یەکەم فەرمانی مەزن

TAM1897 D 279.2وتارێک پێشکەشکراوە لە ئێوارەی ڕۆژی سێشەممە، ٢ی ئازاری ١٨٩٧ لە General Conference Daily Bulletin، ٥ی ئازاری ١٨٩٧، بەرگی ١، ژمارە ١٦، لاپەڕەکانی ٢٧٩-٢٨٥ چاپکراوە.

TAM1897 D 279.3ئێوە دەزانن کە یەزدان سەبارەت بەم کاتە و ئەو خەڵکەی کە لەم سەردەمەدا دەژین، فەرموویەتی، «کە ڕاسپاردەکانی خودا بەجێدەگەیەنن و باوەڕی عیسا دەپارێزن.» ئێوە و من بە ڕاستی دان بەوەدا دەنێین کە ئەو گەلەین، و ئێمە لەو شوێنەدا وەستاوین کە دان بەوەدا دەنێین دەکرێت لەلایەن پەروەردگارەوە لەبارەی ئێمەوە بە گەردوون بوترێت، «کە ڕاسپاردەکانی خودا بەجێدەگەیەنن و باوەڕی عیسا دەپارێزن.» و ئەمە دەبێتە ڕاستی، نەک تەنها لەبەر ئەوەی ئەو دەیڵێت، بەڵکو ئەو دەیڵێت چونکە ئەمە ڕاستییە.

TAM1897 D 279.4ئەو دەقە بە تەواوی پەیوەستە بە ئێوە و منەوە کە لێرەین لەم شوێنەدا؛ و پەروەردگار دەیەوێت ئێستا ببێتە ڕاستی و بەردەوامیش وەک ڕاستی بمێنێتەوە، تا بتوانێت بەردەوام بە هەموو جیهان و هەموو گەردوون ڕایبگەیەنێت: «کە ڕاسپاردەکانی خودا بەجێدەگەیەنن و باوەڕی عیسا دەپارێزن.»

TAM1897 D 279.5ئەمە ئەو شتەیە کە دەبێت لێکۆڵینەوەی لەسەر بکەین. دەبێت لەم وانانەدا لێکۆڵینەوە بکەین، بۆ ئەوەی بزانین ئایا ئێمە فەرمانەکانی خودا پەیڕەو دەکەین یان نا؛ تاکوو پەروەردگار بتوانێت لەبارەی ئێمەوە بڵێت، «کە ڕاسپاردەکانی خودا بەجێدەگەیەنن و باوەڕی عیسا دەپارێزن.»

TAM1897 D 279.6لە پابەندبوون بە فەرمانەکانی خودا، بێگومان یەکەمیان دێتە پێشەوە، کە بێگومان دەبێت پابەندی بین. وە ئەمەش وشەکەیەتی: «لە هەموویان گرنگتر ئەمەیە: ﴿ئەی ئیسرائیل گوێ بگرن، یەزدانی پەروەردگارمان یەک یەزدانە، جا بە هەموو دڵ و بە هەموو گیان و بە هەموو بیر و بە هەموو تواناتانەوە یەزدانی پەروەردگارتان خۆشبوێ.﴾»

TAM1897 D 279.7ئایا ئێستا، دەتوانێت پەروەردگار سەبارەت بەو فەرمانە لەبارەی ئێوە و منەوە بڵێت، «ئەوانەن کە پابەندی ئەو فەرمانەن»؟

TAM1897 D 279.8ئایا پەروەردگار هەموو دڵی ئێوەی هەیە، بەجۆرێک کە دڵتان بۆ هیچ شتێک نەبێت جگە لە ئەو و ئەوەی هی ئەوەیە؟

TAM1897 D 279.9ئایا خودا هەموو ڕۆحتان گرتووەتەوە بە خۆشەویستییەکی تەرخانکراوەوە، بە جۆرێک کە هیچ هەستێکی بوونی ئێوە نییە کە هی ئەو نەبێت؟

TAM1897 D 279.10ئایا هەموو مێشکتان هی پەروەردگارە، بەجۆرێک کە هیچ بیرکردنەوەیەک، هیچ کارکردنێکی مێشکتان، هیچ بەشێکی مێشکتان نییە مەگەر هی ئەو بێت، — تەرخانکراو بۆ خزمەتی ئەو؟ چونکە بە مێشک خزمەتی پەروەردگار خودامان دەکەین. نەک بە هەندێکی، نەک بە بەشێک لێی، بەڵکو بە هەمووی. بەجۆرێک کە هیچ مێشکێکتان نەمێنێتەوە تا تەرخانی بکەن، یان بیخەنە سەر هەر شتێک کە هی خودا نییە.

TAM1897 D 279.11ئایا هەموو هێزتان هی ئەوەیە، بەجۆرێک کە هیچ هێزتان نەبێت بۆ هیچ شتێک جگە لەوەی هی خودایە و بۆ خزمەتی ئەو؟

TAM1897 D 279.12ئەگەر هەموو ئەمانە لەبارەی ئێوەوە ڕاست بن، ئەوا بەڕاستی لەبارەی ئێوەوە دەگوترێت، «ئەوەتا ئەوانەی ڕاسپاردەکان بەجێدەگەیەنن» (وەرگێڕانی وشە بە وشەی KJV).

TAM1897 D 279.13«دووەمیشیان وەک ئەو وایە: ﴿نزیکەکەت وەک خۆت خۆشبوێت.﴾» کاتێک خۆشەویستیی خودا لە دڵماندا بێت، وەک لە فەرمانی یەکەمدا، ئاسان دەبێت کە دراوسێکانمان وەک خۆمان خۆشبوێت.

TAM1897 D 279.14وەک لە وتارەکەی برا کێلۆگ لە ڕۆژانی ڕابردوودا باس کرا، ئەو کوڕە بچووکەی شیکاگۆ کە چووە لای پیاوێک، کە تەواو نامۆ بوو، و پێی وت، «ئایا دەزانیت کە تۆ گەورەترین گوناهباری جیهانیت؟» و کاتێک پیاوەکە بە سەرسوڕمانەوە پرسیاری کرد چۆن دەکرێت، و گوتی کە هەرگیز کەسی نەکوشتووە و هیچ تاوانێکی گەورەی ئەنجام نەداوە، کوڕە بچووکەکە پێی گوت، «گەورەترین فەرمان ئەوەیە، بە هەموو دڵ و بە هەموو گیان و بە هەموو بیر و بە هەموو تواناتانەوە یەزدانی پەروەردگارتان خۆشبوێ. ئایا تۆ وا دەکەیت؟» ئەو وەڵامی دایەوە، «نەخێر، وا ناکەم. ناتوانم بڵێم کە بە هیچ شێوەیەک وا دەکەم.» کوڕە بچووکەکە گوتی، «باشە، ئەوە گەورەترینی فەرمانەکانە. تۆ گەورەترین فەرمان دەشکێنیت؛ کەواتە تۆ گەورەترین گوناهباریت.» پیاوەکە دانی پێدا نا و بەرەو خودا و ڕزگاریی تەواو ڕێنماییکرا. ئەمە ڕاستەوخۆ و ڕوونە: لەبەر ئەوەی ئەمە گەورەترین فەرمانە، ئەو کەسەی پێشێلی دەکات گەورەترین گوناهبارە. ئایا ئەوە ئێوەن؟

TAM1897 D 279.15ئێوە و من بانگەشەی پابەندبوون بە فەرمانەکانی خودا و باوەڕی عیسا دەکەین. ئایا ئێمە یەکەمین فەرمانی خودا پێشێل دەکەین؟ ئەگەر پابەندی گەورەترین، یەکەمین، لە هەموو فەرمانەکاندا نەبین، ئەوا پێشێلی دەکەین. ئەگەر ئەم یەکەمان پێشێل بکەین، ئەوا پابەندی فەرمانەکان نابین؛ ئەمە شتێکی یەکلاکەرەوەیە. ئێوە و من دەبێت ئێستا و بۆ هەمیشە بڕیار بدەین، کە ئایا بە هەموو دڵ و بە هەموو ڕۆح و بە هەموو مێشک و بە هەموو هێزەوە خزمەتی پەروەردگار دەکەین.

