Ku huma eBabilona ni le Egipta
TAM1897 Q1 45.8Dyondzo leyi nyikeriweke hi Musumbhunuku nimadyambu, 15 Nyenyankulu, 1897 Ku kandziyisiwe eka General Conference Bulletin, Kotara yo Sungula, 1897, Vol. 2, No. 1, matluka 45-54.
TAM1897 Q1 45.9Eka dyondzo ya hina ya tolo nivusiku hi fike eka xiyimo eka matimu ya Yuda laha swikarhato swo huma eAsiriya a swi tele tiko ku fana ni ndhambi. A va lava ku balekela swona, naswona Hosi a yi va vitanela leswaku va yi lava hi mbilu ya vona hinkwayo, leswaku yi ta va kutsula. A va ringeta hi ku hlanganela, ku endla mintwanano ni ku tirhisana ni Egipta, ku tikutsula.
TAM1897 Q1 45.10Swi ye emahlweni hi ndlela leyi ku fikela loko va fika eka xiyimo evuton’wini bya Hezekiya laha mpfuno hinkwawo lowu a wu huma eEgipta wu herisiweke hi ku helela, ku nga ri hikuva a a swi lava, kambe hikuva swi a swi ri tano. Hosi ya Asiriya a yi rhendzelekile exikarhi ka Yerusalema na Lwandle ra Mediteraniya kutani yi tshama exikarhi ka mavuthu ya Egipta na Yerusalema, leswaku yi sivela mavuthu ya Yuda na mavuthu ya Egipta ku hlanganela. Kutani a a ta kota ku hlula rin’wana ra wona ri ri roxe.
TAM1897 Q1 45.11Loko Senakeribu a sungula ku lwa na Yerusalema, u endle leswi fanaka, naswona Hezekiya a a hoxisile swinene lerova swi tsariwile eMatsalweni leswaku u humele eka hosi ya Asiriya a ku, “Ndzi dyohile; tlhelela endzhaku; leswi u nga ta swi veka ehenhla ka mina ndzi ta swi rhwala.” Kutani hosi ya Asiriya yi n’wi veka xibalo xa titalenta ta makume-nharhu ta nsuku na titalenta ta madzana-nharhu ta silivhere, kutani Hezekiya a boheka ku phanga yindlu ya Xikwembu leswaku a hakela xibalo lexi.
TAM1897 Q1 45.12Xivangelo xa xikarhato lexi a ku ri leswaku vanhu va Ekron a va pfukile eka vanhu va Asiriya; kambe hosi ya Ekron a yi tshembekile eka hosi ya Asiriya, naswona a yi nga lavi ku joyina vanhu eku pfukeni ka vona. Kutani vanhu va n’wi teka a ri mubohiwa hi matimba va n’wi yisa eYerusalema, va n’wi nyiketa eka Hezekiya leswaku a n’wi hlayisa. Kutani Hezekiya a n’wi amukela. Hezekiya a a twanana swinene ni ku pfukela ka vona hosi ya Asiriya lerova a tiyimiserile ku nghenelela switsongo eka swona.
TAM1897 Q1 45.13Hosi ya Asiriya yi tlhandlukile yi teka Ekron. Kutani yi kongoma eYerusalema ku ya teka hosi ya Ekron yi yi vuyisela exitulwini xa yona le Ekron. Hezekiya u tiyisile doroba, a aka makhumbi na swisirhelelo hinkwaswo leswi a swi laveka; kambe sweswo a swi pfunanga, a swi nga ta va ponisa; hikuva Xikwembu a xi nga ta va ponisa hi ndlela yoleyo. Ndzi ta hlaya xiviko xa Senakeribu hi pfhumba rero, ni xiviko xa Bibele. Swiviko leswi swimbirhi swi hlanganisiwile eka “Mifumo ya Bibele,” tluka 322, ni matluka manharhu lama landzelaka. Ndzi sungula ku hlaya hi ndzimana ya 15. Senakeribu u hlamusela ndlela leyi vanhu va Ekron va pfukeke ha yona, ni leswaku hosi ya vona va yi tekile va yi endla mubohiwa. U te:—
TAM1897 Q1 46.1Vaprista lavakulu, vakulukumba, ni vanhu va Ekron, lava a va boheke Padiah, hosi ya vona (loyi a khomeleleke eka ripfumelo ni vugandzeri bya Asiriya), hi tinketana ta nsimbi; naswona a va n’wi nyikete eka Hezekiya, hosi ya Yuda; naswona va tikhomile hi ndlela yo biha eka xikwembu; vavanuna lava sweswi a va chuhile swinene etimbilwini ta vona.
TAM1897 Q1 46.2Kutani a teka doroba, naswona u ya emahlweni a vula, “Hezekiya, hosi ya Yuda, a nga tivekanga ehansi ka joko ra mina.” Kutani Bibele yi vula leswaku, Hikokwalaho “Senakeribu hosi ya Asiriya u tlhandlukele emadorobeni hinkwawo ya Yuda lama rhendzeriweke hi makhumbi, a ma teka.” Kutani Senakeribu a vula leswi:—
TAM1897 Q1 46.3Madoroba ya makumune-ntsevu ya lawa, ku nga swigodlo swo tiya, ni madoroba ya tiko ra vona lawa a ma nga hlayiwi, hi michini ya nyimpi, ndzi ma rhendzerile, ndzi ma tekile, ndzi ma phangile, ndzi ma hlayela tanihi mpango.... Vanhu va madzana mambirhi ya magidi na dzana na makume-ntlhanu, lavatsongo ni lavakulu, vavanuna ni vavasati, tihanci, tihanci ta xisati, timbhongolo, tikamela, tihomu, ni tinyimpfu leti a ti nga hlayiwi, ndzi humesile exikarhi ka vona ndzi va hangalasile tanihi mpango.
TAM1897 Q1 46.4Kutani Bibele yi vula leswi:—
TAM1897 Q1 46.5Loko Hezekiya a vona leswaku Senakeribu u fikile, ni leswaku a a tiyimisele ku lwa na Yerusalema, u vulavurisane ni tihosana takwe ni majaha yakwe ya matimba ku pfala swihlovo swa mati leswi a swi ri handle ka doroba; kutani va n’wi pfuna. Kutani ku hlengeletiwa vanhu vo tala swinene, va pfala swihlovo hinkwaswo swa mati, ni nambu lowu a wu khuluka exikarhi ka tiko, va ku, ‘Hikwalaho ka yini tihosi ta Asiriya ti ta ta, ti kuma mati yo tala?’ Nakambe a tiyisa mbilu, a pfuxa rirhangu hinkwaro leri a ri tshovekile, a ri tlakusa ku fika eka swihondzo, a aka rirhangu rin’wana handle, a lulamisa Millo edorobeni ra Davhida, a endla matlhari ni switlhangu swo tala swinene.
TAM1897 Q1 46.6Sweswi Senakeribu u te:—
TAM1897 Q1 46.7Yena [Hezekiya] hi yexe, ku fana ni xinyenyana exikhejetini, endzeni ka Yerusalema, doroba ra yena ra vuhosi, ndzi n’wi pfalele: ndzi aka tithawara to rhendzela doroba (hikuva a lerisile leswaku ku pfuxetiwa marhiyelo ya gede leyikulu ya doroba ra yena).
TAM1897 Q1 46.8Kutani sweswi Bibele yi ri:—
TAM1897 Q1 46.9Kutani a veka valawuri va nyimpi ehenhla ka vanhu, a va hlengeleta eka yena exitarateni xa gede ya doroba, a va chavelela, a ku: Tiyani mi va ni xivindzi, mi nga chavi kumbe mi hela matimba hikwalaho ka hosi ya Asiriya, kumbe hikwalaho ka ntshungu hinkwawo lowu nga na yena; hikuva lava nga na hina va tala ku tlula lava nga na yena: na yena u ni voko ra nyama; kambe na hina ku na Hosi Xikwembu xa hina ku hi pfuna, ni ku lwa tinyimpi ta hina. Kutani vanhu va tiyiseka hi marito ya Hezekiya hosi ya Yuda.
TAM1897 Q1 46.10Leswi hinkwaswo a swi ri ntiyiso, loko ntsena a a ri la tengeke emhakeni leyi; kambe eka Padiah, hosi ya Ekron, loyi a a ri ekhotsweni hi nkarhi wolowo eYerusalema, Hosi a yi nga ta seketela Hezekiya eka ndlela leyi a yi tekeke hi ku sirhelela doroba. Hikokwalaho Senakeribu u te:—
TAM1897 Q1 46.11Hezekiya hi yexe u hluriwile hi ku chava ku sandziwa ka vukulu bya mina; na Urbi, ni masocha ya yena, ni masocha man’wana lawa a ma ngheniseke eYerusalema doroba ra yena ra vuhosi.
TAM1897 Q1 46.12Kutani Bibele yi ri:—
TAM1897 Q1 46.13Kutani hosi ya Asiriya yi veka eka Hezekiya hosi ya Yuda titalenta ta 300 ta silivhere na titalenta ta 30 ta nsuku. Kutani Hezekiya a nyika yena silivhere hinkwayo leyi a yi kumeka endlwini ya Yehovha, na le ka vuhlayiselo bya yindlu ya hosi. Hi nkarhi wolowo Hezekiya u tsemile nsuku eka tinyangwa ta yindlu ya Yehovha, ni le ka swinsika leswi Hezekiya hosi ya Yuda a a swi funengetile, kutani a wu nyika hosi ya Asiriya.
TAM1897 Q1 46.14Naswona hi mhaka leyi Senakeribu u vula leswi:—
TAM1897 Q1 46.15Eka xibalo lexi a xi hakeriwa lembe na lembe, ndzi engeterile xibalo xa ntwanano wa vuhosi bya mina, ndzi xi veka ehenhla ka yena.... Vatirhi, masocha, na vaakisi, lava a va hlengelete endzeni ka yona ku tiyisa Yerusalema, doroba ra yena ra vuhosi, sweswi a va rhwala xibalo. Hi titalenta ta 30 ta nsuku, titalenta ta 800 ta silivhere; malapi yo lukiwa, yo tshwuka, yo rhungiwa; maribye ya risima lamakulu; switshamo swa nsele, switulu swa vuhosi swa nsele leswi fambisiwaka, madzovo ya tinyarhi, misinya ya dan na misinya ya ku, rifuwo lerikulu ra mixaka hinkwayo; ni vanhwanyana va yena, vatsheniwa va le vuhosini bya yena, vayimbeleri va xinuna ni vayimbeleri va xisati; swi rhumeriwile endzhaku ka mina eNineve, doroba ra mina ra vuhosi. Naswona ku hakela xibalo ni ku kombisa xichavo u rhumele ntsumi ya yena. Madoroba ya yena lawa ndzi ma phangeke, ndzi ma susile eka mfumo wa yena, ndzi ma nyikile Mitinti, hosi ya Ashdod, Padiah, hosi ya Ekron, na Zilli-Bel, hosi ya Gaza. Ndzi hungutile mfumo wa yena.
