میسر و ئیسرائیل

TAM1897 Q1 20.8وتارێک پێشکەشکراوە لە ئێوارەی ڕۆژی پێنجشەممە، ٤ی ئازاری ١٨٩٧ لە General Conference Bulletin، چارەکی یەکەم، ١٨٩٧، بەرگی ٢، ژمارە ١، لاپەڕەکانی ٢٠-٢٦ چاپکراوە.

TAM1897 Q1 20.9وانەی یەکەممان سەرچاوەی پەیدابوونی دەوڵەتی نیشان داین؛ واتە دامەزراندنی یەکەم دەوڵەت لە مێژوودا. وانەی دووەممان یەکەمین نموونەی جیاکردنەوەی کڵێسا و دەوڵەتی لە مێژوودا نیشان داین. لەو سەردەمە سەرەتاییەدا، خوداوەند بە ڕوونی ئاماژەی بەوە کرد کە جیاکردنەوەکە چەندە دەبێت تەواو بێت لە نێوان کڵێسا و دەوڵەتدا. ئێمە ئەمشەو هەردووکیان بەدوادادەکەوین، تاوەکو لە هەمان خاکدا جارێکی تر یەکدەگرنەوە.

TAM1897 Q1 20.10نەمرود کوڕی کوش بوو؛ ئەو لە خاکی کوش نیشتەجێ بوو؛ کوش کوڕی حام بوو؛ و میسر خاکی حام بوو. بەم شێوەیە ئێمە بنەچەی نەمرود ڕاستەوخۆ دەگەڕێنینەوە بۆ میسر؛ و دەتوانین نموونەکەیشی بگەڕێنینەوە بۆ میسر. هەرچەندە نەمرود یەکەم پیاو بوو کە تاجی پاشایەتیی لەسەر کرد، یەکەم کەس بوو کە نازناوەکەی هەڵگرت و دەسەڵاتی پاشایەتیی سەلماند، بەڵام لە میسر ئەو نموونەیەی نەمرود لە هەموو لایەنەکانیدا بە تەواویترین شێوە پەیڕەو کرا و بە تەواویترین شێوە چەسپا.

TAM1897 Q1 20.11لە میسر هیچ پاشایەک نەبوو تا دوای سەردەمی نەمرود؛ تا دوای ئەوەی پلە و دەسەڵاتی پاشایەتیی بە زۆر دەستبەسەردا گرتبوو. چونکە، ئێوە لەبیرتانە، کاتێک نەمرود ئەوەی کرد، دژی خودا بوو، دژی تێڕوانینی خەڵک بۆ خودا، و دژی زانینی ئەوان دەربارەی ئەو بوو. لەو کاتەدا خەڵک دەیانزانی کە بەم کارە، نەمرود جێگەی خودای دەگرتەوە؛ و ناوەکەشی ئاماژەیە بۆ ئەو بۆچوونانەی کە لەو کاتەدا باو بوون سەبارەت بەو کردەوەیە. لە میسر هەمان ڕێچکە پەیڕەو دەکرا. تۆمارە میسرییەکان پشتڕاستی دەکەنەوە کە یەکەم فەرمانڕەوایانی میسر خوداوەندەکان بوون، دواتر نیوە-خوداوەندەکان بوون، واتە نیوە-خودا؛ لە دوای ئەوانیش پاشاکان خۆیان بوون کە مرۆڤ بوون.

TAM1897 Q1 20.12بەم شێوەیە دەبینن کە لەو وڵاتەدا ڕێکارەکە هاوشێوەی ئەوەی شینعار بوو. لە میسر، پاشا بە ئەنقەست و بە ئاشکرا، لەلایەن خۆیەوە، جێگەی خوداوەندی بۆ خەڵک گرتبووەوە. خەڵک بەم شێوەیە سەیریان دەکرد. خۆر خوداوەند بوو؛ پاشای میسر کوڕی خۆر بوو. ئەو بۆ خەڵک خودا بوو. خەڵک بە هەناسەی ئەو دەژیان. ئەو هەناسەی ژیانیان بوو. ڕۆحیان لە ئەوەوە وەردەگرت. لای ئەوان ئەو «بەخشەری ژیان، هاوشێوەی خۆرە هەتاهەتاییەکە» بوو. (بڕوانە «Empires of the Bible»، بەشی ٧، بڕگەکانی ٢٧، ٣٨، ٤٣، ٤٤، ٤٩، ٦٤، ٧١-٨٣، ٩٦، ١٠٢؛ بەشی ١٤، بڕگەکانی ١٥، ١٦.) بۆیە لە میسر پاشا تەنها نوێنەر و جێگری خودا نەبوو؛ بەڵکو خودای بەرجەستە بوو. ژیانی خودا لە پاشادا نیشتەجێ بوو، و لە ڕێگەی پاشاوە دەگەیشتە خەڵک. بەم شێوەیە پاشا ژیان بوو بۆ خەڵک، چونکە خودای مەزن و هەمەلایەنی، واتە خۆر، لە کەسایەتیی ئەودا نوێنەرایەتی دەکرا. هیچ سیفەتێکی خودا نەبوو کە پاشا بۆ خەڵک نوێنەرایەتی نەکات. ئەمە سیستەمی پاشایەتی و حکومڕانی بوو لە میسری کۆندا.

TAM1897 Q1 21.1ئێستا بگەڕێینەوە بۆ خاکی کلدانییەکان کاتێک خودا کڵێسا لە دەوڵەت جیا کردەوە، وەک لە وانەی پێشوودا خوێندمانەوە، کاتێک بە ئیبراهیمی فەرموو: «خاک و کەسوکار و ماڵی باوکت بەجێبهێڵە و بڕۆ بۆ ئەو خاکەی پیشانت دەدەم.» و لەبیرتان بێت کە تا دوای جیا بوونەوەی ئیبراهیم لە دوا کەسی خزمەکانی، پەروەردگار خاکەکەی نیشان نەدا. ئیبراهیم سەرەتا لە وڵاتەکەی جیا بووەوە؛ دووەم، لە ماڵی باوکی؛ و سێیەم، لە خزمەکانی. تا دوای ئەوەی لوت چوو بۆ دۆڵی سەدۆم، ئینجا خودا خاکەکەی نیشانی ئیبراهیم دا. پەیدابوون ١٣: ١٤، ١٥. کاتێک بانگەوازی خودا ئاراستەی ئیبراهیم کرا، و ئەو بە هەموو دڵ و گیان و بوونیەوە لە وڵاتەکەی خۆی، و لە ماڵی باوکی، و هەموو خزم و کەسەکانی جیا بووەوە، و لەو شوێنەدا وەستا کە خوداوەند ویستی لێی بوەستێت، ئەوکاتە خوداوەند پێی فەرموو، «چاوت هەڵبڕە و لەو شوێنەی کە لێیت، سەیری باکوور و باشوور و ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا بکە، چونکە هەموو ئەو خاکەی دەیبینیت بۆ هەتاهەتایە دەیدەمە خۆت و نەوەکانت.» وەک موڵکێکی هەتاهەتایی دەیبەخشم.

TAM1897 Q1 21.2ئێستا لێتان دەپرسم، کاتێک خودا بە ئیبراهیم فەرمووی چاوەکانی بەرز بکاتەوە و بڕوانێت، ئایا ئیبراهیم شتێکی زیاتر بینی لەوەی کە دەیبینی ئەگەر بێ فەرمانی خودا چاوەکانی بەرز بکردایەتەوە؟

TAM1897 Q1 21.3(ئامادەبووان) بەڵێ.

TAM1897 Q1 21.4کەواتە شتێکی بینی، کە نەیدەتوانی بیبینێت ئەگەر خودا پێی نەدەوتایە سەیری بکات. و کاتێک خودا پێی فەرموو چاوەکانی بەرز بکاتەوە و تەماشا بکات، ئەوەی بینی ئەو خاکە بوو کە خودا بەڵێنی پێدابوو. لەو کاتەدا خودا خاکە بەڵێندراوەکەی پێشان دا، و ئەوە ئەو وڵاتە بوو کە خوداوەند بانگی بۆ کردبوو. لەو کاتەدا پێی نەبەخشی، «لێرەدا هیچ میراتێکی نەدایێ، تەنانەت شوێن پێیەکیش. بەڵام خودا بەڵێنی پێدا کە بە موڵک بیداتە خۆی و وەچەکەی لەدوای خۆی.» و بە هەمیشەیی چاوی لەو وڵاتە ئاسمانییە بوو؛ ئەو وڵاتەی کە شارێکی بناغەداری هەیە، کە خودا بنیاتنەر و دروستکەرییەتی. «ئەو بەڵێنەی … کە ببێتە میراتگری جیهان»؛ تێدا بوو؛ و ئیبراهیم «لە ڕێگەی ڕاستودروستیی باوەڕەوە» وەی بەدەستهێنا. ئینجا، کاتێک خودا بە ئیبراهیمی فەرموو سەیری بکات، و کە دەیبەخشێتە ئەو و نەوەکانی وەک موڵکێکی هەمیشەیی، ئەو چی بینی؟ جیهان؟

TAM1897 Q1 21.5(دەنگەکان) ئەو جیهانی داهاتووی بینی.

