Baabilonii fi Gibxii keessaa

TAM1897 Q1 45.8Lallaba Wiixata galgala, Bitootessa 15, 1897 kenname General Conference Bulletin, Kurmaana Jalqabaa, 1897, Jildii 2, Lakk. 1, fuula 45-54 irratti maxxanfame.

TAM1897 Q1 45.9Barumsa keenya kaleessa galgala keessatti, seenaa Yihuudaan keessatti iddoo rakkooleen Asoor biyyattii akka lolaatti guutanii turan irra geenye. Isaan irraa baqachuu barbaadanii turan, Gooftaanis akka isaan irraa isaan oolchuuf, guutummaa onnee isaaniitiin akka isa barbaadan isaan waamaa ture. Isaan walitti hidhata, gamtaa fi Gibxii waliin walii galtee uumuun of oolchuuf yaalaa turan.

TAM1897 Q1 45.10Haalli kunis hanga jireenya Hisqiyaasitti yeroo gargaarsi guutuun Gibxii irraa dhufu sababa inni akkas barbaadeef osoo hin taane, haala jiruun guutummaatti dhooramutti itti fufe. Mootiin Asoorii gidduu Yerusaalem fi Galaana Meditiraaniyaanii naanna’ee, humnoota Yihuudaa fi Gibxii akka wal hin qabanne gochuuf, gidduu waraana Gibxii fi Yerusaalemitti of qabate. Sana booda isaanii keessaa tokko kophaa isaa injifachuu danda’a ture.

TAM1897 Q1 45.11Yeroo jalqabaaf Senaaheriib Yerusaalemitti yeroo dhufu, waanuma wal fakkaatu raawwate, Hisqiyaas baay’ee dogoggoree, akka barreeffamni qulqulluun jedhutti mootii Asooritti ba’ee, “Ani balleessaa hojjedheera. Biyya koo keessaa naa baʼi; ani waan ati na gaafattu kam iyyuu siifin kennaa” jedhe. Mootiin Asoor immoo daalantii warqee soddomii fi daalantii meetii dhibba sadii isarra fe’e; Hisqiyaas gibira sana kaffaluuf mana Waaqayyoo saamuun dirqame.

TAM1897 Q1 45.12Sababni rakkoo kanaa ummanni Eqroon ummata Asoor irratti finciluu isaati; garuu mootiin Eqroon mootii Asooriif amanamaa ture, finc’uu ummataa kanatti hin makamin ture. Sana booda ummanni humnaan hidhee gara Yerusaalem isa fidan, eegumsaafis Hisqiyaasiif kennan. Hisqiyaasis isa fudhate. Hisqiyaas mormii isaan mootii Asoor irraa mormaniif gara laafina guddaa qaba ture, hanga kana keessatti hirmaachuuf fedhii qabaatetti.

TAM1897 Q1 45.13Mootiin Asoor ol ba’ee Eqrooniin to’ate. Sana booda mootii Eqrooniin fudhatee deebi’ee teessoo isaa Eqrooni irratti isa teessisuuf gara Yerusaalemitti imale. Hisqiyaas magaalattii jabeesse, dallaa ittisaa fi wantoota ittisaaf barbaachisan hunda ijaare; garuu kun hin milkoofne, isaan oolchuu hin danda’u ture; sababni isaas Waaqayyo karaa sanaan isaan oolchuu hin dandeenye. Ani gabaasa Senaaheriib kan duula sanaa, akkasumas gabaasa Macaafa Qulqulluu nan dubbisa. Gabaasni lamaan kun kitaaba “Empires of the Bible,” fuula 322ffaa irraa eegalee fuula sadii itti aananiif walitti hidhamanii jiru. Dubbisuu kootiif keeyyata 15 irraa nan jalqaba. Senaaheriib akka namoonni Eqroon fincaniif, mootii isaaniis qabanii hidhaa galchaniif ni hima. Akkana jedha:—

TAM1897 Q1 46.1Luboonni hangafoonni, namoonni beekamoon, fi ummanni Eqroon, kanneen Padiyaa mootii isaanii (isa amantii fi waaqeffannaa Asooritti ciche) foncaa sibiilaatiin hidhan; Hisqiyaas mootii Yihuudaattis dabarsanii isa kennan; waaqa sanattis diinummaan ka’an; namoonni kun amma garaa isaaniitti baay’ee sodaatan.

TAM1897 Q1 46.2Magaalattis to’atee, itti fufuunis, “Hisqiyaas, mootiin Yihuudaa, waanjoo koo jala hin gale,” jedha. Sana booda Macaafni Qulqulluun akkana jedha, “Senaaheriib mootichi Asoor magaalaawwan Yihuudaa kanneen dallaa jabaa qaban hunda lolee ni qabate.” Sana booda Senaaheriib akkana jedha:—

TAM1897 Q1 46.3Magaalota sana keessaa afurtamii ja’a, kanneen masaraa cimaa turan, fi magaalota naannoo isaanii lakkoofsa hin qabne, meeshaalee waraanaatiin marse, qabadhe, saame, akkasumas akka boojuutti lakkaa’e.... Nama kuma dhibba lamaa fi dhibba tokkoo fi shantama, xixiqqaa fi guddaa, dhiiraa fi dubartii, farda, farda dubartii, harree, gaala, sangaa fi hoolaa lakkoofsa hin qabne gidduu isaanii irraa fudhadhee akka boojuutti nan raabse.

TAM1897 Q1 46.4Sana booda Macaafni Qulqulluun akkas jedha:—

TAM1897 Q1 46.5Hisqiyaasis yommuu akka Senaaheriib dhufee Yerusaalemin loluu barbaade argetti, burqaa bishaanii kan magaalaan ala jiru cufuuf qondaaltota isaa fi loltoota isaa wajjin mariʼate; isaanis isa gargaaran. Namoonni akka malee hedduun walitti qabamanii, “Mootonni Asoor maaliif dhufanii bishaan baayʼee argatan?” jedhanii burqaawwanii fi lageen biyya sana keessa yaaʼan hunda ni cufan. Ergasii mootichi jabaatee hojjechuudhaan dallaawwan dhagaa kanneen jijjigan hunda dhaabuudhaan gamoowwan eegumsaa achi irratti ijaare. Isaan alatti immoo dallaawwan biraa ijaaree daangaa Magaalaa Daawit cimse. Akkasumas miʼoota lolaa fi gaachanawwan baayʼee hojjete.

TAM1897 Q1 46.6Amma Senaaheriib akkas jedha:—

TAM1897 Q1 46.7Isa [Hisqiyaas] ofii isaa, akka allaattii mana allaattii keessaatti, magaalaa isaa mootummaa kan taate Yerusaalem keessatti nan cufe; gamoowwan marsaa isaa irratti ijaare (sababni isaas inni dallaawwan balbala guddaa magaalaa isaa haaromsuuf ajaja kenneera).

TAM1897 Q1 46.8Amma immoo Macaafni Qulqulluun akkas jedha:—

TAM1897 Q1 46.9Innis ajajjoota loltootaa uummata irratti muudee oobdii karra magaalaa irratti fuula isaa duratti walitti qabee akkana jedhee isaan jajjabeesse; “Jabaadhaa; cimaa. Isin sababii mooticha Asoorii fi sababii loltoota akka malee baayʼee kanneen isa wajjin jiran sanaatiif jettanii hin sodaatinaa; humni nu wajjin jiru kan isa wajjin jiru caalaatii. Kan isa wajjin jiru humna foonii qofaa dha; kan nu wajjin jiru garuu Waaqayyo Waaqa keenya isa nu gargaaruu fi isa lola keenya nuuf loluu dha.” Uummanni dubbii Hisqiyaas mooticha Yihuudaatiin jajjabaate.

TAM1897 Q1 46.10Kun hundi dhugaa ture, otoo inni dhimma kana keessatti qulqulluu ta’ee; garuu Paadiyaa, mootii Eqroon, yeroo sana Yerusaalem keessatti mana hidhaa keessa jiru wajjin, Waaqayyo tarkaanfii Hisqiyaas magaalaa ittisuuf fudhate irratti deeggarsa isaa agarsiisuu hin dandeenye. Kanaafuu Senaaheriib akkas jedha:—

TAM1897 Q1 46.11Hisqiyaas mataan isaa sodaa ceepha’a ulfina mootummaa kootiin liqimfame; Urbiinis, loltoonni isaa, akkasumas loltoonni biroo kan inni magaalaa isaa mootummaa Yerusaalem akka seenan taasise hundi ni liqimfamaniiru.

TAM1897 Q1 46.12Sana booda Macaafni Qulqulluun akkas jedha:—

TAM1897 Q1 46.13Mootichi Asooris, “Meetii taalaantii dhibba sadii fi warqee taalaantii soddoma naa kenni” jedhee Hisqiyaas mooticha Yihuudaa ni gaafate. Kanaafuu Hisqiyaas meetii mana qulqullummaa Waaqayyoo keessattii fi kan mankuusaa masaraa mootummaa keessatti argamu hunda guuree kenneef. Yeroo kanatti Hisqiyaas mootichi Yihuudaa warqee balbalaa fi dhaaba balbala mana qulqullummaa Waaqayyootti uffisee ture irraa baasee mootii Asooriif kenne.

TAM1897 Q1 46.14Waa’ee kanaa Senaaheriib akkana jedha:—

TAM1897 Q1 46.15Gumaacha isa durii kan waggaa waggaan kaffalamu irratti, gumaacha tumsa abbaa mootummaa kootii itti dabaleen, isa irratti kaa’e.... Hojjettoonni, loltoonni, fi ijaartonni, kanneen inni magaalaa isaa mootummaa kan taate Yerusaalem cimsuuf keessatti walitti qabe, amma gumaacha baachaa turan. Warqee taalan 30, meetii taalan 800; uffata hodhame, diimaa diimaa, miidhagaan faayame; dhagaa gati jabeessa gurguddaa; siree ilkaan arbaatiin hojjetame, teessoo mootummaa ilkaan arbaatiin hojjetame kan socho’u, gogaa gafarsaa, muka Daanii, muka Kuusii, qabeenya guddaa gosa hundumaa; akkasumas intaloota isaa, xu’aashota masaraa isaa, weellistoota dhiiraa, fi weellistoota dubartootaa gara magaalaa koo mootummaa Nanawweetti, anaan booda erge. Gibira kaffaluufi kabaja laachuufis ergamaa isaa erge. Magaalota isaa kan ani saame, mootummaa isaa irraa kutee, Mootii Ashdood Miitiintiif, Mootii Eqroon Paadiyaaf, fi Mootii Gaazaa Zilli-Beeliif kenne. Mootummaa isaa nan hir’ise.

