Kufaatii Amantii Israa’el. – Lakk. 2
TAM1897 Q1 40.5Lallabni Dilbata galgala, Bitootessa 14, 1897 kenname General Conference Bulletin, Kurmaana Tokkoffaa, 1897, Jildii 2, Lakk. 1, fuula 40-45 irratti maxxanfame.
TAM1897 Q1 40.6Akkuma barumsa darbe keessatti arginetti, Israa’el amantii irraa gorre, akkuma saboota hundaa ta’uufis mootii gaafatan. Qorannoo ammaatti, guutummaatti akka sabootaatti akkamitti akka ta’an ni ilaalla. Garuu Israa’el Waaqayyo irraa gargar baate; sababni isaas Waaqayyotti garaa guutuudhaan hin amanne. Jechi warra dhaga’an keessatti amantiidhaan hin makamin ture. Isaan sirna duwwaa qofa ta’an; sana booda, rakkooleen hamaan isaan utuu Waaqayyoof amanamoo ta’anii jiraatanii jalaa miliquu danda’an, akkuma saboota Waaqayyoon hin beekne kaan irratti dhufan, isaan irrattis dhufan; achiis, akkuma Hafuurri Raajii nutti himu, rakkoolee hamaa gantummaa isaanii irraa dhufan hundaaf bulchiinsa Waaqayyoo komatan. Mootummaan isaa akka kufaatii ta’e yaadan; isaaniif ga’aa hin turre, addunyaa kanarratti isaaniif gahaa hin turre, kanaafuu mootummaa mataa isaanii kan qaban—isa to’achuu danda’anii fi isaaniin of bulchuu fi of eeguu danda’an qabaachuu qabu turan.
TAM1897 Q1 40.7Sana booda Saamu’eeliin, “akkuma saboonni kaan hundi mootii qaban sana mootii … nuu muudi”, “Ergasiis akkuma saboota kaanii taana” jedhaniin; Waaqayyo, karaa Saamu’eelii, cimsee mormus, isaan mormii sana morman, “Hin taʼu! Nu mootii nu bulchu feena. Ergasiis akkuma saboota kaanii taana” jedhan. Akka isaan barbaadanitti waan ta’eef, Waaqayyo akkas akka ta’u isaan dhiise. Mootii akka qabaatan murteessanii kan waliigalan qofa osoo hin taane, eenyu mootii isaanii akka ta’u illee dursee murteessanii turan. Innis Saa’ol ilma Qiish ture; Waaqayyoos, akka isaan barbaadanitti gochuuf, isa akka argatan isaan dhiise.
TAM1897 Q1 40.8Garuu, rakkooleen hamaan hundi Waaqayyo sababa mootii fi mootummaa filataniif akka isaan irra gahu itti himetti, dhugumatti isaan irra gahan. Miidhaa kana keessaa muraasa bara Saa’ol keessa argachuu jalqaban. Dhiibbaa fi mootummaa Daawit irraa kan ka’e, rakkoolee isaanii irraa ooluuf gargaarsa guddaa argatan. Isaan Waaqayyoon didanis, inni isaan hin dhiisne; warra ajajamuu barbaadan hunda geggeessuuf, akkasumas yoo danda’ame balaa dhugumaan dhufuufi inni akka dhufu beeku, kan isaan saba ta’anii jalaa baqachuu hin dandeenye irraa isaan oolchuuf ammas isaanii wajjin ture. Garuu, nama dhuunfaan isarraa miliqu hunda ni oolcha ture. Isaan karaa utuu hin oolin, duubattis deebi’uu utuu hin danda’in, tarkaanfii tokko irraa gara isa itti aanuutti isaan geessu jalqabanii turan; akkuma itti aannee arginutti, karaan sun dhuma irratti gara badiisaatti isaan geesse.
TAM1897 Q1 40.9Rakkooleen adeemsa isaan mormii Waaqayyoo irratti fudhatan irraa bu’aa dirqamaa ta’an, ifatti Solomoon irraa jalqabaman. Gibxiinis yeroo hundumaa isaan wajjin turte. Gibxiin yeroo hundumaa keessa seenti. Solomoon, dubbii Waaqayyoo mormuun, Gibxii irraa haadha manaa fudhate. Inni, dubbii Waaqayyoo mormuun, fardaaf gara Gibxitti ergate. Ulfina Waaqayyo isaaf kenne sana tajaajila Gibxii fi waaqeffannaa siidaa Gibxii, akkasumas waaqeffannaa siidaa saboota naannoo hundaatiif jeequun itti fayyadame. Ba’aan ummanni, haadholii manaa Solomoon dhibba torbaa fi saajjatoota isaa dhibba sadii kanneen saboota alagaa hunda irraa dhufan, waaqeffannaa isaanii isa siidaa wajjin walqabatee deeggaruuf isaan irra kaa’ame, ba’aa ummanni fudhachuu hin qabne, kan ummanni faayidaaf fudhachuu hin dandeenye ture; kanaafuu, faayidaa saba lamaaniif jecha, Waaqayyo gosa kudhan lamaan irraa addaan baasuuf murteesse.
TAM1897 Q1 40.10Wanti gaariin Gooftaan kutaa kudhaniif, yookaan lamaaniif yaade maal akka ture hin beeknu, sababni isaas gonkumaa hin milkoofne. Yerobi’aam duraan dursee kutaa kudhan kan bulchu ta’uun beeksifamee ture. Garuu Yerobi’aam, fakkeenya gaarii Daawit, jechuunis yeroo gaarii Gooftaa eeggachuu fi inni karaa mataa isaatiin teessoo gosa kudhaniitti isa akka fidu hayyamuu, dagatee, osoo Solomoon lubbuun jiraatutti illee, mooticha irratti harka kaase; sababni isaas teessoo saba kudhan qabatee isaan bulchuuf, akkasumas Solomoon mormee mooticha of taasisuuf tarkaanfii fudhate. Kun ganummaa biyyaafi fincila ture. Solomoon kanaaf isa adabuu yaade, innis gara Gibxii baqatee hanga du’a Solomoonitti achi ture.
