Ахы 2 — Аиқәырхара аплан аартра
GSAM 38.1«Ихырԥо агәыӷра агәы аанархьуеит; аха иаззыԥшыз анынаӡо, уи аԥсҭазаара аҵла иаҟароуп.»1 «Избанзар Аруаа Ирыҳақәиҭу абас иҳәоит: Даҽазнык, иаарласны, сара исырҵысуеит жәҩангьы, дгьылгьы, мшынгьы, хыҵгьы; исырҵысуеит жәларыс иҟоу зегьы, насгьы дааиуеит Ажәларқәа зегьы ззыгәазыҳәоу; ари аҩнгьы ахьӡ-аԥша ала исырҭәуеит, иҳәоит Аруаа Ирыҳақәиҭу.»2
GSAM 38.2Адам Едемтәи абаҳчеи аԥсҭазаара аҵлеи данрылырцаз аахыижьҭеи, аԥҳәысы лхылҵ изкны Сатана иеиҳәаз «Уара ухы ԥиҵәоит» ҳәа иҟоу ажәа агәрагара рнаҭон, аҵыхәтәаан Аџьныш дшыҭархахо, ижьаратә гәҭакқәа шԥырхагахо, насгьы аԥсҭазаара аҵлахь архынҳәра шыҟалоз азы. Убас, иззыԥшыз — иқәыргәыӷыз Ахылҵ — «Ажәларқәа зегьы ззыгәазыҳәоу» ҳәа дҟалеит.
GSAM 38.3Хыхь иаагаз Аггеи иажәақәа рҿы иубарҭоуп абри ззыгәазыҳәоу иаара Иҳақәиҭу жәҩангьы дгьылгьы анирҵысуа аамҭа ишадыҳәалоу. Павел ауриацәа рахь даныҩуаз, уи аҵысра ааиуа аамҭа иаиркит, абас иҳәан: «Даҽазнык исырҵысуеит адгьыл мацара акәым, аха жәҩангьы. „Даҽазнык“ ҳәа иҟоу ари ажәа иаанагоит идырҵысуа, ишау амҭасқәа, рыҟынтә ахгара, иҵысуа иақәымшәо аанхаразы. Убасҟан ҳара, иҵысуа иақәымшәо аҳра зауа, Анцәа игәаԥхара иақәшәо ала, пату ақәаҵареи ицәшәарала имаҵ ҳулартә еиԥш, алԥха ҳамазааит.»3 Ааиуа аамҭа иҟалаша ари ҵысрак иазку ажәа, Анцәа Иаҳра аҵыхәтәаан ашьақәыргылара иазааигәаны ишадыҳәалоу аанарԥшуашәа унарбоит, Христос — иқәыргәыӷыз Ахылҵ «Ажәларқәа зегьы ззыгәазыҳәоу» — инапхгарала.
GSAM 39.1Христос ила иҟалараны иҟоу аиҭашьақәыргылара, абарҭ аҵыхәтәантәи амшқәа рзы, Абиблиа зегьы рҿаҟны иаартны измоу зегьы еилыкка ирбоит. Ажәытәуаа рзы ус акәӡам. Иҳақәиҭу ижәа дара рахь иаауан «аԥҟара хыхь аԥҟара, аԥҟара хыхь аԥҟара; цәаҳәа хыхь цәаҳәа, цәаҳәа хыхь цәаҳәа; ара маҷк, уа маҷк» ҳәа.4 Убас дара рзы аиқәырхара аплан аартра, иашоу ауаҩ имҩа еиԥшын, «иеилыҷҷо алашара еиԥш, амш наӡаанӡа еиҳагьы-еиҳагьы илашо».5 Убас ала, иара ижәытә жәлар рзы уи аплан хәыҷы-хәыҷла ишаартыз икьаҿны аҭҵаара аинтерес ду аҵоуп.
GSAM 39Ахырԥара алагамҭазы иаартымызт
GSAM 39.2Иҳақәиҭу дара рыгәыӷра иаразнак ихимырԥаӡеит, қәыргәыӷра зауз Ахылҵ ила рыгәыӷрақәа рынаӡара иаанӡа 100-ла шықәса шыбжьалоз рааиртны рыгәқәа ирхьуа. Иану ахҭысрақәа рыла, дара ирзынижьын ҳәа ҳгәы иаанагоит, ииз актәи ахәыҷы уи Ахылҵ иоуп ҳәа ргәы иаанагаларц, насгьы иаарласны, мҩак ала, Едем шеиҭаишьақәыргылахаз, урҭгьы аԥсҭазаара аҵлахь амҩа шроуаз азы. Каин даниз, Ева лҳәеит: «Иҳақәиҭу иҟынтә ахаҵа дсоуит.»6 Ауриатә бызшәеиҭҵааҩцәақәак шаҳаҭра руеит, жәала-ажәала инҭкааны иуҳәозар, атекст абас ишаҳәоу: «Ахаҵа дсоуит, Иҳақәиҭу.» Уи иаанагоит: абра дыҟауп Сатана иҭархара иазку ари аҳратә ус назыгӡаша Ахылҵ. Авель даниз, Ева ус еиԥш ак лҳәазаарын ҳәа анҵамҭа ыҟааӡам. Лара илылшон, насгьы ус лгәы иаанагон, актәи ииз иоуп ақәыргәыӷра назыгӡаша ҳәа. Каин ихымҩаԥгашьа ишаарԥшуаз, лара ицәгьаратә мҩа, аҵыхәтәаан иашьеи ишьра ахьнанагаз анылбоз, лгәыӷрақәа шаҟа илаҟәыз, иԥсхьазгьы ҟалап! Авель дыршьаанӡа, урҭ рзы иҟалараны иҟоу ахҭынҵара изкны алашарак, адыррак роузар акәын; избанзар Авель, Анцәа иҵара инақәшәаны, исыс ахҭынҵарас иаигеит; аха иашьеи еиԥш арҵара зауз Каин, адгьыл ашәырқәа ахҭынҵарас иаигеит, уи адагьы гәыԥжәареи ҵашьыцреи рдоуҳала. Авель ихҭынҵара Каин ихҭынҵара аасҭа идыркылон, избанзар уи «агәрахаҵарала» иҟаҵаҵәҟьан; уи изкны Павел иҳәоит: «Дԥсхьоугьы, уеизгьы дцәажәоит.»7
GSAM 40Сиф Ахылҵ иоума?
GSAM 40.1Авель иԥсра анаҩсан Сиф диит, агәыӷрагьы ҩаҽны иҿыхеит; «избанзар Анцәа, — лҳәеит Ева, — Каин ишьыз Авель иҭыԥан, даҽа хылҵк сиҭеит».8 Анаҩсан Сиф Адам иҟынтә иашьҭалаз ашьҭраҿы дрыԥхьаӡан. (Уахәаԥшы Алагамҭа 5:3.) Каин, иҵабыргыҵәҟьоу актәи ииз, ашьҭраҿы дрыԥхьаӡам. Иҟалап, Ева уажәшьҭа Сиф иоуп иқәыргәыӷыз Ахылҵ ҳәа лгәы иаанагоз. Анҵамҭаҿы иубоит Сиф даниз анаҩсан, ауаа Иҳақәиҭу ихьыӡ рхырҵеит ҳәа. (Уахәаԥшы Алагамҭа 4:26 аҿаҟны иҟоу анҵамҭа.) Иҟалап урҭ ус ҟарҵоз, Сиф иоуп аҵыхәтәаан напхгара ҟазҵаша, Иҳақәиҭуны Сатана импыҵахаз аҳра ԥыхызхша ҳәа ргәы иаанагоз азы.