TAM1897 Q1 21.6و ئەوە ئەو وڵاتەیە کە لەو کاتەوە هیی ئەو بوو. «جا ئەگەر ئێوە هی مەسیح بن، ئەوا لە نەوەی ئیبراهیمن و بەگوێرەی بەڵێنەکە میراتگرن.» و ئەوە وڵاتی ئێوە و منە. ئۆهـ! تەنها بیر لەوە بکەنەوە کە چ بیرۆکەیەکی تەسک و چەندە بێشایستە دەبێت لای کەسێک بێت کە بە هەر وڵاتێکی تر ڕازییە، یان ئارەزووی هەر وڵاتێکی تر دەکات، یان هەر جۆرە خۆشەویستییەکی بۆ هەر وڵاتێکی تر هەیە. چۆن دەکرێت کەسێک وا بکات، لە کاتێکدا کە چاوەکانی لەسەر ئەو وڵاتەیە کە خودا پێی نیشان داوە و بانگی بۆ دەکات!

TAM1897 Q1 21.7ئیبراهیم مرد. ئیسحاق ژیا و مرد. یاقوب و خێزانەکەی براونە میسر، وەک چۆن پەروەردگار بە ئیبراهیمی وت، «نەوەکانت لە خاکێک نامۆ دەبن کە هی خۆیان نییە»، و ئەوەش میسر بوو. ئێستا بە وردی بیر بکەنەوە. ئەم دەستەواژەیەی خودا سەبارەت بە میسر پێمان دەڵێت لەبیر مەکەن، چونکە لە وانەکانی داهاتوودا سوودی دەبێت. ئەو خاکەی کە دەبوو تێیدا غەریب بن و خزمەتی خودا بکەن، میسر بوو. ئەوان سەدان ساڵ لەوێ ژیاون—لە خاکێکدا کە هی خۆیان نەبوو. و لەبیرتان بێت کە ئەوە هەمان میسری ئەوە بوو کە باسمان کرد، کە تێیدا پاشا لە شوێنی خودا بوو، و بۆ گەل خودا بوو.

TAM1897 Q1 21.8با بۆ ساتێک زیاتر چاوێک بەم کڵێسایەدا بخشێنین و ببینین کە خوداوەند چی لەگەڵی دەکرد. ئەمشەو نەخشەیەکمان لەبەردەستە کە وڵاتەکە نیشان دەدات. ئەوە خاکی کلدانییەکانە کە ئەبرام لێیەوە بانگ کرا؛ و ئەو هاتە ئێرە بۆ میسۆپۆتامیا بۆ حاران، کە باوکی لەوێ مرد. لەوێ لە ماڵی باوکی جیا کرایەوە، و پاشان هاتە ناو ئەو خاکەی کە لە لوت جیا بووەوە.

TAM1897 Q1 21.9لەکاتێکدا ئەبرام لەم خاکەدا بوو، مێژوو تۆمار کرا، بەوەی کە نەتەوەکانی ڕۆژهەڵات بەرەو ڕۆژئاوا داگیرکارییان کرد، تەنانەت تا سنوورەکانی میسر. بەڵام لەو کاتەی کە ئیسرائیل چووە میسر، یان کەمێک پێش ئەو کاتە، ئیمپراتۆریەتی میسر بەسەر هەموو ئەم وڵاتە ڕۆژهەڵاتییەدا بڵاوبووەوە. لە هەموو میسر بڵاوبووەوە، تا خاکی کوش، هەموو سنووری باشوور و ڕۆژئاوای ئاسیای بچووکی گرتەوە تا دەگاتە ئەرمینیا، ئاشور، و شینعار؛ بەجۆرێک کە ئیمپراتۆریەتی میسری هەموو ناوچەی ڕۆژهەڵاتی داپۆشیبوو، کە جیهانی ناسراوی ئەو سەردەمە بوو. ئیمپراتۆریەتی میسری، لە سەردەمی خۆیدا، هێندەی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی لە سەردەمی خۆیدا، یان هەر نەتەوەیەکی تری دوای خۆی، گشتگیر بوو.

TAM1897 Q1 21.10ئێستا لە کاتێکدا مێژوو لە ڕۆژهەڵاتەوە دەنووسرا، و پاشاکانی ئەم وڵاتانە بەناو هەموو ناوچەی ڕۆژئاوادا داگیرکارییان دەکرد، تەنانەت تا سنوورەکانی میسر، خودا کڵێساکەی خۆی لە خاکی کەنعان دامەزراند بۆ ئەوەی زانستی خودای ڕاستەقینە لەنێو ئەو نەتەوانەدا بە زیندوویی بهێڵێتەوە کە لەوێدا هاتوچۆیان دەکرد. و کاتێک شانشینیی میسری بەسەر هەموو ئەم وڵاتەدا بڵاوبووەوە، و پایتەختی ئیمپراتۆریەتیی جیهان خودی پایتەختی میسر بوو، خودا گەلەکەی بردە ناو میسرەوە، تاوەکو باڵیۆز و حاکمی هەموو گەلان، کە لە هەموو ئەم وڵاتانەوە بەرەو ناوەندی حکومەتەکەیان، کە میسر بوو، تێدەپەڕین، پەیوەندییان بە گەلی خوداوە بکەوێت.

TAM1897 Q1 21.11لە میسر، پەروەردگار گەلەکەی لە گۆشەن نیشتەجێ کرد، لەو ڕێڕەوەدا کە دەکەوتە نێوان ئەم نەتەوە بتپەرستانە و پایتەختی میسر، تاکو خەڵک و باڵیۆز و حاکمانیان بە گۆشەندا، ئەو خاکەی گەلی خودا تێیدا نیشتەجێ بوون، تێپەڕن و سەرنجیان بۆ خودای ڕاستەقینە ڕابکێشرێت.

TAM1897 Q1 22.1هەروەها لە میسر یوسف لە تەنیشت تەختەوە بوو، بەجۆرێک کە باڵیۆزەکان کە دەهاتنە ناو میسرەوە دەبوو یوسف ببینن، کە زانیاریی خودای ڕاستەقینەی پێدەدان. دوای مردنی یوسف، ناسینی یوسف و کاریگەرییەکەی تا سەردەمی موسا لە پایتەختی میسردا مایەوە. پاشان موسا لە کۆشک و لە تەنیشت تەختەوە بوو. نەک تەنها لە تەنیشتەوە وەک یوسف؛ بەڵکو موسا لەسەر یەکەم پلیکانەی تەخت وەستابوو، چونکە کوڕی کچی فیرعەون بوو. کچی فیرعەون هاوسەری فیرعەون بوو؛ و موسا کە کوڕی کچی فیرعەون بوو، دوو هێندە میراتگری شەرعیی تەختەکە بوو. ئەگەر هاوسەری فیرعەون کچەکەی نەبووایە، یەکەم کوڕی هەڵبژاردەی (بەخێوکراوی) میراتگری تەختەکە دەبوو. هەروەها، ئەگەر فیرعەون ژنێکی تری هەبووایە و هیچ منداڵێکی تری نەبووایە، کچەکەی میراتی تەختەکەی دەگرت. بەڵام کاتێک کچەکەی فیرعەون هاوسەری فیرعەون بوو، ئەوا کوڕە هەڵگیراوەکەی دوو هێندە میراتگری تەختەکە بوو. هیچ مشتومڕێک لەسەر مافی میراتگرییەکەی بۆ تەختی میسر نەبوو، کە ئەو کاتە تەختی جیهان بوو.

