Gibxii fi Israa’el

TAM1897 Q1 20.8Lallabni Kamisa galgala, Bitootessa 4, 1897 kenname General Conference Bulletin, Kurmaana Tokkoffaa, 1897, Jild. 2, Lakk. 1, fuula 20-26 irratti maxxanfame.

TAM1897 Q1 20.9Barumsi keenya inni jalqabaa madda mootummaa, hundeeffama isa jalqabaa seenaa keessatti nu barsiise. Barumsi keenya inni lammaffaa fakkeenya jalqabaa wal-gargar ba’uu waldaa fi mootummaa seenaa keessatti nu barsiise. Yeroo sana durii, Gooftaan wal-gargar ba’uun waldaa fi mootummaa gidduu jiru hammam guutuu ta’uu akka qabu ifatti agarsiise. Nuti har’a galgala lamaan isaaniituu, hanga isaan biyya tokko keessatti deebi’anii wal arganitti, hordofuu qabna.

TAM1897 Q1 20.10Naamruud ilma Kuushi ture; Kuushi biyya Itoophiyaa keessa jiraata ture; Kuushi ilma Haam ture; Gibxiinis biyya Haam turte. Akkasumatti hidda dhaloota Naamruud kallattiin gara Gibxii geessina; fakkeenya isaa illee gara Gibxii geessuu dandeenya. Naamruud namicha jalqabaa gonfoo mootummaa kaa’ate, maqaa mootichaa fudhatee aangoo isaa mirkaneesse ta’us, garuu Gibxii keessatti fakkeenyi Naamruud kun sadarkaa hundaan guutummaatti hordofamee, guutummaatti hundeeffame.

TAM1897 Q1 20.11Gibxii keessatti hanga yeroo Naamruud booda mootichi hin turre; hanga inni iddoo fi aangoo mootummaa humnaan fudhatee booda. Sababni isaas, akkuma yaadattan, yeroo Naamruud kana godhe, Waaqayyoo, ilaalcha ummanni Waaqayyoof qabu, fi beekumsa isaan isa irratti qaban mormuun ture. Yeroo sanatti ummanni wanta kana keessatti Naamruud iddoo Waaqayyoo fudhachaa akka jiru beeka ture; maqaan isaas ilaalcha yeroo sana gocha sana ilaalchisee babal’ate agarsiisa. Gibxii keessattis adeemsi walfakkaataan hordofamaa ture. Galmeewwan Gibxii akka mirkaneessanitti, bulchitoonni Gibxii warri jalqabaa waaqoliidha, itti aanan immoo walakkaa-waaqolii, jechuunis walakkaa waaqoliiti; isaan boodas mootota dhugaa kan namoota turan.

TAM1897 Q1 20.12Kanaafuu, biyya sana keessatti adeemsi isaa kan Shine’aar keessaa wajjin tokkuma ta’uu isaa ni argitu. Gibxii keessatti mootichi beekaa fi ifatti, gama isaatiin, ummataaf bakka waaqaa bu’ee ture. Ummanni akkasitti isa ilaala ture. Aduun waaqa ture; mootichi Gibxii ilma aduu ture. Inni ummataaf waaqa ture. Ummanni hafuura isaa irratti jiraata ture. Inni hafuura jireenyaa isaanii ture. Hafuura isaanii isa irraa argatu turan. Isaan biratti inni “Jireenya kennu, kan akka aduu bara baraa” ture. (Ilaali “Empires of the Bible,” boqonnaa 7, kutaa 27, 38, 43, 44, 49, 64, 71-83, 96, 102; boqonnaa 14, kutaa 15, 16.) Kanaafuu Gibxii keessatti mootichi bakka bu’aa waaqichaa yookaan isa bakka bu’ee bulchu qofa hin turre; inni qaama waaqaa ture. Jireenyi waaqaa mootii keessa jiraata, mootii irraas gara ummataatti dhufa ture. Kanaafuu mootichi ummataaf jireenya ture, sababni isaas isa keessatti waaqni guddaan hunda keessa jiru, aduun, bakka bu’ee mul’ata ture. Amalli waaqaa inni mootichi ummataaf hin bakka buune tokkollee hin jiru. Sirni mootummaa fi bulchiinsaa Gibxii durii akkas ture.

TAM1897 Q1 21.1Amma gara biyya Kaldootaatti deebi’aa, yeroo Waaqayyo akkuma barnoota darbe keessatti dubbisne waldaa mootummaa irraa addaan baase, yeroo Abrahaamitti, “Biyya kee, saba keetii fi mana abbaa keetii dhiisiitii gara biyya ani si argisiisuu dhaqi.” jedhe. Akkasumas yaadadhaa, Waaqayyo lafa sana Abrahaamiif hanga inni firoota isaa warra dhumaa irraa adda ba’utti hin agarsiisne. Abrahaam jalqaba biyya isaa irraa; lammaffaa, mana abbaa isaa irraa; sadaffaa, firoota isaa irraa adda ba’e. Waaqayyo lafa sana Abrahaamiif kan agarsiise erga Luut gara sulula Sodoomii deemee booda qofa ture. Uumama 13:14, 15. Waamichi Waaqayyoo Abrahaam irratti erga raawwatamee, innis guutummaatti—onnee, lubbuu fi waan hundaan—biyya isaa irraa, mana abbaa isaa fi firoota isaa hundumaa irraa adda bahee, bakka Waaqayyo isa dhaabuu barbaade sanatti erga dhaabbatee booda, Waaqayyo akkana isaan jedhe, “Iddoo amma jirtu kanaa ija kee ol fudhadhuutii gara kaabaa fi kibbaa, gara baʼa biiftuutii fi lixa biiftuu ilaali. Anis biyya ati argitu kana hunda bara baraan siʼii fi sanyii keetiif nan kenna.” Akka dhaala bara baraan ta’utti nan kenna.

TAM1897 Q1 21.2Amma isin gaafadha, yeroo Waaqayyo Abrahaamitti ija isaa ol kaasee akka ilaalu itti hime, Abrahaam ija isaa osoo Waaqayyo hin himin ol kaasee kan inni arguu danda’u caalaa argeeraa?

TAM1897 Q1 21.3(Walga’ii) Eeyyee.

TAM1897 Q1 21.4Kanaafuu, waan tokko arge, kan yoo Waaqayyo akka inni ilaalu isa hin himne ta’e arguu hin dandeenye ture. Yeroo Waaqayyo ija isaa ol kaasee akka ilaalu itti hime, wanti inni arge lafa Waaqayyo isaaf waadaa seene ture. Yeroo sanatti Waaqayyo lafa waadaa sana isaaf agarsiise, innis biyya Waaqayyo isa waame sana ture. Yeroo sanatti isaaf hin kenne, “lafa taakkuu tokkittii illee biyya sana keessatti hin kennineef; garuu Waaqni akka Abrahaamii fi sanyii isaa warra isaan booddeetiif biyya sana akkuma qabeenyaatti kennuuf waadaa galeef.” Innis gara biyya samii sanaatti bara baraan ilaale; biyya magaalaa hundee qabdu, kan ijaaraafi uumaan ishee Waaqayyo ta’e. Achitti “waadaa akka inni dhaaltuu addunyaa taʼu kenname sana” ture; Abrahaamis kana “qajeelummaa amantiitiin” fudhate. Sana booda, yeroo Waaqayyo Abrahaamiin achi akka ilaalu, fi akka isaafi sanyii isaatiif qabeenya bara baraatiif kennu itti hime, maal arge? addunyaa?