TAM1897 Q1 40.11Yoo duraan garaan isaa kan Gibxii hin turre ta’e, erga achi ga’ee booda garuu akkas ta’e. Erga Solomoon du’ee booda, Yerobi’aam Gibxii irraa deebi’e. Yeroon gosoonni kudhan gosoota lamaan irraa adda ba’an ga’e, Rehoobo’aamis tarkaanfii isaan adda baase fudhate. Uummanni dhufanii ba’aa abbaan isaa isaan irra kaa’e akka salphisu isa gaafatan, gaaffii sammuutti toluu fi sirrii ture. Maanguddoonni durii kanneen gorsitoota Solomoon turan, waan sana akka godhu isa gorsan. Garuu Rehoobo’aam gorsa isaanii fudhachuutti hin quufne, sababni isaas akkuma isaan isa gorsanitti tajaajilaa ummataa ta’uu hin barbaanne; inni hogganaa ummataa ta’uu barbaade, kanaafuu dargaggoota isa wajjin guddatan mariisise. Haati isaa dubartii gosa Amoon turte; niitota Solomoon warra waaqota tolfamoo waaqeffatan keessaa ishee akka malee hamtuu taate tokko turte. Dargaggoonni isa wajjin guddatanis ilmaan niitota Solomoon kanneen biroo, warra waaqota tolfamoo waaqeffatan, turan. Dargaggoonni kun warra Solomoon niitota isaa wajjin raawwate hunda, jechuunis gochoota jibbisiisoo amantaa sobaa keessatti guddatan turan. Rehoobo’aam yaada isaanii fudhatee karaa isaaniitti gombifame, akkasumas gorsa Gooftaa fi gorsa namoota Gooftaa sodaatan ni dide.
TAM1897 Q1 41.1Rehoobo’aam deebii nuti hundi keenya beeknu ummataaf kenne: “Ba’aa keessan akkan isiniif salphisu na gaafattan; kanaa mannaa, ani isaan isiniif ulfeessa; bakka isaan quba keessan xiqqoo turanitti, ani isaan mudhii keessan fakkaatan isiniif taasisa.” Isaanis, “Yaa Israaʼel gara dunkaana keetii! Yaa Daawit mana kee eeggadhu!” jedhan. Rehoobo’aam, waan uumame yeroo argu dhugumatti itti dinqisiifate; haa ta’u malee kun isa biratti waan nama ajaa’ibu miti, sababni isaas yeroo inni wanti isaanitti dubbate wanta gowwummaa guddaa ta’uu isaa arguu hin dandeenye akkuma nama ija-duudaa ta’etti, erga dubbatee booda waan itti aanuuf dinqisiifuun isaa gonkumaa waan nama ajaa’ibu miti. Inni maallaqa qabaa isaa isaan bira erge, isaan tasgabbeessuuf, waan jiru sirreessuuf, fi yoo danda’ame gara isaatti deebisuuf. Garuu isaan battalumatti maallaqa qabaa sana dhagaadhaan ajjeesan, Rehoobo’aam immoo waan ta’e erga argee booda, ni na’e, gaarii isaatti fiigee gara Yerusaalemitti ariitiin deebi’e; ol ba’ee isaan mo’achuuf, akka isa tajaajilanis isaan dirqisiisuuf waraana walitti qabe. Garuu raajjiin Waaqayyoo wanti sun kan raawwatamu akka hin taane, akkasumas akka isaan mana isaaniitti turan itti hime, isaanis akkasuma godhan.
TAM1897 Q1 41.2Sana booda Yerobi’aam mootummaa fudhatee, jabbilee warqee kan Gibxii irraa fide dhaabe; kanaafuu, yeroo isaan lamaan irraa adda ba’an, gosti kudhan yeruma sana gara Gibxiitti, gara waaqeffannaa siidaa Gibxii fi sirna mootummaa Gibxiitti geeffaman. Akkasumatti, Yerobi’aamiin jalqabamee, fakkeenyi kan mootota gosa kudhan kanneen hafan hundi hordofan kaa’ame. Sana booda yeroo hundumaa kan jedhamu, “Yerobi’aam, ilma Nebaat, isa cubbuu hojjetee Israa’elitti cubbuu hojjechiise” dha. Gantummaan suuta suutaan gadi bu’aa deeme, hanga mootummaan guutuun badutti, deebi’ee hin dhaga’amne, gara fuulduraattis hin dhaga’amu. Gantummaan mootota gosa kudhanii walitti aanan keessatti hammaachaa, caalaatti hammaachaa, fi daran hammaachaa deeme. Yerobi’aam nama gadhee ture; warri battalumatti isa bakka bu’anis isaanis nama gadhee turan. Sana booda Omriin dhufe, innis warra kaan caalaa gadhee ture; sana booda Ahaab dhufe, innis warra isa dura turan hunda caalaa gadhee ture. Haaluma kanaan mootummaan sun itti fufe, hanga guutummaan isaa baduun dhabamutti.
TAM1897 Q1 41.3Garuu, Gooftaan yeroo hundumaa akka isaan isa tajaajilan gochuuf hamma danda’e yaalaa ture. Isaanitti raajota walitti aanan erge; irra deddeebi’ee moototaaf akka isa sodaataniifi isa tajaajilan waame. Yeroo gara guyyoota dhumaa Israa’el dhufnu, keessattuu Amoos fi Hoose’aan raagaan dubbatan. Amoos, Hoose’aa, fi Miikiyaas guyyoota dhumaa Israa’el keessatti Israa’eliif, fi Israa’elitti raagaan dubbatan. Haa ta’u malee, kan Miikiyaas muraasni qofti kallattiidhaan gosa kudhan ilaallata. Kan Amoos irra caalaan isaan ilaallata, akkasumas kan Hoose’aa irra caalaan isaan ilaallata. Amoos fi Hoose’aa irra caalaan, jechuunis guutummaan jechuun ni danda’ama, waa’ee Israa’el, fi waamicha Waaqayyo isa dhumaa kan Israa’el irra deebiin gara isaatti akka deebituu fi barbadeeffama guutuu irraa akka ooltuuf ture ilaallatu.