TAM1897 Q1 22.2لەو کاتەدا پاشای میسر نزیکەی هەشتا ساڵان بوو، بۆیە تەنها ماوەیەکی کەم مابوو لە نێوان موسا و شوێنە شایستە دووقاتەکەی لەسەر تەخت، و بەدەستهێنانی هەموو دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتییە میسرییەکە کە جیهانی داپۆشیبوو. و لەو کاتەدا هەروەها، کاتی ئەو بەڵێنە نزیک ببووەوە کە خودا سوێندی بۆ داوبوو بە ئیبراهیم، و موسا باوەڕی پێی هێنابوو، و هەر بۆیە بە ئەنقەست و بە تەواوی پاشایەتی و هەموو دەسەڵات و شکۆی میسری ڕەتکردەوە—ئەو «نەیویست بە کچەزای فیرعەون بناسرێت.»

TAM1897 Q1 22.3موسا باوەڕی وابوو کە کاتی بەڵێنەکە نزیک بووەتەوە کە خودا سوێندی بۆ ئیبراهیم خواردبوو. و، لەم نێوەندەدا، باشتر وایە بڕیار بدەین کە ئایا ئێمە باوەڕمان پێیەتی؛ چونکە ئەگەر دڵنیا بین کە باوەڕمان پێیەتی، ئەوا تێگەیشتنێکی زیاترمان لە باوەڕی موسا پێی دەبێت. ڕوو لە کرداری نێردراوان ٧: ١٧ بکەن:—

TAM1897 Q1 22.4ئەو کاتەی بەڵێنەکە نزیک دەبووەوە کە خودا سوێندی بۆ ئیبراهیم خواردبوو، گەل لە میسر پەرەیان دەسەند و زۆردەبوون.

TAM1897 Q1 22.5لە کاتی لەدایکبوونی موسا، فیرعەون بیری لە لەناوبردنی گەلەکە کردەوە، تاکو زۆر نەبن و هێندە بەهێز نەبن کە بتوانن لە وڵاتەکە بچنە دەرەوە. خاڵی گرنگ ئەوەیە کە میسر تەنها جولەکەکانی وەک بیانیی تێدا نەبوو، بەڵکو ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی بیانیی تێدا بوو،—کۆیلە و دیلەکانی کە لە وڵاتانی ترەوە هێنرابوون بۆ میسر. بۆیە لەو کاتەدا نزیکەی یەک لەسەر سێی دانیشتووانی میسر بیانی بوون. ئەو وشە عیبرییەی کە بۆ زۆربوونی خەڵکەکە بەکارهاتووە، ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئەوان وەک هەنگ یان ماسی «بە کۆمەڵ زۆر ببوون». کاتێک فیرعەون بینی خەڵکەکە زۆر بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکەن، و وڵاتەکەش پڕ بوو لە بیانییەکان، ترسی لێ نیشت کە لە ڕێگەی شۆڕشێکەوە وڵاتەکە بگرن و وڵاتەکە جێبهێڵن.

TAM1897 Q1 22.6هۆکارێکی دیکە کە بووە هۆی ئەمە ئەوە بوو، لە کاتێکدا ئیسرائیل لە میسر بوو؛ لە کاتێکدا ئیمپراتۆریەتیی میسر هەموو ڕۆژهەڵاتی داگرتبوو، هەوڵێکی ڕێکخراو لەلایەن دەسەڵاتی دەوڵەتەوە درا بۆ ناچارکردنی هەموو ئیمپراتۆریەتەکە کە تەنها پەرستنی خۆر بکەن. شێوازی جیاوازی پەرستنی خۆر لەو ئیمپراتۆریەتەدا بڵاوبوونەوە، بەڵام هەوڵێک لەلایەن هەموو هێزی ئیمپراتۆریەتەوە درا بۆ نەهێشتنی هەموو شێوازێکی پەرستنی خۆر جگە لە تەنها بازنەی خۆرەکە خۆی لە ئاسماندا، یان وێنەیەکی بازنەی خۆر لەبەردەمیان. ئێستا، ئیسرائیل، بێگومان، گوێڕایەڵی ئەو فەرمانە نەبوون. ئەوان خۆریان نەدەپەرست. ئەوان لەسەر ڕاستیی خودا وەستاون، و ئەم کارەیان خاڵێک بوو کە هێشتا لە مێشکی ئەم پاشایەدا بوو. پاشایەکی تر هەوڵی دا بوو پەرستنی خۆر بسەپێنێت؛ بەڵام کاتێک ئەم پاشایە هاتە سەر کار، ئەو بابەتەی لە مێشکی بوو، و ئەوە بنەمایەک بوو کە لەسەری بیری لێ دەکردەوە کە ئەگەر ئەم گەلە دەرفەتێکیان پێبدرێت، پێشەنگ دەبن لە چوونەدەرەوەی وڵات.

TAM1897 Q1 22.7ئێستا تۆماری ئەو سەردەمە نەک تەنها ئەوەیە کە «گەلەکە گەشەی کرد و زۆر بووەوە»، بەڵکو ئەوەشە کە «کاتی بەڵێنەکە نزیک بووەوە، کە خودا سوێندی بۆ داوبوو بە ئیبراهیم.» خودا سوێندی لەسەر چ بەڵێنێک بۆ ئیبراهیم خواردبوو؟ بەڵێنەکەی خودا بۆ ئیبراهیم چی بوو؟—ئەوەی کە ئەو خاکەی پێ بدات کە بینیبووی. ئەوە چ خاکێک بوو؟

TAM1897 Q1 22.8(دەنگەکان) جیهان.

TAM1897 Q1 22.9کام جیهان؟

TAM1897 Q1 22.10جیهانی داهاتوو.

TAM1897 Q1 22.11ئەوە وتەی ستیفانۆسە: «کاتی بەڵێنەکە نزیک بووەوە، کە خودا سوێندی بۆ داوبوو بە ئیبراهیم.» ئایا وابوو؟ باوەڕی پێ دەکەن؟ ئایا باوەڕ دەکەن کە کاتی نزیک بووەوە بۆ ئەوەی خودا ئەو خاکە بدات بە ئیبراهیم کە پێی نیشان دابوو؟ دەفەرموێت، «بۆ ئیبراهیم.» کەسانی تریش لەوێ دەبن، بەڵام بۆ ئیبراهیم بوو. نەک کەسێکی تر بەبێ ئیبراهیم؛ بەڵکو ئیبراهیم و نەوەکەی. “نووسراوە پیرۆزەکە نافەرموێت: «بە نەوەکان» وەک ئەوەی زۆر بن، بەڵام ﴿بە نەوەی تۆ،﴾ واتا یەک، ئەوەی مەسیحە.”

TAM1897 Q1 22.12کەواتە ئایا کاتی بەڵێنەکە نزیک بوو، کاتێک خودا ئەو خاکەی بە ئیبراهیم و مەسیح دەبەخشی کە بە ئیبراهیمی نیشان دابوو؟ من نایپرسم ئایا پێشتر بیرتان لەمە کردۆتەوە یان نا. من دەپرسم ئایا باوەڕ بەوە دەکەن کە نووسراوە. من هەوڵی ڕوونکردنەوەی نادەم. پێویستی بە ڕوونکردنەوە نییە کاتێک یەک جار باوەڕمان پێی کرد، چونکە خۆی لەناو دەقەکەدا نووسراوە. ئێوە بەبێ ئاماژەدان بە ئایەتەکان، لە ڕێگەی زانینتانەوە بە کتێبی پیرۆز، بە باشی دەزانن کە خودا ئەم بەڵێنەی هەموو جارێک بە ئیبراهیم و نەوەکەی داوە. هەرگیز بە نەوەکەی بەبێ ئیبراهیم نەداوە. هەرگیز بە ئیبراهیم بەبێ نەوەکەی نەداوە،—و «نە بە نەوەکان»، بەڵکو بە نەوەی تۆ. کەواتە، کاتێک کاتی بەڵێنەکە بۆ پێدانی ئەوە بە ئیبراهیم نزیک بووەوە، ئەی بە کێی دیکەدا هات؟—بە مەسیح. چۆن دەبوو بە ئیبراهیم بگات؟—لە ڕێگەی مەسیحەوە.

TAM1897 Q1 22.13س. هـ. لەین.—کاتێک بەڵێنەکە بۆ ئیسحاق و یاقوب دووبارە کرایەوە، ئایا زمانەکە هەمان شت نەبوو؟

TAM1897 Q1 22.14بەڵێ. هەمیشە هەمان شت بوو.