TAM1897 Q1 21.5(Sagaleewwan) Inni addunyaa dhufu arge.

TAM1897 Q1 21.6Sunis biyya yeroo sanaa eegalee isaaf taateedha. “Erga kan Kiristoos taatanii yoos isin sanyii Abrahaam; akka waadaattis dhaaltota.” Sun biyya keessaniifi kan kooti. Wayyoo! Namni biyya biraa kamiyyuu wajjin quufu, yookaan gara biyya biraa kamiyyuu hawwatu, yookaan biyya biraa kamiyyuuf jaalala qabu, yaada dhiphoo fi guutummaatti kan hin malle akkamii qabaachuu akka qabu yaadaa. Namni tokko ija isaa biyya Waaqayyo isaaf agarsiisee fi gara isaa isa waamu sana irratti qabaatee, akkamitti akkas gochuu danda’a!

TAM1897 Q1 21.7Abrahaam du’e. Yisihaaq jiraatee du’e. Yaaqoobii fi maatiin isaa gara Gibxii geeffaman, akkuma Gooftaan Abrahaamiin, “sanyiin kee biyya kan isaa hin taʼin keessatti alagaa taʼee” jedhetti; biyyi sunis Gibxii turte. Amma sirriitti yaadaa. Jecha Waaqayyo waa’ee Gibxii nuuf jedhe kana hin dagatinaa, kun barumsa dhufuuf ni fayyada. Biyyi isaan keessatti keessummaa ta’anii Waaqayyoof tajaajilan Gibxii turte. Isaan achi keessa waggoota dhibbootaaf—biyya kan isaanii hin turretti—jiraatan. Akkasumas yaadadhaa, Gibxiin sun kan nuti ibsine sana turte, kan mootichi bakka Waaqayyootti ture, akkasumas uummataaf waaqa ture.

TAM1897 Q1 21.8Waldaa kana yeroo gabaabaaf caalaatti haa ilaallu, Waaqayyo isa waliin maal akka hojjechaa ture haa hubannu. Halkan kana kaartaa biyyattii agarsiisu fuula keenya dura jira. Kunoo biyya Kaldootaa, bakka Abraam irraa waamame; achiis gara Mesophotaamiyaa, Kaaraan, bakka abbaan isaa du’etti ol ba’e. Achitti mana abbaa isaa irraa adda ba’e, sana booda gara biyya Loot irraa adda itti ba’etti seene.

TAM1897 Q1 21.9Yeroo Abraam biyya kana keessa turetti, saboonni Bahaa gara dhihaatti, hanga daangaa Gibxii, duula gochuun seenaan barreeffame. Garuu yeroo Israa’el gara Gibxii deeme, yookaan yeroo sana dura xiqqoo, Mootummaan Gibxii biyya Bahaa kana hunda irratti babal’atee ture. Mootummaan Gibxii guutummaa Gibxii irraa ka’ee hanga biyya Itoophiyaatti, daangaa kibbaa fi lixaa Eeshiyaa Xiqqaatii hanga Arimeeniyaa, Asoor, fi Shine’aaritti babal’ate; kanaafuu Mootummaan Gibxii naannoo bahaa guutuu, addunyaa yeroo sana beekamtu haguuge. Mootummaan Gibxii, bara isaatti, akkuma mootummaan Roomaa bara isaa ture, yookaan saba biroo isa booda dhufan kamiyyuu addunyaalessaa ture.

TAM1897 Q1 21.10Amma, seenaan Baha irraa kan jalqabame yoo ta’u, moototni biyyoota kanaas naannoo dhihaa guutuutti, hanga daangaa Gibxii illee, lolaan mo’achaa osoo jiranuu, Waaqayyo beekumsi Waaqa dhugaa saboota achiin deddeebi’an gidduutti akka jiraatuuf, biyya Kana’aan keessatti waldaa isaa hundeesse. Yeroo mootummaan Gibxii biyya kana guutuu babal’atee, teessoon mootummaa addunyaas magaalaa guddoo Gibxii ta’etti, Waaqayyo ummata isaa gara Gibxii geesse; kunis ergamootaafi bulchitoonni ummatoota hundaa, biyyoota kanneen hunda irraa gara mataa mootummaa isaanii kan Gibxii turetti yeroo darbu, ummata Waaqayyoo wajjin wal akka qunnaman gochuuf ture.

TAM1897 Q1 21.11Gibxii keessatti, Gooftaan ummata isaa Gooshen, karaa ummatawwan waaqolii tolfamoo waaqeffatan kanneenii fi magaalaa muummee Gibxii gidduu jiruutti dhaabe; kunis akka ummanni, ergamtoonnii fi bulchitoonni isaanii Gooshen, lafa ummata Waaqayyootiin jiraatamu keessa darbuun, xiyyeeffannaan isaanii gara Waaqa dhugaatti akka deebi’uuf ture.

TAM1897 Q1 22.1Gibxii keessattis Yoosef teessoo mootummaa bira ture, kanaafuu ergamtoonni Gibxii dhufan Yoosef, isa beekumsa Waaqa dhugaa isaaniif kennu, argachuu dirqama itti ture. Erga Yoosef du’ee booda, beekumsi Yoosefii fi dhiibbaan isaa hanga Museetti magaalaa guddittii Gibxii keessatti ture. Sana booda Museenis masaraa keessa teessoo mootummaa bira ture. Akkuma Yoosef bira qofa osoo hin taane; garuu Museenis tarkaanfii jalqabaa teessoo mootummaa irra dhaabbate, sababni isaas ilma intala Fara’oon ture. Intalli Fara’oon haadha manaa Fara’oon turte; Museenis ilma intala Fara’oon waan ta’eef, dachaan dhaalaa seera qabeessa teessoo mootummaa ture. Haati manaa Fara’oon intala isaa yoo hin taane turte, ilmi isheen jalqaba guddifatte dhaaltuu teessoo mootummaa ta’a ture. Ammas, Fara’oon haadha manaa biraa yoo qabaatee fi ijoollee biroo yoo hin qabaanne, intalli isaa dhaaltuu teessoo mootummaa ta’a turte. Garuu yeroo intalli Fara’oon haadha manaa Fara’oon taate, sana booda ilmi isheen guddifatte dhaaltuu teessoo mootummaa dachaa ta’e. Mirgi dhaaltummaa teessoo mootummaa Gibxii, kan yeroo sana teessoo mootummaa addunyaa ture, irratti qabuuf mormiin hin turre.