TAM1897 Q1 46.16Lexi hi xona xitori lexi heleleke xa ndzimana yoleyo eka Matsalwa laha yi vulaka leswaku Hezekiya u rhumele eka hosi ya Asiriya a ku, “Ndzi dyohile; tlhelela endzhaku: leswi u nga ta swi veka ehenhla ka mina ndzi ta swi rhwala.”
TAM1897 Q1 46.17Endzhaku ka nkarhi wo karhi, Hezekiya u rhumele vayimeri eEgipta, kutani Egipta yi endla ntwanano na Hezekiya yi rhumela vuthu. Senakeribu u twile hi mhaka leyi hi nkarhi wo veka vuthu rakwe exikarhi ka Egipta na Yerusalema. Kutani a rhumela xirhambo xo sungula eYerusalema eka Hezekiya leswaku a tinyiketela, a rindza ku fikela loko a vuya eEgipta, kutani a ta ta a va teka hinkwavo va va makhumbi etikweni leri fanaka ni ra vona, leri a ri ta va ri ri rinene ku fana ni ra vona. Kambe Hezekiya a va byela leswaku va nga hlamuli nikatsongo, kutani wanuna loyi a vuya eLakisi, a kuma leswaku hosi yi yile eLibhana, kutani va n’wi byela kona.
TAM1897 Q1 46.18Kutani Senakeribu a twa leswaku mavuthu ya Egipta a ma ta, kutani a rhumela papila rin’wana eYerusalema, a hlamusela leswi a nga swi kotaka ku swi endla, na leswi Hosi a yi nga swi koti ku swi endla; ni leswaku Hezekiya a nga fanelanga ku tshemba Hosi, hikuva Hosi a yi nga koti ku va kutsula emavokweni ya yena; ni leswaku loko a heta hi hosi ya Egipta, a ta tlhandluka, kutani Yerusalema a yi ta langutana ni vuyelo bya kona.
TAM1897 Q1 46.19Hi nkarhi wolowo, Hezekiya a a dyondzile ku tshemba Hosi; hikuva a a nga ri na un’wana loyi a nga n’wi tshembaka. Eku heteleleni u bohekile ku tshemba Hosi. Hikokwalaho u ye etempeleni, a veka papila ra Senakeribu emahlweni ka Hosi, kutani a ku eka Hosi, Hi sweswo sweswi; a hi nge swi koti ku endla nchumu. Hosi, hi yimele wena. Kutani Hosi yi endla tano. Hi vusiku byebyo mavuthu ya Senakeribu ma dlayiwa, kutani a tlhelela ekaya eNineve. Hikokwalaho, eku heteleleni, hi ku hundza hi minkarhi leyi hinkwayo yo tika, ni makhombo lawa a ma va khomile, leswi swi va pfale hi ku hetiseka lerova a va nga ha kumi mpfuno eEgipta kumbe kun’wana na kun’wana, va fika laha Hosi a yi lava va va kona eku sunguleni—laha a yi ta kota ku va kutsula kona.
TAM1897 Q1 47.1Loko a va tshembeke Hosi ntsena nkarhi hinkwawo ku fana na leswi va endleke hakona hi nkarhi wolowo, Hosi a yi ta va endlele nkarhi hinkwawo leswi yi va endleke swona hi nkarhi wolowo. A va nga ta ka va nga vekiwi ehansi ka vuhosi bya Asiriya, naswona a va nga ta va na mhaka na Egipta. A va nga ta ka va nga yiviwi kumbe ku yisiwa evukhotsweni. A va ta va va yimile tanihi vanhu va Hosi ni mfumo wa yona nkarhi hinkwawo, va tshama va ri voxe, va nga hlayiwi exikarhi ka matiko.
TAM1897 Q1 47.2A swi laveki leswaku ndzi landzelela matimu ya Yuda hi vuxokoxoko. I matimu ya tinxaka ta khume lama vuyelelaka. Swi ta va ku vuyelela matimu lawa hi ma voneke tolo nivusiku, ku fikela loko hi fika laha Hosi yi rhumeleke muprofeta wa yona eka Sedekiya, hosi yo hetelela, yi ku, “Susa xihuku xa vuhosi, u susa na harhi: leswi a swi nge he fani: tlakusa la nga ehansi, u tsongahata la tlakukeke. Ndzi ta hundzuluxa, ndzi hundzuluxa, ndzi hundzuluxa: naswona a swi nge he vi kona, ku fikela loko a ta loyi swi nga xa yena; kutani ndzi ta n’wi nyika swona.”
TAM1897 Q1 47.3Endzhaku ka nkarhinyana ka sweswo, vanhu hinkwavo va yisiwile evukhotsweni eBabilona,—handle ka lava a va ri swisiwana swinene swa tiko lava a va nga ri na nchumu. Va siyiwile etikweni, leswaku va va vinyi va rona hilaha a va tsakela hakona. Hikokwalaho, a ku ri nkateko hi nkarhi wolowo ku va xisiwana ni ku ka u nga vi na nchumu; naswona sweswo swi tsariwile leswaku vanhu hinkwavo lava hanyaka emisaveni sweswi va twisisa. A hi nkateko ku fuwa ni ku va ni nhundzu yo tala sweswi. Naswona masiku ya ta hatlisa ma fika laha lava pfumalaka na ku nga vi na nchumu va nga ta va va hanya kahle swinene emisaveni leyi. Swi ve tano loko Yerusalema yi lovisiwa hi nkarhi wolowo, naswona va yisiwa evukhotsweni eBabilona kumbe va dlayiwa.
TAM1897 Q1 47.4Hi nkarhi wolowo lava a va nga ri na nchumu a va ta kota ku va na makaya hinkwako-nkwako etikweni; hikuva a va ri na tiko hinkwaro va ri voxe. Hinkwavo van’wana va yisiwile evukhotsweni. Naswona swi ta va tano nakambe. Lava khomeleleke eka rifuwo ra misava leyi, lava lavaka ku fuwa, va ta yisiwa evukhotsweni hi rifuwo ra vona, naswona va ta lova na misava hinkwayo. Kutani lava pfumalaka swilo swa misava leyi, naswona va nga ri na nchumu, hikuva va nyiketele hinkwaswo eka ntirho wa Xikwembu,—va ta tshama etikweni ra Hosi, loko hinkwavo lava tshamaka ematikweni ya misava va yisiwa evukhumbini, naswona misava hinkwayo yi lovisiwa.
TAM1897 Q1 47.5Xiviko lexi hi ta ku hambuka ka Israyele ni ku lovisiwa ka vona a xi tsariwanga hi hava. Hosiya ni vuprofeta lebyi ku vulavuriweke ha byona tolo nivusiku a swi tsariwanga hi hava. Ndzima ya vunhungu ya Esaya a yi tsariwanga hi hava. Marito lawa ma tsariwele hina, naswona hi fanele ku ma yingisa emasikwini ya hina.
TAM1897 Q1 47.6Sweswi hi fika eka masiku yo hetelela ya Yuda. Hlayani tibuku ta Yeremiya na Ezekiyele. I ntiyiso wa sweswi namuntlha eka Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, ku fana na buku ya Nhlavutelo. Yeremiya na Ezekiyele swi tsariwele hina lava makumu ya misava ma fikeke eka hina, hikuva tibuku leti ti tsariwile emasikwini lawa makumu ya Yuda ma fikeke ha wona; naswona ku lovisiwa ka Yerusalema, ni minkarhi leyi yi fambisaneke na kona, swi tsariwile ntsena ku kombisa vanhu hinkwavo va misava minkarhi leyi makumu ya misava ni ku lovisiwa ka yona swi nga kusuhi, ni ku va lemukisa hi swiendlakalo leswi nga ta fambisana na kona, ni swikarhato leswi nga ta fambisana na kona.
TAM1897 Q1 47.7Israyele yi hlawurile hosi ku lwisana ni ku kaneta ka Yehovha. Loko va hambanisiwile, tinxaka ta khume ti fike laha ti bohekeke ku vula, A hi na hosi; kutani Yehovha a ku, Ndzi ta va hosi ya n’wina. Nakambe va ku, E-e; hi fanele ku va na hosi. Kutani va va ni yin’wana, naswona yoleyo a ku ri yo hetelela. Kutani a va ha vanga na hosi kumbe mfumo; kambe va yisiwile evukhotsweni naswona va lahleka hilaha ku nga heriki, hikuva a va nga lavi leswaku Yehovha a va hosi ya vona.
TAM1897 Q1 47.8Yuda yi hete nkarhinyana, kutani ku fika leswi hi swi hlayeke sweswi,—“Susa xihuku xa vuhosi, u susa na harhi,” Yuda a ya ha nge vi na hosi. Yi boheka ku vula leswaku, A hi na hosi. Yi fanele ku yisiwa evukhotsweni eBabilona. Vanhu ni tinxaka a va ha vanga na tihosi ku fikela loko ku ta Hosi ya vona ya ntiyiso, loyi a nga na mfanelo yo fuma ni ku lawula; naswona hambi sweswo a va tiyimiserile swinene, a va tele hi moya lowu fanaka lowu aleleke Xikwembu emasikwini ya Sawulu, lerova a va nga lavi leswaku Hosi yi va fuma; va yi alile, kutani va hlawula hosi ya misava leyi—“A hi na hosi handle ka Cezara.”
TAM1897 Q1 47.9Hinkwaswo i xitori xin’we. Loko va landzula Xikwembu, va endle tano va lwisana ni ku kaneta ka xona, kutani va hlawula hosi leyi vito ra yona a ri Sawulu. Hosi yi vone eka sweswo ku landzula ka vona Yesu, hosi ya vona, ni ku hlawula ka vona Khisara na Barabasi. Ku landzula ka vona Kreste ni ku hlawula Khisara a ku ri ntsena vuyelo lebyi twisisekaka bya ku landzula ka vona Xikwembu ni ku hlawula Sawulu. Loko va n’wi landzula va hlawula Sawulu, Hosi a yi tiva leswaku va ta n’wi landzula va hlawula Khisara. Naswona goza ro hetelela a ri ri eka ro sungula.