TAM1897 Q1 46.16Kun seenaa guutuu caqasa Macaafa Qulqulluu isa Hisqiyaas gara mootii Asooritti ergaa ergee, “Ani balleessaa hojjedheera. Biyya koo keessaa naa baʼi; ani waan ati na gaafattu kam iyyuu siifin kennaa” jedhuuti.

TAM1897 Q1 46.17Yeroo muraasa booda, Hisqiyaas ergamoota gara Gibxii erge, Gibxiinis Hisqiyaas wajjin tumsa uumtee waraana ergite. Senaaheriib yeroon dhaga’ee waraana isaa gidduu Gibxii fi Yerusaalemitti kaa’e. Sana booda jalqaba Hisqiyaasiif waamicha harka kennuuf, hanga inni Gibxii irraa deebi’utti akka eeguuf, akkasumas inni dhufee hunduma isaanii booji’ee gara biyya akka biyya isaanii gaarii taateetti akka geessuuf erge. Garuu Hisqiyaas akka isaan homaa hin deebisne itti hime, namichi sunis gara Laakkiishitti deebi’ee, mootiin gara Libnaa akka deeme arge, achittis isaaf gabaasan.

TAM1897 Q1 46.18Sana booda Senaaheriib waraanni Gibxii ol dhufaa akka jiru dhaga’e, deebi’ee Yerusaalemitti xalayaa erge; xalayaan sunis waan inni gochuu danda’uu fi Waaqayyo gochuu hin dandeenye ibsa ture. Akkasumas Hisqiyaas Waaqayyo irratti hirkachuu akka hin qabne, sababni isaas Waaqayyo harka isaa keessaa isaan baasuu hin danda’u jechuun ibse. Dabalataanis, mootii Gibxii waliin waan qabu yeroo xumuru, ol akka dhufuufi Yerusaalemis miidhaa sanaaf akka saaxilamtu ibse.

TAM1897 Q1 46.19Yeroo kanatti Hisqiyaas Waaqayyotti amanuu baratee ture; sababni isaas nama biraa kan inni itti amanamu hin qabu ture. Dhumarratti dirqamaan Waaqayyoitti amanamuu dirqame. Kanaafuu gara mana qulqullummaa ol ba’ee, xalayaa Senaaheriib kanatti fuuldura Waaqayyootti kaa’ee, Waaqayyoonis akkas jedhe, “Inni kunoo achi jira; nuti homaa gochuu hin dandeenyu. Yaa Waaqayyo, nuuf falmi.” Waaqayyoonis akkasuma godhe. Halkan sana loltoonni Senaaheriib ajjeefaman, innis gara Nanawweetti deebi’e. Kanaafuu, dhuma irratti, yeroo rakkisaa kana hunda, balaawwan isaan irra turan kanneen guutummaatti isaan cufanii gargaarsa Gibxii yookaan iddoo biraarraa argachuu hin dandeenyeen, iddoo Waaqayyo jalqabumaa akka isaan jiraatan barbaade—iddoo inni isaan oolchuu danda’u—itti geeffaman.

TAM1897 Q1 47.1Yoo yeroo hundumaa akkuma yeroo sana godhan Gooftaatti qofa amanamanii turan, Gooftaanis yeroo hundumaa waan yeroo sana isaaniif godhe sana isaaniif ni godha ture. Bulchiinsa Asoor jala gonkumaa hin galanii turan, akkasumas Gibxii wajjinis waan tokko hin qaban turan. Gonkumaa hin saamamanii, booji’amanii hin geeffaman turan. Ummata Gooftaa fi mootummaa isaa ta’anii, kophaa isaanii jiraatanii, saba biroo gidduutti hin lakkaa’amanii turan.

TAM1897 Q1 47.2Seenaa Yihuudaaf bal’inaan hordofuun na hin barbaachisu. Seenaa gosa kudhaniiti kan irra deebi’ame. Seenaa kaleessa galgala hubanne irra deebi’uu qofa ta’a, hanga iddoo Waaqayyo raajicha isaa mootii isa dhumaa kan ta’e Zedeqiyaatti erge, akkasis, “Marata of irraa hiiki; gonfoos of irraa fuudhi. Wanti akka amma jirutti hafu hin jiru; kan gad qabame ol qabama; kan ol qabame immoo gad qabama. Diigama! Diigama! Ani ishee nan diiga! Hamma namni isheen isaaf maltu dhufutti isheen akka kanaan duraa hin taatu; ishees isaaf nan kenna.” jedhetti.

TAM1897 Q1 47.3Sana booda yeroo gabaabaa keessatti, ummanni hundinuu booji’amee gara Baabilonitti geeffame; warra biyya sana keessaa hiyyeessota hunda caalan kanneen homaa hin qabne qofa biyya keessa hafan, akka isaan barbaadanitti biyya sana akka dhaalatan. Akkasumas, yeroo sana hiyyeessa ta’anii homaa qabaachuu dhabuun faayidaa ture; kunis warra amma lafa kanarra jiraatan hundaaf akka hubataniif barreeffame. Amma sooressa ta’anii qabeenya guddaa qabaachuun eebba miti. Guyyoonni dhiyootti dhufaa jiru kan warri hiyyeeyyii fi homaa hin qabne addunyaa kana keessatti warra kaan hundumaa caalaa haala gaarii keessa jiraatan. Kun akkaataa ta’e yeroo Yerusaalem guyyaa sanaatti barbadeeffamte, isaanis booji’amanii gara Baabilonitti geeffaman yookaan ajjeefaman.

TAM1897 Q1 47.4Yeroo sana warri homaa hin qabne lafa guutuu ofii isaaniitiif waan qabaniif, lafa hundatti mana qabaachuu danda’u turan; warri kaan hundi garuu booji’amanii geeffamaniiru. Ammas akkasuma ta’a. Warri qabeenya addunyaa kanaatti maxxananii jiran, warri sooromuu barbaadan, qabeenya isaaniitiin ni booji’amu, addunyaa hundumaa wajjinis ni badu. Sana booda warri qabeenya addunyaa kanaa keessatti hiyyeessota ta’an, warri waan hundumaa hojii Waaqayyootiif waan kennaniif homaa hin qabne, yeroo warri biyyoota lafaa keessa jiraatan hundi booji’amanii geeffamanii, lafti guutuunis barbadaa’u, isaan lafa Gooftaa keessa ni jiraatu.

TAM1897 Q1 47.5Seenaan gantummaa Israa’el fi barbadeeffamuu isaanii kun sababa malee hin barreeffamne. Hoose’aa fi raajni kaleessa galgala eeraman sababa malee hin barreeffamne. Boqonnaan 8ffaan Isaayyaas sababa malee hin barreeffamne. Jechoonni kun nuuf barreeffamaniiru, nuyis bara keenya kana isaanitti xiyyeeffachuu qabna.

TAM1897 Q1 47.6Amma gara guyyoota dhumaa Yihuudaatti dhufna. Kitaabota Ermiyaas fi Hisqi’eel dubbisaa. Isaan har’a Adveentistoota Guyyaa Torbaffaatiif dhugaa yeroo ammaa ti, akkuma kitaabni Mul’ataa ta’eetti. Ermiyaas fi Hisqi’eel kitaabonni kun kan nuuf barreeffaman, warra xumurri addunyaa irra ga’e, sababni isaas kitaabonni kun yeroo xumurri Yihuudaa dhufe, yeroo sanatti barreeffamaniifidha; diigumsi Yerusaalem, fi yeroowwan isaan hordofanis, salphaatti kan galmaa’an, saba addunyaa hundaaf yeroo xumurri addunyaa fi diigumsi isaa dhihaatetti agarsiisuuf, akkasumas taateewwan isaan hordofanii fi rakkoolee isaan waliin dhufan ilaalchisee isaan akeekkachiisuufidha.

TAM1897 Q1 47.7Israa’el mormii Waaqayyoo osoo jiruu mootii filatte. Yeroo isaan addaan ba’an, gosoonni kudhan sadarkaa itti dirqaman, “Mootii hin qabnu” jedhutti ga’an; Waaqayyo immoo, “Ani mootii keessan nan ta’a” jedhe. Ammas isaan, “Lakki; mootii qabaachuu qabna” jedhan. Mootii biraa filatan, innis isa dhumaa ture. Sana booda mootiyuus ta’e mootummaa hin qabaanne; garuu Waaqayyo mootii isaanii gochuu hin barbaanneef, booji’amanii bara baraan badaniiru.

TAM1897 Q1 47.8Yihuudaan yeroo muraasaaf turte, sana booda wanti yeroo gabaabaa dura dubbisne sun dhufe,—“Marata of irraa hiiki; gonfoos of irraa fuudhi”, Yihuudaan ammaan booda mootii qabaachuu hin dandeessu. Akka jettu dirqamti, “Mootii hin qabnu.” Booji’amtee gara Baabiloniitti geeffamuu qabdi. Ummanniifi gosoonni akkuma ta’an, hanga Mootiin isaanii dhugaan kan abbaan mootummaa fi bulchiinsi mirga isaa ta’e dhufutti mootota biraa hin qabaanne; yeroo sanattillee, akkuma bara Saa’ol Waaqayyoo didanitti, murannoo cimaa fi hafuura walfakkaataatiin guutamanii, Gooftaan akka isaan bulchu hin barbaanne; isa didanii, mootii addunyaa kanaa filatan—“Nu Qeesaar malee mootii biraa hin qabnu.”

TAM1897 Q1 47.9Kun hundi seenaa tokko dha. Yeroo Waaqayyoon didan, mormii isaa irratti raawwatan, mootii Saa’ol jedhamus filatan. Gooftaan kana keessatti, Yesuus mootii isaanii diduu isaanii fi Qeesaarii fi Barabbaas filachuu isaanii arge. Kiristoos diduun isaanii fi Qeesaar filachuun isaanii, Waaqayyoon diduu fi Saa’ol filachuu isaanii irraa kan madde sababa murtaa’aa ture. Yeroo isa didanii Saa’ol filatan, Gooftaan akka isaan isa didanii Qeesaar filatan ni beeka ture. Tarkaanfiin dhumaa isa jalqabaa keessa ture.