TAM1897 Q1 22.2Yeroo sanatti mootichi Gibxii umuriin isaa gara waggaa saddeettamaatti ture, kanaafuu Musee fi iddoo isaa kan mootummaa isaaf seeraan lamaan malu, akkasumas aangoo guutuu Mootummaa Gibxii kan addunyaa guutuu haguugee ture qabachuu gidduutti yeroo gabaabaan qofatu ture. Yeroo sanatti immoo, yeroon waadaa Waaqayyo Abrahaamiif kakate dhiyaatee ture; Museenis waadaa sana amane, kanaafuu beekaa guutummaatti teessoo mootummaa fi aangoo fi ulfina Gibxii hundumaa dide—inni “ilma intala Faraʼoon jedhamee waamamuu … dide.”

TAM1897 Q1 22.3Museen yeroon waadaa kan Waaqayyo Abrahaamiif kakate dhiyaachuu isaa amane. Akkasumas, amanuu fi dhiisuu keenya irratti murteessuun wayya; sababni isaas yoo dhugumaan akka amannu mirkanaa’e, amantii Museen itti qabu keessatti caalaatti waan arginuuf. Hojii Ergamootaa 7:17 ilaalaa—

TAM1897 Q1 22.4Yeroon waadaa Waaqayyo Abrahaamiif kakate yeroo dhihaatetti (hiika jecha jechaan KJV), baayʼinni saba keenyaa Gibxi keessatti akka malee guddate.

TAM1897 Q1 22.5Yeroo Museen dhalatetti, Fara’oon ummanni akka hin baay’annee fi humna guddaa qabaatee biyya sana keessaa ba’uu hin dandeenyeef jecha isaan balleessuuf yaade. Qabxiin jiru, Gibxiin Yihuudoota akka ummata alagaatti qofa osoo hin taane, ummata alagaa baay’ee—hidhamtoota biyyoota biroo irraa gara Gibxii fidamanii turan—qabdi turte. Kanaafuu yeroo sanatti, ummata Gibxii keessaa harki sadaffaan kan turan alagoota turan. Jechi afaan Ibraayisxii kan ummanni baay’ate jedhu, akka kanniisotaa yookaan qurxummiiwwanii “tuulaman” agarsiisa. Yeroo Fara’oon ummanni akkas baay’inaan babal’achaa jiru, fi biyyi sunis dabalataan namoota alagaatiin guutamtee jirtu arge, isaan fincilaan biyya sana fudhatanii biyyattii gadhiisanii deemu jedhee sodaate.

TAM1897 Q1 22.6Wanti biraa kanaaf sababa ta’e, yeroo Israa’el Gibxii keessa turte; yeroo Impaayeriin Gibxii Baha guutuu to’annoo jala qabutti, humna mootummaan guutummaa impaayerichaa aduu qofa akka waaqeffatan dirqisiisuuf yaalii cimaa taasisee ture. Akaakuuwwan adda addaa waaqeffannaa aduu mootummaa sana keessa babal’atee ture, garuu humna mootummaa hundaan yaaliin godhame kan ture, akaakuu waaqeffannaa aduu kanneen biroo hunda dhorkuudhaan, aduu qullaa samii irra jiru yookaan fakkii aduu fuuldura isaanii jiru qofa akka waaqeffatamu gochuuf ture. Amma, Israa’el, dhugumatti, ajaja sana hin kabajne. Isaan aduu hin waaqeffanne. Isaan dhugaa Waaqayyootiif dhaabbataniiru, gochi isaaniis kun wanta yeroo sanatti sammuu mootii kanaa keessa ture ture. Mootiin biroo tajaajila aduu dirqisiisuuf yaalee ture; garuu mootichi kun yeroo dhufu, wanti sun sammuu isaa keessa ture, akkasumas bu’uura inni ittiin yaaduu danda’u ture, innis, yoo ummanni kun carraa argate, biyyaa ba’uun dursa kan fudhatan ta’uu isaanii ture.

TAM1897 Q1 22.7Amma yeroo sana galmeen jiru kan agarsiisu “ummanni guddatee baay’ate” qofa osoo hin taane, “yeroon waadaa Waaqayyo Abrahaamitti kakate dhiyaate” kan jedhudha. Waaqayyo Abrahaamitti waadaa maal kakate? Waadaan Waaqayyo Abrahaamitti kakate maali ture?—Biyya inni arge isaaf kennuuf. Biyyi sun kam ture?

TAM1897 Q1 22.8(Sagaleewwan) Addunyaa.

TAM1897 Q1 22.9Addunyaa kam?

TAM1897 Q1 22.10Addunyaa dhufu.

TAM1897 Q1 22.11Kun jecha Isxifaanos ti: “Yeroon waadaa kan Waaqayyo Abrahaamiif kakate dhiyaate.” Dhiyaateeraa? Ni amantaa? Yeroon Waaqayyo lafa sana kan inni Abrahaamitti agarsiise isaaf kennuuf dhihaateera jettanii amantanii? “Abrahaamiif” jedha. Warri kaan achi ni jiraatu, garuu kan jedhu Abrahaamiifidha. Abrahaam malee nama biraatiif miti; garuu Abrahaam fi sanyii isaatiif. “Katabbiin Qulqulluun, akka waan nama hedduuf dubbatameetti, ‘Sanyiiwwan’ hin jedhu; garuu akka waan nama tokkoof dubbatameetti, ‘Sanyii keetiif’ jedha; innis Kiristoos.”

TAM1897 Q1 22.12Yeroon waadaa sanaa dhiyaatee turee, yeroo Waaqayyo lafa sana kan inni Abrahaamiif agarsiise Abrahaam fi Kiristoosiif kennuuf? Duraan kana yaaddanii beektu moo hin yaadne jedhee isin hin gaafadhu. Waan inni jedhu ni amantuu fi hin amantuun gaafadha. Ani isiniif ibsuuf hin yaalu. Yeroo tokko amannee, waan inni jedhu waan ta’eef ibsamuu hin barbaadu. Isin, caqasoota kana hin ilaaliin illee, beekumsa Macaafa Qulqulluu qabdan irraa kan ka’e, Waaqayyo waadaa kana yeroo hundumaa Abrahaam fi sanyii isaatiif akka kenne ni beektu. Gonkumaa sanyiif Abrahaam malee miti. Gonkumaa Abrahaam sanyii malee miti,—akkasumas “sanyiiwwaniif” osoo hin taane, sanyii keetiif. Yoos, yeroon waadaa sana Abrahaamiif kennuuf dhihaate, eenyuuf bira dhufe?—Kiristoosiif. Akkamitti Abrahaamiif dhufa ture?—Kiristoosiin.

TAM1897 Q1 22.13S. H. Lane.—Yeroo waadaan Yisihaaqii fi Yaaqoobiif irra deebi’ame, jechi fayyadame tokkicha hin turree?

TAM1897 Q1 22.14Eeyyee. Yeroo hundumaa tokkuma ture.