TAM1897 Q1 47.10Hi xona xivangelo lexi Hosi yi vuleke, Samuwele, a va ali wena, kambe va ala mina leswaku ndzi nga va fumi; naswona sweswo swi vula swo karhi eka Va-Adventista va Siku ra Vunkombo. Xikwembu xi lava ku va Mufumi wa vanhu va xona, xi lava ku va Hosi ya vanhu va xona. Xana xi ta va tano? Xana vuhosi bya xona byi ta enela? Xana mfumo wa yena wu ta ringana eka vanhu va yena? Lexi hi xona xivutiso sweswi, hilaha a ku ri xona xivutiso khale. A wu nga ringani eka vona khale; hikuva a va nga n’wi pfumeleli hi mbilu hinkwayo. Va nghenile eka vukhongeri bya xivumbeko ntsena, kutani va fana swinene ni misava lerova va nghena eka vukhongeri bya swifaniso bya misava. A va fanele ku va ni hosi, ku fana ni matiko mambe. Naswona i xitori lexi fanaka namuntlha. Loko Xikwembu xi nga ri mufumi la eneleke eka Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, i hikuva a va pfumeli eka xona hi mbilu hinkwayo. I hikuva va fana ngopfu ni vaphagani, lerova va fanele ku va ni mfumo wa vaphagani ni matimba ya vaphagani ku tisirhelela eka vona vini, ni ku tifuma. O, a Va-Adventista va Siku ra Vunkombo va namuntlha va yingisa rito ra Hosi ra namuntlha: Ndzi ta va Hosi ya wena.
TAM1897 Q1 48.1Yuda, hilaha ndzi vuleke hakatsongo, yi yisiwile evukhotsweni eBabilona, naswona vatsongo va lava a va ri swisiwana swinene va siyiwile etikweni. A va fanele ku sala kona. Kambe va nghenile eEgipta hi ku tirhandzela. Ku lwisana na ku kaneta ka Hosi nakambe, va nghenile eEgipta. Hi mukhuva wolowo vanhu hinkwavo va Hosi va hangalakile exikarhi ka matiko mambe, eBabilona na le Egipta. Hikokwalaho ku sukela nkarhi wolowo, Matsalwa hinkwawo ma vulavula hi vanhu va yena lava humesiwaka eBabilona na le Egipta; naswona swa ha ri tano na namuntlha.
TAM1897 Q1 48.2Namuntlha, rito i leri, “Humani eka yona, vanhu va mina, leswaku mi nga vi na xiave eka swidyoho swa yona, naswona mi nga khomiwi hi makhombo ya yona.” Yoleyo i Babilona. Naswona eka ndzima ya vu-11 ya buku ya Nhlavutelo, yi vulavula hi lexi “lexi hi tlhelo ra moya xi vuriwaka Egipta;” naswona lava va hlulaka xivandzana, ni xifaniso xa xona, ni mfungho wa xona, ni nhlayo ya vito ra xona “va yimbelela risimu ra Muxe”—ku nga ri nchumu lowu fanaka na rona—kambe “risimu ra Muxe nandza wa Xikwembu.” Xana risimu ra Muxe a ri ri yini?—A ku ri risimu ra ku kutsuriwa eEgipta. Kutani, loko lava va hlulaka xivandzana, xifaniso xa xona, mfungho wa xona, ni nhlayo ya vito ra xona, va yimbelela risimu ra Muxe, i hikuva va kutsuriwile eEgipta. Hikuva, namuntlha, ni ku fikela emakumu ka misava, “Ndzi vitanile N’wananga ku huma eEgipta.” Namuntlha ku na Babilona na Egipta. Namuntlha ku na vanhu va Xikwembu eBabilona na le Egipta. Naswona namuntlha Hosi yi vitana, “Humani eka yona, vanhu va mina;” naswona, “Ndzi vitanile N’wananga ku huma eEgipta.”
TAM1897 Q1 48.3Languta nakambe: Nimuroda a a ri kwihi?—A a ri eBabilona, naswona a a fuma mfumo wa Babilona. Abrahama a a ri kwihi?—A a ri etikweni leri a ri fumiwa hi mfumo lowu simekiweke hi Nimuroda. Kambe Xikwembu xi n’wi vitanile ku huma etikweni rero. Tiko rero a ku ri Babilona hi tlhelo ra moya, ni ra nyama. Naswona ku tlula kwalaho: Nimuroda a a ri n’wana wa Kusi, naswona Kusi a a ri n’wana wa Kama, naswona Egipta i tiko ra Kama. Hikokwalaho eka Nimuroda a ku ri na Egipta na Babilona. Loko Xikwembu xi vitana Abrahama, xi n’wi vitanile ku huma eka Egipta na Babilona. Naswona “loko mi ri va Kreste, kutani mi ri mbewu ya Abrahama, mi tlhela mi va vadyandzhaka hi ku ya hi xitshembiso.” Na n’wina mi vitaniwile mi huma eka Egipta na Babilona.
TAM1897 Q1 48.4A hi dyondzeni hinkwerhu Bibele, hi yi hlaya hi ku landza leswi yi swi vulaka, hikwalaho ka tinhlamuselo ta moya leti nga endzeni ka yona. Kutani Bibele hinkwayo, ku sukela eka ndzimana yo sungula ku fikela eka yo hetelela, yi ta va nchumu lowu hanyaka, lowu voningaka eka un’wana na un’wana wa hina.
TAM1897 Q1 48.5Hi landzela hi kuma Israyele eEgipta, naswona Hosi yi va humesile eEgipta nakambe. Kutani va ale Hosi, naswona makumu ya kona a ku ri leswaku va yisiwa evukhotsweni eBabilona, kutani va tlhelela eEgipta nakambe. Loko Yesu a ta, va n’wi ale, kutani va hlawula Hosi ya Rhoma. Kutani ku sungula kereke ya Vukreste, naswona ku va na ku hambuka ka kereke loku endleke Babilona yin’wana, naswona Xikwembu xi vitanile vanhu ku huma eka Babilona yoleyo. Hi nkarhi wa Vupfuxeti, u va vitanile leswaku va huma eBabilona yoleyo. Kutani ku tile Vuprotestente, Vukreste lebyi pfuxetiweke, naswona lebyi byi hambukeke, naswona sweswi byi endla xifaniso xa xivandzana, lexi xi tlisaka Babilona nakambe, mana ni vana vakwe va xisati, swi hlanganisiwe ni mimfumo ya misava. Naswona na sweswi Xikwembu xa vitana, Huma eBabilona, “Humani eka yona, vanhu va mina.”
TAM1897 Q1 48.6Filosofi leyi vangeke ku hambuka eka kereke ya Vukreste; dyondzo ya mavunwa, ya vuphagani leyi a yi tisiwile eswikolweni swa Vukreste, naswona yi vanga ku hambuka, yi huma eEgipta. Filosofi yoleyo ya le Egipta yi hombolotse swikolo swa Vukreste, yi vanga ku hambuka, naswona yi aka Kereke ya Rhoma, leyi namuntlha yi nga Babilona na Egipta. Hikokwalaho, namuntlha eka ntiyiso wa sweswi lowu hanyaka, Hosi yi vitana vanhu va yona ku huma eBabilona na le Egipta.
TAM1897 Q1 48.7Kambe Hosi yi lava hinkwaswo. Yi lava ku fuma hinkwaswo. Yi lava mfumo wa yona ehenhla ka hinkwaswo. Yi lava swi va tano ekerekeni; yi lava swi va tano exikolweni; yi lava swi va tano eka swivandla swo kandziyisa; yi lava swi va tano hinkwako-nkwako, laha vito ra yona ri vuriwaka kona. Xana mi ta yi pfumelela swi va tano?
TAM1897 Q1 48.8Loko swi ri tano, wena, un’wana ni un’wana hi xiyexe, u fanele ku sungula hi ku pfumelela Hosi yi teka ndhawu hinkwayo embilwini ya wena. Pfumelela Hosi yoleyo yi fuma kona emfun’weni wa yona, emfun’weni wa yona wa Moya. Vuhosi lebyi ni ku fuma swi fanele swi va swi tele swinene naswona swi hetisekile lerova u nga ta ka u nga xiximi hosi yin’wana, mufumi un’wana, handle ka Xikwembu, naswona u nga xiximi nawu wun’wana, handle ka wa Xikwembu.
TAM1897 Q1 48.9Kutani, kambe ku nga ri ku nga si fika nkarhi wolowo, hi ta kutsuriwa eEgipta ni le Babilona. Kutani, endzhaku ko kutsuriwa hi ndlela leyi ku suka eEgipta ni le Babilona, swi nga vuriwa hi ntiyiso, naswona swi ta vuriwa hi Hosi eka vuako hinkwabyo, “Hi lava va hlayisaka milawu ya Xikwembu, ni ripfumelo ra Yesu,”—ku nga ri lava ringeteke hi matimba ya vona,—kambe swi ta va xitifiketi xa Xikwembu emahlweni ka vuako hinkwabyo, lexi kombaka vanhu emisaveni lava hlayisaka milawu ya Xikwembu, ni ripfumelo ra Yesu. Nkarhi wolowo wu le kusuhi, naswona Xikwembu xi vitana vanhu ku huma eBabilona ni le Egipta leswaku sweswo swi hetiseka, ni leswaku xi tiyisisa, Leswi i vanhu lava nga ta ndzi pfumelela ku va fuma, naswona va nga lavi mufumi wun’wana, na nawu wun’wana, na mfumo wun’wana handle ka wa Xikwembu.
TAM1897 Q1 48.10Sweswi languta sweswo nakambe. Xikwembu xi sungule munhu hi ku va na nawu wo rhanga hinkwawo lowu a wu ri na yena ni ku hanya eka yena: “U fanele ku rhandza Hosi Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo, ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo, ni hi miehleketo ya wena hinkwayo, ni hi matimba ya wena hinkwawo.” Munhu u teke ndlela yin’wana, a yingisa un’wana la vulavulaka, kutani a lahlekeriwa hi hinkwaswo. Xikwembu xi n’wi pfuxile nakambe, xi tlhela xi n’wi nyika lunghelo ro rhandza Xikwembu hi mbilu ya yena hinkwayo, moya-xiviri wa yena, mianakanyo ya yena, ni matimba ya yena hinkwawo. Hi nkarhi wutsongo, vana va yena a va hambanile ngopfu ni Xikwembu lerova Hosi a yi nga ha ri na ndhawu evuton’wini bya vona nikatsongo, naswona vanhu va boheke ku susiwa emisaveni hi ndhambi. A ku ri na mimoya-xiviri ya nhungu ntsena leyi a yi tiyimiserile ku va na Hosi evuton’wini bya yona.