TAM1897 Q1 47.10Kanaaf Waaqayyo akkas jedhe, “Saamu’eel, isaan si hin didan, garuu ani akka isaan irratti hin mooneef na didan;” kunis Adveentistoota Guyyaa Torbaffaatiif hiika qaba. Waaqayyo Bulchaa ummata isaa ta’uu barbaada, Mootii ummata isaa ta’uu barbaada. Inni akkas ta’aa laata? Mootummaan isaa gahaa ta’aa laata? Mootummaan isaa ummata isaatiif gahaadhaa? Gaaffiin ammaas akkuma durii gaaffii sana. Duritti isaaniif gahaa hin turre; sababni isaas guutummaa onnee isaaniitiin isaaf hin harka kennine. Aadaa duwwaa keessa seenanii, addunyaatti baay’ee waan fakkaataniif, waaqeffannaa siidaa addunyaa keessa seenan. Akkuma saboota biroo mootii qabaachuu barbaadan. Har’as seenaan isaa akkuma sana. Yoo Waaqayyo Adveentistoota Guyyaa Torbaffaatiif bulchaa gahaa ta’uu baate, sababni isaa guutummaa onnee isaaniitiin isa amanuu dhabuu isaaniiti. Sababni isaas akka warra waaqolii tolfamoo waaqeffataniitti baay’ee waan fakkaataniif, ofirraa of eeguufi of bulchuuf mootummaa fi aangoo warra waaqolii tolfamoo waaqeffatanii qabaachuu qabu. Yaa Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa har’aa, dubbii Gooftaa kan har’aa dhaggeeffadhaa: Ani Mootii kee nan ta’a.

TAM1897 Q1 48.1Yihuudaan, akkuman yeroo gabaabaa dura jedhe, booji’amtee gara Baabilonitti geeffamtee, warri hiyyeeyyii muraasni immoo biyya keessa hafan. Achitti turuu qabu turan. Garuu fedhii isaaniitiin gara Gibxii deeman. Ammas mormii Gooftaa cabsuun, gara Gibxii deeman. Akkasitti ummanni Gooftaa hundinuu, Baabilonii fi Gibxii keessatti, saboota alagaa gidduutti bittinnaa’an. Kanaafuu yeroo sanaa eegalee, barreeffamoonni qulqulluun hundi waa’ee ummata isaa kan Baabilonii fi Gibxii irraa baafamuu dubbatu; ammas akkasuma.

TAM1897 Q1 48.2Har’a, jechi jiru, “Yaa saba ko, isin akka cubbuu ishee keessatti hin hirmaanneef, balaa ishee irra gaʼus akka hin qoodanneef, kottaa ishee keessaa baʼaa.” Sun Baabilonidha. Kitaaba Mul’ataa boqonnaa kudha tokkoffaa keessatti, waa’ee ishee “akka hafuuraatti Gibxii jedhamtu” ni dubbata; warri bineensa sana, fakkii isaa, mallattoo isaa fi lakkoofsa maqaa isaa irratti injifatanis “faarfannaa Musee ni faarfatu”—waan isa fakkaatu miti—garuu “faarfannaa Musee, nama Waaqayyoo tajaajilu.” Faarfannaan Musee maali ture?—Faarfannaa Gibxii irraa bilisoomuu ti. Yoos, warri bineensa sana, fakkii isaa, mallattoo isaa, fi lakkoofsa maqaa isaa mo’atan yeroo faarfannaa Musee faarfatan, sababni isaa Gibxii irraa bilisoomaniiru. Sababni isaas, har’aafi hanga dhuma addunyaatti, “Ani Gibxii ilma koo waameera.” Har’a Baabilonniifi Gibxiin jiru. Har’a Baabilon keessas ta’e Gibxii keessa ummanni Waaqayyoo jira. Har’as Gooftaan ni waama, “Yaa saba ko … kottaa ishee keessaa baʼaa”; akkasumas, “Ani Gibxii ilma koo waameera.”

TAM1897 Q1 48.3Ammas irra deebi’aa ilaalaa: Naamruud eessa ture?—Inni Baabilon keessa ture, mootummaa Baabilonis bulchaa ture. Abrahaam hoo eessa ture?—Inni biyya mootummaa Naamruudiin hundeeffameen bulfamtu keessa ture. Garuu Waaqayyo biyya sana keessaa isa waame. Biyyi sun hafuuraaniinis ta’e qaamaan Baabilon turte. Kana caalaas: Naamruud ilma Kuushi ture, Kuushi immoo ilma Haam ture, Gibxiin immoo lafa Haam ti. Kanaafuu, Naamruud keessatti Gibxiinis Baabilonis lamaanuu turan. Yeroo Waaqayyo Abrahaam waame, Gibxii fi Baabilon lamaan keessaas isa waame. “Erga kan Kiristoos taatanii yoos isin sanyii Abrahaam; akka waadaattis dhaaltota.” Isinis Gibxii fi Baabilon lamaan keessaa waamamtu.

TAM1897 Q1 48.4Kottaa, hundi keenya Macaafa Qulqulluu qo’achuu fi waan inni jedhuu fi hiika hafuuraa isa keessa jiru hubachuuf isa dubbisuu haa jalqabnu. Yeroo sana, Macaafni Qulqulluun guutuun, caqasa jalqabaa irraa kaasee hanga isa dhumaatti, nama hundumaa keenyatti waan lubbuu qabuu fi ifu ta’a.

TAM1897 Q1 48.5Itti aansuun Israa’el Gibxii keessa arganne, Waaqayyo immoo irra deebi’ee Gibxii keessaa isaan baase. Sana booda Waaqayyoon didan, xumurri isaas booji’amanii gara Baabilonitti geeffamuu fi irra deebi’anii gara Gibxii deemuu ta’e. Yeroo Yesuus dhufe immoo isa didanii Qeesaar filatan. Sana booda waldaan Kiristaanaa dhufe, akkasumas gantummaan waldaa Baabilon biraa uume, Waaqayyoos namoota Baabilon sana keessaa baase. Yeroo Haaromsa Amantaa, inni Baabilonii sana keessaa akka bahan isaan waame. Sana booda Pirootestaantiizim, Kiristaanummaa haaromfame, dhufe; innis amantaa gane, amma immoo fakkii bineensa sanaaf hojjeta, kunis Baabilonii haadhaafi intaloota ishee, mootummoota addunyaa wajjin walitti makuun deebisee fida. Ammas Waaqayyo ni waama, Baabilonii keessaa ba’aa, “Yaa saba ko … kottaa ishee keessaa baʼaa.”

TAM1897 Q1 48.6Falaasamni waldaa Kiristaanaa keessatti gantummaa fide; barumsi sobaa kan waaqolii tolfamoo waaqeffatanii, kan manneen barumsaa Kiristaanaa keessatti galfamee gantummaa sana fide, Gibxii irraa dhufe. Falaasamni Gibxii sun mana barumsaa Kiristaanaa jallise, gantummaa fiduun, Waldaa Roomaa ijaare, isheenis har’a Baabilonii fi Gibxii lamaanuu taateetti. Kanaafuu, har’a dhugaa jiraataa keessatti, Gooftaan ummata isaa Baabilonii fi Gibxii lamaan keessaa waamaa jira.

TAM1897 Q1 48.7Garuu Gooftaan hunda barbaada. Hunda bulchuu barbaada. Mootummaan isaa hunda irratti akka ta’u barbaada. Waldaa kiristaanaa keessatti akkas akka ta’u barbaada; mana barumsaa keessatti akkas akka ta’u barbaada; dhaabbilee maxxansaa keessatti akkas akka ta’u barbaada; bakka maqaan isaa itti waamamu hundatti akkas akka ta’u barbaada. Akkas akka ta’u isaaf ni heyyamtuu?

TAM1897 Q1 48.8Yoo akkas ta’e, isin, tokkoon tokkoon keessan, Gooftaan onnee keessan keessatti iddoo guutuu akka qabaatu hayyamuu irraa jalqabuu qabdu. Mootichi sun mootummaa isaa, mootummaa Hafuuraa isaa keessatti achitti haa moote. Mootummaan fi abbaanummaan kun guutuu fi guutummaatti kan hunda to’atu ta’uu qaba, akkasumas isin Waaqayyoo malee mootii yookiin abbaa taayitaa kamiyyuu, seera Waaqayyoo malees seera kamiyyuu akka hin beekne isin taasisa.

TAM1897 Q1 48.9Yeroo sana, hanga yeroo sanaatti garuu miti, Gibxii fi Baabilon irraa ni bilisoofna. Sana booda, akkasumaan Gibxii fi Baabilon irraa erga bilisoomnee booda, dhugumaan jechuun ni danda’ama, yeroo sanattis Gooftaan uumama guutuutti, “Warri ajajawwan Waaqayyoo, fi amantii Yesuus eegan kunoo ti” (hiika jecha jechaan KJV) jedhee ni dubbata—warra hamma danda’an yaalan osoo hin taane—garuu ragaa Waaqayyoo uumama guutuu duratti kennamu ta’a, kan ummata lafa irra jiru kan ajajoota Waaqayyoo fi amantii Yesuus eegan agarsiisu. Yeroon sun dhihaateera, Waaqayyo immoo wanti kun akka raawwatamuuf, akkasumas, “Kunoo, ummata akka ani isaan bulchu naaf hayyamu, kan bulchaa biraa, seera biraa, yookaan mootummaa biraa kan Waaqayyoo ala ta’e hin barbaanne” jechuun ragaa baasuuf, ummata Baabilonii fi Gibxii keessaa waamaa jira.

TAM1897 Q1 48.10Amma kana irra deebi’ii ilaali. Waaqayyo ilmoo namaa ajaja hundumaa keessaa isa jalqabaa kan isa wajjin jiruufi isa keessa jiraatuun jalqabe: “Waaqa kee Goofticha garaa kee guutuudhaan, lubbuu kee guutuudhaan, yaada kee guutuudhaan, humna kee guutuudhaan jaalladhu.” Namni karaa biraa fudhate, isa biraa dubbatu dhaggeeffate, akkasumas waan hundumaa dhabe. Waaqayyo deebi’ee isa dhaabee, mirga Waaqayyoon guutummaa onnee, lubbuu, sammuu fi humna isaatiin jaallachuu deebi’ee isaaf kenne. Yeroo gabaabaa keessatti, sanyiiwwan isaa Waaqayyoo irraa hanga kana fagaataniiru, hanga Gooftaan jireenya isaanii keessatti iddoo tokkollee qabaachuu hin dandeenyeetti, namoonnis lolaan lafa irraa dhiqamuu qabu turan. Lubbuu saddeet qofatu Gooftaa jireenya isaanii keessatti qabaachuu barbaade.