TAM1897 D 279.16نووسراوە، «پاشایەتیی خودا لە ناخی ئێوەیە.» ئەو شانشینەی لە ناخی ئێمەدایە، شانشینی خودایە؛ وا بوو کاتێک مرۆڤ دروست کرا، بەڵام دوژمن شوێنی خودای داگیر کرد؛ و پەروەردگار مرۆڤی دووبارە ئازاد کردەوە بۆ ئەوەی هەڵبژێرێت کە ئایا خودا شوێنی خۆی لە شانشینی خۆیدا دەگرێت، یان داگیرکەر شوێنی خودا لە شانشینی خودادا دەگرێت. ئەو شانشینەی لەناوتاندایە هی پەروەردگارە. ئەوە بۆ ئێوەیە بڕیار بدەن کە ئایا پەروەردگار لەوێدا فەرمانڕەوایی دەکات، یان دوژمن. وە ئەگەر ئێوە هەڵنەبژێرن کە پەروەردگار لەوێدا فەرمانڕەوایی بکات، ئەوا ئێوە هەڵدەبژێرن کە دوژمن فەرمانڕەوایی بکات. هەمووی بەتەواوی لەسەر هەڵبژاردنی مرۆڤە کە کێ فەرمانڕەوایی دەکات.

TAM1897 D 280.1دەبێت کەسێک فەرمانڕەوایی بکات. مرۆڤ بۆ ئەوە دروست نەکراوە کە بەبێ خودا خۆی بەڕێوە ببات. ئەو بۆ ئەوە دروست کراوە کە لەگەڵ خودا خۆی بێت، و بەبێ خودا ناتوانێت خۆی بێت. مرۆڤ بۆ ئەوە دروست کراوە کە لەگەڵ خودا بوەستێت. شانشینی خودا لەناویدا بوو. خودا لەناویدا فەرمانڕەوایی دەکرد. بەڵام ئەو دەستی کرد بەوەی بە شوێنکەوتنی شەیتان ڕێگەی خۆی بگرێت. بەڵام مرۆڤ تەنها بە شوێنکەوتنی خودا دەتوانێت ڕێگەی خۆی بگرێت. شانشینی خودا لەناو ئێوەدایە. دەبێت ئێمە هەڵبژێرین کە خودا شوێنی خۆی لە ئێمەدا بگرێت، لە شانشینی خۆیدا لە دڵەکانماندا. ئەو لەوێ جێگەی خۆی دەگرێت، و حوکم دەکات لەوێ کاتێک دەتوانێت شوێنی خۆی لە شانشینی خۆیدا هەبێت.

TAM1897 D 280.2ئێوە دەزانن سەبارەت بە شانشینی خودا لەسەر زەوی کە لە دەریاوە بۆ دەریا دەبێت، و لە ڕووبارەکەوە تا کۆتاییەکانی زەوی. شانشینی خودا، ئەم شانشینەی کە دێت کاتێک پەروەردگار دێت، ئێوە دەزانن کە دەبێت هەموو ئینجێک، هەموو تۆزێکی خاک لەم جیهانەدا بگرێتەوە. ئێستا شانشینی خودا لە ناخی ئێوەیە. ئایا ئەو شانشینەی لە ناخی ئێوەدایە کە خودا تێیدا فەرمانڕەوایی دەکات — ئایا فەرمانڕەواییەکەی هەموو بۆشاییەک، هەموو تۆزێکی خاک لە دڵتاندا دەگرێتەوە؟ ئایا وایە؟ ئەوە پرسیارەکەیە، و ئەم پرسیارانە بۆ ئێمەن لە زیاتر لە ڕووێکەوە.

TAM1897 D 280.3من تەنها فەرمانەکە دەخوێنمەوە، و سەرنجتان بۆ ئەوە ڕادەکێشم کە فەرمانەکە چی دەڵێت. ئەمەش بۆ ئەوەیە کە ئێوە و من هەمیشە مێشک و دڵمان بۆ ئەو پرسیارە کراوە بێت: ئایا ئەمە لەسەر ئێمە ڕاستە، «کە ڕاسپاردەکانی خودا بەجێدەگەیەنن و باوەڕی عیسا دەپارێزن» بە هەموو دڵ و گیان و مێشک و هێزەوە؟

TAM1897 D 280.4ئەوەی مێشکتان لەسەری ڕادەوەستێت، ئەوەی لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکەن، ئەوەی کاری لەسەر دەکەن — ئایا خودا لەو شتەدایە؟ ئایا بۆ شکۆمەندیی خودایە؟ ئەو توێژینەوەیەی کە ئەنجامی دەدەن، ئەو خوێندنانەی کە پەیڕەویان دەکەن، تەواوی بیرکردنەوەی مێشکتان — ئایا ئەوەیە کە وێنەی خودا لەوێدا نەخشێنرێت؟ ئایا بۆ دۆزینەوەی خودایە بە شێوەیەکی فراوانتر لە مێشکدا؟ ئایا بۆ شکۆدارکردنی زیاتری ئەوەیە؟ ئایا ئەو یەکەم و هەموو شتێکە لە هەموو شتێکدا، لە هەوڵە هزرییەکانتاندا؟ ئایا خۆشتان دەوێت، بە هەموو مێشکتانەوە خزمەتی دەکەن؟

TAM1897 D 280.5و بە هەموو هێزتەوە. ئەو کێڵگەیەی کە دەیکێڵن، ئایا بۆ خودا دەیکێڵن؟ ئەو ڕەندەیەی کە پاڵی پێوە دەنێن بۆ لووسکردنەوەی تەختەیەک، ئایا ئەو کارە بۆ خودا دەکەن، بەجۆرێک کە هەرچی بەدەستی دەهێنن هی خودا بێت و هیچی خۆتان نەبێت؟ ئایا هێزتان ئەوەندە بەتەواوی تەرخانکراوە بۆ خودا کە لە هەر شوێنێک دەستتان لێدەدەن، لە پێناوی خودادا کار دەکەن؟