GSAM 40Агәыӷра Нои иахь ихы рхон
GSAM 40.2Адам иаамҭа аҟынтә Нои иира аҟынӡатәи ахҭысрақәа рыкьаҿ анҵамҭаҿы, ауаа рхылҵшьа аасҭа иҵегьы маҷк ауп иаарԥшу. Нои даниз («иашоу», аҿаҟны иҟоу анҵамҭаҿы), агәыӷра ҩаҽны иҿыхеит, ауаа ирҳәеит: «Ари ауп ҳусқәеи ҳнапы аџьабаа дуи рҿы ҳгәы зырҭынчуа, Иҳақәиҭу иишәииз адгьыл азы.»9 Анцәа Ижәа иаҳәом урҭ иарбан мҩала ргәы ҭынчхара шазыԥшыз; аха агәыӷра рыман адгьыл ишәа мҩак ала имаҷхар ҳәа. Дара ирзымдырӡеит Нои иаамҭаан иҟалараны иҟоу ацәгьара, ауаа адунеи агәнаҳаи амчыламреи рыла иарҭәны, аӡыбзьа ала ауаа адгьыл аҟынтә ишҭархаз, Нои иҭаацәеи иара заҵәык аҭахара ишацәцоз; иара убас уи 120 шықәса рыҩныҵҟа адунеи ауаа иааиуа аҭахара азы ргәырҽаниҵалар шихәҭазгьы ирзымдырӡеит.
GSAM 41Вавель аргылара
GSAM 41.1Аӡыбзьа анаҩсан, Нои ила ауаа адгьыл рырҭәларц адҵа рыҭан; аха дара рацәаҩхара ианалага, Иҳақәиҭу дара рнапхгара изкыз аплан мап ацәырыркит. Нимрод Вавель аҳра шьақәииргылеит (анаҩсан Вавилон ахьӡыз, адгьыл аҿы ицәырцыз актәи аҳра).10 Маҷк анаҩсан ауаа Вавель абааш аргылара иалагеит, рхатәы ахьӡ рырҳарц, насгьы дара реимҵәаны рықәҵра иаԥырхагарц азы, Иҳақәиҭу Нои ила ирирҵаз ишаҿагылаҵәҟьоз еиԥш. Иҳақәиҭу игәҭакы анагӡара ачҳареи рыла азыԥшра ацымхәрас, дара аус рхатә напы ианырырҵеит; усҟан Анцәа рыбзшәа еилеиҩеихит, ус ала урҭгьы еимҵәеит.
GSAM 41Авраам адунеи ҭынха дҟалароуп
GSAM 41.2Икьаҿу анҵамҭа Нои ишьҭраҿы ажәабатәи аҟынӡагьы ҳанышьҭаҵаа, Авраам иааԥхьара ҳнаҭуеит; Иҳақәиҭу уи иеиҳәеит: «Иубо адгьыл зегьы уара иусҭоит, уара ухылҵгьы наӡаӡа. Ухылҵ адгьыл абус иеиԥш исҟарҵоит: аӡә адгьыл абус ԥхьаӡара илшозар, ухылҵгьы ԥхьаӡара рылшап. Угыл, адгьыл иауреи иҭбаареи рыла уласы: избанзар уи уара иусҭоит.»11 Авраам адгьыл иитәыхароуп ҳәа иқәыргәыӷзаргьы, Иҳақәиҭу уи иреилиркааит дшыԥсуаз. Павел иҳәоит иара дышдәылҵыз «анаҩсан ҭынхас иоураны иҟаз аҭыԥ ахь».12 Ақәыргәыӷра анагӡара азҵаатәы шьҭа еилыкка Авраам изы ирбар акәын Анцәа иҭаз абараҿы, избанзар иара «ашьаҭақәа змаз, зыргылаҩи зырҿиаҩи Анцәа иакәз ақалақь дазыԥшын».13 Римаа 4:13 аҟны иҳәоуп, ақәыргәыӷра «адунеи ҭынха дҟаларц азы» ишыҟаз; уи иахьатәи аҟазаашьала акәым, аха иарбан аамҭазаалакгьы, уи ҩаҽны иԥсҭала анаҩсан.
GSAM 42.1Ауаҩы илаԥш ала, Авраам изеилкааӡомызт иқәыргәыӷыз ахылҵ ихатәы хылҵ иақәаршәаны ишҟалар алшоз. Усҟан иара ишьҭыхит иара итәазара зхылаԥшуаз Елиезер ахылҵ ҳәа ахьӡҵара азҵаатәы. Иҳақәиҭу иҳәеит: Ус акәым; аха уи «ухатә цәеижь аҟынтә ииз» иоуп. Уажәшьҭа Иҳақәиҭу уи изааиртуеит ихылҵ аҵыхәтәаан инаигӡаша аус иаразнак иҟамлаларц. Авраам иеиҳәеит: «Ухылҵ рхатәы акәым адгьыл аҿы тәымуаацәас иҟалоит, уа иҟоу рмаҵ рулоит; урҭ 400 шықәса рыҩныҵҟа ирыргәаҟлоит.... Уара уакәзар, уабдуцәа рахь ҭынчрала уцоит; уажәра ду унеины иунышәарҭалоит.»14
GSAM 42.2Авраам иԥҳәысы ақәыргәыӷра анагӡара адырццакразы иҟәыӷам планк лыдлыргалеит; аха Авраами изакәантә ԥҳәысы Сарреи рҵеиҵәҟьа Исаак даниз анаҩсан, Иҳақәиҭу Исмаили иан Агар лызкнеи иҳәеит: «Ари амаҵуратә ԥҳәыси лыҵеи лыхҵәаны рышьҭы».
GSAM 42.3Исаак амҭанагарҭаҿы ахҭынҵарас иҟаиҵарц Авраам ихаҵара анԥнашәоз, иара иԥсхьоу рыԥсҭалара иазку арҵарак иоуит. Уи изкны иҳәоуп: «Анцәа уи [Исаак] иԥсхьоу рыҟынтәгьы иԥсҭалара шилшоз агәра игон; уа аҟынтәгьы иара уи даҽазнык иоуит, аҿырԥшы еиԥш.»15
GSAM 42Иҵабыргыҵәҟьоу Ахылҵ
GSAM 42.4Аамҭак азы Авраам ирҳәан, иара ицәыцәеижь ала ихылҵ ишиуазгьы, жәларыс иҟоу зегьы зла азылԥхара рыҭахараны иҟаз Ахылҵ иҵабыргыҵәҟьоу Анцәа Ихристос шиакәз; избанзар Иҳақәиҭу уи иеимҳәаӡеит «Ахылҵқәа, ирацәаҩу рызкушәа; аха аӡәы изку еиԥш: Ухылҵгьы, Христос иоуп уи» ҳәа.16 Апостол Павел уи азы иҳәеит: «Аҩыра, Анцәа агәрахаҵарала амурҭаҭцәа иашақәны ишрыԥхьаӡо аԥхьанаҵы идырны, Авраам аԥхьанаҵы Ажәабжь Бзиа изеиҭаҳәеит, абас аҳәан: Уара ула жәларыс иҟоу зегьы азылԥхара роуеит.»17 Авраам изҭаз ақәыргәыӷра Исаак ихылҵи иареи рзы даҽазнык ишьақәырӷәӷәан,18 Иаков изгьы убас.