TAM1897 Q1 49.1Gooftaan hojii isaa lafa irratti namoota saddeetiin irra deebi’ee jalqabe. Isaanitti ajajoota hundumaa keessaa inni jalqabaa, “Waaqa kee Goofticha garaa kee guutuudhaan, lubbuu kee guutuudhaan, yaada kee guutuudhaan, humna kee guutuudhaan jaalladhu.” ture. Garuu isaan kana irraa faganiiru, waaqolii biroo qabaataniiru, akkasumas siidaa waaqeffachuu irraa gara mootummaatti ce’aniiru. Mootummaan tokko hundeeffame—mootummaa addunyaa irratti isa jalqabaa. Kunis firii gantummaa ture.

TAM1897 Q1 49.2Mootummaa hamaa sana keessaa Waaqayyo ummata isaa irra deebi’ee waame, sanyii haaraa uumee jalqabe. Waaqayyo Abrahaam biyya sana, firoota isaa, fi mana abbaa isaa keessaa gara biyya isa agarsiisuutti waame. Lafa miila isaa irra kaa’atu illee isaaf hin kennine; garuu yeroo sana ijoollee hin qabnin, isaafi sanyii isaa booda jiruuf akka isaaf kennu waadaa seene. Kanaafuu Waaqayyo biyya inni keessa jiraachaa ture irraa isa waame, addunyaa kanarraas biyyuma tokko isaaf hin kennine. Kanaafuu Abrahaam, michuu Waaqayyoo, waldaa Waaqayyoo, addunyaa kanarra biyya tokko malee hafe, “Erga kan Kiristoos taatanii yoos isin sanyii Abrahaam; akka waadaattis dhaaltota.”

TAM1897 Q1 49.3Nuti tarkaanfii amantii abbaa keenya Abrahaam, kan inni osoo dhagna hin qabatiin qabu hordofuu qabna. Isin addunyaa kanarra biyya malee jirtuu? Gooftaan biyya keessan irraa gara biyya inni isinitti agarsiisuutti isin waama. Biyya samii ti. Isin fudhattuu?

TAM1897 Q1 49.4Sanyiiwwan Abrahaam gara Gibxii seenan, Waaqayyo immoo biyya sana irraa isaan adda baase. Museen yeroo sana keessatti fakkeenya guddaa ture. Inni dhaalaa teessoo mootummaa ture. Garuu teessoo sanaaf dugda garagalchee Waaqayyoo wajjin deeme; Waaqayyoo wajjin deemuufis teessoo sanaaf dugda garagalchuun isa barbaachise.

TAM1897 Q1 49.5Waaqayyo ummata isaa baasee, akkana jedheef, “Ummanni kophaa jiraata, saba biroo gidduuttis hin lakkaa’aman.” (hiika jecha jechaan KJV) Garuu isaan Waaqayyoon ganan, mootii fi biyya akka saboota naannoo isaanii jiranitti ofiif hundeessan; maaltu ta’e? Gaarii isaanif fidee? Gooftaan isaan hin dhiisne; garuu wanti sun faayidaa tokkollee isaaniif fidee? Karaa walirraa hin cinne kan gadi bu’iinsaa ture, hanga isaan addaan qoodamaniitti, sana booda lachan isaaniiyyuu duwwaa ta’an; guyyaa sanaa kaasees hanga har’aatti “saboota gidduutti warra jooru” ta’anii jiru. Osoo yaalanillee, saboota gidduutti hin lakkaa’amne.

TAM1897 Q1 49.6Kanaafuu yeroo Kiristoos dhufe, maatii hafuuraa deebisee kaase. Garuu ammas gantummaan dhufe, waldaan amantii gara waaqeffannaa siidaa fi amantii waaqota tolfamootti gore, mootummaa—ammas waldaa amantii fi mootummaa—hundeessite. Kun phaaphasummaa ture; isaaf maaltu ta’a?—Akka “badiisatti galu” ni beektu. Sana booda Waaqayyo amantii Kiristaanaa Pirootestaantii keessatti maatii hafuuraa biraa kaase. Garuu sunis irra deebi’ee amantii jalaa ba’eera, haadha ejjitootaa wajjin makamaniiru, akkasumas fakkii bineensa sanaa dhaabu—mootummaa lafa irra jiru kan mootummaa Waaqayyoo ta’uu of jedhu; kana hunda irraa maal ta’a?—Akka inni balleessaan bara baraa balleeffamu ni beektu.

TAM1897 Q1 49.7Mootummaan Naamruudii maal ta’e?—Bade. Mootummaan Gibxii maal ta’e?—Bade. Mootummaan Asoor maal ta’e?—Bade. Mootummaan gosa kudhan maal ta’e?—Bade. Mootummaan Yihuudaa maal ta’e?—Bade. Mootummaan Baabilon maal ta’e?—Bade. Mootummaan Meedee-Faares maal ta’e?—Bade. Mootummaan Giriikii maal ta’e?—Bade. Mootummaan Roomaa maal ta’e?—Bade. Warri kudhan kanneen itti aanan maal ta’u?—Ni badu. Phaaphasummaan diigama Roomaa irratti of hundeesse maal ta’a?—Ni bada. Mootummaan fakkii isaa irratti, Yunaayitid Isteetis keessatti hundeeffame, maal ta’a?—Inni ni balleeffama.

TAM1897 Q1 49.8Gooftaan ummanni isaa wantoota kanneen waliin akka wal qabsiifamu akka hin barbaanne nu agarsiisuu barbaada. Barumsi isaa kana mitii? Inni ummanni isaa jaalala isaanii waan badu irratti akka hidhatan ni barbaadaa? Addaam irraa kaasee hanga ammaatti, Waaqayyo namoonni akka inni mootii isaanii ta’uuf, mootummaa akka isaaf kennan waamaa ture; ummanni biyya isaanii, sanyii isaanii, mana abbaa isaanii keessaa akka bahan, kophaa akka jiraatan, saba biroo gidduuttis akka hin lakkaa’amne. Gonkumaa ummata akkas isaaf hayyamu ni argataa?

TAM1897 Q1 49.9(Sagaleewwan) Eeyyee.

TAM1897 Q1 49.10Eeyyee; Waaqayyo saba akkasii akka qabaatu ni beekna, sababni isaas Dubbiin Waaqayyoo akkas jedha. Garuu saba sana warra amma saba isaa ta’uu isaanii dubbatan keessaa ni argataa? Gaaffiin jiru kanuma. Isin warra kana keessaa tokko taatuu? Warra kana keessaa tokko ta’uuf fedhii qabduu?—Eeyyee jettu. Yoos biyya keessan irraa, firoota keessan irraa, mana abbaa keessan irraa ni baatuu? Kophaa keessan jiraattanii, saba gidduutti hin lakkaa’amtuu? Waaqayyo mootii keessan ta’ee, mootii biraa hin qabaattu? Bulchiinsa Waaqayyoo bulchiinsa keessan godhattanii, bulchiinsa biraa hin barbaaddan?

TAM1897 Q1 49.11Kun jechuun mootummaa biraa kamiyyuu mormitu jechuu miti; sababni isaas mootummaa isa hundarra gaarii—mootummaa guutuu ta’e waan qabdaniif—mootummaa biraa kamiyyuu isin hin barbaachisu. Yoo mootummaan sun jireenya keessan keessa jiraate, lafa irraa mootummaa isin bulchu kamiyyuu isin hin barbaachisu, isaanis isin wajjin rakkoo yookiin gufuu hin qabaatan. Wanti Gooftaan gaafatu kanuma qofa. Jireenya keessan keessatti akka inni jiraatu isaaf ni hayyamtuu?

TAM1897 Q1 50.1Ergaa Malaaka Sadaffaa keessatti, Waaqayyo ittiin fi karaa isaatiin “Kiristaanummaa bu’uura bara baraa irratti dhaabuu” akka yaade ifatti ibsameera. Kanaafuu, Waaqayyo Ergaa Malaaka Sadaffaa keessatti Kiristaanummaa bu’uura bara baraa irratti akka hundeessu akkuma mirkanaa’aa ta’e, Kiristaanummaan sun waan lafa kanarra jiru kamiyyuu wajjin wal hin qabatu. Waaqayyo qofaa fi jecha isaa isa bara baraa qofa wajjin wal qabata; Hafuura isaa isa bara baraatiin ifa kan argate; Isa guyyoota bara baraa irraa ka’eetiin kan barsiifame; akkasumas gara Waaqayyoo bara baraatti kan geeffame, akka inni mo’ee bulchuuf, jala isaatti immoo irreewwan bara baraa ni jiraatu.

TAM1897 Q1 50.2Ani beeka, isinis ni beektu, obboloota keessaa muraasni kana sirrii akka hin taane kan yaadan jiraachuu isaanii. Waggaa lama dura lallabamee, BULLETIN irrattis maxxanfamee ture. Hedduudhaan hin fudhatamne. Ammas muraasa biratti hin fudhatamu. Guutummaatti dogoggora jedhamee yaadama. Garuu Konfaransii Walii Galaa dhiheenya kana irratti, ragaaleen lama nuuf dubbifaman; isaanis addatti Konfaransii kanaaf kan barreeffamanidha. Isaan keessaa tokko, akka ani hubadhetti, BULLETIN Lakk. 4 irratti maxxanfameera; inni itti aanu ammoo ammaaf hin maxxanfamne, garuu yeroo dhiyootti ni maxxanfama jedheen yaada,—Warra Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa dhimmoota siyaasaatti hirmaachuu isaaniitiif kan isaan ceepha’u. Iddoo kanatti kutaa isaa isinitti agarsiisu kan yaada isaa ibsu tokkon isiniif nan dubbisa:—

TAM1897 Q1 50.3Gooftaan Yesuus saba isaatiin abdii kutateera. Inni Ajajaa dha, isaanis alaabaa isaa jala galuu qabu. Paartilee siyaasaa deeggaruuf yeroo, ogummaa, yookaan humna hin qaban. Namoonni jala irraa sochii cimaan kakaafamaa jiru, ijoolleen Waaqayyoo garuu wal-dhabdee siyaasaa kanaaf dhiibbaa isaanii kennuu hin qaban. Garuu, yeroo warri amma ergaa Malaaka Sadaffaa, ergaa araaraa isa dhumaa addunyaaf ta’e, jala akka jirru amanan, amantii tokko keessatti obboloota ta’an, mallattoo paartilee siyaasaa faallaa ta’anii baatan, yaada faallaa labsanii fi ilaalcha isaanii kan addaan qoodame ibsan, hafuurri akkamii ummata keenya qabata?