TAM1897 Q1 22.15S. H. Lane.—Yoos gaaffiin jiru, ibsa Isxifaanos guutuuf Abrahaam dirqama achi jiraachuun isaa barbaachisaa turee?

TAM1897 Q1 23.1Eeyyee, sababni isaas yeroo hundumaa, “Siif, sanyii keetiifis,” jedha. Garuu caqasoonni biroo kanneen kana mirkaneessan ni dhufu.

TAM1897 Q1 23.2Amma jecha tokko qofa. Yaaqoob Gibxii keessatti du’e, gara biyya sanaatti geeffamee achitti awwaalame. Yoosef Gibxii keessatti du’e, garuu, “Na hin awwaalinaa; biyya sana keessattillee na hin awwaalinaa,” jedhe. Yoosef akka isaan isa gara Falasxiin, bakka Yaaqoob itti geeffamee awwaalame, geessan hin barbaanne. Yoosef, “Waaqayyo isin daawwata,” jedhe. Reeffa koo kunuunsaa, yeroo Waaqayyo isin daawwatu immoo, anas wajjin fudhattanii ba’aa. Lafee koos wajjin baasaa. Isaanis akkasuma godhan. Yeroo isaan biyya sana ga’an, biyyi Waaqayyo waadaa Abrahaamitti kenne isa kam ture?

TAM1897 Q1 23.3(Walga’ii) Addunyaa dhufu.

TAM1897 Q1 23.4Yoosef addunyaa kanarra awwaalamee jiraachuuf takkaa akka hin yaanne hin argituu?

TAM1897 Q1 23.5Karaa biraatiin kana ilaalaa. Jechi jiru, “yeroon waadaa Waaqayyo Abrahaamiif kakate dhiyaateera.” Waaqayyo lafa inni isaaf agarsiise, akka dhaala bara baraatti isaaf kennuuf kakatee ture. Garuu Abrahaam amma du’ee ture, waggoota dhibbaan lakkaa’amaniifis du’ee ture. Yoos, akkamitti Waaqayyo yeroo inni du’ee jirutti lafa sana Abrahaamiif kenna? Ifatti, gochuu hin danda’u ture. Kanaafuu, akkuma Waaqayyo Abrahaamiif lafa sana akka kennuuf kakate; yeroon Waaqayyo Abrahaamiif kakate sun amma dhihaate; akkasumas Abrahaam amma du’ee waan jiruuf, yeroo inni du’ee jiru lafti sun isaaf kennamuu akka hin dandeenye ifa dha; akkasumas yeroon Abrahaam du’aa ka’ee, Waaqayyo lafa dhaala bara baraatiif isaaf kennuuf kakate sana isaaf kennuuf dhihaatee akka ture ifa ta’eera. Kana irraa ka’uun, Yoosef maaliif qaamni isaa akka kan Yaaqoob biyya Kana’aan keessatti awwaalamu hin hayyamne hin hubattu? Dhugaan jiru, Yoosef yeroon Waaqayyo Abrahaamitti biyya sana kennuuf kakate dhiyaachuu isaa amana ture, akkasumas Abrahaam wajjin dhaala sana keessa seenuu eegaa ture.

TAM1897 Q1 23.6(Sagalee) Waadaan sun waadaa Waaqayyo Abrahaamiif kutaa kudha shanaffaa Kitaaba Uumamaa keessatti ka’e sana hin ibsuu?

TAM1897 Q1 23.7Eeyyee, sirriitti isa kanuma, Waaqayyo haa galateeffamu. Kanaafuu, Yoosef ni du’e, Gibxii keessatti reeffi isaa akka hin tortorre qorichaan dibamee, saanduqa keessa kaa’ame. Yeroo Israa’el Gibxii irraa ba’an, lafee Yoosef waggoota afurtamaaf gammoojjii keessa isaan waliin geeffame; yeroo sana hunda reeffi Yoosef isaan bira, ija isaanii duratti, guyyaadhaa guyyaatti ture, amantaa dhabuu isaaniitiifis komii ture.

TAM1897 Q1 23.8Ani akka argeetti, namoonni baay’een caqasa haasaa Isxifaanos sana dubbisuun, waan inni jedhu amanuu mannaa, waadaa Waaqayyo Abrahaamiif godhee fi lafa isa agarsiise isaaf kennuuf kakate sana ilaaluu mannaa, karaa kanaa fi achiitiin hiiku. Garuu isin lafti Waaqayyo Abrahaamitti agarsiise addunyaa, addunyaa kana osoo hin taane, addunyaa dhufu ta’uu isaa irratti waliigaltaniirtanii? Sun biyya Waaqayyo isaaf kennuuf kakateedha; sunis biyya inni eeggachaa tureedha. Sun biyya magaalaa inni eeggachaa ture qabduudha, kan ijaaraan ishee fi uumaan ishee Waaqayyo ta’e. Innis carraa gara biyya durii, kan irraa ba’eetti deebi’uu hin yaadu ture.

TAM1897 Q1 23.9Yeroo hundumaa kakaan Waaqayyoo lafa sana Abrahaamii fi sanyii isaatiif kennuuf ture. Waaqayyo yeroo irraa baase, isin “sanyiiwwan” jedhaa itti hin dabaliinaa; Waaqayyo yeroo irraa baase, isin “s” itti hin dabaliinaa. “Katabbiin Qulqulluun, akka waan nama hedduuf dubbatameetti, ‘Sanyiiwwan’ hin jedhu; garuu akka waan nama tokkoof dubbatameetti, ‘Sanyii keetiif’ jedha; innis Kiristoos.” Isaan baay’een turan, kun dhugaadha. Miiliyoona sadii Gibxii keessaa bahan, garuu isaan kun warra Waaqayyo yeroo inni, “Siif, fi sanyii keetiif,” jedhe waa’ee isaanii dubbachaa ture miti; kun kan “akka waan nama tokkoof,” fi “innis Kiristoos” ture. Kana ni hubattu? Yeroo jechoota, “Siif, fi sanyii keetiif” jedhan dubbistu, yaada kee keessatti baay’inni Israa’el akka hin seenne godhi. Yeroo Waaqayyo “s” sana irraa kute, nuti gonkumaa achitti galchuu hin qabnu. Yaada keenya keessattillee kana achitti galchuu hin qabnu. Sanyiin eenyu ture?—Kiristoos. Yeroo inni, “Siif, fi sanyii keetiif” jedhu, atiifi an karaa biraatiin dubbisuu hin qabnu, garuu akka kanaatti: ‘Siifii Kiristoosiif akka qabeenya bara baraatti nan kenna.’ Kiristoos malee, nama biraa kamiyyuu achitti galchuu hin qabnu, karaa Kiristoos yoo ta’e malee. Siifii Kiristoosiif nan kenna.