TAM1897 D 280.6بیرۆکەیەکی باوە کە مرۆڤ پێویستە واز لە پیشەکەی، یان هەر کارێکی دەستیی کە تێیدا دامەزراوە بهێنێت، پێش ئەوەی بتوانێت ببێتە کارکەرێک لە کاری خودادا. زۆر کەس دەڵێن، «دەمەوێت لەو کارەی کە تێیدام دەربچم. خۆزگە دەمتوانی ڕێگەیەکی دەرچوون ببینم. خۆزگە دەمتوانی لەم دوکانە دەربچم. حەز دەکەم ببمە کارکەرێک لە کاری خودادا.» ئەگەر لەو شوێنەی تێیدان کارکەر لە کاری خودادا نەبن، کاتێک دەگەنە ئەو شوێنەی دەتانەوێت، هەر کارکەر لە کاری خودادا نابن. ئەگەر لە کاتی کێڵانی کێڵگەکەدا کارکەر لە کاری خودادا نەبن، ئەوا کارکەر لە کاری خودادا نابن تەنانەت ئەگەر لەسەر مینبەر خەریکی وتاربێژیش بن. ئەگەر ئێوە ئاسنگەرن، و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لەسەر سندانەکەتانن — ئەگەر وەک من لەسەر منبەر بە تەواوی، بە دڵ و گیان و بە هەموو بوونی خۆتانەوە کارمەندی کاری خودا نەبن، ئەوا کارمەندی کاری خودا نابن تەنانەت ئەگەر لە شوێنێکدا خەریکی دابەشکردنی بڵاوکراوەکانیش بن.

TAM1897 D 280.7نموونەیەکمان لەبەردەمدایە لەوەی مرۆڤایەتی دەتوانێت چۆن بێت؛ و هەروەها لەوەی هەر باوەڕدارێک بە عیسا دەبێت چۆن بێت. کوڕی خودا هات بۆ ئەم جیهانە تا نیشانی ئێوە و من بدات کە پابەندبوون بە فەرمانەکان چییە، و چۆن ئەنجام دەدرێت. وە ئەو ماوەیەکی نزیکەی شەش هێندەی ماوەی بانگەوازەکەی کاری دەکرد. لە تەمەنی دوانزە ساڵییەوە دەستی پێکرد، کاتێک دەیتوانی لەگەڵ یوسف کاری دارتاشی بکات، کاتێک دەیتوانی شتی زۆر بکات، — وەک چۆن کوڕێکی دوانزە ساڵان دەتوانێت یارمەتیی دارتاشێک بدات و زۆر شت بکات. کەواتە، لە تەمەنی دوانزە ساڵییەوە دەستی کرد بە کاری دارتاشی و لە دەوروبەری تەمەنی سی ساڵیدا لە ئاو هەڵکێشرا و دەستی بە بانگەواز کرد؛ ئەمەش دەکاتە هەژدە ساڵ. ئەم ساڵانە بە کاری دارتاشییەوە سەرقاڵ بوو. لە تەمەنی سی ساڵییەوە تا سی و سێ ساڵ و نیو، لە خزمەتی گشتیدا بە بانگەوازکردنەوە بەسەری برد. کەواتە دەبینن ماوەی کارکردنی لە کاری دارتاشیدا نزیکەی شەش جار درێژتر بوو لە ماوەی بانگەوازکردنی.

TAM1897 D 280.8ئایا ئەو هەژدە ساڵەی کە لە کاری دارتاشی کاری دەکرد، هەر بە هەمان شێوە کوڕی خودا بوو، وەک ئەو سێ ساڵ و نیوەی کە بە بانگەوازکردنەوە سەرقاڵ بوو؟ — ئێوە دەزانن کە وابوو. ئایا کاتێک لەوێ تەختەی دەبڕی و نیمکەتێکی دروست دەکرد و قاچی بۆ دادەنا، ڕزگارکەری من و ڕزگارکەری ئێوە بوو؟ — ئایا لەو کاتەدا هەر بە هەمان شێوە ڕزگارکەری من و ڕزگارکەری ئێوە بوو، وەک کاتێک لەسەر خاچ بوو؟ — ئێوە دەزانن کە وابوو. «چونکە ئێمە بە ژیانی ئەو ڕزگار دەبین.»

TAM1897 D 281.1لەبیرتان نەچێت کە لە کۆتایی ئەم هەژدە ساڵەدا بوو، کە هات بۆ ئەوەی لە ئاو هەڵبکێشرێت و لە ئاو هەڵکێشرا، لە سەرەتای خزمەتەکەیدا و لە کۆتایی کاری دارتاشییەکەیدا، — ئەو کاتە بوو کە خودا فەرمووی: «ئەمە کوڕی خۆشەویستمە، ئەوەی زۆر پێی دڵشادم.» کەواتە ئایا ئەو لەو هەژدە ساڵەدا، بە هەمان شێوەی سێ ساڵ و نیوەکەی کۆتایی، کارکەرێکی کاری خودا نەبوو؟ — ئێوە دەزانن کە وابوو. کەواتە ئەگەر ئێوە دارتاشن، و دان بە باوەڕتان بە عیسای مەسیحدا دەنێن، ئایا ناتوانن شوێنکەوتووی ئەو بن؟ ئایا نابێت لە هەمان کاتدا شوێنکەوتووی ئەو و کارکەر بن لە کاری خودادا، بە هەمان شێوەی ڕاستەقینەی کە وەک لەسەر مینبەر بوونایە؟ من ناڵێم کە ناچارن هەمیشە دارتاش بمێننەوە. ئەو وا نەکرد. من ناڵێم کە هەمیشە ناچار دەبن وەک ئاسنگەرێک یان جووتیارێک بمێننەوە؛ بەڵام من دەڵێم و جەخت دەکەمەوە کە لە کاتێکدا ئێوە دارتاشن، لە کاتێکدا ئێوە ئاسنگەرن، لە کاتێکدا ئێوە جووتیارن، دەبێت هەر ئێستا بە هەمان ئەندازە کارکەری ڕاستەقینەی کاری خودا بن کە لە هەر کات و شوێنێکی داهاتوودا دەبن.

TAM1897 D 281.2بەم شێوەیە عیسا بە هەریەکێکمان نیشانی داوە، کە چییە ببیتە مەسیحی، و ژیانمان دەبێت چۆن بێت، هەرچۆنێک مێشک و دڵ و دەستمان سەرقاڵی هەر کارێک بێت. کاتێک دارتاش بوو، بە هەموو دڵی و هەموو ڕۆحی و هەموو مێشکی و هەموو هێز و توانایەوە خۆشەویستیی خودای دەکرد. کاتێک تەختەی دەبڕی، کاتێک مێزی دروست دەکرد، کاتێک دەرگای دروست دەکرد و دایاندەنا، هەمووی بۆ شکۆمەندیی خودا بوو. خودا هەموو شتێکی بۆ ئەو بوو. کاتێک پیاوێک وەک دارتاشێک هاتە لای، تەنها وەک دارتاشێک دەیبینی؛ نەک وەک ڕزگارکەری جیهان، — کاتێک پیاوێک تەنها وەک دارتاشێک هاتە لای، و لەگەڵیدا دانیشت و وتی، «مێزێکم پێویستە دروست بکرێت. ئایا بۆم دروست دەکەیت؟» وەڵامی دایەوە، «چ جۆرە مێزێک دەتەوێت؟» پیاوەکە بۆی وەسفی کرد، و عیسا فەرمووی، «بەڵێ، بۆت دروست دەکەم»؛ کاتێک عیسا مێزەکەی دروست کرد و لەسەر پشتی هەڵگرت بۆ ماڵی پیاوەکە، و بردییە ناو ماڵەکەیەوە، و لەوێ داینا تا پیاوەکە بەکاری بهێنێت — لە هەموو ئەو کارەدا عیسا بە تەواوی هی خودا بوو. خودا لە هەموو کردارەکانیدا بوو. لە هەر جومگەیەکدا کە لەو مێزەدا دروستی کردبوو، هیچ درزێک نەبوو، هیچ شتێک بە تۆز دانەپۆشرابوو، هیچ شتێک دانەپۆشرابوو، مێزێکی ڕاستگۆیانە بوو. بە تەواوی مێزێک بوو کە خودا دەیتوانی پەسەندی بکات.

