Ахы 17 — Ауадарақәа раан аҵабырг аларҵәара
GSAM 265.1«Ахьча еибганы ицаз иуасақәа рыгәҭа даныҟало, урҭ дшырԥшаауа еиԥш, саргьы суасақәа срыԥшаалоит, насгьы аԥҭақәа зхыз, алашьцара зцар амш аҽны иахьеибганы ицаз аҭыԥқәа зегьы рахьтә урҭ еиқәысырхоит»1
GSAM 265.2Ари аҟараанӡа (1847) ахԥатәи амаалықь иаацҳара ирыдыркылаз ауаа ари адунеи малла ирӷьацан, уи иахырҟьан аацҳара аларҵәаразы аԥарала иҟарҵоз маҷын. Аизара аиԥбара Уаит, миссис Уаит, насгьы аизара аиԥбара Беитс, хаз-хазы инхоз аиашьцәеи аиаҳәшьцәеи рыҩнуҵҟа шәхса аус аура шаҟа ихадоу рбеит; иара убас ауаа аҵабырг рҵартә еиԥш, рнапқәа ирырҭаша ашәҟәқәеи материалқәеи рырхиара шаҟа ихәҭаз рбеит. Аизара аиԥбара Беитс асабша азҵаатә аӡыргараҿы даараӡа ицхраауан уи азку иабуклет, ақалақьқәа рахь данцо, иара убас уи абуклет пошта рыла аларҵәара. Уи даараӡа ахачҳара аарԥшны, инеиԥынкыланы аус иуан.
GSAM 265Аиаҳәшьеиҵбык аҵабырг азы ахҭынҵара
GSAM 265.3Зны аԥара имамханы, уи ишьапқәа рыла Массачусетс аҟынтә Ниу-Ҳемпширҟа ацара дазыҟан. Усҟан аиаҳәшьеиҵбыкынтә шәҟәки иоуит; уи ҩнаҭа аус ауразы мчыбжьык ахь $1 лоурц азы аиқәышаҳаҭра ҟалҵеит, аацҳара ацхрааразы ԥарак лоуны. Мчыбжьык аус анылу, аизара аиԥбара Беитс аԥара иҭахны иҟоу лгәы иҭакны, лусҭәца днарыла, аԥара авансла илоуит, насгьы лассы иара из $5 лышьҭыртә еиԥш. Уи аԥарала уи Ниу-Ҳемпширҟа амҩа ԥара ишәеит, ауаа рныҟәгоз транспортла. Иахьнеиз аҭыԥқәа зегьы рҿы аизарақәа ибзиан иҟан, ауаа аӡәырҩы аҵабырг ирыдыркылеит.
GSAM 266Аамҭала ахархәаразы ирыҭаз амебелқәа рыла ахатә ҩнаҭа ахылаԥшра
GSAM 266.1Ари аацҳараҿы раԥхьатәи апионерцәа ԥхьаҟа изыргоз ахамеигӡара адоуҳа аарԥшразы, 1847—48 шықәса рзы аӡын, миссис Уаит лышәҟә аҿы урҭ рҟазаашьазы иҳәаз аҟынтә абри ҳгәалаҳаршәоит. Усҟан уи С. Ҳауэлнд иҭаацәара рҩны ҭбаа, Топсам, Меин, аҿы ауадақәа ааныркылон, уа аамҭала ахархәаразы ирыҭаз амебелқәа рыла ҩнаҭа ахылаԥшра иалагеит:—
GSAM 266.2«Ҳара аԥарада ҳаҟан, амҩа имариамын. Сыԥшәмаажь аихамҩаҿы ахаҳәқәа ныҟәигон; уи аус иахырҟьан инапқәа рнацәақәа рцәа ҿнакааит, насгьы аҭыԥқәа рацәаҿы ашь изцәыҵуан. Ҳара аӡәгьы ҳихьыԥшымзарц, ҳхала ҳхы ныҟәаҳгаларц, насгьы ауаа ҳрыцхраартә еиԥш амалқәа ҳамазарц ҳаӡбахьан, аха ҳусқәа рҿымҭуан. Сыԥшәмаажь акырӡа аус иуан, аха иус ақы иҭаауз имоуӡеит.
GSAM 266Аизара аиԥбара Уаит арҵәыӷатә ҵлақәа аныҵра
GSAM 266.3«Сыԥшәмаажь арӷәӷәоз аус аниԥна, иҵлаҭра иакны абнахь дцеит, арҵәыӷатә ҵлақәа аныҵра. Иваган инеиԥынкыланы ахьаа шизцызгьы, мышкы $0.50 раҟара иоурц азы ашьыжь шаанӡа хәлаанӡа аус иуан. Ахьаа ӷәӷәа иахырҟьан уахынла дыцәар илшаӡомызт. Ҳара лассы аштатқәа еиуеиԥшым аҟынтә аиашьцәа ршәҟәқәа ҳауит, урҭ ҳрыхьӡара рҭахын; аха аштат аҟынтә ҳазгаша амалқәа ҳамамызт, уи аҟынтә амҩа ҳаԥхьа иаартымызт ҳәа аҭак ҟаҳҵеит.
GSAM 266.4«Коннектикуттәи аиашьҳа Чемберлеин иҟынтә шәҟәки ҳауит; уи аштат аҿы аконференциа ҳҭаара ҳгәазҭеит. Аԥара ҳауазар, ҳцап ҳәа ҳақәхеит. Сыԥшәмаажь иусҭәца дрыццакны, иара из $10 иуоуаз иԥшааит. Уи аԥара абжала даараӡа ихәҭаз ашәҵатәқәа иаасхәеит, насгьы сыԥшәмаажь ипальто аткань ԥҵәахақәа аасырӡахит, урҭ ԥҵәахақәагьы еидысӡахуан, ипальто анапҭырԥақәа рҿы аханатәы аткань аилкаара уадаҩхеит. Ҳара $5 ҳзаанхеит, Дорчестер, Массачусетсҟа ҳцаразы. Ҳчемодан аҿы адгьыл аҿы иҳамыз зегьы реиҳара ҭан. Аха гәыҭынчреи аламыс цқьеи ҳаман, урҭ адгьылаҿ иманшәалоу аԥсҭазаара аасҭа ахә ҳаракны иаҳшьон.