TAM1897 Q1 49.1Hosi yi sungurile ntirho wa yona emisaveni nakambe hi vanhu va nhungu. Eka vona, xileriso xo rhanga xa hinkwaswo a ku ri, “U fanele ku rhandza Hosi Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo, ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo, ni hi miehleketo ya wena hinkwayo, ni hi matimba ya wena hinkwawo.” Kambe va hambanile na sweswo, va va na swikwembu swin’wana, naswona ku suka eka vugandzeri bya swifaniso va nghena eka vuhosi. Ku simekiwe mfumo—mfumo wo sungula emisaveni. A ku ri mihandzu ya ku hambuka eka ripfumelo.
TAM1897 Q1 49.2Ku suka eka mfumo wolowo wo homboloka Xikwembu xi vitanile vanhu va xona nakambe, xi sungula rixaka lerintshwa ra swivumbiwa. Xikwembu xi vitanile Abrahama ku suka etikweni rero, eka rixaka ra yena, ni le kaya ra tata wa yena, ku ya etikweni leri a xi ta n’wi kombisa rona. Naswona a xi n’wi nyikanga ni ndhawu yo veka nenge wa yena eka yona misaveni; kambe xi tshembisile leswaku xi ta xi nyika yena ni vana va yena lava a va ta landzela yena, hambi leswi a a nga si va ni n’wana. Hikokwalaho Xikwembu xi n’wi vitanile ku huma eka tiko leri a a tshama eka rona, naswona a xi n’wi nyikanga tiko emisaveni. Hikokwalaho Abrahama, munghana wa Xikwembu, kereke ya Xikwembu, u siyiwile a nga ri na tiko emisaveni leyi, naswona “loko mi ri va Kreste, kutani mi ri mbewu ya Abrahama, mi tlhela mi va vadyandzhaka hi ku ya hi xitshembiso.”
TAM1897 Q1 49.3Hi fanele ku famba hi milenge ya ripfumelo ra tatana wa hina Abrahama, leri a ri veke na rona a nga si yimbisiwa. Xana u pfumala tiko laha misaveni? Hosi yi ku vitana u huma etikweni ra wena, u ya etikweni leri yi ku kombisaka rona. I tiko ra le tilweni. Xana u ta ri teka?
TAM1897 Q1 49.4Vadyandzhaka va Abrahama va nghenile eEgipta, naswona Xikwembu xi va hambanise eka tiko rero. Muxe a ri xikombiso lexikulu enkarhini wolowo. A a ri mudyandzhaka wa xiluvelo. Kambe u xi fularheleke, a famba na Xikwembu; naswona a boheka ku xi fularhela leswaku a famba na Xikwembu.
TAM1897 Q1 49.5Xikwembu xi ponisile vanhu va xona, kutani xi ku eka vona, “Vanhu va ta tshama va ri voxe, a va nge hlayiwi exikarhi ka matiko.” Kambe va hambukile eka Xikwembu, kutani va tiendlela hosi ni mfumo ku fana ni matiko ya vaphagani lawa a ma va rhendzerile; kutani ku humelele yini? Xana sweswo swi va tisele nchumu lowunene? Hosi a yi va siyanga; kambe xana mhaka yoleyo yi va tisele nchumu wunene? A ku ri ndlela leyi yaka ehansi ntsena, ehansi, ehansi, ku fikela loko va avanile, kutani swi hetelela swi nga ri nchumu; naswona ku sukela esikwini rero ku fikela sweswi va ve “vafambi-fambi exikarhi ka matiko.” A va hlayiwi exikarhi ka matiko, hambi loko va ringetile.
TAM1897 Q1 49.6Hikokwalaho loko Kreste a ta, u pfuxile nakambe ndyangu wa moya. Kambe nakambe ku nghenile ku hambuka, naswona kereke yi nghenile eku gandzeleleni swifaniso ni vukhongeri bya tinxaka, yi simeka mfumo—kereke ni mfumo nakambe. A ku ri vupapa; naswona xi ta hetelela njhani?—Ma swi tiva leswaku xi ta “nghena endzovisweni.” Kutani Xikwembu xi pfuxile nakambe ndyangu wa moya eka Vukreste bya Vuprotestanti. Kambe na swona swi hambanile na ripfumelo, swi nghenela mana wa vamanana va vumbhisa, naswona swi simeka xifaniso xa xivandzana,—mfumo emisaveni lowu tivulaka mfumo wa Xikwembu; naswona ku ta humelela yini hi sweswo hinkwaswo?—Ma swi tiva leswaku swi ta lovisiwa hi ndzoviso wa hilaha ku nga heriki.
TAM1897 Q1 49.7Ku humelele yini hi mfumo wa Nimuroda?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa Egipta?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa Asiriya?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa tinxaka ta khume?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa Yuda?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa Babilona?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa Medo-Peresiya?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa Grikiya?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi mfumo wa Rhoma?—Wu lovisiwile. Ku humelele yini hi swa khume leswi landzeleke?—Swi ta lovisiwa. Ku humelele yini hi vupapa lebyi tivekeleke eka marhumbi ya Rhoma?—Byi fanele ku lovisiwa. Xana ku ta humelela yini hi mfumo lowu endliweke hi xifaniso xa wona, le United States?—Wu ta lovisiwa.
TAM1897 Q1 49.8Hosi yi lava ku hi komba leswaku a yi lavi vanhu va yona va va na vuxaka na swilo leswi. Xana a hi dyondzo leyi nga kona xana? Xana u lava leswaku vanhu va yena va namarhela hi mbilu hinkwayo eka leswi heraka? Ku sukela eka Adamu ku fikela sweswi, Xikwembu xi ve xi vitana vanhu leswaku va xi pfumelela ku fuma, leswaku xi va hosi ya vona; leswaku vanhu va huma etikweni ra vona, eka maxaka ya vona, eka yindlu ya tata wa vona, va ya tshama va ri voxe, naswona va nga hlayiwi exikarhi ka tinxaka. Xana xi ta tshama xi kuma vanhu lava nga ta xi pfumelela ku endla hi ku rhandza ka xona?
TAM1897 Q1 49.9(Marito) Ina.
TAM1897 Q1 49.10Ina; ha swi tiva leswaku u ta va ni vanhu vo tano, hikuva rito ra Xikwembu ri vula sweswo. Kambe xana u ta kuma vanhu volavo exikarhi ka lava sweswi va tivulaka vanhu va yena? Lexi hi xona xivutiso. Xana u ta va un’wana wa vona? U ta va un’wana wa vona?—Mi vula leswaku, Ina. Kutani xana u ta huma etikweni ra wena, ni le ka maxaka ya wena, ni le kaya ra tata wa wena? Xana u ta tshama u ri wexe, naswona u nga hlayiwi exikarhi ka matiko? Xana u ta va na Xikwembu tanihi hosi ya wena, naswona u nga vi na hosi yin’wana? Xana u ta va na mfumo wa Xikwembu tanihi mfumo wa wena, naswona u nga lavi mfumo wun’wana?
TAM1897 Q1 49.11A hi leswaku mi ta pfukela mfumo wun’wana wihi na wun’wana; mi nga ta va na xilaveko xa wona hikuva mi na mfumo lowunene ku tlula hinkwayo—mfumo lowu hetisekeke. Loko mfumo wolowo wu ri evuton’wini bya n’wina, a mi nge lavi mfumo wun’wana emisaveni ku mi fuma, naswona a va nge vi na xiphiqo kumbe ntshikilelo na n’wina. Hi swona ntsena leswi Hosi yi swi kombelaka. Xana mi ta n’wi pfumelela ku va na swona evuton’wini bya n’wina?
TAM1897 Q1 50.1Swi le ka rungula ra ntsumi ya vunharhu, leswaku hi rona, na hi ku tirhisa rona, Xikwembu xi kunguhata ku “simeka Vukreste hi masungulo ya hilaha ku nga heriki.” Kutani, hi ku tiyiseka loku fanaka na le ka rungula ra ntsumi ya vunharhu, loko Xikwembu xi simeka Vukreste ehenhla ka xisekelo xa hilaha ku nga heriki, byi ta va Vukreste lebyi nga ta ka byi nga hlanganisiwi na nchumu na xin’we laha misaveni. Byi ta hlanganisiwa ntsena na Xikwembu; ntsena na rito ra xona ra hilaha ku nga heriki; byi voningeriwa hi Moya wa xona wa hilaha ku nga heriki; byi dyondzisiwa hi Yena loyi mafambelo ya yena ma nga ku sukela emasikwini ya hilaha ku nga heriki; naswona hi mukhuva wolowo byi kongomisiwa eka Xikwembu xa hilaha ku nga heriki, leswaku xi ta fuma, naswona ehansi ku ta va mavoko ya hilaha ku nga heriki.
TAM1897 Q1 50.2Ndzi tiva, na n’wina ma tiva, leswaku ku na vamakwerhu van’wana lava nga ehleketiki leswaku leswi swi lulamile. Malembe mambirhi lama hundzeke swi chumayeriwile, naswona swi kandziyisiwile eka BULLETIN. A swi amukeriwanga hi vo tala. Hi van’wana a swi amukeriwanga na sweswi. Ku ehleketiwa leswaku swi hoxekile hi ku helela. Kambe eka Huvo-nkulu leyi hundzeke, ku hlayeriwe vumbhoni byimbirhi eka hina,—lebyi tsariweke ngopfu-ngopfu ku kongomisa Huvo leyi, naswona byin’we bya byona, ndzi kuma, byi kandziyisiwile eka BULLETIN No. 4; lebyi landzelaka a byi si kandziyisiwa, kambe ndzi ehleketa leswaku byi ta huma ku nga ri khale,—byi lulamisa Va-Adventista va Siku ra Vunkombo hikwalaho ko nghenelela timhaka ta tipolitiki. Ndzi hlayela ndzima laha leyi nga ta mi kombisa mongo wa kona:—
TAM1897 Q1 50.3Hosi Yesu u heleriwe hi ntshembo eka vanhu va yena. I Ndhuna, va fanele ku nghenela ehansi ka mujeko wa yena. A va na nkarhi, vutlhari, kumbe matimba yo ma tirhisa hi ku seketela tinxaka ta tipolitiki. Vanhu va pfuxiwa hi matimba swinene ku suka ehansi, naswona vana va Xikwembu a va fanelanga ku nyiketa nkucetelo wa vona eka holobye leyi ya tipolitiki. Kambe i moya wa muxaka muni lowu khomaka vanhu va hina, loko lava pfumelaka leswaku sweswi hi le hansi ka rungula ra ntsumi ya vunharhu, rungula ro hetelela ra tintswalo eka misava, vamakwerhu eka ripfumelo leri fanaka, va humelela va ambarile swikombiso swa mavandla ya politiki lawa ya kanetanaka, va huwelela mavonelo lawa ya hambaneke naswona va vula mavonelo ya vona lawa ya avaneke?