GSAM 42.5Иаков 12 ҵеи иманы дыҟан аҟынтә, абарҭ рызныкгьы азҵаатәы цәырҵыр акәын: урҭ дрыцхылҵуазада Ахылҵ? Иаков иԥацәа рызкны идоуҳала иҟаиҵаз ашаҳаҭраҿы азҵаатәы аӡбамҭа аиуит: «Иуда аҳратә лаба ицәыӡуам, изакәанҳәаҩгьы ишьапқәа рыбжьынан дымцароуп, Шило даанӡа; иара иахь роуп ауаа ахьизеизало.»19 Ари анагӡара азгәаҭаны, ара иазгәаҭатәуп израильаа, еиуеԥшым жәларқәа инапаҵаҟа иҟазаргьы, рхатәы Синедрион рымазарц шырылдыршоз. Убас Иуда — Иуда ихьыӡла иахьӡу ауриацәа рабиԥара — рнапхгараҿы рҵакы рыман, Шило (Христос) ҵабыргыҵәҟьа даанӡа.
GSAM 43Аамҭа иҵәахын
GSAM 43.1Ауаҩышьҭрақәа рабдуцәа аиҭашьақәыргылареи иқәыргәыӷыз Ахылҵ рызкны дыррак рыман; аха данбаауа, мамзаргьы иаанӡа шаҟа аамҭа бжьоу, дара ирзы маӡаны инхон. Иаков ихылҵ Египет рацәаҩхара ишалагаз, насгьы «Иосиф дыззымдыруаз» ассириатәи — афараон (Исаиа 52:4) — дара даныргәаҟуаз,20 урҭ ргәаҟреи тәымуацәас рыҟазаареи рзырбоз аамҭа акәны Авраам изҳәаз 400 (иҵабыргыҵәҟьан 430) шықәса ргәаларшәон; урҭ рыҟынтә ахақәиҭра, иқәыргәыӷыз аҭынхара иаларгар ҳәа агәыӷра рыман.
GSAM 43.2Моисеи даниз, иҭаацәа ирбеит «дхәыҷ ԥшӡан».21 Дара алашара рыҭазар акәын, Анцәа инапхгарала, Израиль ацәгьаратә тәра аҟынтә деиқәирхарц азы. Хымԥада абри адырра Моисеи изгьы ирҳәан; избанзар 40 шықәса анихыҵуаз, уи згәаҟуаз израильаа дрыцзарц, дара дрыцгәаҟларц дазыразхеит, афараон иԥҳа лыҵеи, Египет аҳра ҭынхас дҟаларц аасҭа,22 насгьы ижәлар рзы данықәгыла, урҭ рыхьчаразы египетааӡәы данишь, даараӡа иџьеишьеит иус шырзеилымкааз; «избанзар иашьцәа еилыркаар ҳәа игәы иаанагон, Анцәа иара инапы ала ишреиқәирхоз».23
GSAM 44.1Израильаа Египет иалҵразы Иҳақәиҭу ишьақәыиргылаз аамҭа анааи, дара иалҵын ицеит, аԥхьанаҵы иазгәаҭаз аҽныҵәҟьа. Ақәҵра 12:40, 41. Дара Моисеи аҵыхәтәаан рнапхгаҩыс, ақәыргәыӷра зауз Ахылҵ иоуп ҳәа идыршьалар рылшомызт, избанзар уи Леви иабиԥара далҵын; Иаков идоуҳатә ԥааимбаражәаҿы Иуда роуп рнапхгара ҟазҵаша, Шило даанӡа, ҳәа имҳәаӡеит акәымзар?
GSAM 44«Сара дызбап, аха уажәшьҭа акәым».
GSAM 44.2Израильаа Ханаанҟа имҩаны ианцоз, Моав аҳ Валак (Лот ихылҵ) Валаам Израиль иишәирц дааиԥхьеит. Иҳақәиҭу уи ишәа азылԥхараны иԥсахит; уи ала дара еиҳагьы алашара роуит, Ханаан ианалало иаразнак Сатана импыҵахалара аҟынтә аҵыхәтәа ахақәиҭра роуеит ҳәа рыгәрага иахьырхәхараз. Аҩыраҿы абри атәы абас иҳәоуп: Валаам Анцәа иҭаз абараҿы иҳәеит: «Сара дызбап, аха уажәшьҭа акәым; сара сыла дызбап, аха иазааигәаны акәым: Иаков иҟынтә Аеҵәа цәырҵуеит, Израиль аҟынтәгьы Аҳратә лаба шьҭыҵуеит; уи Моав агәганқәа ԥнаҵәоит, Сиф ихәыҷқәа зегьы ҭанархоит.»24
GSAM 44.3Авраам иҭыҵыз абри хылҵ рацәаҩы Павел абас дрыхцәажәоит: «Убас аӡәы иҟынтә, дыԥсыз еиԥш ихаазгьы, жәҩан иеҵәақәа рырацәара, мшын аԥшаҳәаҿы иҟоу аԥслымӡ иеиԥш ԥхьаӡашьак рымам ахылҵ цәырҵит. Арҭ зегьы агәрахаҵара рыманы иԥсит, ақәыргәыӷрақәа рыла иҭаз змоуӡо; аха урҭ харантә ирбеит, агәра ргеит, ирыдыркылеит, насгьы адгьыл аҿы тәымуаацәас, нықәкәаҩцәас ишыҟаз рылаҳәон.»25
GSAM 44.4Израиль агәы агәхьаамкреи агәыӷра ацәыӡреи рнаҭахомызт, Валаам аԥааимбаражәа инақәыршәаны рыгәыӷра анагӡара «уажәшьҭа акәым», «иаазааигәаны» акәым ҳәа ахьырҳәаз азы; избанзар ари аԥааимбаражәа ҟалаанӡа, Иҳақәиҭу ихатәы ԥсҭазаара ала иақәиргәыӷхьан, ахьӡ-аԥша змоу аҭагылазаашьа аҵыхәтәаан ишаауа. Моисеи ила иара иҳәеит: «Аха сара сыԥсҭазаара шыҟо аҵабырг иеиԥш, адгьыл зегьы Иҳақәиҭу ихьыӡ-аԥша ала иҭәуеит.»26 863 шықәса анаҩсан, аԥааимбар Аввакум иаамҭазы, ари аҵабырг даҽазнык иҳәан, аха ааиуа аамҭа иҟалаша хҭыск иеиԥш: «Избанзар адгьыл Иҳақәиҭу ихьыӡ-аԥша аилкаарала иҭәуеит, аӡқәа амшын ишаҵаркуа еиԥш.»27
GSAM 45Аԥшьаныҳәарҭа амаҵура — амаҵураҵәҟьа аҿырԥш
GSAM 45.1Иҳақәиҭу Израиль Египет даналигала, алагерь аҿы иҟоу зегьы раҳауа ахымҩаԥгашьатә ԥҟарақәа зҵазкуа изакәан рылаиҳәан, ихатәы инацәа ала ахаҳә ианыҩны уи ахҩылаарагьы риҭеит; дара аҵыхәтәаан ирзы ихы ахҭынҵарас ҟазҵаша Аиқәырхаҩ иахь еснагь рыхшыҩ азыдырхарц, насгьы ибзиаӡоу ишьа амчала рыгәнаҳақәа рыцқьахартә еиԥш, иара аԥшьаныҳәарҭа ацәҳәыраҿы идыргылеит. Моисеи адҵа иҭан, ари ақьала, мамзаргьы аԥшьаныҳәарҭа, аргылара зегьы рыла, Иҳақәиҭу ашьхаҿы изирбаз аҿырԥшы еиԥшҵәҟьа иҟаиҵарц.28 Ари аԥшьаныҳәарҭаҿы иҟоу амаҵура, жәҩантәи аԥшьаныҳәарҭаҿы Христос имаҵураҵәҟьа ашәшьыра акәын.29 Анцәа аԥшьаныҳәарҭаҿы иҟарҵоз аҳамҭақәа, ахҭынҵарақәа рыла, ауаа рҿаҟны «ааиуа абзиарақәа» рышәшьыра аарԥшра игәҭакы даман,30 аха Сатана ауаа рыхшыҩ рдырхарц иҭахын ахҭынҵара ахаҭа мацарахь, ари зҿырԥшыз Христоси имаҵураҵәҟьеи рахь акәым. Убас иара ауаа ирыдирҵон реиқәырхара рзы рхатә усқәа рыгәра ргаларц.