TAM1897 Q1 41.4Raagawwan sun hundi, fi seenaan Israa’el, Macaafa Qulqulluu keessa kan kaa’aman warra guyyoota dhuma seenaa addunyaa kanaa keessa jiraataniif akeekkachiisa ta’uufidha. Akkasumas, qajeelfamni Waaqayyoo warra guyyoota dhumaatiif achi jira—badiinsa dhugaa irraa akka oolaniif gara Waaqayyootti akka deebi’an. Sababni wantoonni sun achi kaa’amaniifis kanuma. Kanaafuu, Amoos fi Hoose’aa har’a, siif, anaaf, akkasumas nama addunyaa hundumaaf, akkuma guyyaa isaan itti barreessan ummata gosa kudhan sanaaf dhugaa yeroo sana turanitti, dhugaa yeroo ammaa dha.
TAM1897 Q1 41.5Amoos raagaan dubbate, lubni Beet-eel keessa ture immoo isaatti, “Asitti hin raagatin; kun mana mootichaati, masaraa mootichaatis; gara Yihuudaatti deemi,” jedheen. Innis deeme, Yerobi’aam isa lammaffaatti, Amoos waa’ee biyya sanaa hammeenya akka raagaa jiru, mooticha irrattis fincila akka barsiisaa jiru, akkasumas seefin Gooftaa hundumaa irratti akka kufu, biyyi sunis jechoota isaa hunda baachuu akka hin dandeenye itti hime.
TAM1897 Q1 41.6Amma gara kutaa barreeffamaa addaa sanaatti haa deebinu, Amoos 7:10-15 haa dubbisnu—
TAM1897 Q1 41.7Ergasii Amasiyaa lubni Beetʼeel akkana jedhee Yerobiʼaam mooticha Israaʼelitti ergaa tokko erge; Amoos garaa Israaʼel keessatti sitti malateera. Dubbii isaa hunda lafti iyyuu baachuu hin dandeessu. Amoos akkana jedheeraatii: “ ‘Yerobiʼaam goraadeedhaan duʼa; Israaʼelis dhugumaan boojiʼamee biyya isaatii ni fudhatama.’ ” Kana irratti Amasiyaan Amoosiin akkana jedhe; “Yaa ilaaltuu nana, sokki! Biyya Yihuudaatti deebiʼi. Achitti buddeena nyaadhu; raajiis dubbadhu. Sababii inni iddoo qulqulluu mootichaatii fi mana qulqullummaa mootummaa taʼeef ati lammata Beetʼeel keessatti raajii hin dubbatin.” Amoos immoo akkana jedhee Amasiyaaf deebise; Ani raajii yookaan ilma raajii miti; garuu ani tiksee fi eegduu muka harbuun ture. Waaqayyo garuu tika bushaayee keessaa na fuudhee, ‘Dhaqii saba koo Israaʼelitti raajii dubbadhu’ naan jedhe.
TAM1897 Q1 41.8Innis isaaniif raagaan dubbate; garuu hin dagatinaa, kunniin guyyoota dhumaa Israa’el turan. Garuu yeroo isaan Amoos biyya sana keessatti akka raaga hin dubbanne isa dhorkan, isa ari’anii, akkuma raajota hedduu isa dura turan ari’atanitti isas ari’atan, Waaqayyo Hoose’aa biyya Yihuudaa keessatti kaa’e; innis, biyya Yihuudaa, bakka lubni waaqeffannaa sobaa sun Amoosiin deemi jedhe sanatti argamuun, waa’ee Israa’el raaga dubbachuu danda’e, isaanis isa ari’uu fi waan barbaadan isa irratti gochuu hin dandeenye.
TAM1897 Q1 42.1Amma jecha tokko, dhimma kana guutummaatti yeroo irra deebiin ilaallu: Akka isin beektan, yeroo Saamu’eel irraa eegalee, moototni Israa’el ummata Waaqayyoo fi raajota ari’atanii, lubootas akka fedhii isaaniitti ajjeesaniiru. Kana kan godhan humnaafi hafuura kana gochuuf qaban irraa kan ka’edha. Garuu amma, Israa’el yoos gonkumaa mootii, mootummaa, yookiin bulchiinsa mataa ishee kan hin qabaatin ta’ee, kana gochuu dandeessii laata?—Lakki; gonkumaa hin danda’amu ture. Akka isin beektan, moototni Israa’el namoota Waaqayyoo fi raajota Gooftaatiif mootota saboota alagaa caalaa hammaatoo turan: kanaafuu, bakka moototni Israa’el fi Yihuudaa raajota Gooftaa guutummaatti miidhanitti, moototni saboota alagaa isaan kabajuun, isaan deeggaru turan.
TAM1897 Q1 42.2Hoose’aa, akkuman jedhachaa turetti, waa’ee kanaas raajii dubbateera. Amma maal akka inni waa’ee kanaa jedhu akka argitaniif, kitaaba Hoose’aa keessaa caqasoota muraasa isiniif nan dubbisa. Dura boqonnaa saglaffaa ilaalaa, jecha tokko yookaan lama qofa:—
TAM1897 Q1 42.3Isaan biyya Waaqayyoo keessatti hin hafan; Efreem gara Gibxitti deebiʼee Asoor keessatti nyaata xuraaʼe nyaata.
TAM1897 Q1 42.4Efreem gosa kudhan keessaa tokko ture; garuu maqaan kun asitti waliigala isaaniitiif fayyada. Gosi kudhan gara Asoor deeman; warra Asooritiin booji’aman. Haa ta’u malee, yeroo warra Asooritiin booji’amanitti, Waaqayyo ‘gara Gibxii ni deebi’u’ yeroo jedhu maal jechuu isaa?—Gibxiin gantummaa Waaqayyo irraa hamma danda’ametti nama fageessu agarsiisa. Dukkana guutummaatti kan Gibxii ta’e, bakka namoonni iddoo Waaqayyootti bulchanidha; bulchiinsi guutuun—mootummaan, namoonni, fi hundumtuu—Waaqayyoofi ummata isaa mormuudha; akkuma Israa’el biyya Gibxii keessa ta’anitti, balaawwan Gibxii irratti bu’uun Israa’el bilisoomuu isaa dura ture. Yeroo Waaqayyo asitti Efreem gara Gibxii akka deemu dubbatu, Asoor—mootummaan Asoor—isaan booji’ee fudhachaa jiraatus, kun kan agarsiisu isaan gantummaa guutuu keessa seenuuf murteessanii turuu isaaniiti, kanaafuu isaan “biyya Waaqayyoo” keessa jiraachuu hin dandeenye; sababni isaas jiraachuu hin barbaanne qofa ture.