TAM1897 Q1 22.15س. هـ. لەین.—کەواتە پرسیارەکە ئەوە دەبێت، ئایا ئیبراهیم دەبوو لەوێ بێت بۆ جێبەجێکردنی ڕاگەیاندنەکەی ستیفانۆس؟

TAM1897 Q1 23.1بەڵێ، چونکە هەمیشە دەڵێت، «بۆ تۆ، و بۆ نەوەکەت». بەڵام ئایەتی دیکە دێن کە بە شێوەیەکی یەکلاکەرەوە باسی دەکەن.

TAM1897 Q1 23.2ئێستا تەنها یەک وشە. یاقوب لە میسر مرد، و گواسترایەوە بۆ ناو خاکەکە، و لەوێ نێژرا. یوسف لە میسر مرد، بەڵام وتی، «من مەنێژن؛ تەنانەت لەو خاکەشدا.» یوسف نەیدەویست بیبەن بۆ فەلەستین کە یاقوب تێیدا نێژرابوو. یوسف وتی، «خودا سەردانتان دەکات.» تەرمەکەم لای خۆتان بهێڵنەوە، کاتێک خودا سەردانتان دەکات، لەگەڵ خۆتاندا منیش ببەنە دەرەوە. ئێسکەکانم لەگەڵ خۆتاندا ببەنە دەرەوە. ئەوانیش هەروا کردن. کاتێک گەیشتنە خاکەکە، ئەو خاکە چی بوو کە خودا لە بەڵێنەکەیدا بە ئیبراهیم مەبەستی بوو؟

TAM1897 Q1 23.3(کۆمەڵ) جیهانی داهاتوو.

TAM1897 Q1 23.4ئایا نابینن کە یوسف هەرگیز چاوەڕێی ئەوەی نەدەکرد لەم جیهانەدا نێژرێت؟

TAM1897 Q1 23.5لە ڕوانگەیەکی ترەوە سەیری ئەمە بکەن. وتەکە ئەوەیە، «کاتی بەڵێنەکە نزیک بووەوە، کە خودا سوێندی بۆ داوبوو بە ئیبراهیم.» خودا سوێندی خواردبوو کە ئەو خاکە بدات بە ئیبراهیم کە نیشانی دابوو، وەک موڵکێکی هەمیشەیی. بەڵام ئیبراهیم ئێستا مردبوو، و سەدان ساڵ بوو مردبوو. کەواتە، چۆن دەکرێت خودا خاکەکە بدات بە ئیبراهیم کاتێک کە مردبوو؟ بە ڕوونی نەیدەتوانی. کەواتە، بەو پێیەی خودا سوێندی خواردبوو کە خاکەکە بدات بە ئیبراهیم؛ و بەو پێیەی ئەو کاتەی خودا سوێندی بۆ ئیبراهیم خواردبوو نزیک ببووەوە؛ و بەو پێیەی ئیبراهیم ئێستا مردبوو، ئەوە دڵنیایە کە خاکەکە نەدەکرا بدرێت بە ئیبراهیم لە کاتێکدا کە مردبوو؛ و بە هەمان شێوە دڵنیایە کە ئەو کاتە نزیک بوو کە ئیبراهیم لە مردووان هەڵدەستێنرایەوە، تاکو خودا خاکەکەی پێ بدات کە سوێندی خواردبوو بۆی وەک موڵکێکی هەمیشەیی. کەواتە، بەمە، ئایا تێناگەن بۆچی یوسف ڕێگەی نەدا تەرمەکەی بەخاک بسپێردرێت—تەنانەت لە خاکی کەنعانیشدا، وەک یاقوب؟ ڕاستییەکەی ئەوەیە کە یوسف باوەڕی وابوو کاتەکە نزیک بووەتەوە کە خودا سوێندی بۆ داوە بە ئیبراهیم کە خاکەکەی پێبدات، و یوسف چاوەڕێی ئەوە بوو لەگەڵ ئیبراهیمدا بچێتە سەر میراتەکە.

TAM1897 Q1 23.6(دەنگ) ئایا ئەو بەڵێنە ئاماژە نەبوو بۆ ئەو بەڵێنەی کە خودا بە ئیبراهیمی دا، کە لە بەشی پازدەهەمی پەرتووکی پەیدابووندا ئاماژەی پێکراوە؟

TAM1897 Q1 23.7بەڵێ، ڕێک هەر ئەوەیە، سوپاس بۆ خودا. کەواتە، یوسف مرد، و لە میسر تەرمەکەی مۆمیا کرا، و خرایە تابووتێکەوە، و کاتێک ئیسرائیل لە میسر چووە دەرەوە، ئێسکی یوسف بۆ ماوەی چل ساڵ لە بیاباندا لەگەڵیاندا هەڵگیرا؛ و بە درێژایی ئەو ماوەیە تەرمەکەی یوسف لەگەڵیاندا بوو، لەبەرچاویان، ڕۆژ و شەو، و سەرزەنشتێک بوو بۆ بێباوەڕییان.

TAM1897 Q1 23.8زۆر کەس، وەک بۆم دەرکەوتووە، لە کاتی خوێندنەوەی ئەو ئایەتەی وتاری ستیفانۆسدا، بەم شێوە و ئەو شێوەیە و شێوەکانی تر لێکی دەدەنەوە، لەبری ئەوەی باوەڕ بەوە بکەن کە دەڵێت، لەبری ئەوەی سەیری ئەو بەڵێنە بکەن کە خودا بە ئیبراهیمی دا، و سوێندی بۆ خوارد کە ئەو خاکەی پێبدات کە نیشانی دا. بەڵام ئێوە ڕازی بوون کە ئەو خاکەی خودا بە ئیبراهیم نیشانی دا جیهان بوو، نەک ئەم جیهانە، بەڵکوو جیهانی داهاتوو؟ ئەوە ئەو وڵاتەیە کە خودا سوێندی خوارد پێی بدات؛ و ئەوە ئەو وڵاتەیە کە ئەو چاوەڕێی دەکرد. ئەوە ئەو وڵاتەیە کە شارێکی هەبوو کە ئەو چاوەڕێی دەکرد، کە بنیاتنەر و دروستکەری خودایە. و ئەو هەرگیز بیرێکی لە دەرفەت نەدەکردەوە بۆ گەڕانەوە بۆ ئەو وڵاتەی تر، کە لێی هاتبووە دەرەوە.

TAM1897 Q1 23.9هەمیشە سوێندی خودا ئەوە بوو کە ئەو خاکە بدات بە ئیبراهیم و نەوەکەی. «نەوەکان»ی تێ مەکەن، کاتێک خودا لێی سڕیوەتەوە؛ پیتی «ئێس» بۆ زیاد مەکەن کاتێک خودا لێی لابردووە. “نووسراوە پیرۆزەکە نافەرموێت: «بە نەوەکان» وەک ئەوەی زۆر بن، بەڵام ﴿بە نەوەی تۆ،﴾ واتا یەک، ئەوەی مەسیحە.” ڕاستە، ئەوان زۆر بوون. سێ ملیۆن لە میسرەوە هاتنە دەرەوە، بەڵام ئەوانە ئەو کەسانە نین کە خودا باسی دەکرد کاتێک فەرمووی، «بۆ تۆ، و بۆ نەوەکەت»، کە «وەک یەکێک بوو» و «کە مەسیحە.» ئایا تێبینیتان کرد؟ مەهێڵن زۆر ژمارەی ئیسرائیلییەکان بێتە ناو مێشکتانەوە کاتێک وشەکانی «بۆ تۆ، و بۆ نەوەکەت» دەخوێننەوە. کاتێک خودا «س»ـەکە لادەبات، ئێمە بە هیچ شێوەیەک ڕێگەمان پێ نییە بیخەینەوە. نابێت تەنانەت لە بیریشماندا بیخەینە ئەوێ. نەوەکە کێ بوو؟—مەسیح. کاتێک دەفەرموێت، «بۆ تۆ، و بۆ نەوەکەت،» ئێوە و من نابێت بە هیچ شێوەیەکی تر بیخوێنینەوە جگە لەوەی کە بڵێین بۆ تۆ و مەسیح دەیبەخشم، وەک موڵکێکی هەتاهەتایی. نابێت هیچ کەسێکی تر جگە لە مەسیح لەو شوێنەدا دابنێین، مەگەر لە ڕێگەی مەسیحەوە. بۆ تۆ و مەسیح دەیبەخشم.