TAM1897 Q1 50.4Sweswi ndzi vutisa xivutiso lexi hi xivumbeko xa xiringanyeto: Loko leswi dyondzisiweke malembe mambirhi lama hundzeke hi mhaka leyi ya mfumo na kereke, a swi amukeriwile no landzeleriwa hi Va-Adventista va Siku ra Vunkombo hinkwavo, xana a ku ta va ku ri na ndhawu ya vumbhoni byebyo?—Hi ku kongoma, e-e. Xana dyondzo leti a ti kombela nchumu lowu hoxeke, loko ti vitanele vanhu va Xikwembu eka xiyimo lexi a xi ta endla leswaku swi nga koteki leswaku xi kuma xihoxo eka vona? Ndzi vula eka mhaka leyi yo karhi. Ndzi vula leswaku loko ku andlariwa ntiyiso wo karhi ku suka eka rito ra Xikwembu, lowu, loko vanhu va xona a va ta wu amukela emahlweni ka Xikwembu ni misava, a wu ta va veka eka xiyimo lexi a xi ta endla leswaku swi nga koteki leswaku Hosi yi kuma xihoxo eka vona eka timhaka leti fambisanaka ni ntiyiso wolowo, xana a swi hlayisekanga ku amukela sweswo tanihi ntiyiso? Xana swi nga hoxeka njhani?
TAM1897 Q1 50.5Kambe lexi i vumbhoni byin’we ntsena. Vumbhoni byin’wana byi na matluka yo tala ya ku lulamisa ka muxaka wolowo, eka vanhu va yena, hikwalaho ko nghenelela eka mbulavurisano wa tipolitiki wa nkarhi wa le ndzhaku wa nhlawulo; leswaku eka vumbhoni byimbirhi lebyi landzelanaka Hosi yi bohekile ku rhumela ku lulamisa eka vanhu va yona hikwalaho ko endla nchumu lowu a va ta ponisiwa eka wona, loko a va amukerile rungula leri va nyikiweke rona tin’hweti ta khume-nhungu nkarhi wa nhlawulo wu nga si sungula. Hikokwalaho, ha yini Hosi yi rhumele rungula rero eka vanhu va yona tin’hweti ta khume-nhungu ku nga si va na xivangelo xa leswaku va teka ndlela leyi hambaneke? Xana a a nga lavi leswaku vanhu va yena va va va lunghekile loko nkarhi wolowo wa mpfilumpfilu ni mbulavurisano wu va khumba, leswaku va ta tiva ndlela leyi lulameke, naswona va nga pfilunganyeki ni van’wana lava a va pfilunganyekile, kutani va nga hlanganyeli eka swilo leswi a boheka ku swi korhokota?
TAM1897 Q1 50.6A ndzi kombeli sweswi leswaku un’wana ni un’wana a swi amukela ntsena hikuva swi ri kona. Ndzi kombela leswaku va swi amukela, va swi dyondza, va swi khongelela, va swi languta, naswona va swi amukela hikuva i ntiyiso, naswona swi ta kutsula vanhu va Xikwembu eka ku koteka ka leswaku Xikwembu xi nga tshama xi vitaniwa ku va sola kumbe ku va lulamisa eka mhaka yo fana ni yoleyo. Kambe ndza swi tiva leswaku ku na vamakwerhu lava va ha ehleketaka leswaku hinkwaswo swi hoxekile; naswona va vula leswaku a swi lava leswaku vanhu va hina va teka xiyimo xo hundzeleta, ni leswaku a ku ri ku teka xiyimo xo hundzeleta. Xana sweswo swi nga va xiyimo xo hundzeleta lexi vekaka vanhu va Xikwembu laha xi lavaka va yima kona, leswaku va ta ntshunxeka hi ku hetiseka eka swilo leswi hinkwaswo swo pfilunganya leswi pfilunganyaka misava?
TAM1897 Q1 50.7Lembe leri mavonelo lawa fanaka ma tile hi ndlela yin’wana. Matsalwa lawa a ma boxiwile malembe mambirhi lama hundzeke a ma nghenanga nikatsongo eka tidyondzo ta lembe leri. A ku ri evhangeli hi nkarhi wolowo; i evhangeli sweswi; hikuva i evhangeli ntsena leyi hangalakeke eBibeleni hinkwaro, naswona a wu nge khumbi Bibele kun’wana ni kun’wana handle ka laha yi vulaka sweswo.
TAM1897 Q1 50.8Ku na mhaka yin’wana leyi hi faneleke ku yi anakanyisisa. Loko hi nghenelela eka timhaka ta tipolitiki ni mbulavurisano wa tipolitiki, vanhu vo hambana-hambana va ta teka matlhelo yo hambana, va lwisana eka mavandla ya tipolitiki, va huwelela mavonelo yo hambana, ni ku vula mavonelo ya vona lawa ya hambaneke, kasi va ri karhi va vula leswaku i vamakwavo. Xana goza ro hetelela eka ntirho wa tipolitiki i yini?—Nyimpi, ina. Kutani i yini lexi nga kona, eku sunguleni?—I ntsena leswi nga kona emakumu—nyimpi. I moya wolowo, ku sukela eku sunguleni ku fikela emakumu. Xana vamakwavo eka Kriste, lava nga vun’we eka Kriste, va nga nghenelela eka nchumu wun’wana na wun’wana lowu nga ta va avanyisa, hi moya wa ku kanetana? Xana va nga swi endla?—E-e; a swi koteki leswaku va tshama va ri vun’we eka Kriste. Va fanele ku lava vun’we, ku lava vun’we bya Moya, “va tikarhatela ku hlayisa vun’we bya Moya eka vuxaka bya kurhula.”
TAM1897 Q1 50.9Van’wana va pfumerile ku landzela miehleketo ya kona, va pfumela leswaku eku heteleleni swa pfumeleriwa leswaku Vakreste hambi ku ri mani, Vakreste va Adventisti va Siku ra Vunkombo, kumbe van’wana, va lwa. A hi ku lwisanana, kambe i ku lwela tiko ra vona, ni ku nghenela nyimpi ku hlayisa mfumo wa vanhu. Kambe tiko ra Mukreste ri le ka yini? Mfumo wa Mukreste wu le ka yini? Xana u nga vula?
TAM1897 Q1 50.10(Marito) “A hi ya misava leyi.”
TAM1897 Q1 50.11A hi ya tiko leri, naswona a hi ya misava leyi. Mfumo na tiko ra hina a hi swa misava leyi. Kambe xana Vakreste va nga lwela tiko ra vona hi matlhari ya nyimpi ya nyama? Hosi ya tiko rero yi pfumelele ku vambiwa exihambanweni, ku dlayiwa, ni ku lahliwa laha ku nga vonakiki, ku nga ri ku tlakusa voko ku lwela tiko ra yona. Xana sweswo, leswi ku anakanyisisa ka swona ku yaka fika kwalaho, swi nga va ntiyiso eku sunguleni?
TAM1897 Q1 51.1Kambe a hi sweswo hinkwaswo. Loko hina tanihi Va-Adventista va Siku ra Vunkombo hi fanele ku chumayela misinya leyi ya milawu, naswona hi fanele ku yi khomelela, ku na goza ra nkoka leri faneleke ri tekiwa, hi ku lulama eka mfumo wa United States, hi ku lulama eka Xifundzha xa Michigan, na Swifundzha swin’wana swo hlayanyana, leswaku hi ta humelela hi ri eku vonakaleni lokunene.
TAM1897 Q1 51.2Ndzi vula nakambe, leswaku mi twisisa leswi ndzi vulavulaka ha swona. Loko swi fanele ku va tano leswaku hi amukela nawu wa leswaku Vakreste va nga lwa, va nga tlakusa voko ra vona ra xinene ku sirhelela tiko na mfumo na swilo hinkwaswo, kutani vandla, hi vululami eka rona n’wini, ngopfungopfu hi vululami eka mfumo wa United States na le ka Swifundzha swo hlayanyana, ri fanele ku swi tivisa erivaleni, ni ku landzula no hundzula ndlela leyi khale a yi tekiwile hi vandla.
TAM1897 Q1 51.3Ndzi na matsalwana mambirhi lawa ya kandziyisiweke hi 1865, kambe leswi tsariweke eka wona swi humelerile hi 1864. Rin’we ra wona ri na nhloko-mhaka leyi nge “Mavonelo ya Va-Adventista va Siku ra Vunkombo mayelana ni ku Khoma Matlhari, hilaha swi Yisiweke hakona emahlweni ka Vafumi va Swifundzha swo Hlayanyana na Provost-Marshal General [ku nga, wa United States], swin’we ni Xiphemu xa Nawu wa ku Tsarisa.”
TAM1897 Q1 51.4Hi nkarhi wolowo Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, hi Komiti ya Huvo-nkulu, va vikile eka mfumo wa United States, mfumo wa Xifundzha xa Illinois, xa Michigan, xa Pennsylvania, xa Wisconsin, na Xifundzha xin’wana kumbe swimbirhi, leswaku Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, tanihi Vakreste, naswona hikuva a va ri Vakreste, a va nga ta pfumela leswaku Vakreste va nga khoma matlhari kumbe ku lwa ehansi ka swiyimo swihi na swihi. Tsalo lerin’wana i swiphemu leswi humaka eka matsalwa na minkandziyiso ya Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, ku tiyisisa mfumo eku amukeleni ka xikombelo lexi humaka eka vandla leri tanihi xa ntiyiso.
TAM1897 Q1 51.5Sweswi loko xileriso xexo xi fanele ku cinciwa, naswona hi fanele ku amukela mavonelo ya leswaku Vakreste va nga lwa ehansi ka swiyimo swihi na swihi, ku lwela mfumo kumbe yini na yini, kutani hi na xikweleti eka mfumo wa United States xa leswaku Komiti ya Huvo-nkulu, leyi yimelaka vandla, yi ya eka mfumo wa United States yi va byela leswaku hi cincile mavonelo ya hina; naswona va ya eka vafumi va Swifundzha leswi va va byela leswaku hi cincile mavonelo ya hina; leswaku tirhekhodo ti ta yima hi ku ya hi mavonelo ya hina lamantshwa lama lulamisiweke ehenhla ka mhaka leyi.