GSAM 45.2Иҳақәиҭу игәҭакы акәын ижәлар — израильаа — рнапхгаҩыс иҟалара, урҭ рзы еидыслара, насгьы жәларқәа инапаҵаҟа аагара. Иара иман напхгара ҟаҵаразы ихатәы мҩа, абри атекстҿы ишаарԥшу еиԥш: «Ханаан адгьыл аҿы 7 жәларқәа аниҭаха, дара адгьыл израильаа ҽырхала ишеит. Уи анаҩсан, аԥааимбар Самуил иаамҭанӡа, 450 шықәса раҟара рыҩныҵҟа аӡбаҩцәа риҭон.»31
GSAM 45Израиль аҳ дазыҳәоит
GSAM 45.3Израильаа, иубарҭаз ала, Иҳақәиҭу рнапхгара шыҟаиҵоз ргәаԥхаӡомызт. Аха иара игәҭакы, игәаԥхара акәын урҭ ракәша-мыкәша иҟоу зегьы иреиԥшымыз, иҷыдоу жәларны иҟаларц. Дара нагӡаны иара идҵақәа ирықәныҟәозҭгьы, жәларқәаҵәҟьа дара рызкны абас рҳәон: «Ҵабыргыҵәҟьа ари жәлар ду — иҟәыӷоу, еилызкаауа жәларуп. Избанзар иарбан жәлар ду, згәы иазааигәоу Анцәа змоу, ҳара ҳа-Анцәа Иҳақәиҭу, иахьааиҳәалакгьы, дшаҳзааигәоу еиԥш?»32
GSAM 46.1Ргәы шҭәымыз азы, дара Самуил иарҳәеит аҳ дышьақәиргыларц; Иҳақәиҭу Самуил иеиҳәеит: «Сара мап сцәырыркит, дара рнапхгара ҟасымҵарц азы.»33 Даҽазныкгьы урҭ Самуил иарҳәеит, еиҳагьы хықәкыла: «Уажәшьҭа, жәларыс иҟоу зегьы реиԥш, ҳусқәа зӡбаша аҳ ҳзышьақәыургыли.»34 Самуил еилыкка ирзеиҭаиҳәеит аҳ дрымазар, ишақәгылаша аргәаҟра, аха «уеизгьы ауаа Самуил ибжьы азыӡырҩра мап ацәырыркит; ирҳәеит: Мап; ҳара ҳаҳ ҳәа дҟалароуп; ҳарагьы жәларыс иҟоу зегьы ҳаеиԥшхарц, ҳаҳ ҳусқәа иӡбаларц, ҳаԥхьагыла дцаларц, насгьы ҳзы деиқәԥаларц азы.»35
GSAM 46.2Убас дара 500 шықәса раҟара аҳцәа рнапхгара ҟарҵон; раԥхьатәи аҳракны Саул, Давид, Соломон рнапаҵаҟа, анаҩсан Израили Иудеи рыҩ-аҳра ҳәа еихшаны. Раҳцәа даара имаҷҩын ибзиаз, иашаз, аха реиҳараҩыс иҟацәгьан, ауаа амурҭақәа ргәрахаҵареи агәнаҳа бааԥсқәеи рахь нарыгон. Убас жәлар ракәша-мыкәша иҟоу рахь аҳкра мацарала акәым, аха ацәгьаралагьы иреиԥшхеит: рабдуцәа Ранцәа даанрыжьын, амурҭацәеи жәҩантәи аруааи римҵахырхәон.
GSAM 46.3Иҳақәиҭу ари аҳратә напхгара азы, аԥааимбар Осиа ицҿы иҭаҳәаны, абас иҳәеит: «О, Израиль, уара ухы ҭаурхеит; аха уцхраара сара сҿы иҟоуп. Сара уаҳ сҟалоит; даба даҽаӡәы, уара уқалақьқәа зегьы рҿы уеиқәызырхар зылшо? Даба уӡбаҩцәа, урҭ рзы „Аҳгьы, аҭауадцәагьы сыҭ“ зоуҳәоз? Сара сгәы ԥжәаны аҳ усҭеит, насгьы сгәыԥжәа ала дааусхит.»36
GSAM 47Аҳра ахырбгара
GSAM 47.1Ари аҳратә напхгара наӡеит ахалдеицәа Иерусалим рбылра, аныҳәарҭа амаҭәахәқәа ргара, Иуда ауаа Вавилонҟа иҵәырхәганы ргара аҟынӡагьы. Уаҟа дара, раԥхьагьы ишраҳәаз еиԥш, 70 шықәса иҟан. Ари аҳратә напхгара анҵәамҭазы Иҳақәиҭу аԥааимбар Езекииль ила дара аҵыхәтәаԥтәи раҳ Седекиа ус иеиҳәеит: «Уара, Израиль иԥшьашьаркыцәоу, ицәгьоу аҳ, зымш ааиз, азымдара аҵыхәтәа анааиуа, Аҳ Анцәа абас иҳәоит: аҳратә ҽыҵәа ухых, аҳтә хылԥа ухых; уаҳа уажәтәи еиԥш иҟалом; илаҟәу [Вавилон аҳ] дҳаракы, иҳараку [Иуда ихылҵыз, зхы иҳаразкыз ари аҳ] дырлаҟә. Иасырбгалоит, иасырбгалоит, иасырбгалоит; уи уаҳа иҟалом, уи азы азин змоу даанӡа; нас уи исҭоит.»37
GSAM 47.2Ари азин змоу напхгаҩы, иҵабыргу Ахылҵ, Христос иоуп. Иара изы аԥааимбар Михеи абас иҩит: «Уара, ауаса ргәара абааш, Сион аԥҳа лыӷәӷәарҭа, уара уахь иааиуеит, актәи аҳрагьы [Христос ила еиҭашьақәыргылаз адгьыл аҿы аҳра]; аҳра Иерусалим аԥҳа лахь иааиуеит.»38
GSAM 47.3Израиль аҳратә лаба анацәыӡ, уи Вавилон аҳ инапхьы ииасит. Дара еишьҭаргыланы Мидиа-Персиа, Грециа, Рим рнапхгара аҵаҟа иҟан аҟынтә, аҳра хынтә ихырбган. Рим император Цезарь Август инапхгараан, Давид итәарҭа азинла иҭынха, аԥҳәыси Авраами Давиди иҵабыргу рхылҵ — Христос, заа ишаҳәаз еиԥш, диит.