TAM1897 Q1 50.4Amma gaaffii kana akka yaadaatti isiniif dhiyeessa: Wanti waggaa lama dura mata duree mootummaa fi waldaa kiristaanaa kanarratti lallabame, yoo Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa hundaan fudhatamee hordofamee ta’e, ragaa sanaaf iddoon kamiyyuu jiraachuu danda’aa?—Ifatti, lakki. Yoos barumsi sun, yeroo ummata Waaqayyoo gara ejjennoo inni isaan irratti balleessaa argachuun itti hin danda’amneetti waame, waan dogoggoraa gaafatee turee? Qabxii addaa kanarratti jechuu kooti. Jechi koo, yeroo sararri dhugaa tokko Dubbii Waaqayyoo irraa dhiyaatu, kan ummanni isaa yoo Waaqayyoofi addunyaatti fudhate, ejjennoo akkasii isaaniif kennu—akka Waaqayyo dhimmoota sarara dhugaa sanaan walqabatan irratti dogoggora isaanii argachuun hin danda’amne—dhugaa sana fudhachuun nageenya hin qabuu? Akkamitti dogoggora ta’uu danda’a?

TAM1897 Q1 50.5Garuu kun ragaalee keessaa isa tokko qofa. Ragaan inni kaan immoo fuula fuulaan qeeqa gosa wal fakkaatu kan ummata isaatiif kenname qaba, sababa isaan falmii siyaasaa duula filannoo darbe keessatti hirmaataniif; kanaafuu ragaalee lamaan walitti aanan keessatti, Waaqayyo waanuma isaan ergaa duulli filannoo osoo hin jalqabin ji’a kudha saddeet dura isaaniif kenname fudhatanii jiraatan irraa oolanii jiraachuu danda’an sana gochuusaaniitiif ummata isaatiif qeeqa erguuf dirqameera. Maarree, yeroo isaan karaa faallaa sana hordofuuf carraan isaan mudatu kamiyyuu osoo hin jiraatin dura, maaliif Gooftaan ergaa sana ummata isaatiif ji’a kudha saddeet dura erge? Yeroon jeequmsaa fi marii sun isaan irra ga’u sana ummanni isaa qophaa’oo akka ta’an hin barbaannee? Akka isaan karaa sirrii beekaniif, warra kaan kan jeeqamaniin akka hin jeeqamneef, fi wantoota inni ceepha’uuf dirqama itti qabu keessatti akka hin hirmaanneef?

TAM1897 Q1 50.6Amma namni kamiyyuu sababni isaa achi jira waan ta’eef akka fudhatu hin gaafadhu. Waan ani gaafadhu garuu, dhugaa waan ta’eef, akkasumas ummanni Waaqayyoo yeroo kamiyyuu dhimma akkasii irratti Waaqayyo isaan ceepha’uu yookaan sirreessuun akka isa hin barbaachisne waan taasisuuf, akka fudhatan, itti qoratan, irratti kadhatan, itti ilaalan, fi fudhatanidha. Haa ta’u malee, obboloota amma illee kana hundi dogoggora jedhanii yaadan akka jiran beeka; akkasumas, kun ummanni keenya ejjennoo daangaa darbe akka fudhatan gaafata, fi ofii isaaniitiinis ejjennoo daangaa darbe fudhachuu ture jedhu. Kun ejjennoo daangaa darbe ta’uu danda’aa, kan ummata Waaqayyoo iddoo inni akka isaan dhaabbatan barbaaduutti kaa’u, akkasumas wantoota addunyaa burjaajessan kanneen hundarraa guutummaatti isaan bilisa baasu?

TAM1897 Q1 50.7Bara kana yaadni walfakkaataan karaa biraatiin dhufeera. Barreeffamoonni Qulqulluun kan waggaa lama dura eeraman barnoota bara kanaa keessatti homaa hin dhufne. Yeroo sana wangeela ture; amma illee wangeela; sababni isaas salphaatti wangeela Macaafa Qulqulluu guutuu keessa lixee jiruudha, isin immoo Macaafa Qulqulluu bakka kamittuu yoo ilaaltan, inni kanuma akka jedhu ni argitu.

TAM1897 Q1 50.8Wanti biraa ilaaluu qabnu jira. Yoo dhimma siyaasaa fi marii siyaasaa keessatti hirmaanne, namoonni adda addaa, paartiiwwan siyaasaa wal morman keessatti, yaada faallaa labsaa, fi ilaalcha isaanii kan addaan qoodame ibsaa, obboloota ta’uu isaanii dubbachaa, gama adda addaa ni qabatu. Hojii siyaasaa keessatti tarkaanfiin dhumaa maali?—Dhugumatti, waraana. Yoos jalqaba irratti maaltu jira?—Salphaatti, dhuma irratti kan jiru: waraana. Hafuuruma sana, jalqabaa hanga dhumaatti. Obboloonni Kiristoos keessatti tokko ta’an, hafuura diinummaatiin waan isaan addaan baasu kamiyyuu keessa seenuu danda’uu? Danda’uu?—Lakki; Kiristoos keessatti tokkummaan jiraachaa hafuu hin danda’an. Isaan tokkummaa barbaaduu qabu, tokkummaa Hafuuraa barbaaduu qabu, “Hidhaa nagaatiin tokkummaa Hafuuraa eeguuf carraaqaa.”

TAM1897 Q1 50.9Namoonni tokko tokko yaada isaa hordofuuf fedhii qabu, dhuma irratti Kiristaanonni kamiyyuu, Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa yookaan kanneen biroo loluun ni danda’ama jedhanii fudhataniiru. Dhugaa dubbachuuf, walii isaanii loluu miti, garuu biyya isaaniif loluufi mootummaa siivilii eeguuf waraana keessa seenuuf. Garuu biyyi Kiristaanaa eessa jira? Mootummaan Kiristaanaa eessa jira? Beekuu dandeessuu?

TAM1897 Q1 50.10(Sagaleewwan) “Kan addunyaa kanaa miti.”

TAM1897 Q1 50.11Biyya kanaa miti, addunyaa kanas miti. Mootummaan fi biyyi keenya kan addunyaa kanaa miti. Garuu Kiristaanonni biyya isaaniitiif meeshaalee waraanaa qaamaatiin loluu danda’uu? Mootiin biyya sanaa, biyya isaatiif loluuf harka ol kaasuun mannaa, ofii isaatii fannoo irratti akka fannifamu, ajjeefamu, fi ija namootaa duraa dhokatee akka awwaalamu hayyame. Yoos, yaad-rimeen hangana ga’u, jalqabumarraa dhugaa ta’uu danda’aa?

TAM1897 Q1 51.1Garuu kun qofti miti. Nuti akka Adveentistoota Guyyaa Torbaffaatti, qajeelfamoota kanneen lallabuu fi isaanitti cichuu yoo barbaanne, mootummaa Yunaayitid Isteetis, Mootummaa Naannoo Miishigan, fi Mootummoota Naannoo biroo hedduuf haqa gochuuf, akkasumas ifa sirrii ta’een mul’achuuf tarkaanfiin barbaachisaan fudhatamuu qabu jira.

TAM1897 Q1 51.2Waan ani dubbachaa jiru akka isin hubattaniif irra deebi’ee jedha. Yoo Kiristaanonni loluu, biyyaafi mootummaa fi kkf eeguuf harka isaanii isa mirgaa ol kaasuun ni danda’u kan jedhu yaada bu’uuraa kana fudhanna ta’e, gareen amantaa kun, haqa ofiif raawwachuuf, keessattuu immoo mootummaa Yunaayitid Isteetisiifi naannolee hedduuf haqa raawwachuuf, ifatti labsuu qaba, akkasumas adeemsa yeroo tokko gareen amantaa kun hordofe sana mormuufi faallaa isaa gochuu qaba.

TAM1897 Q1 51.3Asitti sanadoota xixiqqoo lama kan bara 1865 maxxanfaman qaba, garuu wanti isaan keessatti barreeffame bara 1864 keessa kan raawwatame dha. Isaan keessaa tokko mata duree “Ilaalcha Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa kan Meeshaa Waraanaa Baachuu ilaalchisee, akkuma Bulchitoota Naannolee hedduu fi Piroovost-Maarshaal Jeneraal [kunis kan Yunaayitid Isteetis] duratti, kutaa Seera Galmee waliin dhiyaate” jedhu qaba.

TAM1897 Q1 51.4Yeroo sanatti, Adveentistoonni Guyyaa Torbaffaa, Koree Konfaransii Walii Galaatiin, mootummaa Yunaayitid Isteetisiif, akkasumas mootummoota naannoo Ilinooy, Mishigaan, Pensilvaaniyaa, Wiiskoonsin, fi naannoo tokko yookaan lama biroof ibsa kennaniiru; ibsa isaas kan agarsiisu, Adveentistoonni Guyyaa Torbaffaa akka Kiristaanotaatti, Kiristaanota waan ta’aniifis, Kiristaanonni haala kam keessattiyyuu meeshaa waraanaa baachuu yookaan loluu ni danda’u jedhanii fudhachuu akka hin dandeenye ture. Sanadni inni biraan, barreeffamootaa fi maxxansoota Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa irraa kan fudhatame yoo ta’u, mootummaan iyyata garee amantaa kana irraa dhiyaate akka dhugaa ta’etti fudhachuu isaa kan madaalchiisuudha.

TAM1897 Q1 51.5Amma yoo ajajni sun faallaa ta’ee, nutis Kiristaanonni haala kam keessattiyyuu, mootummaadhaafis ta’e waan biraatiif loluu danda’u ilaalcha fudhannu ta’e, sana booda Koreen Konfaransii Walii Galaa, garee amantaa kana bakka bu’ee, mootummaa Yunaayitid Isteetis bira dhaqee ilaalcha keenya akka jijjiirre akka itti himu gochuun dirqama keenya; akkasumas bulchitoota naannolee kanneen bira dhaqee ilaalcha keenya akka jijjiirre akka itti himu gochuu qabna; kunis galmeewwan akka yaada keenya haaraa fi fooyya’e kan mata duree sana irratti qabnuutti akka turan taasisa.

TAM1897 Q1 51.6Amma, waan raawwatameef qofa jecha waan tokko irratti cichuu qabna jedhee yeroo gabaabaaf illee hin amanu. Garuu yoo wanti raawwatame sun sirrii ture, sana booda irratti cichaa. Amma ani nan jedha, yoo ilaalchi keenya waa’ee kanaa jijjiirame, mootummoota kanneeniif dhugicha beeksisuun dirqama keenya, akka isaan waa’ee keenya waan nuti taaneen ala hin yaanneef. Kun mootummootaaf haqa qabeessummaadha; sababni isaas akka amantii tokkootti nuti ifatti ejjennoo faallaa kana qabna jechuun galmeeffamnee turre.