TAM1897 Q1 42.5Waan Gooftaan Abraamiin jedhe ni yaadattu: “Biyya kee, saba keetii fi mana abbaa keetii dhiisiitii gara biyya ani si argisiisuu dhaqi.” Sana booda biyyi sun biyya Gooftaa ti. Yeroo inni Hoose’aadhaan Israa’el biyya Gooftaa keessa hin jiraatu jedhu, kun lafa xiqqoo naannoo Samaariyaa jiru sana jechuu miti; garuu lafa Abrahaamitti agarsiifameefi kan Waaqayyo ummata isaa yeroo Gibxii keessaa baase itti waame sana jechuudha. Biyya Gooftaa keessa hin jiraatan; sana booda Gibxi, jechuunis gantummaa guutuutu itti aana. Akka ani dubbisuun, kana caalaatti ni argitu.
TAM1897 Q1 42.6Isaan biyya Waaqayyoo keessatti hin hafan; Efreem gara Gibxitti deebiʼee Asoor keessatti nyaata xuraaʼe nyaata. Isaan dhibaayyuu daadhii wayinii Waaqayyoof hin dhibaafatan; yookaan aarsaan isaanii isa hin gammachiisu. Aarsaan akkasii akkuma buddeena warra gaddaa isaanitti taʼa; namni buddeena kana nyaatu hundinuu ni xuraaʼa. Nyaanni kun kanuma mataa isaanii taʼa; mana qulqullummaa Waaqayyoos ol hin seenu. Isin guyyaa ayyaana keessan murteeffameetti, guyyoota ayyaana Waaqayyoo sanatti maal hojjetu? Yoo isaan badiisa jalaa baʼan iyyuu Gibxi walitti isaan qabdi; Memfiis immoo isaan awwaala. Qabeenyi meetii isaanii sokorruudhaan liqimfama; dunkaana isaanii immoo qoraattiitu haguuga.
TAM1897 Q1 42.7Boqonnaa kurnaffaa:—
TAM1897 Q1 42.8Israaʼel muka wayinii dagaage ture; inni matuma isaatiif ija naqata. Akkuma iji isaa baayʼateen inni iddoo aarsaa hedduu ijaarrate; akkuma lafti isaa gabbatteen utubaawwan waaqeffannaa isaa miidhagfate. Garaan isaanii gowwoomsaadhaan guutameera; isaan amma yakka isaanii baadhachuu qabu. Waaqayyo iddoo aarsaa isaanii ni diiga; utubaawwan waaqeffannaa isaaniis ni barbadeessa. Ergasii isaan akkana jedhu; “Nu sababii Waaqayyoon sodaachuu didneef mootii hin qabnu.”
TAM1897 Q1 42.9Yeroo kanatti mootii hin qaban turan. Ajjeefamee ture, mootis kan hin jirre yeroo ture. Mootiin biraa bakka isaa hin buune ture. Garuu maal akka jedhu hubadhaa, “Ergasii isaan akkana jedhu … mootii hin qabnu.” Yeroo isaan mormii isaa didanii mooticha filatan, Gooftaan isaan isa akka didan isaanitti hime. “Hin taʼu! Nu mootii … feena.” Mootii qaba turanii?—Eeyyee; yeroonis kan isaan dirqamaan, “mootii hin qabnu.” jedhan ga’e. Garuu yeroo sanatti Gooftaan maal jedhe?
TAM1897 Q1 42.10Ergasii isaan akkana jedhu; “Nu sababii Waaqayyoon sodaachuu didneef mootii hin qabnu. Garuu utuu mootii qabaanne iyyuu inni silaa maal nuuf godha?” Isaan waan hedduu waadaa galu; kakuu sobaas seenanii walii galtee uummatu; kanaafuu seera dhabeeyyiin akkuma aramaa summii qabu kan lafa qotiisaa keessaatti latu. Namoonni Samaariyaa keessa jiraatan sababii waaqa tolfamaa fakkii jabbii kan Beet Aawwen keessaa sanaatiif sodaatu. Sabni ishee isheedhaaf booʼa. Luboonni ishee ejjitoonni warri ulfina isheetiin gammadan sunis sababii isheen isaan irraa boojiʼamteef ni booʼu.
TAM1897 Q1 42.11Boqonnaa kudha sadaffaa keessatti waan Gooftaan jedhu argattu. Caqasa saglaffaa:—
TAM1897 Q1 42.12Yaa Israa’el, ati of balleessiteetta; garuu gargaarsi kee ana keessa jira. Ani mootii kee nan ta’a. (hiika jecha jechaan KJV)
TAM1897 Q1 42.13Garuu isaan akkas ta’uu hin barbaanne. Kanaafuu, akkuma isin argitanitti, Gooftaan mootii isaanii kophaa ta’uu barbaade; isaan mootii isaanii ta’uu isaa akka hubatanii fi mootii biraa akka hin qabaanne barbaade. Akkuma isa inni caqasa itti aanutti jedhutti, “Ani aarii kootiin mootii siifan kenne; dheekkamsa kootiin immoo isa sirraa nan fudhadhe.” Kanaafuu, caqasa sana guutuutti nan dubbisa:—
TAM1897 Q1 42.14Ani mootii kee nan ta’a: kan biraa si oolchuu danda’u eessa jira? (hiika jecha jechaan KJV) Bulchitoonni kee warri magaalaa kee hunda keessaa kanneen ati, ‘Mootii fi ilmaan moototaa naaf kenni’ jettee kadhatte sun eessa jiru?