GSAM 47.4Ажәлар еилыркаарц, азин змоу Напхгаҩы, иҵабыргу Ахылҵ, ирласны инҵәо аҳра змоу, иԥсуа бжьаратә уаҩы мацара шиакәмыз, Иҳақәиҭу апсаломқәа рҳәаҩы абас аҩыраз игәазҭаиҵеит: «Сара иара сԥеиҳабс дҟасҵап, адгьыл аҳцәа дреихаҳаны. Сгәыҳалалра наӡаӡа иара изы исыхьчап, сеиқәшаҳаҭра иара иц иҟазаалоит. Ихылҵгьы наӡаӡа иҟазарц иҟасҵап, итәарҭа жәҩан амшқәа реиԥш иҟазаалоит.» «Ихылҵ наӡаӡа иҟазаалоит, итәарҭа сара саҿаԥшуа амра еиԥш иҟазаалоит. Уи наӡаӡа ишьаҭаркылахоит, амза еиԥш, жәҩан аҿы гәыкала ишаҳаҭу еиԥш.»39
GSAM 48.1Исаиа иԥааимбаражәаҿы ари Напхгаҩы изы абасгьы ҳаԥхьоит: «Ҳара ҳзы хәыҷык диит, ҳара ҳзы ԥак ҳаҭан; напхгара иара иажәҩахыр аҿы иҟазаалоит; иара дрыхьӡырҳәоит Иџьашьахәу, Алабжьгаҩ, Зегьзымчу Анцәа, Наӡатәи Аб, Аҭынчра Аҳ. Инапхгареи иҭынчреи рыҽдырҭбаара аҵыхәтәа амазааӡом, Давид итәарҭаҿы, иаҳраҿы, уи аусӡбареи аиашареи рыла арҽеира, уажәнатә наӡаӡа ашьақәыргыларазы. Арқәа Рҳ Иҳақәиҭу иҵареира уи наигӡоит.»40
GSAM 48Енохи Илиеи жәҩан ахь ргара
GSAM 48.2Ажәытәан, аԥсра мбаӡакуа жәҩан ахь игоу ауаа рыҭоубашьақәа ануп. Адам инаиркны абыжьатәи Енох изы иҳәоуп, иара «Анцәа дицны дныҟәон; нас иара уаҳа дыҟамызт, избанзар Анцәа дигәеит.»41 «Ахаҵарала Енох дган, аԥсра имбарц; уаҳа дзырԥшааз дыҟамызт, избанзар Анцәа дигәеит; иагара ҟалаанӡа иара изы ашаҳаҭра ыҟан, Анцәа агәырӷьара шизаанагоз азы.»42
GSAM 48.3Илиеи Елисеии еицыны ианыцозгьы, «дара ацареи аицәажәареи ианрыҿыз, абар, амцатә уардынеи амцатә аҽқәеи цәырҵын, дара ҩыџьагьы еиҟнаршәеит; Илиа аԥшатлакә ала жәҩан ахь дхалеит. Елисеи уи ибеит, ҿааиҭит: Саб, саб, Израиль аҽыуардын, уи аҽыуаа! Иара уаҳа димбеит.»43
GSAM 48.4Енох Христос адгьыл зегьы Аӡбаҩ иеиԥш иаара иазку аԥааимбаражәа абас иҳәеит: «Абар, Иҳақәиҭу жәнызқьҩыла иҟоу иԥшьақәа иманы дааиуеит, зегьы рус ӡбарц, урҭ рыгәҭа иҟоу анцәахаҵара змам зегьы анцәахаҵарада иҟарҵаз рыцәгьоурақәа зегьы, иара иҿагыланы анцәахаҵара змам агәнаҳаҟаҵаҩцәа ирҳәаз иӷәӷәоу ржәақәа зегьы рыла ахара рыдҵарц.»44
GSAM 49Иов Иҳақәиҭу иаара дирҵон
GSAM 49.1Моисеи иамҭазы дынхон ҳәа иԥхьаӡоу Иов Христос иаареи аԥсҭалареи рзы акгьы идыруан; иара иҳәеит: «О, сажәеиқәа уажәнатә ианырҩуаз! О, урҭ шәҟәык ианырҩуаз! Аихатә цәыроуҩагеи аԥшьеи рыла ахаҳә ианықәырҵараз, наӡаӡа! Избанзар сара издыруеит, Сҿыхҩы иԥсы шыҭоу, аҵыхәтәа амш аҽны адгьыл аҿы дгылоит; сцәа ашьҭахь ахәыҭацәа ари сцәеижь андырбжьыкгьы, сцәеижь аҿы Анцәа дызбап. Сара схазы дсырбап, схаҭа сылақәа ддырбап, даҽаӡәы илақәа ракәым.»45
GSAM 49Давид итәарҭа — Иҳақәиҭу итәарҭа
GSAM 49.2Давид итәарҭа Иҳақәиҭу итәарҭа ҳәа иашьҭан. «Соломон аҳс Иҳақәиҭу итәарҭаҿы дтәеит, иаб Давид ицынхәрас.»46 Иҳақәиҭу «иара [Давид] аҭоуба иҭаны иеиҳәахьан, ижьы иахылҵуа рахьынтә Христос дшыҟаиҵоз, итәарҭаҿы дтәарц; иара уи заа ибаны Христос иԥсҭалара атәы иҳәеит, иԥсы иԥсхьоу рдунеи аҿы ишаанымхаз, ижьыгьы ишымбжьыуыз.»47 Христос иааиуа иҳра азы усгьы ҳәоуп: Иара Давид итәарҭаҿы дтәалоит. (Шәахәаԥшы Исаиа 9:7.) Иаргьы: «Адгьыл аҳцәа рҽеизыргоит, анапхгаҩцәа еибабжьоит, Иҳақәиҭу иҿагыланы, Иара ахәша зыхҭәаз иҿагыланы.... Аха сара саҳ Сион сшьха ԥшьаҿы дсыртәеит. Ақәҵара рыласҳәоит: Иҳақәиҭу сара ус сеиҳәеит: Уара Сԥа уоуп; иахьатәи амш аҽны Сара суабхеит.»48 Еиҭа: «Иҳақәиҭу Саҳ ус иеиҳәеит: Сарӷьараҿы утәа, уӷацәа ушьапы аҵаҟа иургыларц иҟасҵаанӡа.»
GSAM 49Ауриацәа рҩашьара
GSAM 49.3Арҭ аажәқәа ауриацәа дырҩашьон. Араҟа дара иззыӡбоз рызымдыруаз азҵаатәы ыҟан: Давид иара Аҳ ҳәа изҳәазар, усҟан ишԥаҟало иԥа? Ишԥаҟало Давид ихылҵуа хәыҷык, иара убасгьы Иммануил — Анцәа ҳара дҳацуп? Аха дара рхатә ԥааимбар Исаиа ус иҳәеит: «Ацқьоу аԥҳәызба ацәаҳәы дҟалоит, аԥа длыхшаап, Иммануил ҳәа илышьҭап.»49
GSAM 50.1Христос ибзианы идыруан ҿагылара зҽазызшәоз афарисеицәа рҿа аазыркуаз азҵаатәы, аҟынтә дара дразҵааит: «Христос изы шәгәы иаанагои? Дзусҭада иара иаб? Дара ирҳәеит: Давид иԥа иоуп. Иара ус реиҳәеит: Ус акәзар, Давид Адоуҳала Аҳ ҳәа ишԥаизиҳәоз, абас ҳәаны: Иҳақәиҭу Саҳ ус иеиҳәеит: Сарӷьараҿы утәа, уӷацәа ушьапы аҵаҟа иургыларц иҟасҵаанӡа? Давид Аҳ ҳәа изиҳәозар, ишԥаҟало иара иԥа?»50
GSAM 50.2Ари азҵаатәы Псалом 45:6, 7 аҿгьы иҳәоуп: «Уара утәарҭа, Анцәа, наӡаӡа-наӡаӡа иҟазаалоит; уаҳра алаба иашоу лабоуп. Уара аиашара абзиа убоит, азымдара уцәымӷуп; уи азы Анцәа, уара Унцәа, агәырӷьара ахәша уашьцәа уреихаҳаны иулыхит».51 Арҭ Аԥшьоу Аҩырақәа рхәыцуа ауриацәа иааиуа Напхгаҩи Ашьақәыргылаҩи иҿыԥшра азы ҳаракыу аилкаара рымазар акәын. Даҽакала иҟалрыцгьы ҟаломызт.