TAM1897 Q1 23.10Isxifaanos akkana jedha, “Yeroon waadaa Waaqayyo Abrahaamiif kakate dhiyaateera.” Isxifaanos kana Macaafa Qulqulluu irraa argate. Ani akka isin hubattan nan barbaada, kun yeroo sana Isxifaanosiif qofa hafuura qulqulluudhaan kaka’umsa addaa kennameef akka hin taane, garuu hunduu duraanuu Macaafa Qulqulluu keessa kan ture ta’uu isaa, akkasumas Hafuurri Qulqulluun namoota kanneeniif karaa Isxifaanos, wantoota inni duraan Macaafa Qulqulluu keessaa dubbise yaadachiisuudhaan kenne. Maaloo boqonnaa ja’affaa Kitaaba Ba’uu irraa banadhaa. Kun barreeffama qulqulluu keessatti baay’ee ifa waan ta’eef, hiika biraa itti kennuun ergaa isaa dhabamsiisuun hin danda’amu. Kun yeroo bilisummaa Israa’el ti, Waaqayyo immoo kana raawwachuuf ture. Ba’uu 6:1-5—

TAM1897 Q1 23.11Waaqayyos Museedhaan, “Amma waan ani Faraʼoon irratti hojjedhu ati ni argita: sababii irree koo jabaa sanaatiif mootichi gad isaan dhiisa; sababii irree koo jabaa sanaatiifis mootichi biyya isaa keessaa isaan ariʼa” jedhe. Waaqni ammas Museedhaan akkana jedhe; Ani Waaqayyo. Ani akka Waaqa Waan Hunda Dandaʼuuttan Abrahaamitti, Yisihaaqittii fi Yaaqoobitti mulʼadhe; garuu maqaa koo Waaqayyoon isaanitti of hin beeksifne. Akkasumas ani biyya Kanaʼaan lafa isaan akka alagaatti keessa jiraattan sana isaanii kennuuf jedhee isaan wajjin kakuu galeera. Kana irrattis, ani aaduu saba Israaʼel kanneen warra Gibxiin garboomfaman sanaa dhagaʼee kakuu koo yaadadheera.

TAM1897 Q1 23.12Kakuun isaa maali ture?—Biyya sana isaaniif kennuu. Biyyi sun maal bakka bu’a ture? Maali ture?—Biyyi sun, addunyaa, kan Gooftaan Abrahaamiif agarsiise, akkasumas qabeenya bara baraatiif isaaf kennuuf kakateedha.

TAM1897 Q1 24.1(Sagaleewwan) Addunyaa dhufu.

TAM1897 Q1 24.2Amma inni, “kakuu koo yaadadheera.” jedha. Kun maal agarsiisa? “kakuu koo yaadadheera.” Ni dagatee turee?—Lakki; garuu yeroon waan inni waadaa seene raawwachuuf amma ga’uu isaa agarsiisa. Akka isin yaadattan, kitaaba Mul’ata keessaa boqonnaa kudha saddeettaffaa keessatti akkas jedha:—

TAM1897 Q1 24.3Sagalee biraas samii irraa nan dhagaʼe; innis akkana jedha: ‘Yaa saba ko, isin akka cubbuu ishee keessatti hin hirmaanneef, balaa ishee irra gaʼus akka hin qoodanneef, kottaa ishee keessaa baʼaa;’ cubbuun ishee hamma samiitti ol tuulameeraatii; Waaqnis yakka ishee yaadateera. Akkuma isheen kennitetti isinis isheef kennaa; akkuma hojii isheettis dachaa lama godhaatii isheef deebisaa. Xoofoo isheen itti bulbultettis dachaa lama godhaatii isheef bulbulaa. Hammuma isheen ulfina ofii kennitee qananii guddaadhaan jiraatte sana, qixxeedhuma isaa dhiphinaa fi gadda isheef kennaa. Isheenis garaa ishee keessatti, ‘Ani akka mootittii tokkootti nan taaʼa; ani haadha hiyyeessaa miti; gonkumaas hin gaddu’ jettee of jajji. Kanaafuu dhaʼichi garaa garaa jechuunis, duuti, gaddii fi beelli guyyuma tokkotti ishee irra ni gaʼa. Waaqni Gooftaan isheetti murteessu sun waan jabaa taʼeef, isheen ibiddaan ni gubamti.

TAM1897 Q1 24.4Yeroo Waaqayyo cubbuu ishee yaadate, yeroon isheen itti murtaa’u ga’eera. Yeroo inni kakuu isaa yaadate, yeroon akkamii ga’e?—Yeroon waan kakate raawwachuuf ga’eera. Garuu kakuun Abrahaam, Yisihaaq, fi Yaaqoob wajjin ture maaliidha?—Biyya sana akka dhaala bara baraatti isaaniif kennuuf, akkasumas isaaniifii sanyii isaaniitiif kennuuf ture. Sanyiin sun eenyu ture?—Kiristoos.

TAM1897 Q1 24.5Kanaafuu saba Israaʼeliin akkana jedhi: Ani Waaqayyo; waanjoo warra Gibxi jalaa isin nan baasa; ani garbummaa isaanii jalaa isin nan baasa; irree diriiraa fi murtii jabaadhaanis isin nan fura. Ani akka saba ofii kootti isin fudhadha; Waaqa keessan nan taʼa. Yeroo sana isin akka ani Waaqayyo Waaqa keessan kan waanjoo warra Gibxi jalaa isin baase taʼe ni beektu.

TAM1897 Q1 24.6Yoo Israa’el kana amanan, waliigaltee Siinaa irratti godhan sana gochuun isaan irra jiraatee laata? Guutummaatti Isaan Gibxii keessaa osoo hin baasin dura, akkana jedhe, Ani Waaqayyo keessan nan ta’a, isinis ummata koo ni taatu. Ani Waaqayyo akka ta’e ni beektu.

TAM1897 Q1 24.7Ani biyya isan Abrahaamiif, Yisihaaqii fi Yaaqoobiif kennuuf harka koo ol qabadhee kakadhe sanatti isin nan galcha. Dhaala godhees isiniif kenna. Ani Waaqayyo.

TAM1897 Q1 24.8“Yeroon waadaa kan Waaqayyo Abrahaamiif kakate dhiyaate.” Biyya ani siif kennuuf kakadhetti sin galcha. Yoos waadaan sun maali? Waaqayyo Israa’el biyya kamitti galchuu barbaade? Biyyi isaaniif jiru kam ture?—Addunyaa dhufuuti. Amma kana hunda ibsuuf hin yaalin. Anaaf ibsi isaa hin jiru. Wanti jechi jedhu jira, anis nan amana. Ibsuun isa hin barbaachisu. Kan barbaachisu amanuu qofa. Lakki, ofiif illee ibsuuf hin yaalin. Yoo isiniif haaraa ta’e, yoo yaada biraa waa’ee isaa qabaattan, kana waliin wal simsiisuuf hin yaalinaa. Hunda isaanii dhiisaa, kun maal akka jedhu ilaalaa.

TAM1897 Q1 24.9Ammas nan gaafadha. Lafti Waaqayyo Abrahaam, Yisihaaq fi Yaaqoobiif kennuuf kakate kamtu ture?

TAM1897 Q1 24.10(Waldaan) Addunyaa dhufu.