TAM1897 Q1 42.15Inni yeroo isaan, ‘Mootiituu nuuf bulchu nuuf kaa’aa’ jedhan sanatti isaan deebisa. Amma akkana jedha, ‘Yeroo sana mootii sana akka hin qabaanne nan morme, akkasumas rakkoon kun akka isin irra gahu isinitti himeera; amma immoo, mootii akka hin qabne ofii keessaniin amantan, garuu ofii keessan balleessitan. Ani mootii keessan nan ta’a; mootii keessan akkan ta’u naaf hayyamaa. ’ Amma boqonnaa kudha tokkoffaa, caqasa jalqabaa ilaalaa:—
TAM1897 Q1 42.16Israaʼel yeroo daaʼima turetti, ani isa nan jaalladhe; ani Gibxii ilma koo waameera.
TAM1897 Q1 43.1Maaliif asitti, bara dhuma Israa’elitti, waggaa kuma tokko erga Gibxiitii baasee booda, kana dubbata? Kun maaliif?
TAM1897 Q1 43.2Israaʼel yeroo daaʼima turetti, ani isa nan jaalladhe; ani Gibxii ilma koo waameera. Garuu hammuma ani itti deddeebiʼee isaan waamu, isaan narraa fagaachaa deeman. Isaan Baʼaaliif aarsaa dhiʼeessanii fakkiiwwaniif ixaana aarsan. Kan irree isaanii qabee Efreemin miillaan deemuu barsiise anuma; isaan garuu akka ani isaan fayyise hin hubanne. Ani funyoo gara laafina namaatiin, hidhaa jaalalaatiinis isaan nan harkise; ani morma isaanii irraa waanjoo fuudhee isaan sooruuf gadan jedhe. Isaan qalbii jijjiirrachuu waan didaniif Gibxitti hin deebiʼan; Asoor garuu isaan bulcha. Goraadeen magaalaawwan isaanii keessatti balaqqisa; raajota sobduu isaanii ni barbadeessa; karoora isaaniis ni fashaleessa. Sabni koo narraa deebiʼuuf kutateera. Yoo isaan Waaqa Waan Hundaa Olii waammatan iyyuu inni gonkumaa ol isaan hin qabu.
TAM1897 Q1 43.3Yeroo inni barbadaa’uuf jedhutti, Waaqayyo amma Israa’el irratti gaddata. Waamicha isa dhumaa kennaa jira: raagni isa dhumaas amma dhufa; kana waliin, yeroo kanattis, Hisqiyaas Yihuudaa keessatti bulchaa jira. Yeroo teessoo mootummaa irra gale, mootummaa sana haaromsuuf, akkasumas gantummaa Aahaaz irraa deebisuuf jalqabe. Yeroo inni mana qulqullummaa qulqulleessee, waan hundas sirreessee booda, ayyaana Faasikaa torban lamaa ayyaaneffatan. Garuu Ayyaana Faasikaa sana dura, Hisqiyaas ergamoota isaa saba kudhan hunda keessatti, warra irraa hafanitti erge, Ayyaana Faasikaa Yerusaalemitti akka dhufanii Waaqayyoo Raayyaa Waraanaa kabajuuf waamuuf; garuu seenaan akka jedhutti, ergamoota sana irratti qoosan, ittiis kolfanii tuffatan; Haa ta’u malee, “tuutni” Yisaakor, Zebuuloon, Niftaalem, fi kutaalee naannolee adda addaa irraa gara Yerusaalem ol ba’anii, Faasikaa kabajanii, Gooftaatti of dabalan. Yeroo namoonni kun gara Yerusaalem ol ba’anii ummata Yihuudaa gidduutti iddoo isaanii qabatan, yeroo sanuma mootichi Asoor ol ba’ee lafa qooda kudhan guutuu to’ate. Akkasumas, warri waamicha Hisqiyaasiin gara Yerusaalem ol ba’anii Waaqayyoof akka sagadan waamaman dhaggeeffatan, gara Asooritti booji’amuu irraa oolaniiru.
TAM1897 Q1 43.4Amma, Hisqiyaas kadhata isaa dhiyeessuu isaa dura, Hoose’aa kana barreessaa jira, Waaqayyo immoo waan ummanni raawwachuuf murteesseef gaddaa jira. Waan inni jedhu ilaalaa:—
TAM1897 Q1 43.5Kan irree isaanii qabee Efreemin miillaan deemuu barsiise anuma.
TAM1897 Q1 43.6Waaqayyo karaa sirrii akka deeman baay’ee waan yaadda’eef, harka isaaniitiin qabee isaan durse; garuu isaan harka isaanii duubatti harkifatan; karaa sanaan illee geggeeffamuu hin barbaanne. Haa ta’u malee, ammas isaan dhiisuu hin danda’u. Ilaa:—
TAM1897 Q1 43.7Yaa Efreem ani akkamiinan dandaʼee si dhiisa? Yaa Israaʼel ani akkamiinan dabarsee si kenna? Ani akkamiinan dandaʼee akka Adimaa si godha? Akkamiinan akka Zebooʼiim si godha? Garaan koo na keessatti geeddarameera; gara laafinni ani siif qabu guddateera. Ani dheekkamsa koo sodaachisaa sana gad hin dhiisu; yookaan ani deebiʼee Efreemin hin balleessu. Ani Waaqa malee nama miti; ani Isa Qulqulluu gidduu kee jiruu dha. Ani dheekkamsaan hin dhufu.
TAM1897 Q1 43.8Kanaafuu, murtii isaan irra gahuuf jedhu irraa of qusata. Waan inni Waaqa ta’eef, yeroo gahuun isaa dirqama ta’ellee, amma isaan irra hin buusu. Garuu ammas isaan mormaniiru; ammas karaa mataa isaaniitiin deeman. Bu’aan isaas 2 Mootota 17:5-8 irratti galmaa’eera:—
TAM1897 Q1 43.9Ergasiis mootichi Asoor guutummaa biyyattii weerare; Samaariyaattis duulee waggaa sadii marsee ishee qabate. Bara mootummaa Hoosheeʼaa keessa waggaa saglaffaatti mootiin Asoor Samaariyaa qabatee Israaʼeloota boojiʼee Asooritti geesse. Innis Halaa keessa, Goozaan keessa, cina Laga Haaboorii fi magaalaawwan Midiyaan keessa isaan qubachiise. Wanni kun hundinuu sababii Israaʼeloonni Waaqayyo Waaqa isaanii isa Gibxii humna Faraʼoon mooticha Gibxi jalaa isaan baase sanatti cubbuu hojjetaniif taʼe; isaan waaqota biraa waaqeffatanii waan saboonni Waaqayyo isaan duraa ariʼee baase sun hojjetan duukaa buʼanii barteewwan hamaa mootonni Israaʼel fidanii isaan barsiisan illee fudhatan.