GSAM 267.1«Аиашьҳа Никольс иҭаацәара рахь ҳнеит, ҳцаанӡа аиаҳәшьа Никольс сыԥшәмаажь из $5 лирҭеит; уи ала Мидлтаун, Коннектикутҟа амҩа ԥара ҳшәеит. Уи ақалақь аҿы ҳара тәымуаа ҳаҟан, ари аштат аҿы аиашьцәа рахьтә аӡәгьы дҳамбацызт. Ҳара $0.50 ракәын ҳзаанхаз. Сыԥшәмаажь уи аԥарала атранспорт аҭара даԥсымхеит; убри аҟынтә ачемодан аӡырцықәа реизга иақәиршәит, нас ҳшьапқәа рыла ҳацеит, ҳара ҳеиԥш агәрахаҵара змаз аӡәы ҳԥшаауа. Лассы аиашьҳа Чемберлеин дыҳԥшааит, уи иҩныҟа ҳигеит.»
GSAM 267Коннектикут, Роки-Ҳилл аҿы аконференциа
GSAM 267.2Ари аконференциа Роки-Ҳилл аҿы имҩақәҵан; аизара Белден иҩны аҿы ихыркәшамыз ауада дук аҟны имҩақәҵон. Аизара аиԥбара Уаит С. Ҳауэлнд изиҩыз ашәҟә аҟынтә анаҩстәи ахәҭа, аизара иадҳәалоу аинтерес зҵоу деталқәак аарԥшуеит:—
GSAM 267.3«Мшаԥы 20 [1848], аиашьҳа Белден ивагон Мидлтаунҟа ишьҭит, ҳареи уи ақалақь аҿы хаз-хазы инхоз аиашьцәеи ҳазгарц. Сааҭ ԥшьба рбаҩны иҭаацәара ҳнеит [Роки-Ҳилл], нас минуҭқәак рышьҭаҿы аиашьцәа Беитс насгьы Гурнеи аҩнахь иааит. Уи ахәылԥаз аизарак ҳауан, уи иаҭааз 15 раҟара иҟан. Ахәаша ашьыжь аиашьцәа ааиуан, 50 раҟара ҳаҟалаанӡа. Зегьгьы аҵабырг зегьы рыла ирыдыркылаз ракәомызт. Уи амштәи аизара аинтерес ду зҵан. Аиашьҳа Беитс аԥҟарақәа рҵакы ауаа еилыкка ирзааиртит, насгьы урҭ шаҟа ихадоу шаҳаҭрақәа ӷәӷәақәа рыла ишьақәнарӷәӷәеит. Ажәа аҵабырг аҿы иҟоу ргәы шьҭнахуан, насгьы макьана ргәы иҭаркымцыз ргәы арҿыхон.»2
GSAM 267Ниу-Иорк, Освего араион рахь ааԥхьара
GSAM 267.4Аизара аиԥбара Беитс иабуклетқәа адвентистцәа рыҩнуҵҟа ианраҟәара иахырҟьан, егьырҭ аштатқәа рҿы ауаа асабша азгәазҭара иалагеит. Ҳаирам Едсон, Порт Гибсон, Ниу-Иорк аҟны, аизара аиԥбара Уаит, миссис Уаит, насгьы егьырацәа, 1848 шықәса нанҳәаҿы Волни, Освего араион, асабша азгәазҭоуаа рзы аконференциа иҭаарц азы ишәҟә рыла ааԥхьара ҟаиҵеит. Иара иҳәеит аиашьцәа реиҳара шӷароу, насгьы ахарџьқәа ршәараҿы даараӡа ицхраап ҳәа агәра диргар шилымшоз. Аизара аиԥбара Уаит аҳаскьын адәы аҿы иџьабаала $40 иоуит. Уи аԥара ахәҭа ашәҵатәқәа раахәара иазкын, иаанхаз Волниҟа амҩа ршәарақәеи рыҽныҟа амҩа ршәарақәеи рзы иҟан.
GSAM 268.1Ари аконференциа Ниу-Иорк аштат мраҭашәаратәи ахәҭаҿы, Арнолд икаретақәа ахьиркуаз ахыбраҿы имҩақәҵан. Уа 35 раҟара ауаа ҟан; уи аштат ахәҭаҿы еилыркааны иааргоз зегьы роуп, аха урҭ рахьтә ҩыџьакгьы ргәаԥхарақәеи рыгәрақәеи еидымкылацызт. Зегьы рхаҭа ргәақәа ирыцашәкуан, урҭ Абиблиа иаҿарԥшны ауп ҳәа рҳәоит. Зегьы рҭахын ргәақәа рырҵаатәқәа аарԥшны иҳәар. Ирырҳәеит аизара аиԥбара Уаит иԥшәмагьы уи аҟара амҩа ишааз, урҭ ражәақәа раҳауа рзы ишааз акәым, аҵабырг рырҵаразы ишааз. Арнолд иҳәеит Аатра 20 аҿы иаагаз 1000 шықәса шҵхьоу, насгьы Аатра аҿы иазгәаҭаз 144 000-қәа Христос иԥсҭалараан рыԥсқәа ҭалаз роуп ҳәа.
GSAM 268Арнолд адинтә ԥҟарақәа дрықәымгәыӷуеит
GSAM 268.2Иԥсуаз Иҳақәиҭу изку асимволқәа ари аилазаара рҿаԥшны ианыргылаз, насгьы игәаҟрақәа ргәаладыршәарц анырҭахыз, Арнолд дгылан иҳәеит: уи иҟарҵатәу зынӡасгьы ихаҵара дҭам, уи Иҳақәиҭу иуаххьа Пасха иацу, уи анагӡара иаҿу, шықәсык аҿы акы ракәны иазгәаҭатәуп ҳәа.