TAM1897 Q1 24.11Sana irratti cichuu dandeessuu? Yeroo muraasa dura sun sirrii akka ta’e irratti waliigaltanii turtan. Amma garuu sababa lubbuu keenyaatiif irraa duubatti hin deebinu.

TAM1897 Q1 24.12(Sagalee) Fayyinni isaaniif dhufa turee?

TAM1897 Q1 24.13Eeyyee; fayyinsi isaan bira ga’a ture. Fayyinsi addunyaa bira ga’a ture. Wanti sun hundi ni dhufa ture. Garuu akka taatee hin turre, karaa biraatiin dhufa ture. Addunyaan muuxannoo amma qaburraa adda ta’e ni qabaatti turte. Yeroo nuti muuxannoo isaan qaban ilaallee, kanuma Waaqayyo gara isaatti isaan waame jennee yaannu, isa dabarsina. Isaan muuxannoo sodaachisaa sana kan qaban, waan Waaqayyo gara isaatti isaan waame hin amanneefi. Obboloota koo, yoo isiniifi an har’a wantoota yeroo sana Israa’el duratti dhiyaatan akkuma isaan ilaalan ilaalle, nutis amma akkuma Israa’el yeroo sana godhe goona. Israa’el yeroo sana waan Waaqayyo isaaniif qabu hin argine, kanaafuu waan inni isaaniif qabu hin arganne. Amma yoo isiniifi an wantoota kanneen keessatti waan Israa’el argite caalaa hin argine, nutis waan Israa’el argatte caalaa hin argannu. Akkuma nuti wantoota kanneen akka Israa’elitti ilaallu, nutis har’a akkuma Israa’el yeroo sana godhe ni goona.

TAM1897 Q1 24.14Wangeelli isaanitti lallabame nuttis lallabameeraatii; garuu dubbiin lallabame sun waan amantii isaaniitiin wal hin fudhanneef warra dhagaʼan sanaaf faayidaa tokko illee hin kennine. Kanaaf waadaan boqonnaa isaatti galuu sun amma iyyuu waan jiruuf isin keessaa namni kam iyyuu utuu boqonnaa sanatti hin galin akka hin hafne of haa eeggannu.

TAM1897 Q1 24.15Kun amma nu warra dhageenyu keessatti amantiidhaan walitti makamee nuuf bu’aa qabaataa? Muuxannoon Israa’el nu keessatti irra deebi’amee akka hin jiraanne Waaqayyo nu haa eegu. Kun kan nu duratti dhiyaate, akka nuti irraa miliqnuufiifidha.

TAM1897 Q1 24.16Waan isaan Waaqayyoof amanuu dhabuun hin argine haa ilaallu. Waan Waaqayyo isaaniif qaba ture haa ilaallu, akkasumas akkuma isaanii waan jiru ilaaluu fi akkuma isaanii argachuu dadhabuu mannaa, isa argachuuf haa tarkaanfannu.

TAM1897 Q1 24.17Boqonnaa kudha shanaffaa kitaaba Ba’uu ilaalaa, achittis ifatti isiniif ibsamee argattu. Yeroo Israa’el Gibxii keessaa ba’ee Galaana Diimaa ce’etti, caqasa 13ffaa keessatti jechoota kana argattu:—

TAM1897 Q1 24.18Ati saba furte sana, jaalala kee hin geeddaramneen geggeessita. Jabina keetiinis gara iddoo jireenya keetii qulqulluutti isaan qajeelchita.

TAM1897 Q1 24.19Boqonnaan kun faaruu Museeti. Warri Gaara Xiyoon irra dhaabbatanii, bineensa sanaafi fakkii isaa fi lakkoofsa maqaa isaa irratti injifatan, faaruu Musee faaru. Faaruu isa sanaan fakkeeffame miti. Faaruu isa fakkaatu miti. Garuu isaan faaruu Musee faaru. Boqonnaan kudha shanaffaan Kitaaba Ba’uu sun faaruu keenyadha.

TAM1897 Q1 24.20Waaqayyo eessa isaan geessuuf yaade?—“Iddoo jireenyaa isaa qulqulluutti.” Iddoon jireenyaa qulqulluun sun eessa ture?

TAM1897 Q1 24.21(Walga’ii) “magaalaa hundee qabdu kan Waaqni ijaaree fi tolche.”

TAM1897 Q1 24.22Dabalataanis. “Saboonni dhagaʼanii hollatu; muddamsuunis saba Filisxeem qabate.”

TAM1897 Q1 24.23E. J. Waggoner.—Eeyyee, akkas ta’eera.

TAM1897 Q1 24.24Dhugumatti akkas ta’e. Yeroo isaan daangaa sana bira ga’an, bulchitoonni Edoom ni rifatan. “bulchitoota Moʼaabis naasuutu qabata; warri Kanaʼaanis bishaanuma taʼu.” Jiraattota sana maal ta’uu qaba ture?

TAM1897 Q1 25.1(Sagaleewwan) Isaan ni baqatu turan.

TAM1897 Q1 25.2E. J. Waggoner.—Isaan durayyuu godhaniiru.

TAM1897 Q1 25.3Akkuma achi ga’an, Israa’el, “Biyya keessan keessa akka darbannu nuuf heyyamtuu?” jedhee gaafate. Isaan hoo maal jedhan?—“Lakki, yaa gooftaa.” Biyya isaanii irra akka miila kaa’an isaaniif hin heyyamamne. Garuu utuu isaan Galaana Diimaa irraa kallattiidhaan hanga daangaa Edoomitti deemanii jiraatan, Edoomiin guutuun hanga isaan darbaniitti rifatee utuu hin socho’in ni dhaabata ture. O Israa’el, hanga ammaatti, Israa’el sun achitti maal akka dhabde hin hubanne. Obboloota koo, Israa’el achitti maal akka dhabde yeroo hubannu, kun kaka’umsa humna Waaqayyoo fidu nuuf kenna, nutis ni amanna.

TAM1897 Q1 25.4sodaa fi abdii kutachuun isaan irra buʼa. Yaa Waaqayyo, hamma sabni kee darbutti, hamma sabni ati bitatte sun darbutti jabina harka keetiitiin isaan akkuma dhagaa calʼisu.

TAM1897 Q1 25.5Maal isaanitti gochuuf deema? “ati gara tulluu dhaala keetiitti … ol galchitee isaan dhaabda.” Dhaalli eenyuuti?—Kan Gooftaati. Garuu “Bara durii Waaqni yeroo baayʼee fi karaa adda addaatiin raajotaan abbootii keenyatti dubbatee ture; bara dhumaa kana keessa garuu Ilma isaa kan inni dhaaltuu waan hundumaa godhee muudeen nutti dubbate.” Israa’el eenyutu geggeessaa ture?—Waaqayyo. Gara maaliitti?—“Gara dhaala keetiitti;” kan keenya miti—kan keeti. “Erga kan Kiristoos taatanii yoos isin sanyii Abrahaam; akka waadaattis dhaaltota.” “Dhaala keeti, Waaqayyo.” Kun qofti miti. “Yaa Waaqayyo, ati gara tulluu dhaala keetiitti, gara lafa iddoo jireenya keetii godhachuuf tolfatteetti … ol galchitee isaan dhaabda.” Kun qofti miti. “yaa Gooftaa ati gara iddoo qulqulluu harki kee hundeesseetti.” Iddoo qulqullummaa kamtuu kan harka Waaqayyootiin hundeeffame?