TAM1897 D 281.3و کاتێک گرێبەستی دروستکردنی مێزەکەی کرد، گرێبەستێکی شایستەی کرد، گرێبەستێک کە خودا بتوانێت سەیری بکات و بڵێت، «ئەوە گرێبەستێکی شایستەیە.» داوای پارەیەکی زیاتری لە پیاوەکە نەکرد لەوەی کە بە شێوەیەکی دادپەروەرانە شایەنی ئەو کارە بوو. پیاوەکە لێی پرسی، «ئایا مێزێکی وەها وەها دروست دەکەیت؟» «بەڵێ.» «چەند پارەی بۆ وەردەگریت؟ — تێچووەکەی چەند دەبێت؟» ئەو حیسابی بۆ دەکرد، و بە پیاوەکەی دەوت، «دارەکە تێچووەکەی ئەوەندە دەبێت، و دروستکردنیشی ماوەیەکی دیاریکراوی دەوێت، و کاری منیش ئەوەندە بەهادارە. پێت وا نییە؟ پێت وا نییە کە کارەکەم بۆ ئەو ماوەیەی کە پێی دەچێت، بەهای ئەوەندە دەبێت؟» پیاوەکەش دەیوت، «بەڵێ، پێم وایە. پێم وایە کارەکەت بەهای هەموو ئەو پارەیەی هەیە. ئەوە ڕاستگۆییە. ئەوە مامەڵەیەکی ڕوون و ڕاشکاوە.» و کاتێک مێزەکەی لەسەر پشتی هەڵگرت و بردییە ئەوێ و دانا، پیاوەکە ئەو پارەیەی پێدا کە لەسەری ڕێککەوتبوون، و خودا دەیتوانی سەیری تەواوی مامەڵەکە بکات و بڵێت، «ئەوە ڕاستگۆییە. ئەوە هەموو ئەوەیە کە هەر کەسێک دەتوانێت بیکات.»

TAM1897 D 281.4ئایا ئێوە ئەو جۆرە دارتاشەن؟ بانگەشەی ئەوە دەکەن کە مەسیحین. ئایا ئێوە ئەو جۆرە کرێکارەن، هەر کارێک ئەنجام بدەن؟

TAM1897 D 281.5ئایا بە هەموو دڵتان، هەموو ڕۆحتان، هەموو عەقڵتان و هەموو هێزتانەوە خوداتان خۆشدەوێت؟ هەرچی دەکەن، یان بانگهێشت کراون بیکەن؛ هەر مامەڵەیەک لەگەڵ دراوسێکەتاندا دەکەن، جا بتپەرست بێت یان مەسیحی؛ ئایا بە شێوەیەک ئەنجام دەدرێت کە خودا بتوانێت سەیری بکات و بڵێت، «ئەوە بۆ شانشینی خودا بەسە»؛ چونکە هەموو دڵتان، هەموو ڕۆحتان، هەموو عەقڵتان، و هەموو هێزتان، بۆ شکۆی خودا تێیدایە.

TAM1897 D 281.6ئایا ئێمە پابەندی فەرمانەکانین، یان نا؟ ئەوە پرسیارەکەیە. و کاتی ئەوە هاتووە کە ئەمە بە تەواوی بزانین تاکوو پەروەردگار لەو پەیامەی کە دەیگەیەنێتدا، دڵنیایی بدات: «کە ڕاسپاردەکانی خودا بەجێدەگەیەنن.»

TAM1897 D 281.7ئێستا، دەتوانن ببینن کە ئەم فەرمانە هەموو بوارێک دەگرێتەوە، و ئەوەی کە ناتوانین دەست لە یەک بیرۆکەش لە تەواوی جیهانی بیرکردنەوەدا وەربدەین کە دەکەوێتە دەرەوەی ئەو دەقەی کە پێی دەستپێکردووین. کەواتە، دەبێت بە ڕۆشنایی ئەو نووسراوە پیرۆزەدا، کە یەکەمی هەموو فەرمانەکانە، سەیری هەموو شتێک بکەین لە بیرکردنەوەماندا، دەبێت سەیری هەموو ئەو شتانە بکەین کە مێشکمان بانگهێشتی دەکرێت بۆیان.

TAM1897 D 281.8هەموو شتێک کە بانگمان لێ دەکرێت دەستمان تێببەین، دەبێت بە ڕۆشنایی ئەو گەورەترینی هەموو فەرمانانەوە سەیری بکەین. ئایا شتێکە کە بە ترسی خودا بتوانم بە هەموو دڵ و ڕۆح و عەقڵ و هێزمەوە بچمە ناوی؟ ئەگەر وانییە، ئایا دەمەوێت دەستی تێببەم؟ — نەخێر. ئەگەر شتێک بێت کە ناتوانم بە هەموو دڵ و عەقڵ و ڕۆح و هێز و بە خوداوە تێی بکەوم، ئەی من چ پەیوەندییەکم پێوەی هەیە؟ ئەگەر خودا ناتوانێت لەگەڵم بێت، ئەوا من فەرمانەکان دەشکێنم. من هەموو شتێکم پێ نەبەخشیوە. هەموو هێزم بێ بایەخە ئەگەر لە شتێکدا خەرج بکرێت کە ناتوانێت تێی بکەوێت، یان ناتوانێت دەستی لێ بدات یان پەسەندی بکات، یان کە ناتوانێت قبووڵی بکات.

TAM1897 D 282.1دەزانم ئەمە قسەیەکی ڕاستەوخۆیە، بەڵام ئەمە مەسیحییەتە. ئەمە مەسیحییەتە، و ئێوە و من نابێت بە هیچ شتێک ڕازی بین کە تەنانەت بە یەک لە شازدە لە تەواوی ئەوە کەمتر بێت. نابێت ڕێگە بدەین تەنانەت بۆ سێبەری ساتێکیش بە هیچ شتێکی ئەم جیهانە ڕازی بین، کە کەمتر بێت لەوەی هەر شتێک دەست پێ دەکەین، لە کاتێکدا خودا لەگەڵمانە بیکەین، و پاشان بە هەموو دڵ و هەموو ڕۆح و هەموو مێشک و هەموو هێزەوە دەستی پێ بکەین. و پێتان دەڵێم کاتێک دەگەینە ئەوێ، هەموومان، ئەگەر هەموو کەسێک لەم ماڵەدا هەر ئێستا خۆی تەسلیم بەو بکات و لەسەری بمێنێتەوە، ناتوانین وێنای ئەوە بکەین کە چ هێزێکی خودا لە جیهاندا دەردەکەوێت.