GSAM 268.3Арҭ иџьашьатәу агәаанагарақәа реиҿагылара миссис Уаит лгәы хьанҭа дук ақәнаҵеит. Лара ибзиан илдыруан Арнолд игха шихьыз, насгьы Анцәа ҳаҭыр ирымҭозшәа лгәы иабон, уи иахырҟьан лгәы ахьаа ду арҵәыуан. Егьырҭ ргәы иаанагон лара лԥсра дазааигәоуп ҳәа; аха аиашьцәа Беитс, Уаит, Чемберлеин, Гурнеи, Едсон, лзы Анцәа иҳәон, Иҳақәиҭу имаҵзуҩцәа рҳәарақәа раҳаны, лзы агәыҳалалра ааирԥшит, ларагьы амч лоуит. Ажәҩантә лашара лара илықәхеит, нас лассы адгьыл аҿы иҟалоз уаҳа илгәамҭон. Ус даныҟаз, уаҟа иҟаз ауаа ргәаанагарақәа рыҩнуҵҟа иҟоу агхақәа ԥыҭки, урҭ ирҿагылоу аҵабырги лдырбеит; урҭ Абиблиа инақәыршәара ауп ҳәа ирышьақәзыргыло еиҿагылоу агәазыҟашьақәа рхатә ргәаанагарақәа Абиблиа иазку роуп ҳәа, ргхақәа мап рыцәыркып, ахԥатәи амаалықь иаацҳараҿы еидҵалар ауп ҳәа лдырбеит. Аизара аџьашьахәыла инҵәеит; аҵабырг аиааит. Ари аилкаамӡарақәа здызкылоз ауаа рыгхақәа азхарҵеит, ахԥатәи амаалықь иаацҳара инеиуа иахьатәи аҵабырг аҿы еидҵалеит, Анцәагьы урҭ даараӡа дрықәныҳәеит.
GSAM 269Абараҿы Абиблиа аџьашьахәыла ахархәара
GSAM 269.1Ари аизара иазку аҭаӡҩра Александр Росс иҟнытә 1884 шықәса ажьырныҳәа 4 рзы иааит; иара 35 нызкыз ари аизара ҵәҩаншәала иаку дын. Иара иҳәеит:—
GSAM 269.2«Аиаҳәшьа Уаит абараҿы даныҟаз, лшьапқәа рыла дгылан, аҭаацәаратә Абиблиа лнап армараҿы илкит; уи ашәҟә ҭаҩрак акәын. Уи аартны, ҳаракны илкын, аха уи ахь дрымԥшуан; лнап арӷьарала текстк аҟынтә даҽакы ахь адаҟьақәа еилылгон, насгьы лнацәа атекст иақәылҵон, нас уи атекст еиҭа илҳәон. Сара атекстқәа рацәа срыхәаԥшуан, лара излырбо атекст акәу еиҭа илҳәоз еилыскаарц азы. Сара ма аилазаараҿы аӡәы рацәаҩны урҭ зегьы ҳгәаҳҭан. Еснагь лара илырбоз атекст еиҭа илҳәон, уи адагьы, лылақәа хыхьҟа, Абиблиа иаҿагыло ахырхарҭа ахь иԥшуан. Ари лара илҳәоз абиблиатә текстқәа роуп, 1848 шықәса нанҳәаҿы Волни иеизаз асабша азгәазҭоуаа ииашамыз ртеориақәа мап рцәызкыз, насгьы аҵабырг аҿы ҳаидызҵалаз.»
GSAM 269.3Ииашоуп, абри аҩыза аҭагылазашьақәа раан Абиблиа аҟынтә еилыкка ицәыргоу атекстқәа рыла, абас аџьашьахәыла идырбаз адинҵаратә гха мап ацәызыкымкыз, агәра иргара даараӡа иуадаҩзар акәын. Освего араионтәи асабша азгәазҭоуаа рилазаара, урҭ ргәатә хҿақәа ус ҳдырдызбала, аҵабырг аҿы еидҵалахьан, ари аизара аҟынтә ицәцеит, егьырацәа рахь алашара аларҵәаразы. Алҵшәақәа ари Анцәа иус шаку хымԥада ишьақәнарӷәӷәон. Сатана еснагь дазыҟаҵәҟьоуп, ихы иаирхәар илшо амалқәа зегьы рыла, еилимкаа, еиланы, еилаӡаны ҟаҵарц. «Избанзар Анцәа аилаҩынтра ҟазҵауа иакәм, аха аҭынчра ҟазҵауа иоуп, иԥшьоу руаахәамақәа зегьы рҿы ишыҟалоу еиԥш.»3
GSAM 270Аџьашьахәыла ахәышәтра ахҭыскқәа
GSAM 270.1Аҩраҿы зыҩныҵҟа ҳгәалаҳаршәаз аконференциа аныхҳәа, аконференциа имаҷқәа Мадисон араион, Порт Гибсон, Порт Баирон, насгьы Ниу-Иорк ақалақь аҿы имҩақәҵан. Уи рышьҭаҿы Коннектикуттәи аконференциа ду иҟан. Арҭ аҭыԥқәа рахьтә ԥыҭрак рҿы Иҳақәиҭу имаҵзуҩцәа даараӡа дразааигәахеит, насгьы Аҳақьым ду ачымазцәа рыхәшәтәразы имоу амч адҵаҩцәеи рыгәрахаҵаратә ныҳәарақәа ирҿырԥшны, апостол Иаков ишәҟә аҿы ишьақәнаргылаз амҩа рыла, ичымаз ауаа рахь инеит.4 Аҳақьымцәа рыцхраара залымшо ҳәа ирышьаз ауааҵәҟьа рчымазарақәа ирхырган. Абри аҩыза ахҭыскқәа 1845 шықәса аҟынтә еиуеиԥшым аамҭақәа раан лассы-лассы иҟалахьеит.