TAM1897 Q1 51.6Sweswi a ndzi pfumeli ni xinkarhana leswaku hi fanele ku namarhela nchumu lowu endliweke, hikwalaho ka leswi wu endliweke ntsena. Kambe loko nchumu lowu endliweke a wu lulamile, kutani wu namarhele. Naswona ndzi vula sweswi, leswaku loko mavonelo ya hina ma fanele ku cinca eka mhaka leyi, hi na vutihlamuleri eka mimfumo leyi byela ntiyiso, leswaku va nga hi teki hi ndlela yin’wana handle ka leswi hi nga swona. Leswi i ku lulama ntsena eka mimfumo; hikuva tanihi vukhongeri hi tivekise ximfumo hi veka mavonelo ya hina eka rekhodo ma ri eka tlhelo leri hambaneke.
TAM1897 Q1 51.7Eka malembe mambirhi lama hundzeke, loko tidyondzo teto ti nyikeriwa, a ndzi nga tivi leswaku matsalwa lawa a ma ri kona. A ndzi nga tivi leswaku a ma ri kona ku fikela kwalomu ka masungulo ya lembe ra 1897. Un’wana u ndzi rhumele lawa eka xikhwamanyana, naswona hi swona ntsena leswi ndzi swi tivaka hi mhaka leyi. A ma kandziyisiwe hi 1865 hi “Steam Press of the Seventh-day Adventist Publishing Association, Battle Creek, Mich.” Mavito ya Komiti ya Khonferense ya Nkulu ma sayiniwile eka matsalwa lawa ma nyikeriweke mfumo wa United States, naswona mavito ya Tikomiti ta Tikhonferense ta Swifundzha ma sayiniwile eka matsalwa lawa ma nyikeriweke vafumi va Swifundzha.
TAM1897 Q1 51.8Sweswi ndzi ta mi hlayela swin’wana swa swiphemu leswi hi nkarhi wolowo swi kandziyisiweke ku suka eka matsalwa, minkandziyiso, na maphepha ya Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, tanihi vumbhoni eka mfumo wa United States, na tanihi vumbhoni eka vafumi va Swifundzha, leswaku xiyimo lexi tekiweke hi Komiti ya Huvo-nkulu ya vandla, a ku ri xiyimo xa vona lexi a va xi twisisa, ku nga ri lexi endliweke ntsena hi nkarhi wolowo, ku balekela ku yisiwa nyimpi, kumbe ku balekela vuyelo lebyi a byi ta eka tiko hikwalaho ka nyimpi. Mhaka leyi yi humesiwile tanihi vumbhoni eka mimfumo leyi leswaku a ku ri na nsinya wa milawu eka Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, naswona a va yi namarhele hikuva a ku ri Vukreste.
TAM1897 Q1 51.9Ndzi ta hlaya swiphemu swi nga ri swingani kusuka eka leswi, kutani mi ta vona leswi na mina ndzi swi voneke hi ku hatlisa loko ndzi swi hlaya,—leswaku loko a ndzi ri na tsalwa leri emahlweni ka mina malembe mambirhi lama hundzeke laha Tabernacle, a ndzi nga ta va ndzi kotile ku dyondzisa milawu leyi nga endzeni ka rona hi ku twisiseka ku tlula ndlela leyi ndzi endleke ha yona eka tidyondzo leti ndzi ti nyikeleke, naswona ti kandziyisiweke eka BULLETIN. Hi lexi xiphemu lexi humaka eka nchumu lowu tsariweke eka Signs of the Times, hi Mufundhisi James White, hi 1853:—
TAM1897 Q1 51.10Kereke leyi tivulaka ya Kreste yi tshike voko ra nuna wa yona wa ntiyiso, naswona sweswi yi titshege hi voko leri tiyeke ra nawu. Yi lava nsirhelelo, ni ku wundliwa hi mimfumo leyi onhakeke ya misava, naswona yi yimeriwe kahle hi vanhwanyana va manyala va manana wa khale, loyi a nga xikombiso xa Kereke ya Khatoliki. Tanihi leswi wansati a faneleke ku namarhela nuna wa yena, swi tano ni kereke yi fanele ku namarhela Kreste, naswona ematshan’weni yo lava nsirhelelo eka voko ra nawu, yi fanele ku tshembela ntsena eka voko ra matimba ra Murhandziwa wa yona. Kereke yi tekane hi ndlela leyi nga riki enawini ni misava. Leswi swi nga voniwa eka tindzawulo to hambanahambana ta mfumo wa vanhu. Hambi ku ri eka ndzawulo ya nyimpi, muprista la tivulaka wa Yesu Kreste u vonaka a hlekula Xikwembu xa kurhula hi swikhongelo swa yena swa ku humelela enyimpini.
TAM1897 Q1 51.11Nakambe, xiphemu lexi tshahiweke xi huma eka Review and Herald ya ti 9 Mudyaxihi, 1854:—
TAM1897 Q1 52.1Hambi swilo leswi swi ri kusuhi kumbe swi nga ri kusuhi [i mayelana ni ku ta ka Hosi], ntiyiso wu tshama wu ri kona; ku na moya wa nyimpi lowu hangalakeke, moya wa rivengo ni vukanganyisi. Hi chava nkucetelo wa wona wo thyakisa,—i nkucetelo lowu onhaka mahanyelo wa ku tolovelana ni miehleketo ya nyimpi ni ku halatiwa ka ngati, i ku pfuxeka loku nga riki ka rihanyu, moya wo bava wa mintlawa, lowu nga wo biha, naswona wu vangaka leswaku vubihi byi hangalaka.
TAM1897 Q1 52.2A ku nga vuriwi leswaku a ku na khombo eka vadyondzisiwa va Kreste hikwalaho ka swivangelo leswi. Kuna khombo; hikuva loko “vubihi byi andza, rirhandzu ra vo tala ri ta hola.” Hi swona switwarisano swo hlamarisa ni leswi nga hlamuselekiki leswi bohelelaka munhu eka munhu, leswi sivelaka ku va ni swikongomelo swo tihlawula ni swo tihambanisa, leswaku hi khomiwa hi mpfumawulo lowu tolovelekeke handle ko swi xiya, naswona a hi swi tivi ku fikela loko mianakanyo yi hambukisiwile yi tlhela yi nga tshamiseki; kutani, hi ku va eka xiyimo lexi nga riki xa rihanyu, yi lunghekela ku amukela ni ku tumbuluxa swo biha. Xigwevo xa mahanyelo xi na khombo ku tlula ni ntungu.
TAM1897 Q1 52.3Xiphemu xin’wana lexi kandziyisiweke nakambe ku suka eka Review and Herald ya ti 31 Mawuwani, 1856:—
TAM1897 Q1 52.4Yesu u te, “Ndzi landzeleni.” Xana, makwerhu wa rirhandzu, makwerhu wa xisati wa rirhandzu, mpimo wa n’wina wa ripfumelo i yini? Xana a hi Bibele xana? Mi te, Ina. Kutani hi ta fika kwalaho, leswaku hi dyondza loko hi landzelela Yesu kumbe e-e. Ndzi ta nghena emahlweni ka n’wina endleleni ya n’wina, kutani ndzi bula na n’wina hi ku twisisa; naswona ndlela leyi i swiendlo swa hina hinkwaswo swa vutomi. Hi ta languta hi ku anama, xo sungula, kutani hi vutisa, Xana mi endla ku fana na misava? Kambe u vutisa, U vula yini? Ndzi ta ringeta ku ku byela. Xana u teka tlhelo na misava eka misinya ya yona ni milawu ya yona? Loko swi ri tano, ndlela ya wena a hi yona leyi Yesu a fambeke eka yona. Yesu u te, Va (vadyondzisiwa) a hi va misava, ku fana na mina ndzi nga ri wa misava. Xana mi n’wi vonile rini Yesu eholweni ya vuavanyisi ya Khisara?—A mi si tshama, ntsena loko a yisiwa ku fana ni xinyimpfana lexi yisiwaka ku dluriwa.
TAM1897 Q1 52.5Kambe hi lava milawu leyinene, naswona i ntirho wa hina ku kuma vavanuna lavanene ku yi endla ni ku yi hetisisa.
TAM1897 Q1 52.6Hakunene hi lava milawu leyinene; naswona Yesu a nga hi siyanga leswaku hi n’wi landzela handle ka yona. U ri, “Rito leri mi ri twaka a hi ra mina, kambe i ra Tatana loyi a ndzi rhumeke.” Yohane 14:24.
TAM1897 Q1 52.7Mutsari wa Tipisalema u ri, “Nawu wa Hosi i lowu hetisekeke, wu hundzula moya.” Tipisalema 19:7. Pawulo u ri, “Tsalwa hinkwaro ri nyikiwile hi ku huhuteriwa hi Xikwembu, naswona ri pfuna eka dyondzo, eka ku sola, eka ku lulamisa, eka ku letela eka vutomi lebyi lulameke: leswaku munhu wa Xikwembu a hetiseka, a lunghiseleriwile kahle eka mintirho hinkwayo leyinene.” 2 Timotiya 3:16, 17. Xana u lava yini swin’wana? kumbe xana u lava yini switsongo, makwerhu?
TAM1897 Q1 52.8Goza leri landzelaka leri u ri lavaka eka muyimeri wa wena, i ku endla milawu, leyi, loko yi nga yingisiwi, yi tiyisisiwaka hi fumu, xitlhamu lexi nga riki xa Vukriste. Milawu leyi vuriweke i vumunhu bya nkoka, bya vutomi, bya mfumo lowu vuriweke lowu a nga xiphemu xa wona, lowu wu nga tiyisekisaka vutiko bya wona ntsena hi tindlu ta switlhamu kumbe switirhisiwa swa rifu, mavuthu lamakulu ya le lwandle na masocha lama hlomeke hi switlhamu swa wona swo dlaya. Kutani mi veka makwenu wa n’wina lonene wa Mukreste, mulandzeri wa Hosi ya Kurhula, etlhelo ka xigangela, ku ta vanga rifu; kumbe emahlweni ka ntlawa wa masocha, na papila ra nawu ra habeas corpus ro vuyisa evuhlongeni makwavo la xisiwana, hikwalaho ka nandzu wo navela ku hefemula moya wa ntshunxeko wa tilo. Kumbe, loko a ri mufumi-nkulu wa tiko ra n’wina, mi khandziyisa mufundhisi-nkulu wa n’wina lonene ehenhla ka hanci ya nyimpi a hlomile ku suka enhlokweni ku ya fika emilengeni, a ri ndhuna-nkulu ya matimba hinkwawo ya rifu etikweni.
TAM1897 Q1 52.9Ndzi nga vutisa, n’wina valandzeri va Yesu lava rhandzekaka, loko munhu a nga endla ku dlaya ku va swi lulamile, loko Xikwembu xi vule leswaku, “U nga dlayi”? Xana mfumo hinkwawo wa vanhu a wu seketeriwanga hi fumu? Xana a swi fanelanga swi fayeteriwa swi va swiribyana loko a ta loyi ku nga ka yena ku fuma hi vululami?