TAM1897 Q1 23.10ستیفانۆس دەڵێت «کاتی بەڵێنەکە نزیک بووەوە، کە خودا سوێندی بۆ داوبوو بە ئیبراهیم.» ستیفانۆس ئەوەی لە کتێبی پیرۆزەوە وەرگرتووە. دەمەوێت تێبگەن کە ئەوە ئیلهامێکی تایبەتی ڕۆحی پیرۆز نەبوو کە تەنها لەو کاتەدا بەخشرابێت بە ستیفانۆس، بەڵکو هەمووی پێشتر لە کتێبی پیرۆزدا هەبوو، و ڕۆحی پیرۆز لە ڕێگەی ستیفانۆسەوە بەخشیویەتی بە ئەوانی تر، بەوەی ئەو شتانەی بیر خستەوە کە خۆی پێشتر لە کتێبی پیرۆزدا خوێندبوویەوە. تکایە بڕوانن بەشی شەشەمی کتێبی دەرچوون. ئەمە لە نووسراوە پیرۆزەکەدا ئەوەندە ڕوونە کە هیچ ئەگەرێک نییە بە لێکدانەوە لای بدرێت. ئەمە کاتی ڕزگارکردنی ئیسرائیلە، و یەزدان خۆی دەیکات. دەرچوون ٦: ١-٥:—

TAM1897 Q1 23.11یەزدانیش بە موسای فەرموو: «ئێستا دەبینیت چی بە فیرعەون دەکەم، بە دەستێکی بەهێز ناچاری دەکەم بەڕەڵایان بکات، ناچاری دەکەم لە خاکی خۆی دەریانبکات.» هەروەها خودا لەگەڵ موسا دوا و پێی فەرموو: من یەزدانم، بۆ ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب وەک ”خودای هەرە بەتوانا“ دەرکەوتم، بەڵام بە ناوی خۆم کە ”یەزدان“ە لەلای ئەوان خۆمم نەناساند. هەروەها پەیمانی خۆمم لەگەڵیان چەسپاند، کە خاکی کەنعانیان بدەمێ، خاکی نامۆییان کە تێیدا نامۆ بوون. هەروەها گوێم لە ناڵەی نەوەی ئیسرائیل بوو، ئەوانەی میسرییەکان کۆیلایەتییان پێ دەکەن، منیش پەیوەستم بە پەیمانەکەی خۆم.

TAM1897 Q1 23.12پەیمانەکەی چی بوو؟—ئەوەی کە خاکەکەیان پێ ببەخشێت. خاکەکە نوێنەرایەتیی چی دەکرد؟ چی بوو؟—خاکەکە، جیهان، کە پەروەردگار بە ئیبراهیمی نیشان دا، و سوێندی خوارد کە وەک موڵکێکی هەمیشەیی پێی ببەخشێت.

TAM1897 Q1 24.1(دەنگەکان) جیهانی داهاتوو.

TAM1897 Q1 24.2ئێستا دەڵێت، «پەیمانەکەی خۆمم بەبیر هاتەوە». ئەوە مانای چی بوو؟ «پەیمانەکەی خۆمم بەبیر هاتەوە». ئایا لەبیری کردبوو؟—نەخێر؛ بەڵکوو ئەوەی کە ئێستا کاتی ئەوە هاتبوو کە ئەوەی بەڵێنی دابوو بیکات. ئێوە بیرتان دێت کە لە بەشی هەژدەهەمی پەرتووکی ئاشکراکردندا هاتووە:—

TAM1897 Q1 24.3گوێم لە دەنگێکی دیکە بوو لە ئاسمانەوە دەیفەرموو: ئەی گەلی من لێی دەربچن، تاکو بەشداری لە گوناهەکانی نەکەن، تاکو دەردەکانی نەگرن، چونکە گوناهەکانی تاکو ئاسمان بەرزبوونەوە و خوداش خراپی ئەوی بە یاد هاتەوە. سزای بدەنەوە وەک ئەویش سزای دایەوە و بەگوێرەی کردارەکانی خۆی دووقاتی بدەنەوە، لەو جامەی تێیدا تێکەڵی کرد دووقاتی بۆ تێکەڵ بکەنەوە. هێندەی ئەوەی کە خۆی بە گەورە داناوە و خۆش ڕایبواردووە، ئازار و خەمی بدەنێ، چونکە لە دڵی خۆیدا دەڵێت: ”من وەک شاژن دانیشتووم و بێوەژن نیم، هەرگیز شیوەن ناگێڕم.“ لەبەر ئەوە دەردەکانی لە ڕۆژێکدا دێن، مردن و شیوەن و قاتوقڕی. بە ئاگریش دەسووتێت، خودای پەروەردگار ئەوەی حوکمی دەدات، بەهێزە.

TAM1897 Q1 24.4کاتێک خودا گوناهەکانی بیرکەوتەوە، کاتەکە هاتبوو کە دادگایی بکرێت. کاتێک پەیمانی خۆی بیرکەوتەوە، چ کاتێک هاتبوو؟—کاتەکە هاتبوو بۆ جێبەجێکردنی سوێندەکە. بەڵام پەیمانەکە لەگەڵ ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب چی بوو؟—ئەوە بوو کە ئەو خاکەیان پێببەخشێت وەک موڵکێکی هەتاهەتایی، و بیبەخشێتە ئەوان و نەوەکەیان. نەوەکە کێ بوو؟—مەسیح.

TAM1897 Q1 24.5بۆیە بە نەوەی ئیسرائیل بڵێ: من یەزدانم، لەژێر بارگرانی میسرییەکان دەرتاندەهێنم، لە کۆیلایەتی ئەوان فریاتان دەکەوم و بە دەستێکی بەهێز و دادپەروەرییەکی مەزن دەتانکڕمەوە. هەروەها دەتانکەم بە گەلی خۆم و دەبمە خودای ئێوە، ئیتر ئێوە دەزانن کە من یەزدانی پەروەردگارتانم ئەوەی لەژێر بارگرانی میسرییەکان دەرتاندەهێنێت.

TAM1897 Q1 24.6ئەگەر ئیسرائیل باوەڕی بەوە هەبووایە، ئایا هەرگیز پێویستییان دەبوو لە سینادا ئەو پەیمانە ببەستن؟ پێش ئەوەی هەر لە میسرەوە لەگەڵیاندا دەست پێبکات، فەرمووی: «من دەبم بە خودای ئێوە، ئێوەش دەبن بە گەلی من. دەزانن کە من یەزدانم.»

TAM1897 Q1 24.7دەشتانبەم بۆ ئەو خاکەی سوێندم خوارد بیدەمە ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب، وەک میرات دەیدەمە ئێوە، من یەزدانم.

TAM1897 Q1 24.8«کاتی بەڵێنەکە نزیک بووەوە، کە خودا سوێندی بۆ داوبوو بە ئیبراهیم.» من دەتهێنمە ناو ئەو خاکەوە کە سوێندم خواردووە پێت بدەم. کەواتە ئەو بەڵێنە چی بوو؟ خودا ویستی ئیسرائیل بهێنێتە ناو چ خاکێکەوە؟ چ خاکێک بۆیان هەبوو؟—جیهانی داهاتوو. ئێستا هەوڵ مەدەن هەموو ئەمانە ڕوون بکەنەوە. هیچ ڕوونکردنەوەیەکم بۆی نییە. وشەکە هەر ئەوەیە کە دەڵێت، و من باوەڕی پێ دەکەم. پێویستی بە ڕوونکردنەوە نییە. تەنها پێویستە باوەڕی پێ بکرێت. نەخێر، تەنانەت هەوڵ مەدەن بۆ خۆشتان ڕوونی بکەنەوە. ئەگەر بۆتان نوێیە، ئەگەر بیرۆکەی دیکەتان لەسەر هەبووە، هەوڵ مەدەن بیانگونجێنن لەگەڵ ئەمەدا. هەموویان بەردەن، و ببینن ئەمە چی دەڵێت.

TAM1897 Q1 24.9دووبارە دەپرسم. ئەو خاکە چی بوو کە خودا سوێندی خوارد بیبەخشێت بە ئیبراهیم و ئیسحاق و یاقوب؟

TAM1897 Q1 24.10(کۆمەڵەکە) جیهانی داهاتوو.

TAM1897 Q1 24.11ئایا لەسەری دەمێننەوە؟ ماوەیەک لەمەوبەر ڕازی بوون کە ئەوە ڕاست بوو. با ئێستا لەبەر ڕۆحی خۆمان پاشگەز نەبینەوە.