GSAM 270Апионерцәа ауадарақәа рхыргоит
GSAM 270.2Аизара аиԥбара Уаит 1880 шықәса жәабран 5 рзы «Ахҳәааи ацҳараҳәаҩи» аҿы, апионерцәа раамҭақәа ргәалаиршәо, иҳәон:—
GSAM 270.3«Ҳара ҳалагамҭа аус аураан, иҳақәнагаз афатә анаҳзымхо, амла ҳакуан, насгьы иҳақәнагаз ашәҵатәқәа анаҳзымхо, ҳшәауан. Анцәа иус азы аԥара ҳзыршәаразы, аԥсҭазааразы иаҭахызгьы ҳхы иаҳамыруз. Уи адагьы, инагӡатәушәа иҳабоз аус рацәа анагӡаразы — ашәҟәқәа рыҩра, рредакциа, ацара, насгьы аштат аҟынтә штатҟа уаҩы рҳәарақәа — ҳхы ҳцәыӡыртә аус ҳауан.»
GSAM 270.41848 шықәса, Христос иаара иазку атарих аҿы мацара акәым, аполитикаҿгьы агәаларшәара зҵоу шықәсык акәын. Ахԥатәи амаалықь иаацҳара аҵабыргқәа ибзиаӡаны еилкааны иҟан, насгьы аус аизҳаразы амҩа ахырхарҭақәа ԥыҭрак рыла иаатуа иалагеит. Уи арҭ амшқәа рҿы, адоуҳатә ԥсҭазаареи аполитикеи рыдунеи аҿы иҟалоз ахҭыскқәа аԥааимбаражәақәа зҭызҵаауаз рыхшыҩ еиҭа иаздырхартә еиԥш ахырхарҭа роуан. Иажәу Адунеи атәылақәа рыҩнуҵҟа аилаҩынтра ду аҟалара адагьы, Ҳаидсвилл, Веин аокруг, Ниу-Иорк аҿы, иҿыцу Спиритизм аԥшҵақәа ианалага, Абиблиа зырҵаҩцәа рҳәон урҭ «аџьнышцәа рыдоуҳақәа роуп, урҭ адунеи атәылақәа зегьы Иҳақәиҭу имштәи аидысларахь еидызго» ҳәа.
GSAM 2711848 шықәсаан атәылақәа рыҩнуҵҟа аилаӡара
GSAM 271.11848 шықәса жәабран 21, Франциа аҳ Луи Филипп итәарҭаҟны амаҵ зуаз ауаа икәша-мыкәша ианеизаз, иара иҳәеит: «Иахьатәи ахәылԥаз аасҭа еиҳа иӷәӷәаны аҳра аҳтәарҭаҿы зынӡаск стәамызт.» Аха уаҵәы ахәылԥаз, ақалақь Париж аҭӡқәа анҭыҵ, «акуртка кьаҿа» шәҵаны, аԥарала ауаа ныҟәызго акарета аныҟәгаҩ иеиԥш иҽыԥсахны, ихы ахьчаразы аҽыҵәахырҭак дашьҭаны дбналеит. Ари иаалырҟьаз аԥсахра ду иара Римтәи папа имчра мчыла аҽарҭбаара адгыланы иҟаиҵаз ак иахырҟьеит ҳәа рҳәон; уи иҳатәуаацәеи ируаацәеи ргәы инархьит. Уи амш азы, ақалақь Париж аҿы, иара францыз ар агәаҭаразы апарад ду ахиркәшеит; урҭ рбџьарқәа еиланы ианыршьҭаз, иара аҳратә ҩныҟа дцеит. Иаалырҟьан, аҷкәына хәыҷык апушка дықәԥан, х-ԥшәыла еибыҭаз абираҟ ҟьаҟьауа, дыҿаҳәҳәан: «ПАПА ДАХЬА! ПАПА ДАХЬА!!» Аруаагьы уи ааԥхьара иақәҿырҭит, уи аҽаҩны амҩа аҟынтә ашьҭыԥраара иалагеит, амч аарласны иацҵалон, нас уи ааԥхьара иадҵалеит: «НАСГЬЫ АҲ ДАХЬА!» Сааҭқәак рышьҭаҿы Париж зегьы аилаӡара ду асцена иҟалеит. Аруаа рбџьарқәа ркын, ауаа ргәыԥ ду рцын, аҳ иҟара ахь иццакны ицон. Ари аилаҩынтра аниаҳа, иҽыԥсахны ирласны дбналеит.
GSAM 271Ақәԥара иалагылаз жәларқәа
GSAM 271.2Франциаҿы иҟалаз аилаҩашьареи агәҭынчымреи ирласны иҿарҵааит иҵегьы атәылақәа. Пруссиа, Ганновер, Сардиниа, Сицилиа, Неаполь, Венециа, Ломбардиа, Тоскана, Рим — урҭгьы ауаа рыгәҭынчымра рдоуҳа рҿнаҵааит. Хымз рыҩнуҵҟа Европа зегьы ҵысит, 30 инареиҳаны аимпериақәагьы аҳрақәагьы аилаҩашьара ду иҭагылеит. Аҳҭыԥқәа амҩақәа рҿы ирбылуан, аҳцәеи аимператорцәеи рыԥсҭазара ацәыӡра иацәшәаны ибжьагәаны ицон, иҵәахуан. Аполитикцәа ирҳәон, адунеиаҿы иҟоу аҳкымрақәа зегьы зырҿыцуа ареволиуциа ҟалоит ҳәа.
