Ndapụ n’okwukwe nke Izrel. – Nọmba 1 · Ozi nke Mmụọ Ozi nke Atọ

TAM1897 Q1 33.6Okwu ozi e nyere n’abalị Sọnde, Machị 7, 1897 Ebipụtara na General Conference Bulletin, Ọnwa Atọ Mbụ, 1897, Vol. 2, No. 1, peeji 33–40.

TAM1897 Q1 33.7N’ọmụmụ ihe n’abalị gara aga, ekwuru m na ruo nso a ahụghị m otu e bipụtara Iwu Iri nke Chineke site n’aka ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa, n’èzí Baịbụl, nke kwekọrọ kpọmkwem na otú Chineke si kwuo ha. Anọ m na-enwe obi ụtọ na oge eruola mgbe ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa nwere ike inwe otu e bipụtara Iwu Chineke dịka Chineke nyere ya. Ọ na-atọ m ụtọ na Nwanne Howe ewepụtala mbipụta nke iwu Chineke, dịka Chineke nyere ya. Ugbu a, ka anyị ghara ịnọgide na-enye ohere ka a bo anyị otu ebubo ahụ a na-ebo ndị ọzọ, na anyị na-ahapụ akụkụ nke iwu Chineke mgbe anyị na-ekwu okwu n’ihu ndị mmadụ.

TAM1897 Q1 33.8Ị nwere ike ịhụ nke ọma na nwoke mbụ nyere mbipụta iwu Chineke nke ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile na-eji eme ihe, bụ Onye Ijipt. A na-ekwu, “Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu.” Ma o kwuru n’obi ya, “Nke a adịghị metụta m, ọ bụghịkwa onye ọ bụla bi n’oge a; n’ihi na e wepụtaghị anyị n’Ijipt.” Nke ahụ bụ naanị maka Ndị Juu. Ya mere, o wepụrụ akụkụ ahụ ma bipụta ihe fọdụrụ n’iwu ahụ, si otú a gosipụta n’ụwa mbipụta iwu ahụ e bibiri, nke Onyenwe anyị onwe Ya nyere. O mere ka o yie ka naanị akwụkwọ Onyenwe anyị kwuru site n’eluigwe malitere na-enweghị ịkọ onye dere ya, ọbụna na-enweghị ịkọwa ya, kama malitere n’ụzọ kpọmkwem ma na-akọwaghị onye na-ekwu okwu, “Ị gaghị enwe chi ọzọ tinyere m.” Ajụjụ nwere ike ibilite ozugbo, Ònye ka ị bụ n’ụwa? Ònye ka na-ekwu okwu? Ma, mgbe e were iwu ahụ dịka e nyere ya, Chineke na-akọwa onye na-ekwu okwu. “Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu.” Nke ahụ bụ onye na-ekwu okwu; ị gaghị enwe chi ọzọ n’ihu m, “onye nwere ike ịzọpụta gị n’ohu Ijipt.”

TAM1897 Q1 33.9Echiche ọzọ dị mkpa ebe a: Mgbe e bipụtara iwu ahụ na-enweghị okwu mmalite nke Onyenwe anyị n’onwe ya kwuru, dịka a na-emekarị na eserese na kaadị, a chọtara na ọ dị mkpa itinye n’isi ya okwu, “Iwu Chineke.” Nke a na-egosi na mmadụ na-aghọta mkpa ọ dị ka e nwee ụdị asambodo gbasara onye nwe iwu ahụ, na onye na-ekwu iwu ndị a. Ma, na-ahụ mkpa a, mmadụ na-etinye n’isi iwu Chineke asambodo ha na ọ bụ iwu Chineke.

TAM1897 Q1 33.10Ma ọ bụrụ na ha ga-ebipụta iwu ahụ dịka Onyenwe anyị nyere ya, ha ga-enwe asambodo Onyenwe anyị n’onwe ya na ọ bụ iwu Chineke, na ọ bụ ya n’onwe ya na-ekwu iwu ndị a. Ọ na-ekwu: “Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu. Ị gaghị enwe chi ọzọ tinyere m.” wdg. Ma mgbe mmadụ nwere ike inweta asambodo Onyenwe anyị n’onwe ya na ọ bụ iwu ya, n’eziokwu agaghị adị mkpa asambodo onye ọ bụla na ọ bụ iwu Chineke.