TAM1897 Q1 43.10Sana booda gara caqasa kudha sadaffaatti isaan hordofa:—
TAM1897 Q1 43.11Waaqayyo akkana jedhee karaa raajotaatii fi ilaaltota isaa hundaatiin Israaʼelii fi Yihuudaa akeekkachiise; “Karaa keessan hamaa kana irraa deebiʼaa. Akkuma ajajawwan ani abbootii keessan ajaje hundaattii fi akkuma seera ani karaa garboota koo raajotaatiin isiniif erge sanaatti ajajaa fi seera koo eegaa.” Isaan immoo dhaggeeffachuu didanii akkuma abbootii isaanii kanneen Waaqayyo Waaqa isaanii amanuu didan sanaa mataa jabaatan. Isaan seeraa fi kakuu inni abbootii isaanii wajjin gale akkasumas akeekkachiisa inni isaaniif kenne illee fudhachuu didan. Isaan waaqota tolfamoo faayidaa hin qabne duukaa buʼanii isaanis faayidaa dhaban. Isaan utuma Waaqayyo, “Waan jarri hojjetan hin hojjetinaa” jedhee isaan ajajuu saboota ollaa isaanii duukaa buʼanii waan Waaqayyo hojjechuu isaan dhowwe ni hojjetan.
TAM1897 Q1 43.12Akkasitti gosti kudhan ni badaniiru. Hoose’aa yeroo waa’ee kanaa raajii dubbate akkana jedhe, “Yihuudaan ammas Waaqayyoo wajjin ni bulcha, qulqulloota wajjinis amanamaa dha” (hiika jecha jechaan KJV). Yihuudaan yeroo muraasaaf ammas dhaabbachuu danda’e. Hisqiyaas mootii ture; Minaaseen Hisqiyaas hordofe, mootummaa sana ammas gara gantummaatti deebise; ilmi isaas tarkaanfii isaa hordofe; Yosiyaas isa hordofee, mootummaa sana ammas haaresse; Yosiyaas erga ajjeefamee booda, mootummaan sun kallattiidhaan barbadaa’e. Yosiyaas booda namni Waaqayyoof sodaatu tokkollee hin turre. Yeroo Hisqiyaas illee, yeroo rakkooleen isaan irra ga’an hundi sababa amantaa dhabuu fi Waaqayyo irraa fagaachuu isaaniitiin ta’etti, isaan yeroo hundumaa Gibxii waamaa, Gibxii qabachaa, Gibxiin akka isaan oolchituuf, akka isaan gargaartuuf yaalaa turan.
TAM1897 Q1 43.13Amma garuu guyyoota boodaa Yihuudaa ilaalaa. Aahaaz mootii Asoor kan ta’e Tiglath-Pileser bira erguun, harka mootii Damaasqoo fi mootii Samaariyaa jalaa akka isa baraarsuuf gaafate. Tiglaat-Piileser akkas godhe; Damaasqoo to’atee, kanaanis Aahaaziin dhiphina jalaa baase. Aahaaz gibira isaaf kaffale, isa simachuuf gara Damaasqootti ol ba’ee, akkasumas akka nama bulchiinsa isaa jala jiru tokkootti isaaf sagade. Achitti iddoo aarsaa waaqeffannaa sanamootaa yeroo arge, kan isa fakkaatu akka hojjetamu taasisee, balbala mana qulqullummaa Gooftaa keessatti dhaabe. Kana akka warra Israa’el keessa jiran kaanii, ummata sana gara gantummaa keessa geesse.
TAM1897 Q1 43.14Yihuudaa keessatti Hisqiyaas Aahaaz bakka bu’e. Yeroo Hisqiyaas mootii ta’etti, bulchiinsa fi gibira Asoor jalaa bilisoomuu barbaade. Yihuudaa keessa gareen tokko kan Hisqiyaas waliin ta’ee, Asoor jalaa bilisoomuuuf murteesse ture. Gareen kun wanti kun hojjetamuuf karaa qofti gargaarsa Gibxii argachuu akka ta’e yaade. Yeroo sana Isaayyaas raajii dubbachaa ture, isaanis Gibxii fi Asoor irraa bilisoomuuf Waaqayyoo akka hirkatan itti hime. Sababni isaan itti cunqurfaman cubbuu Waaqayyo irratti raawwatan irraa kan ka’e ta’uu itti hime. Yaaliin isaanii gargaarsa Gibxii irraa argachuuf godhan bu’aa akka hin qabne itti hime; sababni isaas, Gibxiin isaan gargaaruu mannaa isaan cunqursiiftu, kanaafuu yaaliin gargaarsa Gibxii irraa argachuuf godhan cunqursaa caalu isaan irratti fida. Gibxiin isaan bilisoomsuu akka hin dandeenyes itti hime.
TAM1897 Q1 44.1Amma boqonnaa saddeettaffaa Isaayyaas ilaalaa. Kitaaba Isaayyaas keessatti waa’ee dhufuu Gooftaa fi dhufuu Gooftaa eeguu ilaalchisee, caqasni Macaafa Qulqulluu nuti baay’inaan itti fayyadamnu kami? Eessa arganna? Boqonnaan saddeettaffaan Isaayyaas waa’ee warra namoota hafuurota dubbisan bira dhaqan, warra hasaasan fi sagalee gad aanaan dubbatan—kunis amantii hafuuraa (Spiritualism) agarsiisa—kan dubbatu ta’uu isaa ni yaadattuu? Achitti kan jedhu, “Dhuga baʼumsa kana walitti qabsiisi; seera kanas barattoota koo gidduutti chaappaadhaan cufi. Waaqayyo mana Yaaqoob duraa fuula isaa dhokfate sana nan eeggadha. Ani isa nan amanadha.” Sana booda boqonnaan kun kan dhufaatii isaati?—Eeyyee. Boqonnaan kun kan dhufaatii Gooftaa illee ni ilaallataa?—Eeyyee.