TAM1897 Q1 52.10Kambe a ndzi lwi na mimfumo ya vanhu. E-e, e-e. Davhida u vula eka risimu ro dzunisa Xikwembu, “Hakunene vukari bya vanhu byi ta ku dzunisa; vukari lebyi saleke u ta byi khoma.” Tipisalema 76:10. “Hikuva valawuri a hi va ku chavisela mintirho leyinene, kambe va ku chavisela vubihi. Xana a wu nge chavi matimba? Endla leswinene, kutani u ta kuma ku dzunisiwa eka swona. Hikuva i mutirheli wa Xikwembu eka wena [Mukriste] ku endla leswinene.” Varoma 13:3, 4.
TAM1897 Q1 52.11Loko, vamakwerhu, mi tsundzuka leswaku Vakreste i ntlawa lowu hambaneke, ntlawa lowutsongo, lowu hambanisiweke, lowu hlawuriweke emisaveni, ku va ku vonakala emisaveni, leswaku misava hi ku vona mintirho ya vona leyinene (ku vonakala), yi ta kongomisiwa ku joyina ntlawa lowutsongo, lowu hlayeriwaka siku hinkwaro ku ya eku dlayiweni, naswona hi mukhuva wolowo yi dzunisa Tatana wa n’wina wa le Tilweni, kutani mi ta kota ku twisisa matsalwa yo fana na Varoma 13, na 1 Timotiya 1; 2, leswi ndzi nga ta swi languta endzhaku. “A xiphemu xa xibya xi lwe na swiphemu swa swibya swa misava” [Esaya 45:9]; kambe, a va-Kriste va va na mianakanyo ya Yesu, kutani va ta landzela Yesu.
TAM1897 Q1 52.12Xana hi vonile mimbuyelo yin’wana ya Vukriste lebyi tivulaka byi landzela misava? Xana sweswo swi nga hi lunghiselela ku va ehenhla ku fana na Balaama, loko Balaka a n’wi vitanele ku rhuketela Israyele, loko a vula xifaniso xa yena a ku, “Ndzi nga rhuketela njhani loyi Xikwembu xi nga n’wi rhuketelangiki? kumbe ndzi nga lwisana na mani loyi Hosi yi nga lwisanganangiki na yena? Hikuva ndzi n’wi vona ku suka ehenhla ka maribye, naswona ndzi n’wi vona ku suka ehenhla ka switsunga: waswivo, vanhu va ta tshama va ri voxe, naswona a va nge hlayiwi exikarhi ka matiko.” Tinhlayo 23:8, 9.
TAM1897 Q1 52.13Sweswi ndzi hlaya xiphemu xin’wana lexi kandziyisiweke nakambe ku suka eka Review, ya ti 14 Mhawuri 1856:—
TAM1897 Q1 52.14Xana evhangeli ya Yesu yi ku nyikile mfanelo yo tirhisa fumu, ku tihlometa hi matlhari ya nyama, ku teka fumu ku “hlayisela ndyangu wa wena,” ku kutsula lava tshikileriweke eka matimba ya mutshikileri, hi ku tlula nawu wa vutsevu wa Xikwembu, lowu nge, “U nga dlayi”? Yesu u ri, “Rhandzani valala va n’wina.”
TAM1897 Q1 52.15Xana mi ehleketa leswaku n’wina, tanihi Vakreste lava hanyaka ehansi ka evhangeli, mi na mpfumelelo wa Bibele wo nghenelela eka njhekanjhekisano wa tipolitiki hi ndlela yihi na yihi? ku nga va eku endleni ka milawu, kumbe eku hetisiseni ka milawu ya mfumo wa vanhu? Loko swi ri tano, ndzi ehleketa leswaku mi hoxisile swinene.
TAM1897 Q1 52.16Hi swona leswi vandla ri swi vuleke hi 1864. Va nyikete xiviko lexi eka mfumo wa United States, tanihi vumbhoni bya leswaku a va nga pfumeli nyimpi, ni leswaku a va nga ta kota ku khoma matlhari, naswona loko vo hlawuriwa, a swi nga languteriwanga leswaku va ta lwa. Naswona mfumo wa United States wu yingisele swikombelo swa vona, wu endla xirhangiso xa leswaku va ya etibedlhele laha a va ta endla ntirho wa varhumiwa va evhangeli, va khathalela vavabyi, ni ku tisa ku ponisiwa eka lava va lovaka. Sweswi loko sweswo swi fanele ku hundzuluxiwa, hi fanele ku yima hi ku lulama emahlweni ka mfumo, hi vula leswaku swi hundzuluxiwile.
TAM1897 Q1 52.17Ndzi ya emahlweni ndzi hlaya:—
TAM1897 Q1 52.18Tsalwa rin’wana na rin’wana leri u nga ri tshaha, kumbe xivangelo lexi twalaka lexi u nga xi nyikelaka, ri fanele ku kamberiwa hi Matsalwa lama nga erivaleni, hi ku kongoma. Swi nga ha endleka leswaku hi ta languta matsalwa hinkwawo kumbe swivangelo leswi u swi yimelaka, hi nkarhi lowu faneleke; kambe xo sungula, hi ta yingisa evhangeli. Eka Vakreste lava tiyimiseleke ku landzela Yesu, leswi swi fanele swi enela.
TAM1897 Q1 52.19Yesu u ri, “Loko ku ri un’wana la ndzi tirhelaka, a n’wi landzele.” Yohane 12:26. Kambe xana u vula leswaku, Leswi ndzi nga swi endlaka, ni ku tirha tanihi muakatiko la tshembekaka wa tiko ra mina, eka tipholisi ta rona ta tiko ni mfumo wa rona? Yima. Yesu u ri, “A ku na munhu la nga tirhelaka vathori vambirhi.” Matewu 6:24. “Loko a mi ri va misava, misava a yi ta rhandza leswi nga swa yona: kambe hikuva a mi va misava, kambe ndzi mi hlawurile eka misava, hikokwalaho misava ya mi venga.” Yohane 15:19.
TAM1897 Q1 52.20Xana u nga va na xiave njhani eka milawu ya misava, loko “a mi va misava,” kambe mi vengiwa hi misava, naswona mi hlawuriwile “ku suka emisaveni”? Kambe xana hi fanele ku nyiketa vulawuri emavokweni ya lava hombolokeke? mi vula. A mi nge swi koti ku tipfuna. Vanhu vo homboloka ni vaxisi va ta ya va biha swinene; naswona hi nkarhi wa makumu ya misava, vo homboloka va ta endla swo homboloka, naswona a ku na un’we wa vo homboloka la nga ta twisisa. Daniyele 12:10. Xivangelo hileswaku misava a yi lavi ku yingisa Xikwembu, kumbe ku landzela Yesu, yi nga amukeli leswaku ku na Munyiki wa Nawu un’we. Yakobo 4:12.
TAM1897 Q1 53.1“Hikokwalaho Hosi yi te, Hikuva vanhu lava va tshinela eka mina hi nomo wa vona, naswona hi milomu ya vona va ndzi xixima; kambe va susile mbilu ya vona kule na mina, naswona ku chava ka vona eka mina ku dyondzisiwile hi milawu ya vanhu: hikokwalaho, vonani, ndzi ta endla ntirho wa xihlamariso exikarhi ka vanhu lava, ina, ntirho wa xihlamariso ni xihlamariso; hikuva vutlhari bya vativi va vona byi ta nyamalala, naswona ku twisisa ka vativi va vona ku ta fihliwa.” Esaya 29:13, 14. Leswi swi kombisiwa hi ndlela yo hlamarisa eka vadyondzisi lavakulu vo tala va tidyondzo ta vukhongeri, lava, enkarhini wa le ndzhaku swinene, a va ri varhangeri va ku pfuxiwa ka vukhongeri, ku lulamisiwa ka mahanyelo, na minhlangano ya kurhula: va rhangela kereke ya Kreste, va hlomile hi evhangeli leyi humesaka evonakeni vutomi na ku ka u nga fi; va tirhisa swikombelo, swikhongelo, na mihloti; sweswi va langutane na evhangeli hi ku kongoma, loko Yesu a vule, “Mi twile leswaku ku vuriwile, U fanele ku rhandza muakelani wa wena, u venga nala wa wena. Kambe ndzi mi byela leswaku, Rhandzani valala va n’wina, katekisani lava mi rhukaniwaka hi vona, endlelani kahle lava va mi vengaka, naswona khongelelani lava va mi sandzaka ni ku mi hlongorisa; leswaku mi ta va vana va Tatana wa n’wina la nge tilweni: hikuva u pfuxa dyambu ra yena ri huma eka vanhu vo biha ni le ka lavanene, naswona u rhumela mpfula eka lava lulameke ni le ka lava nga lulamangiki.” “Hikokwalaho, va ni tintswalo, tanihi leswi na Tatana wa n’wina a nga ni tintswalo.” Matewu 5:43-45; Luka 6:36. Hambileswi ku nga ni matsalwa lawa, hi vona xiyimo xo vava xa tikereke ta Vukreste loko ti ri karhi ti wela eka vubihi bya mahanyelo ni ku fambisana ni misava. Hi vula swikombiso swi nga ri swingani eka swo tala.
TAM1897 Q1 53.2Laha ku landzela swivulwa swo hlayanyana swa vachumayeri lava dumeke, leswi vulavulaka hi “swibamu,” “ku lwa,” “nyimpi,” “nyimpi ya tinyimpi,” na swin’wana. Kutani swi ya emahlweni hi ndlela leyi landzelaka:—
TAM1897 Q1 53.3Loko hi languta swivangelo swo fana ni leswi, leswi kombisaka ku hundzuka ka nsuku lowo tenga swinene ku va lowo biha ku tlula nsovo, ku honisa hi ku helela vumbhoni bya Kreste ni vupfumeri bya vona bya khale, hi fanele ku huwelela, “Va landzele ndlela ya Kaini, naswona va tsutsumele hi makwanga endzhaku ka xihoxo xa Balaama.”
TAM1897 Q1 53.4Xana vavanuna lava va landzela Yesu? Xana va hlomisa vona vini ni valandzeri va vona hi matlhari ya evhangeli? Xana va kombisa ku tshemba loku hetisekeke eka nawu lowu hetisekeke wa Xikwembu? Xana va pfumela leswaku ku na Munyiki wa Nawu un’we ntsena eka Mukriste? Xana va twa Pawulo a ri, “Hikuva matlhari ya nyimpi ya hina a hi ya nyama, kambe ma na matimba hi ku kongoma hi Xikwembu ku hirimuxa switumbelo”? 2 Vakorinto 10:4. Xana eku heteleleni va yingisa Matsalwa lawa va vulaka leswaku va ma dyondzisa?