TAM1897 Q1 33.11Ọ̀ bụghị na asambodo Onyenwe anyị na nke a bụ iwu ya ka mma karịa asambodo onye ọ bụla ma ọ bụ nke mmadụ niile jikọtara ọnụ? Ma mgbe mmadụ hapụrụ asambodo Onyenwe anyị n’onwe ya na nke a bụ iwu ya, ma tinye asambodo ha n’onwe ha n’ọnọdụ ya, ọ̀ ga-adị ihe doro anya karịa nke a nke igosi na mmadụ na-etinye onwe ha n’ọkwa Chineke? O, ka anyị hapụ ọrụ a nke mpako na nke amaghị ama; ka anyị were iwu nsọ dịka Onye nsọ dere ya si kwuo ya ma dee ya! “Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu.” Amen. Ka ọ dị otú ahụ.

TAM1897 Q1 33.12Mgbe ọ nwere ihe niile Onyenwe anyị kwuru, iwu Chineke na-egosi ụwa na Chineke bụ ma Onye Mgbapụta ma Onye Okike. Ọ na-agwa mmadụ niile na Onye dere iwu ahụ, Onye na-akpọ mmadụ ka ọ soro ya, bụ Onye Mgbapụta na Onye Okike. Iwu ahụ n’onwe ya na-egosi nke a. Ma mgbe ha hapụrụ akụkụ nke na-egosi Onye Mgbapụta, ọ bụghị ihe ijuanya na ha dị njikere ịhapụ akụkụ nke na-egosi Onye Okike mmadụ. Setan na-achọ mgbe niile iwepụ iwu ahụ ma zoo mkpa ya n’anya mmadụ. O malitere site n’iwepụ Onye Mgbapụta na iwu ahụ; ugbu a ọ na-akwụsị site n’iwepụ Onye Okike na iwu ahụ. Ma Onyenwe anyị chọrọ ka anyị mara na ọ bụ Ya zọpụtara anyị si Ijipt, ka anyị wee nwee ike ịhụ Onye Mgbapụta na Onye Okike n’iwu ọ nyere mmadụ.

TAM1897 Q1 34.1Ihe ọzọ. Mgbe ị na m hụrụ, ma na-ahụ n’eziokwu, na Izrel, mgbe ha batara n’ala ahụ, abaghị n’ala Onyenwe anyị kwadebere maka ha, kama ha tufuru ya kpamkpam, anyị nwere ike ịhụ otú o siri bụrụ mwute nye Mosis na ọ gaghị aga ebe ahụ. Ugbu a, mgbe ọ na-apụta, dịka ọ dị ụfọdụ ndị, na Izrel gara n’ala Onyenwe anyị kwadebere maka ha, na nke ahụ bụ kpọmkwem ebe Onyenwe anyị chọrọ iburu ha, ma hụ na Mosis nwụrụ wee gaa eluigwe, ha na-ekwu na Mosis nwetara uru kacha mma n’ime nkwekọrịta ahụ n’ikpeazụ; na ọ bụghị nnukwu mwute iwepụ ya n’ala wee were ya gaa eluigwe.

TAM1897 Q1 34.2Ma mgbe anyị ghọtara na Onyenwe anyị chọrọ iburu ya n’ebe obibi ya nsọ, n’ebe o mere onwe ya ka ọ bi, n’Ebe Nsọ nke aka ya guzobere; mgbe ahụ ka anyị na-ahụ otú o siri bụrụ mwute ọbụna maka Mosis ịnwụ ma gaa eluigwe na-enweghị ịbanye n’ala ahụ. Mgbe ọ hụrụ na mmehie ya metụtara igbochi ha ịbanye n’ala ngọzi nke nkwa; mgbe ọ hụrụ na Izrel tufuru ihe Onyenwe anyị kwadebere ha: mgbe ọ hụrụ ala ebube ahụ, dịka o si lee ya site n’elu ugwu Nebo, ma ọ ghaghị ịtụgharị uche banyere ogologo oge nke ịgbagharị, nke ịhapụ okwukwe, na nke nsogbu, nke ọrụ Chineke na ndị ya ga-agafe, ma mara na ọ nwekwara obere aka n’ịkpata ogologo ụzọ ịgbagharị ahụ; Ọ dị mfe ịhụ otú o si bụrụ nnukwu mwute nye ya na ọ gaghị abanye n’ala ahụ na-enweghị ọnwụ ọ bụla—ọ bụ ezie na e were ya gaa eluigwe site n’ili.