TAM1897 Q1 24.12(دەنگ) ئایا ڕزگارییان پێ دەگەیشت؟

TAM1897 Q1 24.13بەڵێ؛ ڕزگارییان بۆ دەهات. فەدیە بۆ جیهان دەهات. هەموو ئەوانە دەیهاتن. بەڵام بە شێوازێکی جیاوازتر لەوەی کە هات. جیهان ئەزموونێکی جیاوازی دەبوو لەوەی کە هەیبوو. ئێمە هەڵە تێدەگەین کاتێک سەیری ئەو ئەزموونە دەکەین کە ئەوان هەیانبوو، و وا بیر دەکەینەوە کە ئەوە ئەوە بوو کە خودا بانگی بۆ کردبوون. ئەوان ئەو ئەزموونە ترسناکەیان هەبوو چونکە باوەڕیان بەوە نەکرد کە خودا بانگی بۆ کردبوون. و، برایان، ئەگەر ئێوە و من ئەمڕۆ سەیری ئەو شتانە بکەین کە ئەوکاتە لەبەردەم ئیسرائیل دانرابوون، هەروەک چۆن ئەوان سەیریان کرد، ئێمەش ئێستا هەروەک ئیسرائیل ئەوکاتە دەیکەین. ئەو کاتە ئیسرائیل ئەوەیان نەبینی کە خودا بۆی دانابوو، و هەر بۆیەش ئەوەیان بەدەست نەهێنا کە بۆی دانابوو. ئێستا ئەگەر ئێوە و من لەو شتانەدا هیچ زیاتر لەوە نەبینین کە ئیسرائیل بینی، ئەوا هیچ زیاتر لەوە بەدەست ناهێنین کە ئیسرائیل بەدەستی هێنا. بە دڵنیاییەوە، ئەگەر وەک ئیسرائیل سەیری ئەم شتانە بکەین، ئەمڕۆش هەمان شت دەکەین کە ئیسرائیل ئەو کاتە کردی.

TAM1897 Q1 24.14هەرچەندە ئێمەش وەک ئەوان مزگێنیمان درایێ، بەڵام ئەو پەیامەی ئەوان بیستوویانە سوودی بۆیان نەبوو، چونکە ئەوانەی ئەو پەیامەیان بیست لە دڵیانەوە بە باوەڕ وەریان نەگرت. بۆیە کە بەڵێنی چوونە ناو شوێنی حەسانەوەی خودا هەر ماوە، دەبێ بترسین نەوەک یەکێکتان ئەو بەڵێنەی لەدەست بچێت.

TAM1897 Q1 24.15ئایا ئەمە ئێستا سوودمان پێدەگەیەنێت بە تێکەڵبوونی لەگەڵ باوەڕی ئێمەدا کە گوێمان لێیە؟ خوایە گیان، با ئەزموونی ئیسرائیل لە ئێمەدا دووبارە نەبێتەوە. ئەمە خراوەتە بەردەممان تاکو ڕزگار ببین.

TAM1897 Q1 24.16با بزانین ئەوەی ئەوان بەهۆی باوەڕنەهێنان بە خودا نەیانبینی چی بوو. با بزانین خودا چی بۆیان ئامادە کردبوو، و با ئێمە بەدەستی بهێنین، لەبری ئەوەی وەک ئەوان سەیری شتەکان بکەین و وەک ئەوان لە بەدەستهێنانی بێبەش بین.

TAM1897 Q1 24.17سەیری بەشی پازدەهەمی کتێبی دەرچوون بکەن، و لەوێ زۆر بە ڕوونی باسکراوە. کاتێک ئیسرائیل لە میسر دەرچوون و لە دەریای سوور پەڕینەوە، ئەم وتانەتان لە ئایەتی سێزدەهەمدا هەیە:—

TAM1897 Q1 24.18ئەو گەلەی کڕیتەوە، بە خۆشەویستییە نەگۆڕەکەت ڕابەرایەتی دەکەیت، بە هێزی خۆت ڕێنمایی دەکەیت، بۆ نشینگەی پیرۆزت.

TAM1897 Q1 24.19ئەم بەشە سروودی موسایە. ئەوانەی لەسەر کێوی سییۆن وەستاون، و سەرکەوتنیان بەسەر دڕندەکە و وێنەکەی و ژمارەی ناوەکەیدا بەدەستهێناوە، سروودی موسا دەڵێنەوە. نە سروودێک کە لەسەر نموونەی ئەو سروودە داڕێژرابێت. نە سروودێک کە شتێکی هاوشێوەی بێت. بەڵکو ئەوان سروودی موسا دەڵێنەوە. ئەو بەشە پازدەهەمەی پەرتووکی دەرچوون سروودی ئێمەیە.

TAM1897 Q1 24.20خودا بەنیازی ئەوە بوو بیانبات بۆ کوێ؟—بۆ «نیشتەجێگە پیرۆزەکەی». ئەو نیشتەجێگە پیرۆزە لە کوێ بوو؟

TAM1897 Q1 24.21(کۆمەڵ) «ئەو شارەی … کە بناغەیەکی چەسپاوی هەیە، ئەوەی خودا ئەندازیار و دروستکەرەکەیەتی.»

TAM1897 Q1 24.22زیاتر. «گەلان گوێیان لێ دەبێت و دەلەرزن، دانیشتووانی فەلەستیە ژان دەیانگرێت.»

TAM1897 Q1 24.23ئی. جەی. واگنەر.—بەڵێ، کردی.

TAM1897 Q1 24.24بێگومان وایە. کاتێک چوونە سەر ئەو سنوورە، میرەکانی ئەدۆم سەرسام بوون. «ڕابەرەکانی مۆئاب لەرز دەیانگرێت، هەموو دانیشتووانی کەنعان دەتوێنەوە.» چارەنووسی دانیشتووان چی دەبوو؟

TAM1897 Q1 25.1(دەنگەکان) دەبوو بتوێنەوە.

TAM1897 Q1 25.2ئی. جەی. واگنەر.—ئەوان پێشتر کردبوویان.

TAM1897 Q1 25.3تەنها کاتێک گەیشتنە ئەوێ، ئیسرائیل پرسیاری کرد، «ڕێگەمان پێدەدەن بە وڵاتەکەتاندا تێپەڕین؟» چییان وەڵام داوە؟—نەخێر، بەڕێز. ڕێگەیان پێنەدرا پێ لەسەر خاکەکەیان بنێن. بەڵام ئەگەر ڕاستەوخۆ لە دەریای سوورەوە بۆ سنوورەکانی ئەدۆم چووبوونایە، هەموو ئەدۆم بە سەرسوڕمانەوە بێ جووڵە دەمایەوە تاوەکو تێدەپەڕین. ئەی ئیسرائیلی ئەمڕۆش، هێشتا تێنەگەیشتووە کە ئیسرائیلی ئەو کاتە چی لەدەست دا. برایان، کاتێک بزانین ئیسرائیلی لەوێ چی لەدەستداوە، ئیلهامێکمان پێدەبەخشێت کە هێزی خودا دەهێنێت، و ئێمەش باوەڕی پێدەکەین.

TAM1897 Q1 25.4سامناکی و تۆقین دێتە سەریان. ئەی یەزدان، بە هێزی بازووت وەک بەرد لە شوێنی خۆیان دەچەقن، هەتا ئەوەی گەلەکەت دەپەڕێتەوە، هەتا ئەو گەلەی کڕیوتە دەپەڕێتەوە.

TAM1897 Q1 25.5چییان پێ دەکات؟ «دەیانهێنیت و دەیانچێنیت لە کێوی میراتت.» میراتی کێ؟—هی خوداوەند. بەڵام «لە سەردەمانی کۆنەوە خودا زۆر جار و بە ڕێگای جۆراوجۆر بەهۆی پێغەمبەرانەوە لەگەڵ باوباپیراندا دواوە، بەڵام لەم ڕۆژانەی کۆتاییدا بەهۆی کوڕەکەیەوە لەگەڵمان دوا، ئەوەی دەستنیشانی کردووە وەک میراتگری هەموو شتێک.» کێ ئیسرائیلی ڕابەرایەتی دەکرد؟—خودا. بۆ ناو چی؟—«میراتەکەت؛» نەک هی ئێمە—هی تۆ. «جا ئەگەر ئێوە هی مەسیح بن، ئەوا لە نەوەی ئیبراهیمن و بەگوێرەی بەڵێنەکە میراتگرن.» «میراتەکەت، ئەی پەروەردگار.» هێشتا هەمووی ئەمە نییە. «ئەی یەزدان، دەیانهێنیت و دەیانچێنیت لە کێوی میراتت، ئەو شوێنەی بۆ نیشتەجێی خۆت دروستت کرد.» ئەوە هەمووی نییە. «ئەی پەروەردگار، ئەو پیرۆزگایەی کە دەستەکانت دایمەزراند.» کام پیرۆزگایە کە دەستەکانی پەروەردگار دایمەزراندووە؟

TAM1897 Q1 25.6(دەنگەکان) پیرۆزگا ڕاستەقینەکە.