GSAM 272.1Ахԥатәи амаалықь иаацҳара макьана измаҳацыз адвентист адинмаҵзуҩцәа аӡәырҩы абри аилаҩашьара рбеит, ари жәларқәа «Зегьзымчу Анцәа имш ду аҽны иҟоу аибашра» азы реизара ауп ҳәа ирыԥхьаӡеит.5
GSAM 272Амҳәыр ақәырҵара иазку аацҳара аартра
GSAM 272.2Уи азыҵәҟьа абыжьбатәи амш азгәазҭо адвентистцәа Аԥшьоу Аҩыра аҟынтә еилыркаауан, 4-тәи аԥҟараҿы иҳәоу асабша зыԥсы ҭоу Анцәа идырга, мамзаргьы имҳәыр шакәу, Аатра 7:1-4 аҿы иҳәоу амҳәыр ақәырҵара иазку аацҳара рылаҳәаразы аамҭа шааиз. Дара ари аацҳара ауаа рахь анагара азы амҩақәагьы амалқәагьы рыԥшаауан. Абыжьбатәи амш азгәазҭо абри аус азы рҽазыҟарҵон, амчыбжьы актәи амш азгәазҭо адвентистцәа ракәзар, ирҳәон: «Шәара амҳәыр ақәырҵара иазку шәаацҳара шәзаагеит ихьшәаны, избанзар амш ду аҽнытәи аибашреи Аҳ ихаҭа иаареи ҳарзааигәахеит».
GSAM 272Аилаҩынтра иаалырҟьан иҭынчхеит
GSAM 272.3Хымз раҟара рышьҭахь жәларқәа рыҩныҵҟа иҟалаз агәҭынчымра ду ҭынчхеит; уи зыхҟьаз рыгәынамӡарақәа рыӡбра акәӡами, ажурналистцәа рхатәгьы еилдыркаар зымуа мҩала иҟалеит. Абри агәҭынчымра азы Горас Грили «Ниу-Иорктәи атрибуна» аҿы абас иҳәеит: «Ҳара зегьы ҳзы џьашьахәык акәын жәларқәа рыҩныҵҟа арҭ аилаҩынтрақәа абас иаалырҟьан изалагаз; аха еиҳагьы иџьашьатәу — урҭ зырҿаазеи ҳәа ауп».
GSAM 272Асенатор Чоут Адунеи Ажәытә аҿы иҟоу аҭагылазаразы
GSAM 272.4Уажәшьҭа 1851 шықәса ҳзааҭгылап. Асенатор Чоут Еиду Америкатәи Аштатқәа Рконгресс аҿы иҳәаз ажәахәҿы, Адунеи Ажәытә аҿы иҟоу аҭагылазара дазааҭгыланы абас шиҳәаз ҳбоит:
GSAM 272.4«Шәара ибзианы ижәдыруеит абри аҭагылазареи асахьеи закәҵәҟьоу, урҭ ирхатәоу ашәшьырақәеи аԥҭқәеи алашьцарақәеи; шаҟа шьаҭанкыла ишышьақәмгылац. Сара сгәы иабон, аҳцәа рзин ҷыдақәагьы, ауаа рзинқәагьы, зқьышқәатәи агәынамӡарақәагьы, аидысларазы аҳәа ахы рыхыркуазшәа. Уи аидыслараҿы, аатраҿы иарбоу еиԥш, ашьа “аҽқәа рнахуҭақәа рахь” инаӡаны ицо, ауаа рбиԥарак зегьы ҭахо; уи аамҭа асаркьал ду еиҭа сааҭк инадо, ауаатәыҩса реилазаара ахаҭа амцеи аџыри рыла иԥышәо, уи аԥсабареи аԥсабара Анцәеи иртәуп, мамзаргьы иртәым, ҳәа еилкаатәхоит».
GSAM 2731848 шықәса абҵара 18 азы «Ашаҳаҭра»
GSAM 273.11848 шықәса рзы жәларқәа рыҩныҵҟа иҟалаз ари амҵысра Аҳ иаара алагамҭа ауп ҳәа зҳәоз агәыӷра бааԥсны ирцәыӡит. Аха ауаа рахь «зыԥсы ҭоу Анцәа имҳәыр» анагара иазку аамҭа ааит ҳәа зҳәоз абыжьбатәи амш азгәазҭо адвентистцәа рзы ишԥагылаз? Аҭак ҳаҳҭарц азы, 1849 шықәса ажьырныҳәамзазы аизара аиҳабы Џьозеф Беитс иҭижьыз абуклет аҟынтә ацыԥҵәаха ааҳгоит. 1848 шықәса абҵара 18 азы иҟалаз хҭыск далацәажәо абас иҳәоит:—
GSAM 273.2«Аишьцәеи аиаҳәшьцәеи ргәыԥ маҷк Бостон азааигәа, Массачусетс, Дорчестер аҿы адинтә еизарахь инеит. Аизара иалагаанӡа, ҳара ҳахьтә шьоукы амҳәыр ақәырҵара иазку аацҳара азҵаатәқәак ҭырҵаауан; “ишьҭыҵуа” ҳәа иҟоу ажәа аилкаара ииашоума ҳәа, убас иҵегьы, агәаанагарақәа еиԥшымыз. Ааигәа Топсам [Меин] аҿы иҟалаз аконференциаҿы ари аацҳара аҭыжьра Анцәаиҳәарақәа рызҵаатәыс иҟаҳҵахьан, аха иҭыҵыр злаҟало амҩа макьана иахьҳзымдыруаз азы, ҳара зегьы аӡәк еиԥш зегьы Анцәа инапаҿы иаҳҭарц ҳаӡбеит. Алашареи амҩақәҵареи рзы гәыкала Анцәа иахь ҳаныҳәахыс, Анцәа аиаҳәшьа Уаит абри абараҿы илирбеит».