GSAM 50Анцәа аҟынтә ихылҵыз Ахылҵ
GSAM 50.3Христос изи иира ази еилыкка арҵагақәа раҭан, избанзар Иҳақәиҭу аԥааимбар Михеи ила иара анцәаитә изхылҵыз, иира ҟалаша ақыҭа хәыҷгьы азиҳәеит: «Аха уара, Вифлеем Ефрафа, Иуда инызқьқәа рыгәҭа умаҷзаргьы, уара уҟынтә Сара сзы Израиль аҿы аҳс иҟалаша дҭыҵуеит; иара иҭаҵрақәа ажәытәӡатәи раантә, наӡаӡа раантә иҟан» (аҟәараҿы, ауриатә бызшәала, «наӡара амшқәа раантә»).52
GSAM 50Ашекинеи аԥҭеи рҿы иаарԥшу Анцәа иҟазаара
GSAM 50.4Израильаа рҭоубашьазы анаҩстәи аамҭақәа рзы, Соломон, иара ишиҳәаз еиԥш, зеиӷьы лаша-лашарала «иџьашьахәыз» аныҳәарҭа аргылара анхиркәша, Анцәа ихьыӡ-аԥша ашекина ахерувимцәа рыбжьан, агәыҳалалра аҭарҵәара ахԥазы иҟалеит. Аныҳәарҭа ашьаҭаркылараан, аԥшьаҩцәа аԥшьоу аҭыԥ аҟынтә ианыҭыҵуаз, анҵамҭа абас иҳәоит: «Аԥҭа Иҳақәиҭу иҩны ҭнаҭәааит, аԥҭа иахырҟьаны аԥшьаҩцәа рмаҵуразы игылар рылшомызт; избанзар Иҳақәиҭу ихьыӡ-аԥша Иҳақәиҭу иҩны ҭнарҭәааит.»53 Ари аныҳәарҭаҿы Иҳақәиҭу иҟазаара жәлар рылақәа ирбеит ихьыӡ-аԥша аԥҭа ала. Усҟан Иҳақәиҭу Соломон иныҳәа аҭак ҟаиҵеит, ус иеиҳәеит: «Уныҳәа саҳаит, ари аҭыԥ схазы алхит ахҭынҵарақәа рҩныс.»54
GSAM 51.1Ажәлар агәнаҳа ҟарҵеит — аидолқәа рымҵахырхәеит — уи иахырҟьаны рқала, рԥшьаныҳәарҭа 70 шықәса хырбгаланы иҟан. Аитҟәарра аамышьҭахь, Зоровавель инапхгарала аныҳәарҭа ҩаиргылан. Соломон иргылаз аасҭа иҟьаҟьара маҷзаргьы, Иҳақәиҭу иԥааимбар ила уи азы ус иҳәеит: «Ари аҵыхәтәаԥтәи аҩна ахьӡ-аԥша аԥхьатәи аасҭа еиҳахоит.»55 Ари аҩна Ирод ирԥшӡеит, уи агәарахь Аиқәырхаҩ ауаа дирҵон. Аԥхьатәи аҩнаҿы Иҳақәиҭу дызырԥшуаз ахьӡ-аԥша аԥҭа ыҟан, аха аҩбатәиаҿы дзегь зшаз Аиқәырхаҩ ихаҭа дааит.
GSAM 51Иессеи иҵла ахәы иҭыҵуа ихьыӡ-аԥша зцу аҳра
GSAM 51.2Исаиа иамҭазы агәырӷьара иазыԥшыз ауаа рзы, аҵыхәтәаԥтәи ахақәиҭтәра иадҳәалаз хьыӡ-аԥшала иҭәу анеиҵыхрақәа иԥааимбаражәа ала аарԥшра амчи агәышьҭыхреи рыҵхырҭас иҟазар акәын. Арҭ аԥааимбаражәақәа иазыԥшыз Ахақәиҭтәҩы дызхылҵуаз абиԥара еилыкка еиҭа иадырбон, абас: «Иессеи иҵла ахәы аҟынтә амахә ҭыҵуеит, уи адацқәа рахьынтә Амахәиҩ ҿиалоит; Иҳақәиҭу идоуҳа иара длықәтәоит, аҟәыӷареи аилкаареи рдоуҳа, абжьагареи амчи рдоуҳа, адырреи Иҳақәиҭу ицәшәара рдоуҳа; Иҳақәиҭу ицәшәараҿы игәхьаҵаҵара зырласуа дҟалоит; иара илақәа ирбо мацарала аус иӡбауам, илымҳақәа ираҳауа мацарала ихараидҵауам; аха аӷарцәа рус аиашарала иӡбалоит, адгьыл аҿы ихынраалоу рзы аиашарала аус иӡбалоит; адгьыл иҿы алаба ала иирҩалоит, иҿыхқәа рԥсыԥла ицәгьоу дишьуеит.»56
GSAM 52Аԥааимбарцәа аԥсҭалара ауаа иддырҵон
GSAM 52.1Аԥааимбар Исаиа иԥсхьоу рыԥсҭалара иазку аҵарагьы абарҭ агәырҭынчгажәақәа рыла иҳәон: «Ари ашьхаҿы Арқәа Рҳ Иҳақәиҭу жәларқәа зегьы рзы ибеиоу афатәқәа рыла ачара, аҵаҿы инханы ирҽыгаз аҩы рыла ачара, абаҩ агәылҭа зцу афатәқәеи аҵаҿы инханы ибзианы ирыцқьоу аҩы рыла ачара ҟаиҵап. Иара ари ашьхаҿы жәларқәа зегьы ирхыз апҟарша еилырганы иҭигоит, жәларқәа зегьы ирхарҵоу ашылгьы. Иара аиааиран аԥсра нҵәеиҵуеит; Аҳ Анцәа хаҿрацыԥхьаӡа алаӷырӡқәа нықәыигоит, ижәлар рыԥхашьара адгьыл зегьы аҟынтә ихигоит; избанзар Иҳақәиҭу уи иҳәеит. Уи амш аҽны абас рҳәалоит: Абар, ари Ҳанцәа иоуп; ҳара иара ҳизыԥшын, иара ҳаиқәырхоит; ари Иҳақәиҭу иоуп; ҳара иара ҳизыԥшын, иаажәи, иаиқәырхара ҳаигәырӷьап, ҳаигәырӷьаны ҳҟалап.»57
GSAM 52Иҿыцтәу адгьыл аҿы аҳра
GSAM 52.2Иара абри аԥааимбар иҳәоит, аҵыхәтәаԥтәи аҳра шьаҭаркылахо ишыҟало иҿыцтәу адгьыл аҿы: «Избанзар, абар, Сара сшалоит жәҩан ҿыцқәа [ҳауа зҭәу жәҩанқәа] адгьыл ҿыцгьы; аԥхьатәи уаҳа игәалашәалахауам, игәгьы иҭалахауам [аҟәараҿы, ауриатә бызшәала, “агәы ахь иааиуеит”, уи иаанагоит, еиҭа иазыԥшыларц]. Аха Сара исшо шәазгәырӷьала, наӡаӡа шәгәырӷьала; избанзар, абар, Сара Иерусалим агәырӷьарас, уи ауаа агәырӷьарас исшалоит. Иерусалим сазгәырӷьалоит, сжәлар срызгәырӷьалоит; уаҳа уаҟа ахәуареи аҵәыуареи рыбжьы гауа иҟалаҵәааӡом. Уаҳа уантәа [адгьыл ҿыц аниша нахыс] амшқәа мацара зқәу хәыҷык [аамҭа кьаҿк зынхо хәыҷык] ыҟалаҵәааӡом, иара убас иимшқәа