TAM1897 Q1 34.3E nwekwara otu amaokwu ọzọ, ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa iji kwado eziokwu na ndị Izrel apụghị n’Ijipt ka ha nọ n’ọzara, a na-ahụ ya na akwụkwọ Jọshụa. Ị na-echeta ahịrịokwu ahụ,—mgbe ha gafere Jọdan, ka e biri ha úgwù,—edeere, “Taa, ewezugala m site nʼebe unu nọ ihe nkọcha nke ya na Ijipt so.” Ndị ahụ, ị hụrụ, ndị hapụrụ Ijipt, apụtaghị n’Ijipt ruo mgbe ha gafere Osimiri Jọdan; n’ihi na ọ bụghị ruo mgbe ahụ ka e wepụrụ ihere Ijipt n’ahụ ha. Mgbe ahụ, ha niile bụ ndị chegharịrị n’ebe Chineke nọ. Mba ahụ niile gafere Jọdan site n’okwukwe. Ọ bụ mba kwere Chineke, ọ nweghịkwa olu ọ bụla jụrụ ma ọ bụ echiche obi abụọ—mgbe ahụ ka ha pụọ na Ijipt. Ya mere, ị hụrụ na o doro anya kpamkpam na Ijipt ime mmụọ bụ Ijipt n’eziokwu nke Akwụkwọ Nsọ.

TAM1897 Q1 34.4Ugbu a ka anyị tụgharịa na ederede maka abalị a. Nke a bụ Akwụkwọ Nọmba 23:9. Ana m amalite ịgụ na amaokwu nke asaa. Ọ bụ Belam ka ọ na-amụ amụma maka Balak, eze Moab.

TAM1897 Q1 34.5Nke a bụ ozi Belam ziri: Balak esitela nʼobodo Aram kpọta m. Eze Moab esitela nʼọwụwa anyanwụ nke ugwu ahụ kpọta m. Ọ sịrị m, bịa bụọrọ m Jekọb ọnụ bịa kwutọọ Izrel. M ga-esi aṅaa bụọ onye Chineke na-abụghị ọnụ ọnụ? M ga-esi aṅaa kọchaa onye Onyenwe anyị na-akọchaghị? Esitela m nʼelu nkume ndị a hụ ha. Elegidere m ha anya site nʼugwu ahụ, hụ na ha bụ ndị biri onwe ha, ndị dị iche site nʼetiti mba niile ọzọ.

TAM1897 Q1 34.6A gwara anyị okwu a n’abalị a. Nke a bụ eziokwu nke ugbu a. Nke a bụ uche Chineke gosipụtara gbasara ndị ya mgbe ha nọ n’ókèala ala ọ chọrọ iburu ha mgbe ọ kpọpụtara ha n’ala Ijipt. Ha gara ije n’ọzara afọ iri anọ, ma ugbu a ha erutela n’ókèala ala ahụ. Nke a bụkwa uche ya gbasara ha, ka ha biri naanị ha, a ghara ịgụ ha n’etiti mba ndị ọzọ.

TAM1897 Q1 34.7Ihe kpatara ya bụ isi, ma ọ bụ otu n’ime ihe kpatara ya, ka anyị kwuo nke ọma, ị ga-achọpụta site n’ịgagharị gaa na isiakwụkwọ nke asaa nke Akwụkwọ Ọrụ Ndịozi. Stivin na-ekwu okwu n’ụbọchị ahụ, o kọọrọ na Onyenwe anyị wepụtara ndị ahụ si Ijipt, si n’ala ohu pụta site n’ihe ịtụnanya na ihe ngosi, na n’ahịrịokwu nke iri atọ na asaa na nke iri atọ na asatọ ị ga-ahụ okwu ndị a; n’ahịrịokwu nke iri atọ na asatọ bụ pasaji kpọmkwem:—