TAM1897 Q1 51.7Waggaa lama dura, yeroo barumsi sun kenname, sanadoonni kun jiraachuu isaanii hin beekun ture. Hanga jalqaba bara 1897tti jiraachuu isaanii hin beekun ture. Namni tokko kunneen waraqaa poostaa keessatti naaf erge, waa’ee isaas kan ani beeku kanuma qofa. Isaanis bara 1865tti “Steam Press of the Adveentistii Guyyaa Torbaffaa Publishing Association, Battle Creek, Mich.” jedhamuun maxxanfamaniiru. Maqaawwan Koree Konfaransii Walii Galaa sanadoota mootummaa Yunaayitid Isteetisiif dhiyaatan irratti mallatteeffamaniiru, akkasumas maqaawwan Koreewwan Konfaransii Naannoo sanadoota bulchitoota naannooleef dhiyaatan irratti mallatteeffamaniiru.

TAM1897 Q1 51.8Amma ani kutaalee muraasa sanadoota, maxxansoota, fi waraqaalee Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa irraa yeroo sana maxxanfaman isiniif nan dubbisa; kunis mootummaa Yunaayitid Isteetisiif, akkasumas bulchitoota naannooleetiif ragaa kan ture, ejjennoon Koree Konfaransii Walii Galaa kan amantii sanaa fudhate, ejjennoo isaanii kan hubatame ture malee, kan yeroo sanaaf qofa, waraanaaf dirqisiifamuu jalaa baqachuuf, yookaan bu’aa waraanaan biyyattii irra ga’aa jiru jalaa miliquuf qophaa’e akka hin turre agarsiisuuf ture. Dhimmi kun, Adveentistoota Guyyaa Torbaffaa biratti qajeelfama bu’uuraa ta’uu isaa, fi isaanis sababni isaan itti cichanii kan qabaniif Kiristaanummaa waan ta’eef akka ta’e, mootummoota kanneeniif ragaa ta’ee dhiyaate.

TAM1897 Q1 51.9Ani barreeffama kana keessaa kutaalee muraasa nan dubbisa, isinis akkuma ani yeroon dubbiseetti waanan arge ni argitu—sababni isaas, utuu sanada sana waggaa lama dura Mana Sagadaa kana keessatti harkaa qabaadhee, barumsa ani kenneefi BULLETIN keessatti maxxanfame sana caalaa ifatti qajeelfamoota isaa barsiisuu hin danda’un ture. Kunoo, barreeffama Jaarsa James White’n bara 1853tti ‘Signs of the Times’ keessatti barreeffame irraa fudhatame:—

TAM1897 Q1 51.10Waldaan Kiristoos ta’uu of jettu harka abbaa manaa ishee isa dhugaa dhiistee, amma harka seeraa isa jabaa irratti hirkatti. Eegumsaafi soorata mootummoota addunyaa kanneen manca’an irraa barbaaddi, akkasumas sirriitti intaloota haadha durii sanaa kanneen ejjitoota ta’aniin bakka bu’amti, isheen kunis Waldaa Kaatoolikii mallattoo waan taateef. Akkuma dubartiin abbaa manaa isheetti maxxanuu qabdu, akkasumas waldaan Kiristoosiitti maxxanuu qabdi, harka seeraa irraa eegumsa barbaaduu mannaa, harka jabaa isa isheen jaallattuu qofaatti hirkachuu qabdi. Waldaan seeraan ala addunyaatti heerumteetti. Kun dameewwan mootummaa siivilii adda addaa keessatti mul’achuu danda’a. Hanga damee waraanaa keessattillee tajaajilaan Yesuus Kiristoos ta’uu of jedhu kadhannaa isaa milkaa’ina lolaatiif godhuun Waaqa nagaa qoosuun mul’ata.

TAM1897 Q1 51.11Ammas, cuunfaa ‘Review and Herald’ kan Caamsaa 9, 1854 irraa waraabame:—

TAM1897 Q1 52.1Wantoonni kun yoo dhiyootti ta’an ta’us yoo ta’uu baatan ta’us [kun waa’ee dhufuu Gooftaa ti], dhugaan jiru garuu; hafuurri waraanaa, hafuurri jibbaa fi gowwoomsaa babal’ateera. Dhiibbaa isaa kan nama faalleessa sanaatu nu sodaachisa,—dhiibbaa yaada waraanaa fi dhiiga dhangalaasuu wajjin wal baruun amala namaa mancaasu, kaka’umsa fayya qabeessa hin taane, hafuurri garee hadhaawaa, kan hamaa ta’ee fi hamtuun akka babal’atu taasisuudha.

TAM1897 Q1 52.2Sababoota kanarraa bartoota Kiristoosiif balaan hin jiru jedhamuu hin qabu. Balaan ni jira; sababni isaas akkana jedhameera: “Sababii baayʼina hamminaatiif jaalalli namoota baayʼee ni qabbanaaʼa;” Kunoo, miirri wal-hubannaa icciitii qabuu fi ibsamuu hin dandeenye kan nama namaatti hidhu, kan fedhii adda ba’uu fi kophaa ta’uu dhorku, waan nuti osoo hin beekin sagalee babal’ate sana fudhannu, hanga sammuun keenya jallatee tasgabbii dhabutti hin beeknu; akkasumas, haala fayyaalessa hin taane keessa waan jirruuf, hamaa fudhachuufii guddisuuf qophii dha. Badiisni naamusaa weerara dhibee irra caalaa balleessaadha.

TAM1897 Q1 52.3Kutaan barreeffamaa kan biraa ‘Review and Herald’ kan Adoolessa 31, 1856 irraa irra deebi’amee maxxanfame:—

TAM1897 Q1 52.4Yesuus akkana jedhe, “Ana hordofaa.” Maal jechuudha, obboleessa jaalatamaa, obboleettii jaalatamtuu, safartuun amantii keessanii maalidha? Macaafa Qulqulluu mitii? Eeyyee jettu. Yoos achirratti wal argina, Yesuus hordofaa jiraachuu keenya yookiin dhiisuu keenya barachuuf. Ani daandii keessan irratti isin dura nan seena, isiniin waliinis nan falma; daandiin kunis gocha jireenya keenya hundaati. Jalqaba irratti, bal’inaan ilaallee, “Akkuma addunyaa gootuu?” jennee gaafanna. Garuu isin ni gaafattu, Maal jechuu keeti? Isiniif ibsuuf nan yaala. Ilaalchaafi seera addunyaa wajjin hirmaattuu? Yoo akkas ta’e, daandiin keessan isa Yesuus irra deeme sana miti. Yesuus akkas jedhe, Isaan (bartoonni) addunyaa irraa miti, akkuma ani addunyaa irraa hin taane. Mana murtii Qeesaar keessatti Yesuus yoom argitan?—Gonkumaa, garuu yeroo akka hoolaa qalamatti geeffame qofa.

TAM1897 Q1 52.5Garuu nuti seera gaarii ni barbaanna, namoota gaggaarii isaan akka baasanii hojiirra oolchan gochuunis dirqama keenya.

TAM1897 Q1 52.6Dhugumatti seera gaarii ni barbaanna; Yesuusis seera malee akka isa hordofnuuf nu hin dhiisne. Inni akkas jedha, “Dubbiin isin dhageessan kunis kan Abbaa na erge sanaati malee kan koo miti.” Yohannis 14:24.

TAM1897 Q1 52.7Faarfataan akkana jedha, “Seerri Waaqayyoo mudaa hin qabu; lubbuu namatti deebisa.” Faarfannaa 19:7. Phaawulos akkana jedha, “Katabbiin Qulqulluun hundi hafuura afaan Waaqaatii baʼeen kennaman; isaanis barsiisuuf, akeekkachiisuuf, sirreessuu fi qajeelummaan leenjisuuf ni fayyadu; kunis akka namni Waaqaa hojii gaarii hundumaaf guutummaatti hidhatee qophaaʼuuf.” 2 Xiimotewos 3:16, 17. Waan kana caalaa maal barbaadda? yookaan waan kana irraa gadi maal barbaadda, obboleessa koo jaalatamaa?

TAM1897 Q1 52.8Tarkaanfiin itti aanu kan bakka bu’aa kee irraa eegamu, seera baasuu dha; seerri kunis yoo dagatame, meeshaa waraanaa Kiristaanummaa hin taane kan ta’e goraadeedhaan raawwatama. Seeronni kunniin jireenya bu’uuraa fi murteessaa mootummaa sanaa kan inni qaama isaa ta’e yoo ta’an, mootummaan sun saba isaa kan tursiisu meeshaalee waraanaa du’aa, humnoota galaanaa gurguddoo fi waraana meeshaalee waraanaa isaanii du’aaf oolanitti hidhame qofaan danda’a. Itti aansuun obboleessa kee Kiristaana gaarii, hordofaa Mooticha Nagaa sana, iddoo ajjeechaa cinaatti ajjeechaaf kaa’ita; yookaan immoo obboleessa hiyyeessa tokko yakka qilleensa samii bilisaa hafuuraan fudhachuu barbaaduu isaatiif gara garbummaatti deebisuuf ajaja ‘habeas corpus’ qabatee kutaa waraanaa tokko akka hoogganu taasifta. Yookaan, yoo inni bulchaa olaanaa biyyattii keessanii ta’e, biskoppii keessan gaarii farda waraanaa guutummaatti hidhannoon hidhatame irra ol fuudhattu, akka ajajaa olaanaa humna du’aa biyyattii hundaatti.

TAM1897 Q1 52.9Ani isin gaafachuu barbaada, hordoftoota Yesuus jaalatamoo, yeroo Waaqayyo, “Hin ajjeesin.” jedhutti, namni ajjeesuu sirrii gochuu danda’aa? Bulchiinsi namootaa hundi guutummaan isaa seefii irra hin hundaa’uu? Yeroo inni kan mirga haqaadhaan bulchu qabu dhufu, isaan gara caccabaatti hin caccabsamuu?