GSAM 273.2Абраҟа лара абара лоуны даныҟалаз илҳәаз ажәақәа ааҳгоит:—
GSAM 274Абараҿы иҳәаз ажәақәа
GSAM 274.1«Иабацәырнагаз алашара? Умаалықь иҳаирҵааит алашара ахьынтәааз. Уи маҷк ала иалагеит, Уара алашарак анаҩсан алашарак анаҳҭоз. Ашаҳаҭреи аԥҟарақәеи еидҳәалоуп, урҭ еиҟәшаҳхыр залшом; раԥхьатәи — Анцәа ииҭаз жә-ԥҟарак роуп. Изакәан амч аиуа ианалага, иқәырбгаз аҭыԥқәа еиҭа рыргылара ианалага, Иара Игәы иахәеит. Ижәа аҭҵаарала агәыҭҟәра аҟынтә уи амч аиуит. Уи аԥышәара иақәыз аамҭа кьаҿын. Уи амҳәыр ауп! Уи шьҭыҵуеит! Уи мрагыларахьтә ишьҭыҵуа иалагоит. Амра еиԥш, раԥхьанӡа ихьшәашәоуп, анаҩсан еиҳагьы иԥхоит, илашара ашәахәақәа нарыжьуеит. Уи аҵабырг анацәырнагаз, алашара маҷк ауп иамаз, аха уи еиҳахо иааит. О, арҭ ашәахәақәа рамч! Уи амч еиҳахоит. Зегь реиҳа аҵакы дугьы алашара дугьы уи аҵабырг аҿы ауп иахь иҟоу, избанзар уи наунагӡа иҟазаалоит, Абиблиа уаҳа иаҭахым анаҟалагьы. Уи мрагыларахь ицәырнагеит; алашара маҷк ала иалагеит, аха уи ашәахәақәа ахәшәтәра рымоуп. О, шаҟа имчуп уи аҵабырг; дара атәыла ссир ианҭалалак, изегьы реиҳа ихадоу уи ауп, аха дара ԥсра зқәым иҟалаанӡа уи еиҳахалоит. Уи амра агыларахьтә иалагеит, амра еиԥш иамҩа ианыла ицоит, аха ахаангьы иҭашәом.
GSAM 274.2«Амаалықьцәа ԥшь-ԥшак ааныркылоит. Анцәа иоуп амчрақәа аанзыркыло. Амаалықьцәа урҭ макьана инымарыжьӡацт, избанзар аԥшьақәа зегьы амҳәыр рықәырҵам. Михаил дангыла, абри агәҭынчымра адгьыл зегьы ахы ианарҵәоит. Еи, урҭ аԥша асасразы иазхиоуп. Аанкылатәра шьақәыргылоуп, избанзар аԥшьақәа амҳәыр рықәырҵам. Ааи, убахьоугьы уаҳауагьы ҭыжьла, Анцәа илԥха уцзаалоит. Шәахәаԥшы! Уи амч ала ишьҭыҵуеит, еиҳагьы-еиҳагьы илашахоит».6
GSAM 274.3Абри абара аамышьҭахь, миссис Уаит лхаҵа иалыҳәеит:
GSAM 274.3«Сара уара узы аацҳара сымоуп. Уара агазеҭ маҷк аҭыжьра уалагароуп, ауаа рахьгьы иушьҭлароуп. Раԥхьанӡа уи маҷызааит; аха ауаа ианрыԥхьо, уи аҭыжьразы аԥарақәа уаарышҭлоит, алагамҭахьтәгьы аус қәҿиара аиуеит. Абри алагамҭа маҷк аҟынтә, алашара аӡиасқәа реиԥш адунеи зегьы икәша-мыкәша иамадо иҟало абас исыдырбеит».
GSAM 275Ауаҩы ихәыцшьала агәра агара уадаҩын
GSAM 275.1Абарҭ аԥааимбаражәақәа 1848 шықәса рзы иҳәан, асабша иазку аҵабырг аҟаларагьы аларҵәареи рызкын. Усҟантәи аҭагылазара ауаа рхшыҩала иахәаԥшыдаз, ахшыҩ абас ҳанарҳәон: «Абри аԥааимбаражәа ахаангьы анагӡара залшом». Аԥааимбаражәа анҳәаз иаарласны, хаҵак ҳара ҳусзуҩцәа рахьтә аӡәы иеиҳәеит: «Шәара шәзыӡбаҵәҟьоу аҟаҵаразы 144,000 шықәса шәҭаххоит». «Ишԥа? — ирҳәон урҭ. — Хҩы адинтә рҳәаҩцәа — аизара аиҳабы Уаит иԥшәмаԥҳәыси иареи, аизара аиҳабы Беитси — зегьы ԥаракгьы рымам, шәҩыҟа змынаӡо ишьҭанеиҩцәа рыцуп, урҭгьы зегьы ԥарада; асабша азҵааразы 80 даҟьак зҵоу абуклет шә-мцырақәак рыла адунеи зегьы ахь агәҽанҵаратә аацҳара инагарц! Шаҟа ахшыҩ злам агәҭакы!» Абас ихәыцуаз «Иалшом!» рҳәон, аха аацҳара агәрагареи қәҿиара шаиуа азы ашьақәырӷәӷәаратә ашаҳаҭреи абас рҳәон: «Израиль Инцәа Ихьӡала ари ҟалоит! Иамч ҳақәгәыӷны ари ҟаҳҵароуп!»
