? A va kutsuriwe eka Asiriya; a va kutsuriwe eka Asiriya ni le Egipta va yisiwa eka Xikwembu. Loku i ku ponisiwa kun’we ntsena. Loku i ku kutsuriwa kun’we ntsena, ku nga khathariseki loko ku ri khale, sweswi, kumbe hilaha ku nga heriki.

Note

Back