TAM1897 D 282.2سەختییە گەورەکە لە سەرەتاوە ئەوە بووە کە مرۆڤەکان ڕێگەیان نەداوە ئەو شوێنە لە دڵیاندا بدەن بە خودا کە شایستەی ئەوەیە. خودا مرۆڤی بەو شێوەیە دروست کرد، بەڵام ئەو ڕووی لە هەموو شتێکی تر کرد و بە تەواوی خودای لە ژیانی خۆی دەرکرد. خودا لەو تاریکییە ڕزگاری کرد، ئازادی کرد بۆ هەڵبژاردن، و بانگی کرد تا هەڵبژێرێت، کە ئایا خودای بە هەموو دڵ و هەموو ڕۆح و هەموو عەقڵ و هەموو هێزەوە خۆشبوێت. ئازاد کرا بۆ ئەوەی هەڵبژێرێت کە ڕێگە بدات خودا جارێکی تر شوێنەکەی خۆی وەربگرێتەوە؛ بەڵام زۆرێک هەڵیانبژارد کە خودا شوێنی خۆی وەرنەگرێت، تا ئەوەی لافاو لەسەر ڕووی زەوی سڕییانەوە.

TAM1897 D 282.3ئینجا پەروەردگار سەرلەنوێ دەستی بە ژیانی مرۆڤایەتی کردەوە. و تەنها شتێک کە لە هەریەکێکیانی دەخواست ئەوە بوو کە هەریەکێکیان خودای پەروەردگاریان بە هەموو دڵ و هەموو ڕۆح و هەموو عەقڵ و هەموو هێزەوە خۆشبوێت، و هاوسێکەشی وەک خۆی خۆشبوێت. ئەوە هەموو ئەوە بوو کە لەو هەشت کەسە دەخواست کە چوونە ناو کەشتییەکە و ئەوانەی لێی دەرچوون. ئەگەر یەکەم مرۆڤ خودای بە هەموو دڵی و هەموو ڕۆحی و هەموو عەقڵی و هەموو هێزی خۆشویستایەتی، هیچ گوناهێک هەرگیز نەیدەتوانی بچێتە ناویەوە.

TAM1897 D 282.4دوای ئەوەی گوناهی کرد، و پەروەردگار لەو کۆیلایەتییە ڕزگاری کرد، ئەگەر ئادەم و هەموو نەوەکانی بە هەموو دڵ و ڕۆح و هێز و عەقڵ و توانایانەوە خودایان خۆشبوایە، بارودۆخی جیهان چی دەبوو؟ — ئەوان فەرمانەکانی خودایان پەیڕەو دەکرد، و باوەڕی عیسایان دەپاراست، و ڕاستودروستی زەویی دادەپۆشی وەک چۆن ئاو دەریا دادەپۆشێت. ئایا مەحاڵە کە ئەو شتە لە مرۆڤدا بەدی بێت لەژێر کۆیلایەتیی نەفرەتدا، لەژێر کۆیلایەتیی گۆشتی گوناهباردا؟ ئایا خودا دەتوانێت گوناهبار بەو شێوەیە لە دەسەڵاتی گوناه لە جەستەدا ڕزگار بکات کە بتوانێت خودای بە هەموو دڵ و ڕۆح و هێز و مێشک و توانایەوە خۆشبوێت؟ — بەڵێ. گوناه نەیدەتوانی نەفرەتی زەویی بکردایە، وەک ئێستا هەیە، تەنانەت بەو مرۆڤانەشەوە کە لە ژێر کۆیلەیی ئەو جەستە گوناهبارەدان، ئەگەر باوەڕیان بە خودا هەبووایە و فەرمانەکانی خودا و باوەڕی عیسایان پەیڕەو کردایە. ئەوە ڕاستییە، چونکە ئەوە خودی مەسیحییەتە. کەواتە، ئێستا دەبینن کە هەموو ئەوەی پەروەردگار هەمیشە لە ئێمەدا دەیەوێت، هەموو ئەوەی هەمیشە لە مرۆڤدا دەیویست لەو کاتەوەی ئادەم گوناهی کرد، ئەوە بووە و هەر ئەوەشە، کە بە فەرمانەکانی خودا و باوەڕی عیسا پابەند بێت. و یەکەمی هەموو فەرمانەکان ئەوەیە، «بە هەموو دڵ و بە هەموو گیان و بە هەموو بیر و بە هەموو تواناتانەوە یەزدانی پەروەردگارتان خۆشبوێ.»

TAM1897 D 282.5لە نامەی ڕۆما ١:٢١دا، باس لەوە دەکات کە لە سەرەتادا «خودایان دەناسی.» سەیری ئەمە بکەن: مرۆڤ لە سەرەتای ڕێڕەوی خۆیدا خودای دەناسی. ئادەم لە سەرەتادا خودای دەناسی، بەڵام ئەم زانیارییەی نەهێشتەوە. کاتێک ئادەم گوناهی کرد و ژیانی سەرلەنوێ دەستی پێکردەوە، خودای دەناسی. کاتێک نەوەکانی دوای لافاو سەرلەنوێ دەستیان پێکردەوە، لە سەرەتادا خودایان دەناسی؛ واتە مرۆڤایەتی بەردەوام لە خودا دوور کەوتووەتەوە. جیهان زۆر گوناهبار بوو، زۆر گوناهبارە، و زۆر گوناهباریش دەبێت، چونکە خودای ناسیوە و ڕەتی دەکاتەوە، نەک لەبەر ئەوەی خودای نەناسیوە. کەواتە جیهان لە خراپەکاریدا نییە لەبەر تاریکی؛ بەڵکو جیهان لە تاریکیدایە لەبەر خراپەکاری.

TAM1897 D 282.6جیهان بە ڕووناکی دەستی پێکرد؛ و هاتنی ئەو تاریکییە بەهۆی هەڵبژاردنی مرۆڤەکانەوەیە؛ «لەگەڵ ئەوەی کە خودایان ناسی، بەڵام وەک خودا ستایشیان نەکرد و سوپاسیان نەکرد، بەڵکو لە بیرکردنەوەیان پووچەڵ بوون و دڵە گێلەکانیان تاریک بوو. هەرچەندە خۆیان بە دانا دەزانی، بەڵام بوونە گێل، شکۆی خودای نەمریان گۆڕییەوە بە شێوەی پەیکەری مرۆڤی لەناوچوو و باڵندە و چوارپێ و خشۆک.»

TAM1897 D 282.7ئێستا سەرنج بدەن؛ چی یەکەم؟ — ئەوان خودایان ناسی؛ بەڵام وەک خودا شکۆی بۆ دانەنا؛ لە ناخی خۆیاندا ئەو شوێنەیان پێ نەدا کە هی خۆی بوو. ئەوان شکۆی بۆ خودا دانەنا، — نەیاندەرخست بۆ مرۆڤ، نەیاندەرخست لەسەر زەوی؛ چونکە عیسا فەرمووی، من شکۆم بۆ تۆ دانا لەسەر زەوی، و ئەو خودا بوو کە لە جەستەدا دەرکەوتبوو. ئەو پیاوانەی کە خودایان دەناسی، ڕێگەیان نەدا خودا لە جەستەدا دەربکەوێت. سوپاسگوزار نەبوون. پاشان لە خەیاڵەکانیاندا بەتاڵ بوون؛ ئینجا دڵە گەمژەکانیان تاریک بوو؛ ئینجا لە تاریکیدا بانگەشەی داناییان دەکرد. ئەو داناییە گەمژەیی بوو، و پاشان پەیکەریان دروست کرد.