TAM1897 Q1 52.10Garuu ani mootummoota namootaa wajjin waraana irra hin jiru. Lakki, lakki. Daawit weelluu galataa Waaqayyoof dhiyeessu keessatti, “Dheekkamsi ati namatti dheekkamtu dhugumaan ulfina siif fida; warra dheekkamsa kee irraa hafanis ni hidhatta.” jedha. Faarfannaa 76:10. “Bulchitoonni warra waan hamaa hojjetan malee warra waan gaarii hojjetan hin sodaachisan. Ati akka nama taayitaa qabu hin sodaanne ni barbaaddaa? Egaa waan gaarii hojjedhu; inni iyyuu si galateeffataatii. Inni waan gaarii siif [Kiristaana] gochuudhaaf tajaajilaa Waaqaatii.” Roomaa 13:3, 4.

TAM1897 Q1 52.11Yoo, obboloota koo, Kiristaanonni garee addaa, tuuta hoolotaa xinnoo, addunyaa keessatti yookaan addunyaadhaaf ifa ta’uuf adda baafamanii addunyaa keessaa filataman akka ta’an, addunyaan hojii isaanii gaarii (ifa) arguun, hoolaa xiqqoo, kan guyyaa guutuu qalamuuf lakkaa’amte sana waliin ta’uuf akka geeffamu, fi kanaanis Abbaa keessan isa Samii kabajuuf akka ta’e yaadattan, sana booda barreeffamoota akka Roomaa 13, hubachuu dandeessu, fi 1 Xiimotewos 1; 2, kan ani booda ilaallu. “Qiraaciin qiraaciiwwan lafaa wajjin haa wal lolu” (hiika jecha jechaan KJV) [Isaayyaas 45:9]; garuu, Kiristaanonni yaada Yesuus yoo qabaatan, sana booda Yesuus hordofu.

TAM1897 Q1 52.12Kiristaanonni ta’uu of jedhan addunyaa hordofuun bu’aa isaa muraasa argineerraa? Kun egaa akkuma Bala’aam iddoo ol’aanaa irra akka dhaabbannuuf nu haa qopheessu, yeroo Baalaaq Israa’el akka abaaruuf isa waame, inni fakkeenya isaa dubbachuun akkas jedhe: “Ani akkamittan warra Waaqni hin abaarin abaaruu dandaʼa? Ani akkamittan warra Waaqayyo hin balaaleffatin balaaleffachuu dandaʼa? Fiixee gaarranii irraa ani isa nan arga; tulluuwwan irraas isa nan ilaala.” “Kunoo, ummanni kophaa isaa ni jiraata, saba gidduuttis hin lakkaa’amu.” (hiika jecha jechaan KJV) Waa’ee Lakkoofsaa 23:8, 9.

TAM1897 Q1 52.13Amma kutaa barreeffamaa biraa kan ‘Review’ jedhamu, kan gaafa Hagayya 14, 1856 maxxanfame irraa fudhatame nan dubbisa:—

TAM1897 Q1 52.14Wangeelli Yesuus mirga seefii fayyadamuu, meeshaa waraanaa qaamaatiin hidhatamuu, “Hin ajjeesin.” kan jedhu ajaja Waaqayyoo isa ja’affaa cabsuun, “mana kee keessatti waan barbaachisu qopheessuuf” seefii fudhachuu, miidhamtoota humna miidhaa jalaa baasuu siif kenneeraa? Yesuus akkana jedha, “diinota keessan jaalladhaa.”

TAM1897 Q1 52.15Akka Kiristaanota wangeela jalatti jiraattaniitti, karaa kamiinuu wal-dhabdee siyaasaa keessa seenuuf, seera baasuu yookaan seera mootummaa namootaa raawwachiisuuf, hayyama Macaafa Qulqulluu qabdu jettanii yaadduu? Yoo akkas ta’e, akka yaada kootti, guddaa dogoggortaniittu.

TAM1897 Q1 52.16Kun waan gareen amantii sana bara 1864tti jedhe dha. Isaan kana mootummaa Yunaayitid Isteetisiif akka ragaatti dhiyeessan, kunis waraana akka hin amanne, meeshaa waraanaa baachuu keessatti hirmaachuu akka hin dandeenye, fi yoo waraanaaf filataman loluun isaanii akka hin eegamne agarsiisuuf ture. Mootummaan Yunaayitid Isteetis iyyatama isaanii dhaggeeffatee, hospitaalota keessatti hojii tajaajila wangeelaa hojjechuuf, warra dhukkubsataniif kunuunsa gochuuf, fi warra du’aa jiranif fayyina fiduuf akka deemaniif mijeessite. Amma yoo kun faallaa ta’e, mootummaa duratti ifatti dhaabbachuun faallaa ta’uu isaa ibsuu qabna.

TAM1897 Q1 52.17Anis dubbisuu itti fufa:—

TAM1897 Q1 52.18Barreeffamni ati waraabdu kamiyyuu, yookaan sababni amansiisaan ati dhiyeessitu kamiyyuu, Macaafa Qulqulluu ifaa fi akkuma barreeffameetti jiruun qoratamuu qaba. Yeroo isaa eegnee, barreeffamoota yookaan sababoota akkasii ati dhiheessitu hunda ilaaluu dandeenya; garuu jalqaba irratti, wangeela ni dhaggeeffanna. Kiristaanota Yesuus hordofuuf fedhii qabaniif, kun gahaadha.

TAM1897 Q1 52.19Yesuus akkana jedha, “Namni na tajaajilu kam iyyuu na faana haa buʼu.” Yohannis 12:26. Garuu ati, “Kana gochuu nan danda’a, akkasumas lammii amanamaa biyya kootii ta’ee imaammataafi mootummaa ishee keessatti tajaajiluu nan danda’a,” jettaa? Dhaabbadhu. Yesuus akkana jedha, “Namni gooftota lama tajaajiluu dandaʼu tokko iyyuu hin jiru.” Maatewos 6:24. “Utuu isin kan addunyaa taatanii silaa addunyaan kan ofii isaa ni jaallata ture. Amma garuu waan ani addunyaa keessaa isin filadheef isin kan addunyaa miti. Kanaafuu addunyaan isin jibba.” Yohannis 15:19.

TAM1897 Q1 52.20Yoo “isa addunyaa keessaa hin taane” taatan, addunyaan isin jibbituu fi “addunyaa keessaa” filatamuu keessaniin, imaammata addunyaa keessatti hirmaannaan keessan maaliidha? Garuu, akka isin jedhanitti, bulchiinsa harka warra hamoo keessa galchuu qabnaa? Kana hambisuu hin dandeessan. Namoota hamoo fi gowwoomsitootni daran hammaachaa deemu; yeroo dhuma addunyaa irrattis, hamoonni hammeenya raawwatu, hamoo keessaa garuu eenyuyyuu hin hubatu. Daani’el 12:10. Sababni isaas addunyaan Waaqayyoof harka kennuu yookaan Yesuus hordofuu hin barbaaddu, Seera Baasaan tokko akka jiru hin fudhattu. Yaaqoob 4:12.

TAM1897 Q1 53.1“Gooftaan akkana jedha: ‘Uummanni kun afaan isaatiin natti dhiʼaata; hidhii isaatiinis na kabaja; garaan isaa garuu narraa fagoo jira. Waaqeffannaan isaan na waaqeffatanis seera namni barsiisu qofaan tolfame. Kanaafuu ani amma illee dinqii irratti dinqii dabalee uummata kana nan dinqisiisa; ogummaan nama ogeessaa ni bada; hubannaan hubattootaas ni dhokata.’” Isaayyaas 29:13, 14. Kun haala dinqisiisaa ta’een barsiisota amantii olaanoo hedduu, kanneen yeroo gabaabaa darbe dura haaromsa amantii, haaromsa naamusaa, fi waldaalee nagaa dursuun dhaabbatan, adeemsa isaanii keessatti fakkeessameera: isaanis waldaa Kiristoos durfaa turan, wangeela jireenyaa fi jireenya bara baraa ifatti baasuun hidhatan; iyyannoo, kadhannaa, fi imimmaaniin hojjechaa; amma immoo wangeela sana faallessuun, yeroo Yesuus akkas jedhetti, “ ‘Ollaa kee jaalladhu; diina kee jibbi’ akka jedhame dhageessaniirtu. Ani garuu isinittin hima; diinota keessan jaalladhaa;” “warra isin abaaran eebbisaa; warra isin jibbaniif waan gaarii hojjedhaa; warra isin miidhanii isin ariʼataniifis kadhadhaa;” (hiika jecha jechaan KJV) “kanaanis abbaa keessan kan samii irraatiif ijoollee ni taatu. Inni warra hamoo fi warra gaggaariidhaaf aduu isaa ni baasa; qajeeltotaa fi jalʼootaafis bokkaa ni roobsa.” “Akkuma abbaan keessan araara qabeessa taʼe sana, isinis araara qabeeyyii taʼaa.” Maatewos 5:43-45; Luqaas 6:36. Barreeffamoota kana hunda ta’us, waldaaleen kiristaanaa kufaatii naamusaa fi addunyaatti walsimuu isaanii yeroo guddisan haala gaddisiisaa keessa akka jiran ni argina. Fakkeenyota baay’ee keessaa muraasa isiniif dhiyeessina.

TAM1897 Q1 53.2Asitti ibsoota lallabdoota beekamoo kanneen “meeshaa waraanaa,” “lola,” “qabsoo,” “waraana,” fi kkf hawwatan hedduutu itti aana. Itti aansuunis akkas jedha:—

TAM1897 Q1 53.3Dhugaa akkanaa, kan warqee qulqulluu gara wanta warqee irraa ba’ee caalaa gadhee ta’eetti jijjiiramuu agarsiisu, ragaalee Kiristoos fi amantaa isaanii isa durii guutummaatti dagachuu ilaalchisee, “Isaan karaa Qaayin irra deeman; faayidaa argachuuf jedhanii dogoggora Balaʼaam keessa of buusan” jechuun iyyuu qabna.

TAM1897 Q1 53.4Namoonni kun Yesuus hordofaa jiru? Ofii isaanii fi hordoftoota isaanii meeshaalee waraanaa wangeelaatiin hidhaa jiru? Seera Waaqayyoo isa guutuu irratti amantaa guutuu agarsiisaa jiru? Kiristaanaaf Seera baasaan tokko qofa akka jiru ni fudhatu? Phaawulos, “Miʼi waraanaa kan nu ittiin lollu kan daʼannoo jigsuudhaaf humna Waaqaa qabuudha malee miʼa waraana foonii miti” (2 Qorontos 10:4) jedhu dhaga’aa jiru? Dhumarratti, barreeffamoota qulqulluu isaan barsiisuu ofiin jedhan dhaggeeffachaa jiru?