TAM1897 Q1 44.2Amma booda, boqonnaa sana keessa maal akka jiru ilaalaa. Jalqaba boqonnaa kanaa, caqasa shanaffaa irraa eegalee, maal akka jiru ilaalaa.
TAM1897 Q1 44.3Waaqayyo ammas akkana jedhee natti dubbate: “Sabni kun bishaan Shilooʼaa kan suuta yaaʼu sana dhiisee Reziinii fi ilma Remaaliyaatti [kunis Asoorii fi Damaasqoo ture] gammadeeraatii; kanaafuu Gooftaan, lolaa guddaa kan laga Efraaxiis jechuunis mootii Asoor ulfina isaa hunda wajjin saba kanatti fida. Lolaan sunis guutee boʼoo isaa irra yaaʼee ededa isaa hunda irra dhangalaʼa. Lolaan sunis hamma morma gaʼutti guutee irra dhangalaʼee keessa darbuudhaan waan hundumaa haxaaʼee Yihuudaatti geessa. Yaa Amaanuʼel! Qoochoon isaa balʼifamee guutummaa biyya keetii ni haguuga.”
TAM1897 Q1 44.4Kun jireenya isaanii keessatti akkuma jedhameetti raawwatame. Mootiin Asoor ol ba’ee biyya guutuutti lolaan liqimse. Garuu, kun maaliif barreeffama keessatti fi bakka dhufaatiin Gooftaa itti eegamu, akkasumas waa’ee saba dhufaatii Gooftaa eeguu qabu ilaalchisee barreeffame? Sun iddoo sanatti kan barreeffame, fi gara yeroo keenyaatti kan dhufameef, rakkooleen, dhiphinnii fi burjaajiin biyya guutuu fi saboota hunda irratti akka dhufan, akka lolaa dhangala’anii morma ga’anii bal’ina lafaa akka guutan, namoonnis akkamitti akka jalaa ba’an akka hin beekne, namoota bara keenya keessa jiran hundaaf agarsiisuufidha. Kanaafidha kutaaleen barreeffamaa kun warra Gooftaa eeggannuuf kan dhufame. Itti fufnee haa dubbisnu, haa ilaallu.
TAM1897 Q1 44.5“Yaa saboota, walitti qabamaa” (hiika jecha jechaan KJV); burkutaaʼaa! Isin warri biyya fagoo jirtan hundi dhaggeeffadhaa. Waraanaaf hidhadhaa; taʼus burkutaaʼaa! Waraanaaf hidhadhaa; taʼus burkutaaʼaa! Mariʼadhaa; garuu faayidaa hin qabu; karoorfadhaa; garuu fiixaan hin baʼu; Waaqni nu wajjin jiraatii. Waaqayyo harka isaa jabaa sanaan natti dubbatee akka ani karaa saba kanaa irra hin deemneef akkana jedhee na akeekkachiiseeraatii: Isin waan uummanni kun fincila jedhu hundaan fincila hin jedhinaa; waan isaan sodaatan hin sodaatinaa; hin raafaminaa.
TAM1897 Q1 44.6Yeroo amma kanatti, yeroo dhufaatiin Gooftaa eegamuutti, yeroon akkanaa jiraa? Walii isaanii ta’aa jiru sodaa fi jeequmsi isaan irra waan jiruufi? Rakkooleen biyya irra waan dhufaa jiran irraa kan ka’e? Waan akkasii bakka tokkottuu arginaa? Isin keessaa kan argate jiraa?—Eeyyee, dhuguma argitaniittu! Warri Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa ta’an malee eenyullee kana argeeraa?—Dhugumatti, yoo garaagarummaan jiraachuu danda’e, namni hundi jechuun ni danda’ama Adveentistoota caalaa ifatti ni arga. Garuu ni mul’ata; kun ifa gahaadha. Isaanis walitti makamaniiru, garee fi gartuu ta’uun of hidhuun, of qopheessaa jiru. Maaluf of qopheessaa jiru? Maaltu dhufaa jira?—Ni caccabsamu. Yoos maaliif of qopheessaa jiru?—Caccabsamuu. Haa ta’u malee, isaan akkasitti hin yaadan; garuu badiisa dhufu irraa of ittisuuf of qopheessaa jiru. Yaaliin isaan badiisa irraa of oolchuuf godhan garuu, wanticha caalaatti gadi fageessa, akkasumas barbadaa’iinsaa fi caccabuutti isaan caalaatti dhiyeessa.
TAM1897 Q1 44.7Kan isin akka qulqulluutti ilaaluu qabdan Waaqayyoo Waan Hunda Dandaʼu tokkicha; kan isin sodaachuu qabdan isuma; kan isin hollachuufii qabdanis isuma. Inni iddoo qulqulluu taʼa; manneen Israaʼel lamaaniif garuu inni dhagaa nama gufachiisu, kattaa nama kuffisu taʼa. Saba Yerusaalemitti garuu inni kiyyoo fi futtaasaa taʼa. Hedduun isaanii ni gufatu; isaan kufanii caccabu; futtaasaa seenanii qabamu. Dhuga baʼumsa kana walitti qabsiisi; seera kanas barattoota koo gidduutti chaappaadhaan cufi. Waaqayyo mana Yaaqoob duraa fuula isaa dhokfate sana nan eeggadha. Ani isa nan amanadha. Anii fi ijoolleen Waaqayyo naa kenne kunoo ti. Nu Israaʼel keessatti Waaqayyoo Waan Hunda Dandaʼu kan Tulluu Xiyoon irra jiraatu sanaaf mallattoo fi fakkeenya.
TAM1897 Q1 44.8Kun hanga dhufaatii Gooftaatti kan ga’u ta’uun isaa ifa dha. Kun jajjabina ummata Gooftaa simataniif kennamuudha. Garuu, yeroo Asoor Yihuudaa cunqursaa turetti rakkoolee maaliif kaasa? Sababni isaas, kun ifatti kan agarsiisu, yeroo dhufaatii Gooftaatti biyya guutuu irratti rakkooleen akkamii akka jiraatan fi ummata hunda akka rakkisanidha. Yaaliin Yihuudaan balaawwan kanneen jalaa baqachuufi isaan irraa of bilisoomsuuf taasise, yaalii namoonni ummata Waaqayyoo ta’uu isaanii himatan balaawwan dhufan jalaa of oolchuuf godhan wajjin sirriitti wal fakkaata.