GSAM 275Абыжьбатәи амш азгәазҭо адвентистцәа раԥхьатәи ргазеҭ шҭрыжьыз
GSAM 275.2Аҭыжьратә ус азы ашаҳаҭра аныҟаҵаха нахыс, абыжьбатәи амш азгәазҭо аӡәырҩы «агазеҭ маҷ» аҭыжьразы Аҳ амҩа иаартларц Анцәа иҳәон. Раԥхьатәи аномер аҭыжьразы аԥара ауп реиҳа ирзымхоз. 1849 шықәса рашәарамзазы аизара аиҳабы Уаит 40 акр адгьыл аҿы аҵиаамҭа тимофеевка ашьац ацәакаага ала напыла ахра алшара иоуит, акрцыԥхьаӡа 75 цент ала; абас илеиҳаз абзоурала агазеҭ маҷ раԥхьатәи аномер ҭижьит. Абраҟа ари газеҭ маҷ раԥхьатәи адаҟьа ахҩылаа ҳҭаҳгалозар, уи цәгьамзар ҟалап. Аԥхьо ишәгәаашәҭоит раԥхьатәи ацәаҳәақәа ргәыԥ аҿы аизара аиҳабы Уаит ииҳәаз ажәақәа: «Аус алагаразы амҩа уажәшьҭа аҟынӡагьы иаартӡамызт». Шәара ишәбаргьы шәылшоит, ари «амҩа аазыртыз» иара ихы дақәымшәара шакәыз.
GSAM 276Миссис Уаит раԥхьатәи агазеҭқәа рзы лырбамҭа
GSAM 276.1Аҭыжьратә ус алагамҭазы миссис Уаит абас лҳәоит:—
GSAM 276.2«Схаҵа агазеҭ маҷк аҭыжьра далагеит, Коннектикут, Роки-Ҳилл аҟынтә 8 миль ахара иԥнакуа Мидлтаун аҿы; усҟан дыкәатон, аха лассы-лассы ари амҩа дышьапыла дызныҟәон, еиҭа дышьапыла ихынҳәуан. Атипографиа аҟынтә раԥхьатәи аномер анааига, ҳара зегьы уи иакәшаны ҳхы ҳаргеит, ҳгәы хынҵәала, ҳалаӷырӡқәа рыла, Аҳ Имаҵзуҩы имч маҷк ала ииҭахыз аус Иазылԥхарц иаҳҳәеит. Анаҩсан иара агазеҭ изаԥхьо ҳәа ииҳәоз зегьы рахь рыхьыӡқәа аниҵеит, атәымаҭәа ала иҟаҵоу аҭаҩрахь иҭаиҵеит, аԥошьҭахь инаигеит. Аномерцыԥхьаӡа Мидлтаун аҟынтә Роки-Ҳилл ахь иааргон, еснагь аԥошьҭа иаздырхиашәаанӡа, урҭ Аҳ Иҿаԥшраҿы инкаҳҵон, алаӷырӡқәа ирыцыз гәыкала аниҳәарақәа рыла, Анцәа илԥха арҭ бжьыда ацҳараҳәаҩцәа ирыцзарц ҳиҳәон. Иаарласны асаламшәҟәқәа аауа иалагеит, агазеҭ аҭыжьразы аԥарақәа рылагьы, ирацәаҩны аԥсықәа аҵабырг шрыдыркылаз атәы зҳәоз ажәабжь бзиеи алагьы».7
GSAM 276Агазеҭ ацхрааразы иҳәаз аԥааимбаражәа наӡеит
GSAM 276.3Абыжьбатәи амш азгәазҭо адвентистцәа иҭрыжьыз раԥхьатәи агазеҭ раԥхьатәи адаҟьа абраҟа иааҳарԥшуеит, уи азҿлымҳара мацара аҵкыс иҵаулоу ҳцәаныррақәа рызҿлымҳауп. «Иахьатәи аҵабырг» атом зегьы 11 номер ишьақәнаргылон, аномерцыԥхьаӡа 8 даҟьа, даҟьацыԥхьаӡа ҩба-ҩба ацәаҳәақәа ргәыԥқәа рыман. Адаҟьаҿы ианыло атекст аҭбаара 4-и 5/8-и дьиуим, аура 8 дьиуим акәын. 1-и 4-и аномерқәа ԥхынгәымза, нанҳәамза, цәыббрамза рзы Мидлтаун, Коннектикут, аҿы иҭыҵит. 5 аҟынтә 9 аҟынӡатәи аномерқәа Освего, Ниу-Иорк, аҿы иҭыҵит, урҭ ирыҩуп 1849 шықәса ԥхынҷкәынымза, 1850 шықәса хәажәкырамза, мшаԥымза, лаҵарамза ҳәа. 11-тәи аномер 1850 шықәса абҵарамзатәиуп, Париж, Меин, аҿы иҭрыжьит. 6-тәи аномер аҿы аизара аиҳабы Уаит абас иҳәеит: «Раԥхьатәи ԥшь-номер рҭыжьраан, агазеҭқәа рыхә аԥара аҭәаразы иаҭахыз аҵкыс еиҳаны аԥара аауа иҟан. Уи ҳара ҳахьалахәыз аизарақәа рахь амҩа ақәхарџьқәа рзы ихарџьын». 1849 шықәса иалагӡаны, абри агазеҭқәа рнырреи, аизара аиҳабы Беитс иԥшьигаз аџьабааи рыла, Вермонт, Мишиган, иҵегьы аштатқәа рҿы ирацәаҩны аацҳара рыдыркылеит.
GSAM 278.11848 шықәса рзы игәыӷра маҷыз аус злацоз иаҿырԥшны, 1905 шықәса рзы иҟоу афактқәак ҳрыхәаԥшыроуп. Абас ари аус аҵыхәтәа аҟалашьазы еиҳагьы ибзианы ахәыцра ҳалшап: иааиашаз аӡәы иакәз — аацҳара иалага амч маҷӡа анамаз зҿагылаз, мамзаргьы жәҩан Анцәа, Имаҵзуҩы аԥҳәызба лыла амҳәыр ақәырҵара аус амч «еиҳахоит» ҳәа зҳәаз.