TAM1897 D 282.8بەم شێوەیە دەبینن کە ئەو وێنەیەی لەبەردەم چاوی مرۆڤەکاندا دادەنرێت، لە بتپەرستییەکەیدا، تەنها دەرکەوتنی دەرەکیی بتپەرستییە، نوێنەرایەتییەکی دەرەکییەتی. بتپەرستییەکە هەر لە ناخی دڵەوە سەرچاوەی گرتووە، و چەندین هەنگاوی لە ڕێگای دەرچوونیدا بڕیوە. بیر لێ بکەنەوە. بتپەرستی لە کوێوە دەست پێ دەکات؟ — لە دڵەوە. لەم ڕێچکەیەدا بتپەرستی لە کوێوە دەست پێ دەکات؟ — کاتێک خودایان ناسی، وەک خودا شکۆیان نەبەخشی پێی؛ هەر لەوێوە هەمووی دەست پێ دەکات. کەواتە هیچ خاڵێکی ناوەند لە نێوان ناسینی خودا و بتپەرستیدا هەیە؟

TAM1897 D 283.1ئێستا بە وردی بیر بکەنەوە. ئەوان خودایان ناسی، و، «ژیانی هەتاهەتاییش ئەوەیە کە تۆ بناسن.» ناسینی خودا ژیانی هەتاهەتاییە؛ ئەمە جێگیرە. ئەوان بەڕاستی خودایان ناسی؛ ژیانی هەتاهەتاییان لە ناسینی خودادا هەبوو. ئەوە نووسراوە. بەڵام ڕوویان لە بتپەرستی کرد. چەند هەنگاو لە ناسینی خوداوە دوورکەوتنەوە تا گەیشتن بە بتپەرستی؟ — تەنها یەک. کەواتە، چەند هەنگاو پێویستە لە خۆشویستنی خودا بە هەموو دڵ و توانا و مێشک و هێزەوە دوور بکەویتەوە بۆ ئەوەی بگەیتە بتپەرستی؟ — هەر یەک. کەواتە ئەگەر من بە هەموو دڵ و گیان و مێشک و هێزمەوە خودام خۆشنەوێت، من چیم؟ — بتپەرستێکم.

TAM1897 D 283.2لەوانەیە من هیچ پەیکەرێکی هەڵکۆڵراوم لەبەردەم خۆمدا نەبێت. ئەم خەڵکە لە سەرەتادا وا نەکردبوون. بەڵام ئەوان وێنەیەکیان هەبوو، تێگەیشتنێک، کە لە مێشکیاندا دروست ببوو، و کاتێک پەیکەرە هەڵکۆڵراوەکەیان دروست کرد، ئەوە تەنها نوێنەرایەتییەکی دەرەکی بوو بۆ ئەوەی لەبەردەم چاودا بوەستێت، لەوەی کە پێشتر لە مێشکیاندا هەیانبوو. یەکەم پیاو کە وێنەیەکی دروست کرد، تێگەیشتنێکی لەو شتەی لە مێشکی خۆیدا هەبوو پێش ئەوەی دروستی بکات. یەکەم پیاو کە پەیکەرێکی دروست کرد، ئەو تێگەیشتنەی هەبوو کە دەبێت خوداوەندی بێت، و ئەو تێگەیشتنە لە مێشکیدا بوو پێش ئەوەی پەیکەرەکە لە دار یان بەرد دروست بکات. کەواتە ئەو پەیکەرە بەردینەی کە لەبەردەم چاویدا دانا، تەنها شێوە ڕووکەشییەکە بوو کە دروستی کردبوو تا لەو شێوەیەدا نوێنەرایەتیی ئەو خوداوەندە بکات کە پێشتر لە مێشکیدا هەیبوو. کەواتە ئایا پێش ئەوەی ئەو پەیکەرە هەڵکۆڵراوەی دروست بکات، خودایەکی نەبوو؟ — بەڵێ. لە کوێ بوو؟ — لە دڵیدا.

TAM1897 D 283.3لە خەیاڵەکانیاندا بەفیڕۆ چوون. خەیاڵی کێ؟ — خەیاڵی خۆیان. ئەوەتا ئەو پیاوە کە شتێک خەیاڵ دەکات؛ وێنەیەکی خەیاڵەکەی دروست دەکات، و لە دەرەوەی خۆی دەیخاتە بەردەم چاوەکانی. خەیاڵکردن تەنها دروستکردنی وێنەیە لە مێشکدا. و پەیکەرە بەردینەکە تەنها شێوە بەرجەستەکەی ئەو وێنەیەیە کە لە دڵدا دروست کراوە. یەکەم جار وێنەکە لە کوێ دروست کرا؟ — لە مێشکی؛ لە خەیاڵی خۆیدا، لە بیرکردنەوەی خۆیدا. بەڵام کێ لەوێ بوو کاتێک لە خودا جیا ببووەوە؟ — جگە لە شەیتان و خۆی کەس نەبوو. کەواتە، بیرکردنەوەکانی لە کوێوە دێن؟ — تەنها لە خۆی و شەیتانەوە.

TAM1897 D 283.4کەواتە، بە ڕوونی دەبینن کە بتپەرستی لە دڵدایە؛ تێگەیشتنەکە، وێنەکە، پێشوەختە لەوێیە پێش ئەوەی وێنەکە لە دەرەوە دەربکەوێت. هەرچەندە خوداوەندەکەی خۆر، مانگ، یان ئەستێرەکان بێت، ئەم تێگەیشتنە، بیرۆکەکەی، خەیاڵەکەی، پێشوەختە لەوێیە پێش ئەوەی بیکات بە شێوەیەکی دەرەکی لە خۆر و مانگ و ئەستێرەکاندا.

TAM1897 D 283.5هەموو ئەوەی لە بتپەرستیدا دەردەکەوێت، تەنها ڕەنگدانەوەی ئەوەیە کە لە دڵدایە. وە دەبێت خودا لە دڵدا بێت، بە هەموو دڵ و هەموو ڕۆح و هەموو مێشک و هەموو هێزەوە، ئەگینا بتپەرستی لەوێدا سەرهەڵدەدات. هیچ ڕێگایەکی ناوەند نییە.

TAM1897 D 283.6لە ڕاستیدا، دوای لافاوەکە، کاتێک مرۆڤەکان بۆ یەکەمجار خودای ڕاستەقینەیان بەجێهێشت و ڕۆیشتن و خوداوەندی تایبەت بە خۆیان هەبوو — ڕێگەیان دا ئەم خوداوانە شوێنی خودا لە دڵی ئەواندا بگرنەوە، بەمەش دەریان دەخست کە کاتێک خودایان ناسیوە، وەک تاکە حوکمڕانی خۆیان دانیان پێدا ناوە. کاتێک من بە هەموو دڵم، هەموو ڕۆحم، هەموو عەقڵم، و هەموو هێزمەوە خودام خۆشدەوێت، کێ بە تەنها خودای من دەبێت؟ — خودا. تاکە دەسەڵاتی من کێ دەبێت؟ — خودا. کێ بە تەنیا دەسەڵاتی بەسەر مندا دەبێت؟ — خودا. ئایا توانای بەکارهێنانی دەسەڵاتی دروستی هەیە؟ — بەڵێ. ئایا توانای ڕێنوێنیکردنی مرۆڤی هەیە؟ — بەڵێ. کاتێک مرۆڤێک خودای بە هەموو دڵ و گیان و عەقڵ و هێزیەوە خۆشدەوێت، پێویستی بە هیچ یاسا و دەسەڵاتێکی تر نییە بۆ ئەوەی لە جیهاندا ڕێنوێنی بکات. کێ فەرمانڕەوایەتی؟ — خودا. ئایا خودا توانای فەرمانڕەواییکردنی هەیە کاتێک ئێمە بەوپەڕی خۆشەویستییەوە خۆشمان دەوێت؟ — بەڵێ. بەڵام، کاتێک مرۆڤ خودا بەجێدەهێڵێت و دەچێتە ناو بتپەرستییەوە، ئایا توانای فەرمانڕەواییکردنی خۆی هەیە؟ — نەخێر.