TAM1897 Q1 25.6(Sagaleewwan) Iddoo qulqulluu isa dhugaati.

TAM1897 Q1 25.7Dhugumatti akkasuma. “Waan nu dubbannu keessaa ijoon kana: Nu luba ol aanaa samii irra karaa mirga teessoo Isa Ulfina Qabeessa Samii keessaa sanaa taaʼe akkasii qabna. Innis iddoo qulqullummaa fi dunkaana isa dhugaa kan utuu namaan hin taʼin Gooftaadhaan dhaabame keessa tajaajila.” Kun cuunfaa haasaa keenya har’a galgalaati, mitii? Bakka Waaqayyo Israa’elin geessuu barbaade achuma ture. Garuu isaan hin arganne. Ni argituu? Bakka inni nu geessuu barbaadu achuma san.

TAM1897 Q1 25.8Kun iddoo Waaqayyo yeroo sana Israa’el geessuu barbaade akka ta’e ni argituu? Yoo akkas ta’e, iddoo Israa’el irraa hafe sana dhaquuf qophaa’oo taatu. Garuu yoo kun iddoo qulqullummaa lafaa kan namaan ijaarame akka ta’e yaaddan, sunuma Israa’el arge ture, isuma sanas isin ni argitu. Israa’elis biyya sana hin seenne, isinis hin seenan. Waan Israa’el arge caalaa arguu qabna, yoo kana ta’uu baate, iddoo Israa’el irra ga’e caalaa fagoo gonkumaa hin deemnu. Garuu Israa’el maaliif waan arge caalaa hin argine?—Hin amanne. Garuu atiifi ani amma waan Israa’el yeroo sana hin amanne amanuu qabna, yoo kana hin taane waan Israa’el dhabde gonkumaa hin argannu. Garuu yoo waan Israa’el hin amanne amanne, sana booda dhaala Israa’el itti hin seenne, dunkaana Israa’el itti hin seenne, mana qulqulluu Waaqayyoo, gara magaalaa hundee qabdu kan Ijaaraafi Tolchaan ishee Waaqayyo ta’e sanaatti ni galfamna.

TAM1897 Q1 25.9Caqasa kudha saddeet: “Waaqayyo baraa baraatti mo’a.” Inni mataan isaa isaan irratti mo’uu barbaada; ammaan booda Fara’oon isaan irratti hin mo’u; Naamruudis isaan hin bulchu; waaqolii tolfamoo kanneen waaqeffatanis isaan hin bulchan; namoonni finciltoonni kunis isaan hin bulchan. Waaqayyo Israa’el gara lafa eebba qabuutti geessuun, achitti bara baraan isaan irratti mo’uu barbaade, garuu isaan hin beekne. Wayyoo, Gooftaa amanuu dhabuun maal isaan dhabsiise! Wayyoo, waggoota kana hunda maal nuti dhabne! Sababni isaas, akkuman bor galgala isiniif dubbisu, utuu Gooftaa amannee qofa ta’e, durumaa achi turre. Waaqayyo akkas jedha, dhugaas ni ta’a. Halkan kana dunkaana kana keessa jiraachuu hin qabnu turre. Dhugumaan as jiraachuu hin qabnu turre, sababni isaas addunyaa kana keessa jiraachuu hin qabnu turre. Haa ta’u malee, addunyaa keessa waan jirruuf, kun iddoo keenya. Garuu nuti gonkumaa addunyaa keessa ta’uu hin qabnu turre. Bara dheeraa dura Mootummaa Waaqayyoo keessa ta’uu qabna turre. Kun dhugaa dha, obboloota koo. Waa’ee yaada tokkoo sana qofa irratti, Macaafni Qulqulluun waan nuti sa’aatii biraa asitti baasuu dandeenyu caalaa qaba.

TAM1897 Q1 25.10Amma Museen kana hunda amane. Yeroon waadaan itti guutamu dhihaatee akka jiru amane. Garuu, inni dhiyootti teessoo mootummaa Gibxii qabachuuf ture. Mooti ta’uuf ture. Bulchuuf ture; aangoo kantiibaa yookiin barreessaa magaalaa kamiyyuu caalu qabaachuuf ture. Inni mootummaa qofa osoo hin taane, impeeriyemii; impeeriyemii addunyaa bulchuuf ture, kunis mirga isaa ture. Mirga dachaan kan isaa ture. Aangoof dorgomuu hin qabu ture. Ofumaan isaaf kan dhufu ture, mirga isaas kan mormu hin turre. Teessoo mootummaatiif tarkaanfii tokko qofa isaaf hafe; hanga Fara’oon kun du’utti qofa, umuriin isaas gara waggaa dhibbaatti dhiyaatee ture. Sana booda Museen kun mootii addunyaa ni ta’a ture, sababni isaas Impeeriyaan Gibxii addunyaa maratti babal’atee ture.

TAM1897 Q1 25.11Yeroo sanatti Israa’elittis haalli ulfaataa ture. Israa’el ni cunqurfamte, ni ari’amte, akkasumas iddoo suphee itti tolchanitti dirqisiifamtee hojjechaa turte. Museen akkas jechuu danda’a ture: ‘Amma saba keenya ni cunqurfamaa jiru; ni ari’amaa jiru; sababa Waaqayyoo isaaniitiif ni dhiphachaa jiru; garuu yeroo dheeraa hin turu, sababni isaas Fara’oon umuriin isaa waggaa dhibbaatti siqa, kana booda dheeraa hin jiraatu. Sana booda ani haaromsa nan fidha. Mootummaa kana nan sirreessa. Sirriitti nan bulcha. Akka Fara’oonota hamoo kanneenii miti. Waaqayyotti nan amana. Ani Kiristaana dha; Kiristaana waanan ta’eefis bulchuuf caalaatti gahumsa qaba.’ Akkasumas inni ba’aa isaanii irraa kaasuu qofa osoo hin taane, aangoo isaaniif kennuu fi ummata Waaqayyootiin addunyaa bulchuu ni danda’a ture. Karaan hin banamne turee? Teessoo mootummaatiif tarkaanfii tokko qofa ture, tarkaanfiin sunis dhiyootti fudhatamuu qaba ture. Garuu, Kiristaanni sun haala akkasii keessatti maal akka hojjete haa ilaallu. Kitaaba Ibroota boqonnaa 11 banaa. Sirriitti ilaalaa, of eeggannoodhaan dubbisaa, akkasumas maal akka jedhu hubadhaa. Caqasa 24ffaa:—

TAM1897 Q1 26.1Museen yeroo guddatetti ilma intala Faraʼoon jedhamee waamamuu amantiidhaan dide.