TAM1897 Q1 25.7بێگومان وایە. «گرنگترین خاڵ لەوەی گوترا ئەمەیە: ئێمە سەرۆک کاهینێکی ئاوامان هەیە کە لە ئاسماندا لە دەستەڕاستی تەختی خودای پایەبەرز دانیشت، خزمەتکاری پیرۆزگا و چادری پەرستنی ڕاستەقینەیە، ئەوەی پەروەردگار دایناوە نەک مرۆڤ.» ئەوە پوختەی قسەکەمان بوو ئەمشەو، وانییە؟ ئەوە ئەو شوێنە بوو کە خودا دەیویست ئیسرائیلی بۆ ببات. بەڵام ئەوان نەیانبینی. دەیبینن؟ ئەوە ئەو شوێنەیە کە دەیەوێت ئێمەش بیباتە ئەوێ.

TAM1897 Q1 25.8ئایا دەبینن کە ئەوە ئەو شوێنە بوو کە خودا دەیویست ئەوکات ئیسرائیلی بۆ ببات؟ ئەگەر وا ببینن، ئەوا ئامادە دەبن بچنە ئەو شوێنەی کە ئیسرائیل لەدەستی دا. بەڵام ئەگەر پێتان وایە کە ئەوە پیرۆزگایەکی زەمینی بووە کە مرۆڤ دروستی کردبێت، ئەوا ئەوە هەموو ئەوە بوو کە ئیسرائیل بینی، و هەموو ئەوەش دەبێت کە ئێوە دەیبینن. و ئیسرائیل نەچووە ناو خاکەکەوە، و ئێوەش ناچن. دەبێت ئێمە زیاتر ببینین لەوەی ئیسرائیل بینی، ئەگینا هەرگیز لە ئیسرائیل دوورتر ناچین. بەڵام بۆچی ئیسرائیل زیاتر لەوە نەبینی کە بینی؟—ئەوان باوەڕیان نەهێنا. بەڵام ئێوە و من دەبێت ئێستا باوەڕ بەوە بهێنین کە ئیسرائیل ئەو کاتە باوەڕی پێ نەهێنا، ئەگینا هەرگیز ئەوە وەرناگرین کە ئیسرائیل لەدەستی دا. بەڵام ئەگەر باوەڕ بەوە بهێنین کە ئیسرائیل باوەڕی پێ نەهێنا، ئەوا دەهێندرێینە ناو ئەو میراتەی کە ئیسرائیل نەهێنرایە ناویەوە، بۆ ناو ئەو خێمەیەی کە ئیسرائیل نەچووە ژوورەوەی، نیشتەجێگە پیرۆزەکەی خودا، بۆ ناو ئەو شارەی کە بناغەی هەیە، کە بنیاتنەر و دروستکەری خودایە.

TAM1897 Q1 25.9ئایەتی هەژدەم: «یەزدان بۆ هەتاهەتایە پاشایەتی دەکات.» ئەو دەیەوێت خۆی پاشایەتییان بکات؛ چیتر فیرعەون نەخێر؛ چیتر نەمرود نەخێر؛ چیتر لەم پەرستشکارە بتپەرستانە نەخێر؛ چیتر لەم گەلە یاخییانە نەخێر. خودا دەویستی ئیسرائیل بهێنێتە ناو خاکە پیرۆزەکە، و لەوێ بۆ هەتاهەتایە حوکمڕانییان بکات، بەڵام ئەوان نەیانزانی. ئۆهـ، چیان لەدەستدا بەهۆی باوەڕنەهێنان بە پەروەردگار! ئۆهـ، ئێمەش بە درێژایی ئەم ساڵانە چیمان لەدەستداوە! چونکە وەک سبەی شەو بۆتان دەخوێنمەوە، ئێمە دەبوو زۆر لەمێژە لەوێ بووینایە، ئەگەر تەنها باوەڕمان بە پەروەردگار هێنابا. خودا وا دەفەرموێت، و هەر واشە. ئێمە ئەمشەو نەدەبوو لەم خێوەتەدا بووینایە. بە ڕاستی هەر نەدەبوو لێرە بووینایە، چونکە نەدەبوو لەم جیهانەدا بووینایە. بەڵام، بەو پێیەی لە جیهانداین، ئەمە شوێنی ئێمەیە. بەڵام نابێت بە هیچ شێوەیەک لە جیهاندا بین. دەبوو هەر لەمێژە لە شانشینی خودادا بووینایە. ئەوە ڕاستییەکە، برایان. لە کتێبی پیرۆزدا زۆر شتی تر هەیە کە ناتوانین لە ماوەی کاتژمێرێکی تردا لێرە، تەنها لەسەر ئەو یەک بیرۆکەیە بخەینە ڕوو.

TAM1897 Q1 25.10ئێستا موسا باوەڕی بە هەموو ئەوانە هەبوو. باوەڕی وابوو کە کاتی بەدیهاتنی بەڵێنەکە نزیک بووە. بەڵام بەم زووانە دەبوو لەسەر تەختەکەی میسر دابنیشێت. دەبوو ببێتە پاشا. دەبوو حوکمڕانی بکات؛ پۆستێکی هەبێت، بەرزتر لە سەرۆکی شارەوانی یان کارگێڕی هەر شارێک. دەبوو حوکمڕانی نەک تەنها شانشینێک، بەڵکو ئیمپراتۆریەتێک بکات؛ ئیمپراتۆریەتی جیهان، و ئەوە مافی خۆی بوو. بە مافێکی دووقاتەوە هی ئەو بوو. پێویست نەبوو خۆی بۆ پۆستێک کاندید بکات. دەبوو بۆی بکەوێت، و هیچ کەسێک نەبوو مافەکەی لەگەڵدا بەربکێشێت. تەنها یەک هەنگاو مابوو بۆ سەر تەخت؛ تەنها تا ئەم فیرعەونە بمرێت، کە تەمەنی نزیکەی سەد ساڵ بوو. ئینجا ئەم موسا دەبووە پاشای جیهان، چونکە ئیمپراتۆریەتی میسر سەرانسەری جیهان بوو.

TAM1897 Q1 25.11ئەو کاتە ئیسرائیلیش لە دۆخێکی سەختدا بوو. ئیسرائیلییەکان دەچەوسێنرانەوە، ئازاریان دەدرا، و ناچار کرابوون لە کارگەکانی خشتدا کار بکەن. موسا دەیتوانی بڵێت: ئێستا گەلەکەمان دەچەوسێنرێتەوە؛ ئازار دەدرێت؛ لە پێناو کاری خوداکەیاندا ئازار دەچێژن؛ بەڵام لە هەر حاڵەتێکدا زۆری پێ ناچێت، چونکە فیرعەون نزیکەی سەد ساڵە، و ناتوانێت زۆر زیاتر بژی. ئینجا من چاکسازییەک دێنێمە کایەوە. من ئەم حوکمڕانییە ڕاست دەکەمەوە. بە دادپەروەری حوکم دەکەم. نەک وەک ئەم فیرعەونە خراپانە. من باوەڕم بە خودا هەیە. من مەسیحیم، و هەر لەبەر ئەوەش کە مەسیحیم، شایستەییەکەم بۆ حوکمڕانی زۆر زیاترە. وە نەک هەر دەیتوانی بارەکانیان لێ سووک بکات، بەڵکو دەیتوانی پۆستیان پێ بدات و بە گەلی خودا جیهانی بەڕێوە ببات. ئایا ڕێگاکە کراوە نەبوو؟ تەنها هەنگاوێک بوو بۆ سەر تەخت، و دەبوو ئەو هەنگاوە بەم زووانە بنرێت. بەڵام با بزانین ئەو مەسیحییە لە ژێر بارودۆخێکی وەهادا چی کرد. ڕوو لە بەشی یازدەیی نامەی عیبرانییەکان بکەن. بە وردی سەیری بکەن، بە ئاگاییەوە بیخوێننەوە، و بزانن چی دەڵێت. ئایەتی بیست و چوار:—

TAM1897 Q1 26.1بە باوەڕ کاتێک موسا گەورە بوو، نەیویست بە کچەزای فیرعەون بناسرێت.