TAM1897 D 283.7ئێستا دوای لافاوەکە، کاتێک هێشتا خودایان دەناسی، وەک تاکە پاشا و حوکمڕانی خۆیان دانیان پێدانا. هیچ فەرمانڕەوایەکی تریان نەبوو. کاتێک بۆ یەکەمجار لە خودا دوورکەوتنەوە، و خوداوەندی تریان لە شوێنی ئەو دانا، — مەبەستم لە سەرەتایە، کاتێک لە خودا دوورکەوتنەوە، و خوداوەندی تریان لە شوێنی خودا دانا — ڕێگەیان دا ئەو خوداوەندە تریان شوێنی فەرمانڕەوایان بگرنەوە. دانیان بەوەدا نا کە ئەم خوداوەندانە فەرمانڕەوایانن. پاشایان نەبوون؛ مرۆڤەکان هێشتا بانگەشەیان بۆ ئەوە نەدەکرد کە خۆیان وەک فەرمانڕەوایەک دابنێن. مرۆڤەکان بانگەشەیان بۆ ئەوە دەکرد کە خوداوەندەکان پاشان؛ و ئەو پیاوانەی کە دەسەڵاتیان هەبوو تەنها نوێنەری خوداوەندەکان بوون، لە کاتێکدا خوداوەندەکان پاشا ڕاستەقینەکان بوون.

TAM1897 D 283.8بەڵگەی ئەمە لە کتێبی «Empires of the Bible» لە لاپەڕەی ٥٠دا دەدۆزنەوە. ئەمانە یەکەمین تۆمارەکانن کە لە بابڵۆنیا دۆزراونەتەوە، ئەو شوێنەی کە نەژادەکە لێیەوە دەستی پێکرد، و شوێنی تێکەڵاوبوونی زمانەکان بوو — ئەو شوێنەی کە نەژادەکە خودای لەبیر کرد. دەخوێنمەوە:—

TAM1897 D 284.1بۆ نینریدو، پاشاکەی، بۆ پاراستنی ئیدادو، جێگری پاشا لە ڕیدو، خزمەتکارەکە، مایەی خۆشیی نینریدو.

TAM1897 D 284.2لێرەدا فەرمانڕەوایەک، ئیدادو، لە کاتی نووسینی تابلۆیەکی نووسراودا بۆ خوداوەندەکەی، دانی بەوەدا نا کە ئەو تەنها جێگری خوداوەندەکەیەتی. ئەو بانگەشەی ئەوەی نەکرد کە پاشایە. بەم شێوەیە دەبینن کە خوداوەندەکە پاشای ئەم پیاوە بوو. خوداوەند بە پاشای خەڵک دادەنرا، و ئەم پیاوەی کە دەسەڵاتی هەبوو، تەنها جێگر یان نوێنەری خوداوەندەکەی بوو.

TAM1897 D 284.3ئەمە دەریدەخات کە زانینی خودا وەک فەرمانڕەوای ڕەوا شتێکی زۆر نوێ بوو، هێشتا هیچ کەسێک ئازایەتیی ئەوەی نەبوو خۆی بکاتە پاشا. ئایا تێبینیی ئەوە دەکەن؟ بە وردی بیر بکەنەوە. کاتێک خودا تاکە فەرمانڕەوای بوو، بێگومان تاکە پاشاشیان بوو؛ بەڵام کاتێک لە ئەو ڕوو وەرگێڕان و خوداوەندەکانی تریان هەڵبژارد، زانینیان دەربارەی خودای ڕاستەقینە هێشتا زۆر نوێ بوو، پەیوەندییەکەیان لەگەڵی لە زانینیاندا تازە بوو، کە کاتێک خوداوەندەکانی تریان لە شوێنی خودا دانا و ئەم خوداوەندە درۆزنانەیان وەک پاشای خۆیان دامەزراند — کەسێکی خاوەن دەسەڵات لەنێو خەڵکدا بوێریی ئەوەی نەبوو نازناوی پاشا وەربگرێت؛ بەڵکو هەڵیبژارد ناسراو بێت بە جێگری ئەو خوداوەندەی کە دەبوو پاشای ڕاستەقینە بێت. دووبارەی دەکەمەوە. زانینی خودای ڕاستەقینە وەک تاکە پاشا لە مێشکی ئەم پیاوانەدا هێشتا زۆر نوێ بوو، هەر بۆیە هیچ کەسێک هێشتا ئازایەتیی وەرگرتنی نازناوی پاشای نەبوو. یادەوەرییان بۆ خودا وەک تاکە پاشا و فەرمانڕەوای هێشتا ئەوەندە ڕوون بوو کە بۆ هەر پیاوێک وەرگرتنی نازناوی پاشا زۆر لە هەوڵێک دەچوو بۆ لە تەخت دابەزاندنی خودا.

TAM1897 D 284.4نووسراوێکی دیکە لە هەمان خاک و هەمان سەردەمەوە دەخوێنمەوە:—

TAM1897 D 284.8ئەوە پیاوێکە کە خانوویەکی بۆ ڕێزلێنان لە خوداوەندەکەی دروست کردووە. ئەم پیاوە دەڵێت کە جێگری ئەو خوداوەندەیە، کە پاشایە. ئەم پیاوە گودیا بانگەشەی ئەوە ناکات کە پاشایە. ئەو دەسەڵاتی هەیە، بەڵام بانگەشەی پاشایەتی ناکات. پاشا کێیە؟ — خوداوەندەکەی. ئەمە جارێکی تر ئەوەتان بۆ دەردەخات کە زانینی خودای ڕاستەقینە وەک تاکە پاشا زۆر تازە بوو لە مێشکیاندا، ئەوان هێندە بەتەواوی لە خودا و لە بیرۆکەی خودا وەک تاکە پاشا و فەرمانڕەوا دوور نەکەوتبوونەوە، کە ئامادە بن واز لە بیرۆکەی پاشایەتیی خودا بهێنن و ڕێگە بدەن پیاوێک نازناوی پاشا وەربگرێت.