GSAM 278Аҭыжьратә ус аҿиара
GSAM 278.2Абри аҵабырг уажәшьҭа адунеи абызшәа хадақәа рахьтә 40 раҟара рыла ирылаҳәоуп, иҭаҭыжьуеитгьы. Хҩы адинмаҵзуҩцәа рыҭыԥан, амаҵуразы ззылԥхау адинмаҵзуҩцәеи амаҵуразы зин змоу адинмаҵзуҩцәеи еидкыланы, 600 инареиҳа ыҟоуп; урҭ рыдагьы, шәҩыла аус руеит аҳақьымцәа, Абиблиа иадҳәалоу аусзуҩцәа, арҵаҩцәа, ахәышәтәреи адинтә аацҳареи рыла амаҵ зуа амиссионерцәа. Адинтә еидгыла алитература 50 инареиҳаны еиԥшым агазеҭқәеи ажурналқәеи рыла иаарԥшуп, урҭ 20 раҟара ашәҟәҭыжьырҭақәа рҿы иҭрыжьуеит; арҭ Европа, Азиа, Африка, аҩадатәи Америка, аладахьтәи Америка, Аокеан Ҭынч адгьылбжьахақәа, Австралиа рҿы игылоуп. Арҭ ашәҟәҭыжьырҭақәа рҿы иҭыҵуеит 1,100 инареиҳаны еиԥшым ашәҟәқәа, аброшюрақәа, абуклетқәа. Агазеҭқәеи ажурналқәеи шықәсык рыҭыҵымҭақәа рынагӡаны, урҭ зегьы аҟынтә мцырак-мцырак уоурц азы, $340 раҟара аҭахуп. Шәҩы мацара ишьҭанеиҩцәа рыҭыԥан, 100,000 раҟара ари аҵабырг иагәырӷьо ыҟоуп. Ииашаҵәҟьоуп, ари аацҳара амра еиԥш «ишьҭыҵуеит», 1848 шықәса рзы иҳәаз ашаҳаҭра абызшәа ала иаҳҳәар ҳалшап: «О, арҭ ашәахәақәа рамч!»
GSAM 278Жәларқәа рыҭагылазара
GSAM 278.3Аацҳара абас аҿиара анамоу, жәларқәа рыҭагылазара закәыз? Усҟантәиамҭа нахыс, агазеҭқәа рҿы лассы-лассы иаҳдыруан, иаарласны Европаҿы азеиԥш аибашра ду ҟалоит ҳәа. Арааҟа аидыслара иҟан, уаҟа агәҭынчымра ҟалон, аха азеиԥш «аԥшатлакә» аанкылан; «Анцәа имаҵзуҩцәа амҳәыр рықәырҵаанӡа», «ԥшь-ԥшак» зегьы еивагыланы асасра рылшомызт. Ақәԥареи аибашреи рзы амзызқәа шыҟоу, аха урҭ аанкыламзар ицәырнагараны ишыҟало, уи зегьы ирбартә иҟоуп.
GSAM 279.1Генри Уорд Бичер, иԥсра маҷк шагыз, Европаҿы аруаа абас ирацәаҩны рымазара абас ахьӡиҵеит: «Ашьа каҭәар ҳәа ишәаны, аԥсҭазара ашьа заа иалырҵәоит». Жәларқәа рыгәынамӡарақәеи рӷалареи, дара-дара рҿагылара ашәарҭара аадырԥшуа рыҟазаашьеи, иара «еиҭаҵра зылмыршоу аҭагылазара» иҿирԥшуан: хацәа ргәыԥ аҟамақәа еибарԥхон, аӡәы-аӡәы рыгәышԥы рахь идырхан, аха аӡәгьы ааха аҭара изгәаӷьуам, даҽаӡәыгьы ихаҭа ааха ииҭар ҳәа дшәаны. «Аха, — иҳәеит иара, — иаарласны дара рахьтә аӡәы ааха иҭаразы иманшәалоуамҭа ибоит, усҟан зегьы реилаҩашьаратә қәԥара иалагоит».
GSAM 279Аибашратә бџьарқәа реиҿырԥшра
GSAM 279.21848 шықәса раантә иҟаҵоу аибашратә бџьарқәа ирыҿырԥшны, усҟантәи зегьы реиҳа ибзиаз абџьарқәа уажәшьҭа ахәыҷқәа рыхәмаруӷақәа реиԥш иԥхьаӡазар ҟалоит. Америка «Аҭынчра азы аилазаара», Аҭынчра амҽыша — 1895 шықәса ԥхынҷкәынымза 15 — азы аҭынчразы аниҳәарақәа рахь ааԥхьара аҟаҵараан абас анаҳәеит: «Уажәшьҭа ауаа реилазаара аҿиараҿы аҿиара ду шыҟоугьы, даҽаганхьала, жәларқәа рыҩныҵҟа аибашразы аҽазыҟаҵара ахаан иҟамлац ала ирацәаны иҟарҵоит».
GSAM 279Агенерал Маилс аибашразы аҽазыҟаҵаразы
GSAM 279.3Агенерал Нельсон А. Маилс 1904 шықәса ажьырныҳәамза 12 рзы Вашингтон, Колумбиа аокруг, ауаа рацәа реизараҿы иҳәаз ажәахәҿы абас иҳәеит:—
GSAM 279.4«Абри аҿиареи адыррақәа рлашареи, ихшыҩу, ишьҭыху ауаа реилазаара раамҭаҿы, аибашра аидарақәеи ашәарҭарақәеи еиҵахеит ҳәа агәраҳгар ҳгәырӷьон. Аха иџьашьатәызаргьы, адунеи аҭоурых аҿы ахаан иҟамлац уажәтәи еиԥш аибашра аҽазыҟаҵаразы абас ирацәаны амазара анакажьыз, мамзаргьы иҵоу, ԥышәа змоу, тәртипла ишьақәнаргылаз ауаа абас миллионла, зегьы реиҳа ахаԥхасҭа аҟаҵара зылшо абџьарқәа зкыз, аҭынч усура амҩақәа ианрылыргаз».
GSAM 280.1Аха аибашра аԥшатлакә макьана иааиуам, амҳәыр ақәырҵара аус ацара иаҿуп.