TAM1897 Q1 26.2ئەوەی ڕەتی کردەوە بە کوڕی کچی فیرعەون ناوبردرێت، مانای چی بوو؟—ڕەتکردنەوەی پاشایەتی بوو. عەرشەکە لەوێ بوو. تەنها یەک هەنگاو مابوو بۆی. بەڵام لەبری ئەوەی هەنگاو بنێتە سەرەوە و لەسەر تەخت دابنیشێت، دابەزی. پشتی لە تەختی میسر و هەموو گەنجینە و چێژەکانی دا، و ڕووی لە وڵاتێکی تر کرد؛ چونکە کاتەکە هاتبوو کە خودا گەلەکەی لەو وڵاتەوە بانگ بکات بۆ ئەم وڵاتەی تر. موسا باوەڕی بە عیسای مەسیح هەبوو، و هەر بۆیە باوەڕی بە جیاکردنەوەی کڵێسا و دەوڵەت هەبوو. هەر بۆیە لە دەوڵەت جیابووەوە و بە دڵ و گیان لەگەڵ کڵێسادا وەستا. خودا لەم وڵاتەوە بانگی کردە دەرەوە، هەروەک چۆن لە سەرەتادا باوکی ئیبراهیمی لە وڵاتەکەی خۆیەوە بانگهێشت کرد. بەڵام ئەمە هەمووی نییە. گوێبگرن: «پێی باشتر بوو لەگەڵ گەلی خودا ئازار بچێژێت، نەک بۆ ماوەیەک چێژ لە خۆشییەکانی میسر وەربگرێت؟»

TAM1897 Q1 26.3(کۆمەڵەکە) گوناه.

TAM1897 Q1 26.4گوناه؟ ئەو میراتگری تەخت بوو. کەواتە چی بوو، کە ئەو بیری خستایەتە سەر تەختی میسر، سەر هێز و چێژەکانی جیهان، و حکومەتەکانی جیهان؟ چی بوو؟—گوناه. ئایا وا دەڵێت؟

TAM1897 Q1 26.5(دەنگەکان) بەڵێ.

TAM1897 Q1 26.6باوەڕی پێ دەکەن؟

TAM1897 Q1 26.7(دەنگەکان) بەڵێ.

TAM1897 Q1 26.8ئایا ئەوکات ئەوە بۆ ئیسرائیل گوناه بوو؟

TAM1897 Q1 26.9(دەنگەکان) بەڵێ.

TAM1897 Q1 26.10ئێستا چییە؟

TAM1897 Q1 26.11(دەنگەکان) گوناه.

TAM1897 Q1 26.12برایان، چەند شتێک لە کتێبی پیرۆزدا هەن کە پێویستە بیریان لێ بکەینەوە. «بەلایەوە باشتر بوو لەگەڵ گەلی خودا سووکایەتیی پێ بکرێت، لەوەی لەزەتێکی کاتیی لە گوناهدا هەبێت.» بەڵام لەبیرتان نەچێت کە ئەو خۆشییانەی لێرەدا ئاماژەیان پێکراوە،—خۆشییەکانی گوناه،—لە ڕاستیدا خۆشییەکانی میسرن؛ خۆشییەکانی بوون بە پاشای میسر، هەبوونی پۆست لە حکومەتی زەمینیدا، و فەرمانڕەواییکردن بەسەر کەسانی تردا. هەموو ئەمانە دەبوو بەهۆی ڕەچەڵەکی ڕەسەنی و بە مافی میراتگرییەوە بۆی بێت. پێویست نەبوو خۆی وەک پاڵێوراوێک دابنێت، یان داوای دەنگ بکات. بە شێوەیەکی سروشتی دەکەوتە بەر دەستی. تۆمارەکان دەڵێن، کە ئەگەر ئەو هەموو چێژانەی قبووڵ بکردایە و چێژی لێ وەربگرتایە، ئەوا چێژوەرگرتن دەبوو لە چێژەکانی گوناه. بەڵام ئەو وازی لێ هێنا. بۆچی؟ — «ئەو ڕیسواییەی لە پێناوی مەسیحدا چێژتی بە سامانێکی گەورەتری دانا لە گەنجینەی میسر.»

TAM1897 Q1 26.13مەسیح لە ڕووی حکومەت و تەختە پاشایەتییەکەی میسرەوە لە کوێدا بوو؟ ئایا مەسیح یەکگرتوو بوو لەگەڵ میسر؟—نەخێر. ئایا دەکرا موسا هەم مەسیح و هەم تەختی میسری هەبووایە؟

TAM1897 Q1 26.14(دەنگەکان) نەخێر.

TAM1897 Q1 26.15بەڵام تەختەکەی میسر بە شێوەیەکی سروشتی دەکەوتە بەر دەستی، هەروەک چۆن گەڵا لە دارەکان دەوەرێت. پێویست نەبوو بۆ پۆستەکە هەوڵ بدات. تەنانەت پێویست نەبوو خۆی کاندید بکات.

TAM1897 Q1 26.16ئەی. ئێف. بالێنجەر.—یان بۆ ئەوەی یاداشتێک ئامادە بکات.

TAM1897 Q1 26.17نەخێر. تەنانەت پێویستی بەوەش نەبوو نوێنەرێک بدۆزێتەوە تا داواکارییەکەی پێشکەشی سەرۆک بکات.

TAM1897 Q1 26.18دیسانەوە سەیری دۆخەکە بکەن. میسر لەگەڵ تەختەکەیدا، چێژ و گەنجینەکانی، بە شێوەیەکی سروشتی بۆی دەکەوتن، هەروەک چۆن گەڵا لە دار دەڕژێن، بەبێ هیچ هەوڵێکی کەسی لەلایەن خۆیەوە. تەنها ئەوەندەی لێدەچوو دەستەکانی لەسەر یەک دانێت و دابنیشێت، تا پاشا لەبەر بەساڵاچوون بمرێت، و ئینجا هەمووی دەبووە هیی ئەو. کەچی ئەو پێی باشتر بوو لەگەڵ مەسیحدا بێت و بەرگەی ئەو سووکایەتییە بگرێت کە بەهۆی مەسیحەوە تووشی دەبێت، لەوەی لەسەر تەختەکەی میسر دابنیشێت. و بەتایبەتی لەبەرچاوتان بێت کە بۆ ئەوەی لەگەڵ مەسیحدا بێت، دەبوو پشت لە تەخت و هەموو گەنجینە و چێژەکانی میسر بدات.

TAM1897 Q1 26.19ئێستا مەڵێن کە من ئەوەم خستۆتە ناوەوە، کە من داهێنابێتم. سەرنج بدەن بەوەی فەرمایشتی خودا چی دەڵێت، و دەبینن کە هەمووی لەوێدایە. ئایا بەڕاستی لەوێدا نییە؟

TAM1897 Q1 26.20(دەنگەکان) بەڵێ.

TAM1897 Q1 26.21با جارێکی تر بیخوێنینەوە، و کاتی ئەوە دێت کە بۆ ئەمشەو کۆتایی پێ بهێنین؛ ئینجا شەوی داهاتوو جارێکی تر لەسەر ئیسرائیل دەکۆڵینەوە:—

TAM1897 Q1 26.22بە باوەڕ کاتێک موسا گەورە بوو، نەیویست بە کچەزای فیرعەون بناسرێت. بەلایەوە باشتر بوو لەگەڵ گەلی خودا سووکایەتیی پێ بکرێت، لەوەی لەزەتێکی کاتیی لە گوناهدا هەبێت. موسا ئەو ڕیسواییەی لە پێناوی مەسیحدا چێژتی بە سامانێکی گەورەتری دانا لە گەنجینەی میسر، چونکە چاوی لەوە بوو کە خودا پاداشتی بداتەوە.

TAM1897 Q1 26.23«کاتی بەڵێنەکە نزیک بووەوە، کە خودا سوێندی بۆ داوبوو بە ئیبراهیم» تا پاداشتە پیرۆزەکەی بداتێ. موسا باوەڕی بەمە کرد، و خۆی لە دەوڵەت جیاکردەوە، پشتی لە تەخت کرد، سەرزەنشتی مەسیحی هەڵبژارد لەبری هەموو دەسەڵات و چێژ و شکۆی میسر. و لەبیر مەکەن کە دەبوو پشت لە هەموو ئەمانە بکات، تا ببێتە بەشدار لە سەرزەنشتی مەسیح.