TAM1897 Q1 44.9Waaqayyo yeroo hundumaa ni waama: Asoor irratti hin hirkatinaa; Gibxii irrattis hin hirkatinaa; garuu abdii keessan Gooftaatti qofa hirkadhaa. Asooriif dugda keessan itti garagalchaa: kun sirriidha. Garuu Asoor jalaa baqachuuf Gibxii hin deeminaa. Gooftaa barbaadaa. Gara Gibxiitti hin deeminaa; gara Gooftaatti deemaa. garaa keessan guutuun Gooftaa yeroo argattan, rakkoo fi cunqursaa Asoor irraa dhufu kana hunda irraa ni bilisa baatu. Waa’ee kanaa jechoota muraasa. Boqonnaan 30ffaan Isaayyaas iccitii kanaa nutti hima.
TAM1897 Q1 45.1Waaqayyo akkana jedha: Ijoollee fincilan, kanneen karoora karoora koo hin taʼin duukaa buʼan, kanneen fedhii kootiin alatti walii galtee uuman, kanneen cubbuu irratti cubbuu dabalaniif wayyoo; kanneen utuu anaan hin mariʼatin Gibxitti gad buʼan, kanneen gaaddisa Gibxi daʼoof, eegumsa Faraʼoon immoo gargaarsaaf abdataniif wayyoo. Eegumsi Faraʼoon garuu qaanii isinitti taʼa; gaaddisni Gibxis salphina isinitti fida. Caqasa 1-3.
TAM1897 Q1 45.2Ergamtoonni isaa waliigaltee raawwachuuf gara Gibxii dhufan. Yeroo Yihuudaan ergamoota gara Gibxii erge, Gibxiin ergamoota sanaan qaana’e.
TAM1897 Q1 45.3Isaan yoo Zooʼaan keessatti qondaaltota qabaatan iyyuu, yoo ergamoonni isaaniis Haanees gaʼan iyyuu, tokkoon tokkoon isaanii sababii uummata isaan hin fayyadne kanneen qaanii fi salphina malee gargaarsa yookaan buʼaa hin kennine sanaatiif ni qaaneffamu. Raajii waaʼee bineensota Negeeb dubbatame: Ergamoonni qabeenya isaanii harreetti, meeshaa isaanii gaalatti feʼatanii biyya leenci kormii fi leenci dhalaan, bofti summii qabuu fi bofti darbatamu jiraatan, lafa rakkinaa fi dhiphinaan guute keessa baʼanii gara biyya homaa hin fayyadnee gara Gibxi kan gargaarsi ishee gonkumaa buʼaa hin qabne sanaa dhaqu. Kanaafuu ani, “Raʼaab, kan homaa hin fayyadne” jedhee ishee nan waama. Caqasa 4-7.
TAM1897 Q1 45.4Amma kun dhimma keenya irraa kan fagaatu akka hin taane akka argitaniif, gara dhugaa ba’umsa Adoolessa 5, 1896 barreeffameetti deebi’ee akkanatti nan dubbisa:—
TAM1897 Q1 45.5Akeekkachiisni Dubbii Waaqayyootiin ijoollee Israa’eliif kenname, isaan qofaaf osoo hin taane, warra lafa irra jiraatan hundaaf ture. Akkas jedhee isaaniin, “Iyyoo ijoollee finciltootaaf, ... kan gorsa fudhatan, garuu ana irraa miti; kan of haguugan, garuu Hafuura koo irraa miti, cubbuu irratti cubbuu dabaluuf; kan deeman Gara Gibxii gadi bu’uuf, garuu afaan koo irraa hin gaafanne; humna Fara’ooniin of jabeessuuf, fi gaaddisa Gibxii amanuuf.” jedha. Yoo Gooftaan dur yeroo rakkoo keessa turan gorsa isaa barbaaduu dagataniif ummata isaa ceepha’e, har’a ammoo ummanni isaa karaa isaanii akka ibsuuf ifa calaqqisaa Aduu Qajeelummaa irratti hirkachuu mannaa, yeroo qormaataa fi rakkinaa isa irraa garagalanii namoota akkuma isaanii dogoggoranii fi dandeettii hin qabne irraa gargaarsa yoo barbaadan, inni hin mufatuu laata? Jabinni keenya eessa jira? Namoota akkuma keenya humna hin qabnee fi gargaarsa irratti hirkatan keessa jiraa? Isaanis akkuma keenya Waaqayyoo irraa qajeelfama barbaadu? Kiristoos akkana jedha, “Ana malee homaa gochuu hin dandeessan;” innis yeroo rakkoo hundatti gargaarsa yeroo sanaa ta’ee Hafuura Qulqulluu nuuf qopheesseera.
TAM1897 Q1 45.6Garuu, rakkoolee bara darbee, kan duula siyaasaatiin furamtu jedhamee yaadame keessatti, Adveentistoonni Guyyaa Torbaffaa illee amanamummaa isaanii Waaqayyoof qaban irraa haalaan fagaatanii, dhimmoota siyaasaa to’achuuf, filannoo too’achuuf, fi wantoota haala barbaadanitti fiduuf yaaluudhaan duula sana keessatti hirmaatanii turan. Maaliif?—Biyyi rakkoolee isaan dhufaa jiru jedhanii mirkanaa’oo turan keessaa akka baatu gargaaruuf. Dhugumatti, rakkooleen biyya irra dhufaa jiru. Garuu, Adveentistoonni Guyyaa Torbaffaa hojii akkasii tokkoof garee ta’anii of hiriiru? Asoor irraa haa bilisooman; Asooris ta’e Gibxii irraa bilisoomanii gara Waaqayyootti haa dhufan. Kun qofti fayyina. Kun qofti bilisummaa, yeroo sana, amma, yookaan bara baraan.