зымырҭәаз абырг [ирласны ибыргхаз]; избанзар хәыҷык 100 шықәса анихыҵлак иԥсуеит [ауаа 900 шықәса анырҵәуаз раан, ахәыҷқәа 100 шықәса ирхыҵрыц рылшон]; аха 100 шықәса зхыҵуа агәнаҳаҟаҵаҩы [100 шықәса ԥсҭазара аҵыхәтәаԥтәи ашықәрақәа рзы] дшәацәалахоит. [Адгьыл ҿыц анцәырго раан иԥсуа, “анцәахаҵара змам ауаа рԥхасҭара” иалаӡуа роуп. 2 Пиотр 3:7.] Дара ҩынқәа дыргылоит, урҭ рҿы инхалоит; аӡахәаҭрақәа рҵалоит, урҭ ршәырқәа рфалоит. Дара иргылауа рҿы даҽаӡәы дынхалааӡом, дара ирҵоу даҽаӡәы ифалааӡом; избанзар аҵла амшқәа [аԥсҭазара аҵла, 70 рҭагаҿы] реиԥш иҟазаалоит сжәлар рымшқәа, исалхыз рнапқәа русиашәа акыраамҭа иахәаԥшыуа инхалоит.»58
GSAM 53.1Езекииль аамҭақәа рыхарагьы дахьыԥшны, иԥсхьоу рыԥсҭалара ибоит. Иара ила Иҳақәиҭу ус иҳәоит: «Абар, сжәлар, Сара шәдамрақәа аасыртуеит, шәдамрақәа шәалҭыҵыртә иҟасҵап, Израиль адгьыл ахь шәнасгоит.»59
GSAM 53«Иара ҳгәырҩақәа ихганы иман»
GSAM 53.2Ажәабжь бзиа аԥааимбар Исаиа изы еиҳагьы еилыкка иаарԥшын, ауаа рзы Аиқәырхаҩ иусӡбареи игәырҩақәа иԥсреи. «Дызусҭада, — иҳәоит аԥааимбар, — иҳҳәааз зхаҵаз? Иҳақәиҭу инапы дызцәаыргаз дызусҭада? Избанзар Иара иҿаԥшыуа хәыҷы аҵлашәа дҿиауеит, адгьыл ԥсра аҟынтә адац еиԥш; иара иԥшра амам, иԥшӡарагьы амам, данҳбо, ҳгәы ахьӡоԥшуа аԥшӡара илам. Ауаа ддырԥхашьеит, дрыдрымкылеит; агәырҩа зцу уаҩы, ахьаа здырыз; ҳара ҳхаҿрақәа иара иҟынтә иаҳҵәахуазшәа иҟан; дыргамҵон, ҳара ҳаҭыр иаҳҭомызт. Аҵабыргҵәҟьа, иара ҳгәаҟрақәа ихигеит, ҳгәырҩақәа иара иманы дын; аха ҳара иара ааха иоуаз, Анцәа иирхәыз, гәаҟрала иҭәу ҳәа ҳшьон. Аха иара ҳгәнаҳақәа рзы дыхәын, ҳзымдарақәа рзы дхаҽын; ҳҭынчра азы ахьырхәра иара иықәын, ихәрақәа рыла ҳара ҳхәышәтәын.»60
GSAM 53.3Арҭ аџьашьахә зцу ахҭысрақәа сара сымшқәа раан иҟалари? — ҳәа рызҵаарыц акәын ауаа, аԥааимбаргьы. Аҭак абас иҟалазар акәын: Уажәнатә урҭ ҟалааӡом; ари Ахақәиҭтәҩы ду иаараамҭа макьана иаамӡацт; аха аԥааимбар иҳәоит: «Улақәа Аҳ иԥшӡараҿы дырбап; акыр ихароу адгьыл дырбап.»61
GSAM 54Даниил иԥааимбаражәақәа аԥеиԥш аарԥшуеит
GSAM 54.1Аха аԥааимбар Даниил ила ауп Иҳақәиҭу ижәлар рырҵара дшалагаз, ицәырҵны, еишьҭаргыланы напхгара зулареи, иара инаӡатәи иҳра ашьақәыргылара аҟынӡагьы напхгара ҟазҵалареи аҳрақәа рызкны; насгьы усҟан макьана иҟамлацыз хҭыск аҟынтә Мессиа ицәырҵраҵәҟьеи иԥхасҭареи аҟынӡатәи ҷыдала иалкаау аамҭак аарԥшра. Навуходоносор иԥхы аилкаара иаарԥшит, адгьыл зегьы напхгара азҭашаз ԥшь-аҳрак рымчи рхьыӡ-аԥшеи, ахьи араӡни аџьази аихеи рыхә иахьылаҟәуа еиԥш ишылаҟәуаз; аҵыхәтәаан аҳрақәа еимырҩышаз, еидгылазымуаз рыҟазаашьазы амҵәыжәла еилаԥсоу аиха хԥаҵәҟьара еиԥшрахон. Усҟан иааиуа жәҩан аҳра акәхон, урҭ аҳрақәа рхырбгара ашьҭахь; урҭ аԥхынтәи аҭаӡ аҟны иҟоу абџьыр еиԥшрахон, урҭ рҭыԥгьы шьҭамхарыц акәын, Анцәа иҳра адгьыл зегьы ҭанарҭәаауан.
GSAM 54.2Анаҩстәи, абыжьатәи ахы абараҿы, ԥшь-гыгшәыг дук рсимволқәа рыла, уи азҵаатәы еиҭа дрыхцәажәоит, урҭ аҳрақәа рыҷыдарақәагьы аарԥшуеит. Ари ахы «атәыҩа хәыҷы» амчра иагәылоу аԥшрақәеи аусқәеи шьҭацәыргоуп; уи ԥшьатәи аҳра жә-хәҭак ахь анаҟәша нахыс ицәырҵрыц акәын, урҭ рахьынтә хԥа хырбганы ма еибырџьуаны, зегьы ирхагылоу адоуҳатә напхгаҩыс зхы шьақәзыргылоз. Ари папатә мчра ԥшьатәи аҳра еихшоу, иҵаҟьоу аԥшра аманы иҟалар акәын, 1260 шықәса инагӡаны. Ус еиԥш аарԥшын Христос Иаб иҟынтә аҳра аниоуа, Иреиҳаӡоу иԥшьақәа ианаиҭо аҟынӡатәи ахҭысрақәа; уи аҳра аҵыхәтәаан адгьыл зегьы напхгара азнаулоит, наӡаӡа иҟазаалоит.
GSAM 552300 мшы
GSAM 55.1Даниил ишәҟәи 8-тәи ахы аҿы ауасатәеи аџьмеи «акырӡа изызҳаз атәыҩа хәыҷи» рабарала аԥааимбар еиҭа аамҭақәа аҵыхәтәа ахь днаган. 13, 14 аажәқәа рҿы иара ихшыҩ азхоуп, аусӡбара аҟынӡагьы инаӡо аамҭа — 2300 мшы. Ари аамҭа дуун, аԥааимбаргьы убас иҵабыргыҵәҟьаны еиликаауан, избанзар амаалықь иара иеиҳәеит, абара макьана акырӡа амшқәа рыла ишыхаранӡаыз. Арҭ амшқәа ралагамҭазы арыцхә макьана иҳәаӡамызт, аҟынтә иара ахы ахиркәшоит абас ҳәаны: «Абара даараӡа иџьасшьеит; аха аӡәгьы уи еилимкааит.»