TAM1897 Q1 53.5Ambala switlhamu hinkwaswo swa Xikwembu, leswaku mi ta kota ku yimelana ni mano ya Diyavulosi. Ha yini?—“Hikuva a hi lwi na nyama ni ngati.” E-e; a hi ku vitaniwa ka valandzeri va Yesu. Kambe hi lwa “na tihosi, na matimba, na valawuri va munyama wa misava leyi, na vubihi bya moya [mimoya yo biha, eka vuhundzuluxeri bya le tlhelo] emindhawini ya le henhla.” “Hikokwalaho, tekani matlhari hinkwawo ya Xikwembu, leswaku mi ta kota ku lwisana esikwini ro biha, naswona loko mi hetile hinkwaswo, mi yima.” Efeziano 6:11-13.
TAM1897 Q1 53.6Pawulo u hlayela matlhari ya Vukriste eka Efeziano 6:14-18, a ku, Tekani “fumu ra Moya [ku nga ri ra nsimbi], leri nga rito ra Xikwembu; mi khongela nkarhi hinkwawo hi xikhongelo hinkwaxo ni kombelo eka Moya;” mi ambarile swiambalo leswi swa tilo, ni milenge ya n’wina yi ambaleriwe ku lungheka ka mahungu lamanene ya kurhula, mi lwela ku tiphina hi nkateko wa Kreste,—“Ku katekile lava nga ni tintswalo: hikuva na vona va ta kuma tintswalo.... Ku katekile vahlayisi va ku rhula [ku nga ri vaphangi va ku rhula]: hikuva va ta vitaniwa vana va Xikwembu.” Matewu 5:7, 9. Yingisani Yohane loko a vulavula ni masocha, loko ma vutisa leswi ma faneleke ku swi endla. U hlamula a ku, “mi nga tshikileli munhu.” Luka 3:14.
TAM1897 Q1 53.7Tsundzukani leswaku Yesu u byele Petro, loko dyondzo leyikulu leyi tirhaka yi dyondzisiwa eka Vakreste hinkwavo, hi leswi va faneleke ku swi endla hi fumu, “Vuyisela fumu ra wena endhawini ya rona: hikuva hinkwavo lava tekaka fumu va ta lova hi fumu.” Matewu 26:52.
TAM1897 Q1 53.8A Vakreste va famba eku vonakaleni ka ntiyiso lowu, naswona a ku ta va na valawuri kumbe masocha ya Vukriste ma nga ri mangani, ku tirhisa “swibamu swa makume mbirhi ntlhanu swa Sharp swa Mufundhisi Mr. Beecher,” hambi loko Bibele yi bohiwe hi ku tiendla va kwetsima endzhaku ka xin’wana na xin’wana xa swona.
TAM1897 Q1 53.9Va twa Yesu a ku, “Mfumo wa mina a hi wa misava leyi: loko mfumo wa mina a wu ri wa misava leyi, malandza ya mina a ma ta lwa.” Yohane 18:36. Vakreste lava hlomeke hi matlhari lawa ya evhangeli, naswona va susiweke matlhari ya nyama hi ku helela, va hambanile hi ku helela eka mimfumo ya misava, va nga pfumelela misava, leyi hlomeke hi matlhari ya rifu hilaha yi nga ha kona, yi tsutsumela egondzweni leri anameke, yi sindzisa milawu ya yona leyi nga riki ya Vukreste hi xigwevo xa rifu.
TAM1897 Q1 53.10I lunghelo leri nga hlamuselekiki ra masalela ya kereke, loko va languta matimu ya nkarhi lowu hundzeke, va vona, hambi leswi vadyondzisiwa va Kreste va, ku fana na Pawulo, va huweleleke, “Hikwalaho ka wena hi dlayiwa siku hinkwaro; hi hlayiwa ku fana ni tinyimpfu leti yaka ku dlayiwa [Varoma 8:36];” loko ndlela ya vona yi cheletiwe hi mihloti, yi telekisiwe hi ngati ya vona, yi tlhela yi funengetiwa hi mintsumbu ya vona leyi handzukeke ni marhambu ya vona lama basisiweke;—i lunghelo ra vona ku huwelela na Balaama, loko va vona leswaku “vanhu va Xikwembu va ta tshama va ri voxe, a va nge hlayiwi exikarhi ka matiko,” “A ndzi fele rifu ra vanhu lavanene, naswona makumu ya mina a ma fane ni ya vona!” Tinhlayo 23:9, 10.
TAM1897 Q1 53.11Ku na swo tala swinene eka papilana leri, kambe a ndzi boheki ku hlaya swo tala swa rona. Ndzi ta hlaya ndzimana yin’we kumbe timbirhi to engetela ku suka eka Hosi, leti nga laha hikwalaho ka hina emasikwini ya hina. Leswi swi nyikiwile hina malembe ma mune lama hundzeke ku suka eka Moya wa vuprofeta, naswona swi hlayeriwile hina eka Tabernacle leyi:—
TAM1897 Q1 53.12“Hosi yi hlawurile Yakobo ku va wa yona, na Israyele ku va ndzhaka ya yona yo hlawuleka. Hikuva ndzi tiva leswaku Hosi i yikulu, ni leswaku Hosi ya hina yi le henhla ka swikwembu hinkwaswo.” Anakanyani, vamakwerhu va xinuna ni va xisati, leswaku Hosi yi na vanhu, vanhu lava hlawuriweke, kereke ya yona, ku va ya yona n’wini, khokholo ra yona, leri yi ri khomeke emisaveni leyi nga ni xidyoho, leyi balekeleke; naswona a yi kunguhate leswaku ku nga vi na vulawuri lebyi tivekaka eka yona, ku nga vi na milawu leyi amukeriwaka hi yona, handle ka ya yona n’wini.
TAM1897 Q1 53.13Xin’wana xi tile eka hina eka Huvo-nkulu ya lembe leri. Leswi swi hi vuyisela endhawini leyi ku hambuka ku sunguleke kona, naswona swi hi veka hi langutana na Xikwembu, na ntiyiso wa xona, na mhaka leyi hinkwayo hilaha yi nga xiswona ku suka eka Hosi; hilaha xi navelaka ku va na vanhu va xona namuntlha.
TAM1897 Q1 53.14Ndlela leyi hambanisaka vanhu va Xikwembu lava tivekaka va hlayisa milawu na misava, a ya ha vonakali kahle ku fana na khale. Lava fambaka hi ku twanana na Xikwembu a va nge kumeki va ri karhi va nghenela tinhlengeletano ta tipolitiki. Lava endlaka leswi va nyika vumbhoni bya leswaku a hi vatirhi vo tshembeka va Yesu. Va khome ndzilo lowu tolovelekeke nkarhi wo leha lerova vutlhari bya vona byo hambanisa byi nyamalala. Ku na vanhu lava tinyiketeriweke ku yima ehansi ka mujeko wa Yesu. I vuthu ra Kreste. Va tinyiketerile ku huma emisaveni, va va lava hambaneke. Va tinyiketerile ku tirhisa fumu ra Moya, rito ra Xikwembu, ku lwa nyimpi yo tiya yo lwisana ni xidyoho ni vubihi hinkwabyo. Hi fanele ku kombisa vutshembeki bya hina.
TAM1897 Q1 53.15Ku na rito ra mfumo; ku na rito leri tirhaka eka vutiko. Hi fanele ku kombisa vutshembeki bya hina eka yini? Hi yona xivutiso.
TAM1897 Q1 53.16Hi fanele ku kombisa vutshembeki bya hina eka Hosi ya hina, Hosi Yesu Kriste. Muapostola Yakobo u huwelela a ku: “Hikokwalaho, un’wana ni un’wana la lavaka ku va munghana wa misava u va nala wa Xikwembu.” Naswona Yohane la rhandzekaka, mudyondzisiwa la fanaka swinene na Yesu hi moya, u nyikile xitsundzuxo lexi nge, “Mi nga rhandzi misava, hambi swilo leswi nga le misaveni. Loko munhu un’wana a rhandza misava, rirhandzu ra Tatana a ri kona eka yena.” A ku na munhu la nga ta kuma ntsako eku landzeleni xikombiso xa Adamu, ni ku hambuka eka Muvumbi wakwe.
TAM1897 Q1 54.1Kutani tidyondzo leti ti hela laha hi sunguleke kona—hi Adamu na Muvumbi wa yena, na xileriso xo sungula xa hinkwaswo eka vuako hinkwabyo—“U TA rhandza Hosi Xikwembu xa wena hi mbilu ya wena hinkwayo, ni hi moya-xiviri wa wena hinkwawo, ni hi miehleketo ya wena hinkwayo, ni hi matimba ya wena hinkwawo.” Kutani a wu nge hambuki eka Muvumbi wa wena. Kutani a ku nga vi na ku hambuka eka ripfumelo. Kutani a ku nga vi na vugandzeri bya swifaniso. Kutani a ku nga vi na mfumo lowu simekiweke hi ku landza xikombiso xa matiko lawa ma hambukeke eka Xikwembu; kambe Xikwembu xi ta va hinkwaswo eka hinkwaswo, naswona xi ta rhangela vanhu va xona eka tiko rero ro vangama leri xi ri kombiseke tatana wa hina Abrahama loko xi n’wi hambanisa eka mimfumo hinkwayo ya misava, naswona xi n’wi hlayise a hambanile loko a ha hanya emisaveni.
TAM1897 Q1 54.2Loyi a hi vitanaka ku n’wi landzela ni ku famba eka mikondzo ya ripfumelo leri tatana wa hina Abrahama a ri veke na rona, a nga si yimbisiwa, u ta hi yisa enkarhini wolowo etikweni leri nga ku vangama ka matiko hinkwawo; naswona kwalaho hi ta tshama emahlweni ka Hosi, ni le hansi ka timpapa to vangama ta Lowa Matimba Hinkwawo, hilaha ku nga heriki—hi rhandza Xikwembu hi mbilu hinkwayo, hi moya hinkwawo, hi miehleketo hinkwayo, ni hi matimba hinkwawo; naswona xi nga hi komba sweswi, hi nkarhi wolowo, ni hilaha ku nga heriki emahlweni ka vuako hinkwabyo, kutani xi ku, “Hi lava va hlayisaka milawu ya Xikwembu, ni ripfumelo ra Yesu.”
TAM1897 Q1 54.3Naswona a vanhu hinkwavo va vule, “Amen na Amen.”