TAM1897 Q1 53.5Haxxummaa Seexanaa dura dhaabbachuu akka dandeessaniif, mi’a lolaa Waaqayyoo guutuu uffadhaa. Maaliif?—“Walʼaansoon keenya … foonii fi dhiiga wajjin mitii.” Lakki; kun waamicha hordoftoota Yesuus miti. Garuu nuti kan lolu “bulchitoota wajjin, abbootii taayitaa wajjin, humnoota addunyaa dukkanaa kanaa fi humnoota hafuura hamaa [hafuurota hamoo, yaadannoo moggaa] iddoo samii keessa jiruu wajjin” dha. “Kanaafuu akka yommuu guyyaan hamaan sun dhufutti obsaan dhaabachuu dandeessaniif, waan kana hunda gochuunis akka jabaattanii dhaabattaniif miʼa lolaa kan Waaqaa guutuu hidhadhaa.” Efesoon 6:11-13.

TAM1897 Q1 53.6Phaawulos kitaaba Efesoon boqonnaa 6:14-18 keessatti meeshaalee waraanaa Kiristaanotaa tarreessuun akkas jedha, “goraadee Hafuuraas [kan sibiilaa hin taane] qabadhaa; innis dubbii Waaqaa ti. Kadhannaa fi waammata gosa hundaa keessatti yeroo hunda Hafuuraan kadhadhaa”; uffata waraanaa samii kana uffatanii, miilla isaaniittis qophii wangeela nagaatiin haguugamanii, eebba Kiristoos gammaduuf carraaqaa,—“Araara qabeeyyiin eebbifamoo dha; araara ni argatuutii. … Warri nagaa buusan eebbifamoo dha; ijoollee Waaqaa ni jedhamuutii.” [Warri nagaa buusan jechuun warra nagaa diigan miti.] Maatewos 5:7, 9. Yeroo loltoonni maal gochuu akka qaban gaafatan, Yohannis akkamitti akka isaanitti dubbate dhaggeeffadhaa. Inni deebisee, “Nama tokko irrattis humnaan miidhaa hin geessisinaa,” jedhe. Luqaas 3:14.

TAM1897 Q1 53.7Yeroo barumsi guddaan hojii irra oolu, goraadee maal gochuu akka qaban ilaalchisu, Kiristaanota hundaaf kennametti, Yesuus Phexrositti, “Goraadee kee iddoo isaatti deebisi; warri goraadee luqqifatan hundinuu goraadeedhaan balleeffamuutii.” jedhanii akka jedhan yaadadhaa. Maatewos 26:52.

TAM1897 Q1 53.8Kiristaanonni ifa dhugaawwan kanaa keessa haa deemaniif, abbootiin waraanaa yookaan loltoonni Kiristaanaa muraasni qofatu jiraata; “qawwee Raayifilii Shaarpii digdamii shan kan Riveerend Maastar Biicher” fayyadamuuf, Macaafni Qulqulluun fakkeessaa qulqullummaa agarsiisuuf dugda qawwee tokkoon tokkoo isaanii irratti hidhame illee.

TAM1897 Q1 53.9Isaan Yesuus akkas jedhu dhagahu, “Mootummaan koo kan addunyaa kanaati miti. Utuu kan addunyaa kanaa taʼee silaa … tajaajiltoonni koo naa lolu turan.” Yohannis 18:36. Kiristaanonni akkasitti meeshaalee waraanaa wangeelaatiin hidhataman, kanneen qaamaa irraa guutummaatti hiikamanii, mootummoota addunyaa irraa guutummaatti adda ba’anii, addunyaan akkuma isaan meeshaalee du’aatiin hidhatamteetti daandii bal’aa irra akka fiigdu, seera ishee kan Kiristaanummaa hin taane adabbii du’aatiin akka raawwattu dhiisuu danda’u.

TAM1897 Q1 53.10Warri hambaa waldaa Kiristoos ta’an mirga afaaniin ibsamuu hin dandeenye qabu; isaan seenaa darbe yeroo ilaalan, akkasumas bartoonni Kiristoos akka Phaawulos, iyyaniiru ta’us, “Nu siif jennee guyyaa guutuu ni ajjeefamna; akka hoolota qalamuuf jiraniittis lakkaaʼamneerra [Roomaa 8:36]”; yeroo daandiin isaanii imimmaan jiidhe, dhiiga isaaniitiin cuubame, akkasumas reeffa isaanii ciccitee fi lafee isaanii addeeffameen uwwifamee jiruu;—yeroo isaan “ummanni kophaa isaa ni jiraata, saba gidduutti hin lakkaa’amu” (hiika jecha jechaan KJV) jedhu sana ummata Waaqayyoo irratti argan, akka Bala’aamitti iyyanii dubbachuun mirga hambaa waldaa kan jechaan hin ibsamneedha, “Ani duʼa nama qajeelaa haa duʼu; dhumni koos akkuma dhuma isaa haa taʼu!” Lakkoofsa 23:9, 10.

TAM1897 Q1 53.11Barruu kana keessatti kan caalaa jira, garuu ani kana caalaa dubbisuun na hin barbaachisu. Ani kutaa tokko yookaan lama kan Gooftaan yeroo keenya kanaaf nuuf kaa’e dubbisa. Kun waggaa afur dura Hafuura Raajiitiin nuuf kenname, akkasumas Tabernacle kana keessatti nuuf dubbifamee ture:—

TAM1897 Q1 53.12“Waaqayyo Yaaqoobin ofii isaatiif filateera; Israa’elinis qabeenya isaa addaa akka ta’uuf filateera. Ani Waaqayyo guddaa akka ta’e, Waaqayyoon keenyas waaqolii hundumaa ol akka ta’e nan beeka.” Obboloota koo, yaada keessa galchaa, Waaqayyo saba, saba filatame, waldaa isaa kan mataa isaa, masaraa isaa kan addunyaa cubbuun miidhamee fi mormiin guutame keessatti qabate qaba; akkasumas aangoo isaa malee aangoon biraa waldaa sana keessatti akka hin beekamne, seera isaa malees seerri biraa waldaa sanaan akka hin fudhatamne kaayyeffatee ture.

TAM1897 Q1 53.13Wanti biraa bara kana Konfaransii Walii Galaa irratti nu bira dhufe. Kun kallattiidhaan gara iddoo gantummaan itti jalqabameetti nu deebisa, akkasumas Waaqayyoo, dhugaa isaa, fi mata duree kana guutummaatti akkuma Gooftaa biraa dhufetti fuula fuulatti nu dhiyeessa; akkuma inni har’a ummata isaa wajjin ta’uu barbaadutti.

TAM1897 Q1 53.14Daangaan adda baasaa ummata Waaqayyoo ajajoota kabaju jedhanuufi addunyaa gidduu jiru, akka durii ifa miti. Warri Waaqayyo wajjin walsimanii deeman walga’iiwwan siyaasaa keessatti utuu hirmaatanii hin argaman. Warri kana godhan, isaan tajaajiltoota amanamoo Yesuus akka hin taane ragaa baasu. Yeroo dheeraaf ibidda idilee waan qabataniif, hubannoon isaanii baddeera. Ummanni alaabaa Yesuus jala dhaabbachuuf galmaa’e jira. Isaan waraana Kiristoos ti. Addunyaa keessaa ba’anii adda ta’uuf waadaa galan. Cubbuu fi yakka hunda irratti waraana cimaa gaggeessuuf, seefii Hafuuraa, jechuunis Dubbii Waaqayyoo fayyadamuuf waadaa galan. Nuti amanamummaa keenya agarsiisuu qabna.

TAM1897 Q1 53.15Jechi bulchiinsaa jira; jechi lammummaa ilaallatu jira. Amanamummaa keenya eenyuuf agarsiisuu qabna? Gaaffiin isaa kana.

TAM1897 Q1 53.16Nuti Mootii keenya, Gooftaa Yesuus Kiristoosiif amanamummaa keenya agarsiisuu qabna. Ergamichi Yaaqoob akkana jedhee labsa: “Kanaafuu, eenyullee michuu addunyaa yoo ta’e, diina Waaqayyooti.” Yohannis jaallatamaan, barataan hafuuraan Yesuusitti baay’ee fakkaatu, akeekkachiisa akkanaa kenneera, “Addunyaa hin jaallatinaa, wantoota addunyaa keessa jiranis hin jaallatinaa. Namni kamiyyuu addunyaa yoo jaallate, jaalalli Abbaa isa keessa hin jiru.” Namni tokko fakkeenya Addaam hordofuu fi Uumaa isaa irraa fagaachuu keessatti gammachuu hin argatu.

TAM1897 Q1 54.1Kanaaf, barumsi kun hundi bakka itti jalqabne sanatti xumurama—Addaamii fi Uumaa isaa wajjin, akkasumas ajajoota uumama hunda keessaa isa jalqabaa wajjin—“Waaqa kee Goofticha garaa kee guutuudhaan, lubbuu kee guutuudhaan, yaada kee guutuudhaan, humna kee guutuudhaan jaalladhu.” Yeroo sana Uumaa kee irraa hin baddu. Yeroo sana amantii irraa gantummaan hin jiraatu. Yeroo sana waaqeffannaan waaqota tolfamoo hin jiraatu. Yeroo sana mootummaan fakkeenya saboota Waaqayyo irraa fagaatanii hordofuun hundeeffame hin jiraatu; garuu Waaqayyo hundumaa keessatti hundumaa ta’a, ummata isaas gara lafa ulfina qabu sanaatti ni geessa, isa lafa sana abbaa keenya Abrahaamii yeroo inni mootummoota addunyaa hundarraa adda baaseefi yeroo inni addunyaa keessa jiraatetti adda isa taasisee ture itti agarsiise.

TAM1897 Q1 54.2Inni nu waamu, akka nuti faana amantii abbaan keenya Abrahaam, osoo dhagna hin qabatin iyyuu, qabu keessa deemnu, yeroo sana gara biyya kabaja biyyoota hundaa taate sanaatti nu geessa; achittis fuula Gooftaa dura, fi qoochoowwan ulfina qabeeyyii Waaqayyo Hundumaa Danda’uu jala bara baraan ni jiraanna—Waaqayyoon garaa keenya guutuudhaan, lubbuu keenya guutuudhaan, sammuu keenya guutuudhaan, fi humna keenya guutuudhaan jaallachaa; innis amma, sana booda, fi bara baraan fuula uumama hunda dura nu agarsiisee, “Warri ajajawwan Waaqayyoo, fi amantii Yesuus eegan kunoo ti” (hiika jecha jechaan KJV) jechuu danda’a.

TAM1897 Q1 54.3Ummanni hundis, “Ameen; Ameen” haa jedhu.