GSAM 55Мессиа аҟынӡатәи 70 мчыбжьы
GSAM 55.29-тәи ахы аҳәоит амаалықь Даниил иҭаххара аҭак ҟаҵаразы инаирлара, аилкаареи аҟазареи ииҭарц азы. Иара иеиҳәеит 70 мчыбжьы иаҟароу аамҭа. Арҭ ашықәратә мчыбжьықәа рахьынтә 69 [«амчыбжьықәа» ҳәа иҭагалоу «шевуим» ҳәа ажәы абас ауп иаанаго ҳәа ҳарҳәоит] Мессиа аҟынӡагьы инаӡон. Аамҭа излагашаз, «Иерусалим ашьақәыргылареи аргылареи рзы аԥҟара», макьана ирҭомызт. Азҵаатәы цәырҵуеит: Даниил 69 амчыбжьықәа аҵыхәтәа анааиуаз ишԥеиликаарыз? 12-тәи ахы аҿы аамҭа иазку азҵаатәы еиҭа иазыхцәажәоит; иара иразҵаатәы, «Арҭ ахҭысрақәа аҵыхәтәа закәуазаашьо?» ианаҭа, дцарц изиҳәоуп, избанзар ажәақәа «аҵыхәтәаамҭа аҟынӡагьы иаркны, имҳәырны» иҟан, усҟан «аҟәышцәа еилыркаалоит».
GSAM 55.3Агәҩарада, аамҭа иазку ари азҵаатәы апостол Пиотр зыхцәажәо аҿырԥштәқәа ируакуп, иара ус аниҳәаз: «Ари аиқәырхара азԥхьагәаҩреи аҭҵаареи рҿын, шәара шәзы иаауа азылԥхазы аԥааимбаражәақәа зҳәаз аԥааимбарцәа. Дара иҭырҵаауан, Христос игәырҩақәа, урҭ ишьҭанеиуаз ахьӡ-аԥша рзы заа ишаҳаҭыз, ргәҭа иҟоу Христос Идоуҳа иазыӡбаауаз аамҭа закәыз, мамзаргьы закәытә аамҭаз.»62
GSAM 56Анцәахаҵара змам рыԥеиԥш
GSAM 56.1Ажәытә Еиқәшаҳаҭра аҵыхәтәаԥтәи аԥааимбар Малахиа ицәгьоу аҵыхәтәаԥтәи рԥхасҭара аргәаҟуа асахьа аанижьуеит: «Абар, афрына еиԥш иблыуа амш ааигәахоит; гәдыԥхала зҽызуа зегьы, акгьы цәгьоура ҟазҵаша зегьы, ибгоу аҵәы еиԥшрахоит; иааиуа амш дара рблып, — иҳәоит Арқәа Рҳ Иҳақәиҭу, — уи дара адацгьы амахәгьы рзынажьуам. Аха шәара, сыхьыӡ зцәшәо, аиашара Амра, иҵәыҩақәа рҿы ахәышәтәра аманы, шәзы иҭыҵуеит; шәара шәҭыҵуеит, ажәҭраҿы иҟоу аҳәарақәа реиԥш шәызҳалоит. Ицәгьоу шәшьапқәа рыла ишәырҵәоит; избанзар уи сыҟасҵаша амш аҽны дара шәшьапқәа рыҵҵа ашшәхас иҟалоит, — иҳәоит Арқәа Рҳ Иҳақәиҭу.»63
GSAM 56.2Ажәытә Еиқәшаҳаҭраҿы ану арҭ ахҭысрақәа зегьы Израильаа ирыманы, аиқәырхара аплан абас иҟарҵагылаз аҷыдарақәа рацәа аарԥшуа, Анцәа иажәеи гәыкала иҭызҵаауаз ауаа ринтерес даараӡа идузар акәын, иақәыргәыӷыз ари Ахылҵ иаараамҭа ишазнеиуаз анырба, аныргәаныла. Ауаа реиҳарак, асабшацыԥхьаӡа асинагогақәа рҿы Аԥшьоу Аҩырақәа иаԥхьозгьы, Анцәа иажәеи еилыркаауамзар (Аусқәа 13:27), Анцәа ицәшәара злаз, Адоуҳа инапхгарала Аԥшьоу Аҩырақәа гәыкала иҭызҵаауаз, гәрамгарада, акырӡа иныҳәон, ари аамҭазы апостол Иоанн иеиԥш: «Уааи, Аҳ Иисус, иаарласны уааи».
Notes
- Ажәамаанақәа 13:12. ↩
- Аггеи 2:6, 7. ↩
- Ауриацәа 12:26-28. ↩
- Исаиа 28:13. ↩
- Ажәамаанақәа 4:18. ↩
- Алагамҭа 4:1. ↩
- Ауриацәа 11:4. ↩
- Алагамҭа 4:25. ↩
- Алагамҭа 5:29. ↩
- Алагамҭа 9:1; 10:9, 10. ↩
- Алагамҭа 13:15-17. ↩
- Ауриацәа 11:8. ↩
- Ауриацәа 11:10. ↩
- Алагамҭа 15:13-15. ↩
- Ауриацәа 11:19. ↩
- Галатаа 3:16. ↩
- Галатаа 3:8. ↩
- Алагамҭа 28:13. ↩
- Алагамҭа 49:10. ↩
- Ақәҵра 1:8; Аусқәа 7:18. ↩
- Ауриацәа 11:23. ↩
- Уахәаԥшы Иосиф Флави «Ауриацәа ражәытә ҭоурых», ашәҟә 2, ахы 9, абзац 7; «аԥааимбаражәатә Доуҳа», атом 1, ад. 165, 166. ↩
- Аусқәа 7:25. ↩
- Ахыԥхьаӡарақәа 24:17. ↩
- Ауриацәа 11:12, 13. ↩
- Ахыԥхьаӡарақәа 14:21. ↩
- Аввакум 2:14. ↩
- Ақәҵра 25:40; 26:30; 27:8; Аусқәа 7:44. ↩
- Ауриацәа 8:3-5; 9:8-12. ↩
- Ауриацәа 10:1. ↩
- Аусқәа 13:19, 20. ↩
- Ҩынтәзакәан 4:6, 7. ↩
- 1 Самуил 8:7. ↩
- 1 Самуил 8:5. ↩
- 1 Самуил 8:19, 20. ↩
- Осиа 13:9-11. ↩
- Езекииль 21:25-27. ↩
- Михеи 4:8. ↩
- Псалом 89:27-29, 36, 37. ↩
- Исаиа 9:6, 7. ↩
- Аҟалара 5:24. ↩
- Ауриацәа рахь 11:5. ↩
- 2 Аҳцәа 2:11, 12. ↩
- Иуда 14, 15. ↩
- Иов 19:23-27. ↩
- 1 Аамҭанҵақәа 29:23. ↩
- Аусқәа 2:30, 31. ↩
- Псалом 110:1. ↩
- Исаиа 7:14. ↩
- Матфеи 22:42-45; Псалом 110:1. ↩
- Ауриацәа рахь 1:8, 9. ↩
- Михеи 5:2. ↩
- 1 Аҳцәа 8:10, 11. ↩
- 2 Аамҭанҵақәа 7:12. ↩
- Аггеи 2:9. ↩
- Исаиа 11:1-4. ↩
- Исаиа 25:6-9. ↩
- Исаиа 65:17-22. ↩
- Езекииль 37:12. ↩
- Исаиа 53:1-5. ↩
- Исаиа 33:17. ↩
- 1 Пиотр 1:10, 11. ↩
- Малахиа 4:1-3. ↩