TAM1897 Q1 26.2Ilma intala Fara’oon jedhamuu diduun isaa maal jechuudha?—Mootii ta’uu diduu jechuudha. Teessoon achi jira ture. Gara isaatti tarkaanfiin tokko qofatu ture. Garuu, achi ol ba’ee teessoo irra taa’uu mannaa, gad bu’e. Teessoo mootummaa Gibxii, akkasumas qabeenyaafi gammachuu Gibxii hundumaa duubatti dhiisee, gara biyya biraatti fuula isaa naannesse; sababni isaas yeroon Waaqayyo ummata isaa biyya sana keessaa baasee gara biyya biraatti waamu ga’ee ture. Museen Yesuus Kiristoositti amane, kanaafuu waldaan Kiristaanaafi mootummaan adda ta’uu qabu jedhee amane. Kanaafuu mootummaa irraa adda ba’ee, guutummaa garaa isaatiin waldaa Kiristaanaa cinaa dhaabbate. Waaqayyo akkuma abbaa isaa Abrahaam jalqaba biyya isaa keessaa waame, isaas biyya kana keessaa waame. Garuu kun qofti miti. Dhaggeeffadhaa: “Gammachuu Gibxiitiin yeroo gabaabaaf gammaduu irra saba Waaqaa wajjin dhiphachuu filate?” (jechoota Jones, hiika jecha jechaan)

TAM1897 Q1 26.3(Walga’ii) Cubbuu.

TAM1897 Q1 26.4Cubbuu? Inni dhaalaa teessoo mootummaa ture. Yoos, maaliidha kan inni sammuu isaa teessoo mootummaa Gibxii, humnaafi gammachuu addunyaa, akkasumas mootummoota addunyaa irratti gochuun ture? Maaliidha ture?—Cubbuu. Akkas jedhaa?

TAM1897 Q1 26.5(Sagaleewwan) Eeyyee.

TAM1897 Q1 26.6Kana ni amantuu?

TAM1897 Q1 26.7(Sagaleewwan) Eeyyee.

TAM1897 Q1 26.8Yeroo sana Israa’eliif cubbuu turee?

TAM1897 Q1 26.9(Sagaleewwan) Eeyyee.

TAM1897 Q1 26.10Amma hoo maalidha?

TAM1897 Q1 26.11(Sagaleewwan) Cubbuu.

TAM1897 Q1 26.12Obboloota, Macaafa Qulqulluu keessa wantoota tokko tokko kan nuti irratti yaaduu qabnu jiru. “Inni gammachuu cubbuutiin yeroo gabaabaaf gammaduu irra saba Waaqaa wajjin dhiphachuu filate.” Garuu, gammachuun asitti eerame—gammachuu cubbuu—dhugumatti gammachuu Gibxii; gammachuu mootii Gibxii ta’uu, mootummaa lafaa keessatti aangoo qabaachuu, fi ummata biroo bulchuu ta’uu isaa hin dagatinaa. Kun hundi dhaloota dhugaatiin, mirga dhaaltummaatiin isaaf kan dhufu ture. Ofii isaa kaadhimamaa godhachuun yookaan sagalee gaafachuun isa hin barbaachisne ture. Uumamaan isaaf kan dhufaa jiru ture. Galmeen akkana jedha, inni gammachuuwwan kana hunda fudhatee ittiin gammaduun, gammachuuwwan cubbuu ittiin gammaduu ta’a ture. Garuu inni sana dhiise. Maaliif?—“Kiristoosiif jedhee salphachuu akka qabeenya Gibxi caalaa gatii guddaa qabuutti fudhate.”

TAM1897 Q1 26.13Kiristoos mootummaa fi teessoo Gibxii ilaalchisee eessa ture? Kiristoos Gibxii wajjin tokko turee?—Lakki. Museen Kiristoos fi teessoo Gibxii lamaanuu qabaachuu danda’aa turee?

TAM1897 Q1 26.14(Sagaleewwan) Lakki.

TAM1897 Q1 26.15Garuu teessoon mootummaa Gibxii akkuma baalli mukarraa kufu isaaf ofumaan dhufaa ture. Inni aangoo argachuuf qabsoo gochuun isa hin barbaachisne. Maqaa isaa kaadhimsiisuuf illee hin barbaachisne.

TAM1897 Q1 26.16A. F. Ballenger.—Yookaan iyyata dhiyeessuuf.

TAM1897 Q1 26.17Lakki. Iyyata isaa pirezidaantiif dhiyeessuuf bakka bu’aa argachuun illee isa hin barbaachisne.

TAM1897 Q1 26.18Haala sana irra deebi’aa ilaalaa. Gibxiin teessoo ishee, gammachuu fi qabeenya ishee waliin, akkuma baalli mukarraa harca’u uumamaan gara isaatti kufaa jirti, carraaqqii dhuunfaa isaa tokko malee. Wanti inni gochuu qabu hundi harka wal qabatee taa’uu qofa ture, hanga mootichi dulloominaan du’utti, sana booda hundinuu kan isaa ta’a. Haa ta’u malee, inni teessoo mootummaa Gibxii irra taa’uu mannaa, Kiristoos wajjin ta’uu fi salphina isaa fudhachuu filate. Akkasumas, Kiristoos wajjin ta’uuf, teessoo mootummaa fi qabeenyaafi gammachuu Gibxii hunda duubatti dhiisuu akka qabu addatti yaadadhaa.

TAM1897 Q1 26.19Amma, ani kana keessa galche, yookaan ofii kootii uume, hin jedhinaa. Waan dubbiin jedhu ilaalaa, hundinuu achi keessa jiraachuu isaa ni argitu. Dhugumaan achi hin jiru?

TAM1897 Q1 26.20(Sagaleewwan) Eeyyee.

TAM1897 Q1 26.21Kana irra deebinee haa dubbisnu, ammaaf yeroon cufuuf ga’eera; bor galgala immoo waa’ee Israa’el irra deebinee ni qo’anna:—

TAM1897 Q1 26.22Museen yeroo guddatetti ilma intala Faraʼoon jedhamee waamamuu amantiidhaan dide. Inni gammachuu cubbuutiin yeroo gabaabaaf gammaduu irra saba Waaqaa wajjin dhiphachuu filate. Inni waan badhaasa isaa of duratti ilaaleef, Kiristoosiif jedhee salphachuu akka qabeenya Gibxi caalaa gatii guddaa qabuutti fudhate.

TAM1897 Q1 26.23“Yeroon waadaa Waaqayyo Abrahaamiif kakate dhiyaate,” badhaasa eebbifamaa isaaf kennuuf. Museen kana amanee, mootummaa sana irraa of adda baasee, teessoo mootummaa duubatti dhiisee, humna, gammachuu fi ulfina Gibxii hunda caalaa salphina Kiristoos filate. Akkasumas, salphina Kiristoos keessatti hirmaataa ta’uuf, kana hunda duubatti dhiisuun akka irra ture hin dagatinaa.