TAM1897 D 284.9ئەی. ئێف. بالێنگەر. — کەواتە، ئەو پیاوەی لە شوێنی دەسەڵاتدا بوو، بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە جێگری خوداوەندەکەیەتی، نەک پاشا؟

TAM1897 D 284.10بەڵێ. هێشتا هیچ پاشایەک نەبوو. ئێمە باسی مرۆڤ وەک پاشا ناکەین. هێشتا هیچ پاشایەک لەنێو مرۆڤەکاندا نەبوو. کەسانی لە پۆستی دەسەڵاتدا هەبوون. پیاوێک حوکمڕانیی لەسەر کەسانی تر دەکرد. دەسەڵاتی هەبوو، بەڵام خۆی بە پاشا نەدەنا. وەک پاشا نەناسرابوو، و هێشتا ڕێگەی بە خۆی نەدەدا ناونیشانی پاشا وەربگرێت. بۆچی؟ — چونکە هێشتا ئەوەندە لە بیرۆکەی خودای ڕاستەقینە، وەک تاکە پاشای ڕەوای حەقپەسەند، دوور نەکەوتبووەوە کە بوێریی پێویست و ئازایەتییەکی خراپەکارانەی هەبێت بۆ ئەوەی هەموو بیرۆکەیەکی خوداوەندێتی وەک پاشا پشتگوێ بخات و خۆی وەک پاشا دابمەزرێنێت.

TAM1897 D 284.11ئەمانە کۆنترین تۆمارەکانن کە لەو خاکەدا دۆزراونەتەوە. دەتوانن ببینن کە ئەوان لە سەرەتاییترینەکانن. ئەمانە تۆماری سەردەمی پێش ئەوەن کە مرۆڤەکان ناوی پاشایەتییان هەڵبگرن، و کاتێک بیرۆکەی خودای ڕاستەقینەیان وەک پاشا هەبوو.

TAM1897 D 284.12بەڵام لێرەدا تۆمارێک هەیە کە کەمێک پێشترە لەوە، کە باس لە تێکەڵاوبوونی زمانەکان دەکات لە تاوەری بابلدا. لە لاپەڕەی چوارەمی «Empires of the Bible»دا، گێڕانەوەی کتێبی پیرۆزتان لەبەردەستە سەبارەت بە تێکەڵاوبوونی زمانەکان. ئەمە ئەو گێڕانەوەیەیە کە ئەو خەڵکە نووسیویانە کە تێکەڵاوبوونی زمانەکان لەنێویاندا ڕوویداوە. لە کتێبی پیرۆزدا تۆماری خوداوەندتان لەسەر ئەوە هەیە. لەم نووسراوەی سەر ئەو خشتانەی کە لە پاشماوەی بابلدا نێژرابوون و دۆزراونەتەوە، گێڕانەوەی ئەوان لەسەر ئەو بابەتە دەبینن. دەتوانن لە تەنیشت گێڕانەوەکەی ناو کتێبی پیرۆزەوە دایبنێن، لە بەشی یازدەیەمی پەرتووکی پەیدابووندا، و دەبینن کە هەردووکیان بە تەواوی وەک یەکن. ئەمەش ئەوەیە کە ئەوان لەسەری وتوویانە:—

TAM1897 D 284.14ئەمە یەکێکە لە کۆنترین گێڕانەوەکان کە هەبێت. ئەوانی تر لە دوای ئەون. بەڵام ئەمانەی تر ئەوە دەردەخەن کە کاتێک هەبووە کە هێشتا هیچ پاشایەک لەنێو مرۆڤەکاندا نەبووە؛ کە پیاوی دەسەڵاتدار نازناوی پاشایەتیی وەرنەدەگرت؛ کە خوداوەندەکەی پاشای ئەو بووە؛ و بیرۆکەی ئەوەی کە خودای ڕاستەقینە پاشایە ئەوەندە نوێ بوو کە ئەوەندە ئازایەتیی نەبوو بڵێت کە خۆی پاشایە. لەو کاتەدا هێشتا، بە لەبەرچاوگرتنی تێڕوانینی ئەو بۆ خودای ڕاستەقینە، ئەمە دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵاتێکی لە ڕادەبەدەر بوو.

TAM1897 D 285.1ئەوە پێش نەمرود بوو. نەمرود یەکەم کەس بوو کە ئازایەتیی ئەوەی هەبوو نازناوی پاشا بۆ خۆی هەڵبگرێت لە بەرامبەر بیرۆکەی ئەوەی کە خودا پاشایە. بۆیە لە لاپەڕەی پەنجا لە کتێبی «Empires of the Bible» دەخوێنمەوە:—

TAM1897 D 285.2نەمرود ئەو پیاوە بوێرە بوو. ئەو ناوەی هەڵیگرتووە مانای سەرکێشی، سووکایەتیپێکردنی لووتبەرزانە، و بەپێی گێسنێوس، هاوتایە لەگەڵ «سەرکێشە زۆر بێباوەڕەکە». و «لەسەر زەوی دەستی کرد بە بەهێزبوون.» یان، وەک لە وەرگێڕانێکی تردا هاتووە، «یەکەم کەسێکی بەهێز بوو لەسەر زەوی.»

TAM1897 D 285.3نەمرود یەکەم پیاو بوو کە ناونیشانی پاشایەتی بۆ خۆی هەڵگرت؛ یەکەم کەس بوو کە دەسەڵاتی پاشایەتیی هەبوو و بە ئاشکرا ناونیشانی پاشای هەڵگرت. و ناوەکەی بە تەواوی ئەو مانایە دەگەیەنێت کە ئەو شتە لای ئەو گەلەی بەسەریاندا زاڵ بوو هەیبوو.

TAM1897 D 285.4ئێستا، ئەمە قسەی من نییە، بەڵکو قسەی شارەزایەکە لەم بوارەدا، کە دەڵێت:—

TAM1897 D 285.5بە دامەزراندنی شانشینی نەمرود، تەواوی جیهانی کۆن چووە قۆناغێکی مێژوویی نوێوە. ئەو نەریتە ڕۆژهەڵاتییەی کە ئەو جەنگاوەرە دەکاتە یەکەم پیاو کە تاجی پاشایەتیی لەسەر داناوە، ئاماژەیە بۆ ڕاستییەک کە لە وەرگرتنی جوانکارییەکی نوێی جلوبەرگ، یان تەنانەت داگیرکردنی هەرێمێک گرنگترە. دەسەڵاتی ئەو، سیستەمێکی نوێی پەیوەندیی نێوان حوکمڕان و حوکمڕانیکراوی خستە بەردەم جیهان. دەسەڵاتی فەرمانڕەوایانی پێشوو پشتی بە هەستی خزمایەتی دەبەست، و پێشەنگیی سەرۆک وێنەیەکی کۆنترۆڵی دایک و باوکانە بوو. بە پێچەوانەوە، نەمرود فەرمانڕەوای خاکێک بوو، و لەسەر مرۆڤەکانیش تەنها بەو پێیەی دانیشتووی ئەو خاکە بوون، و بەبێ گوێدانە پەیوەندییە کەسییەکان. تا ئێرە هۆزەکان هەبوون — خێزانە فراوانکراوەکان — کۆمەڵگە؛ ئێستا نەتەوەیەک، کۆمەڵگەیەکی سیاسی هەبوو — دەوڵەت. مێژووی سیاسی و کۆمەڵایەتیی جیهان لەمەودوا جیاوازن، ئەگەر نەڵێین لێک دابڕاون. — Empires of the Bible، ل. ٥١.

TAM1897 D 285.6کەواتە، سەرچاوەی دەوڵەت چی بوو؟