TAM1897 Q1 34.8Onye a bụ Mosis ahụ gwara ụmụ Izrel, sị, ‘Chineke ga-eme ka onye amụma nke dị ka m, biliere unu site nʼetiti ụmụnne unu.’ Onye a bụ onye ahụ nọ na chọọchị n’ọzara. (ntụgharị okwu n’okwu nke KJV)

TAM1897 Q1 34.9Ya mere, gịnị ka Izrel bụ n’ọzara?—Chọọchị. Gịnị ka ọ ga-abụ mgbe ha gafere osimiri wee banye n’ala ahụ?—Chọọchị. Gịnị ka okwu ahụ pụtara ma e wezụga na e kwesịrị inwe nkewa n’etiti chọọchị na steeti?—dị ka, mgbe o wepụtara Ebraham n’ala ahụ, Onyenwe anyị kụziri ụwa nkewa n’etiti chọọchị na steeti, na dị ka o siri gosi site na Ebraham na nkewa chọọchị na steeti ga-amalite n’obi onye ọ bụla.

TAM1897 Q1 34.10Ọ bụrụ na m ekewapụbeghị onwe m na steeti n’obi m, a ga-enwe njikọ n’etiti chọọchị na steeti ebe niile m nọ. Ya mere, ọbụlagodi na anaghị m arụ ọrụ n’ọkwa ọchịchị steeti, ma ọ bụ azọ ọkwa ọchịchị ebe ahụ, aga m abụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na chọọchị; aga m azọ ọkwa ebe ahụ, na-akpakwa nkata na nzuzo iji nweta ihe m chọrọ. Ya mere, ma ọ bụrụ na mmadụ adịghị kewapụ n’obi ya na steeti, ma ọ ka bụrụ nke chọọchị, ọ ga-adị mma ka ọ sonyere na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ụwa ma bụrụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị ebe ahụ, kama ịbanye ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya na chọọchị.

TAM1897 Q1 34.11Ya mere, mgbe Onyenwe anyị kpọrọ Ebraham, ọ sịrị, nke mbụ, “Pụọ n’ala gị.” Ugbu a, Ebraham abawanyela ma ghọọ chọọchị, na chọọchị ahụ dị njikere ịbanye n’ọrụ pụrụ iche Onyenwe anyị n’ihu mba ụwa, ọ kọwara na a gaghị etinye chọọchị ahụ n’etiti mba ndị ọzọ; ha ga-ebi naanị ha. Ị nwere ike ịhụ otú Onyenwe anyị si chọọ ka ndị mmadụ jide nke ahụ, n’ihi na ọ maara ihe mba ndị ahụ bụ; ọ maara otú mba ndị ahụ si erute ọnọdụ ahụ. Ọ chọrọ ka chọọchị ya biri naanị ya, ka ọ ghara inwe onye ọchịchị ọ bụla ma e wezụga ya, iwu ọ bụla ma e wezụga iwu ya, usoro iwu ọ bụla ma e wezụga okwu Onyenwe anyị, ọchịchị ọ bụla ma e wezụga nke Onyenwe anyị.

TAM1897 Q1 35.1Chineke tụrụ n’uche, mgbe o butere ha n’ala ahụ, ka ọ bụrụ isi chọọchị. Jisọs Kraịst bụ isi chọọchị, n’ezie, dịka ọ dị ugbu a. Ị maara site na ihe anyị mụrụ, otú ndị mmadụ si banye n’ọchịchị eze, ọchịchị otu eze, na ihe ndị yiri ya; ọ bụ site n’ịhapụ Ya, site n’ịghara ịnakwere Chineke dịka naanị Onye Ọchịchị ha, iwu Ya dịka iwu ha naanị. Ha ghọrọ ndị na-efe chi ụgha, si otú a tufuru ọchịchị Chineke n’ahụ ha, na ike iwu Ya n’elu ha; ma ebe ha kewapụrụ onwe ha na Chineke, ọ dị mkpa ka e nwee ọchịchị n’etiti ha iji mejuo ọchịchọ ndị chọrọ ịchị ndị ibe ha, na iji chebe ha pụọ n’onwe ha n’omume ọjọọ ha, n’ihi na ha hapụrụ Chineke.

TAM1897 Q1 35.2Ma Onyenwe anyị kewapụtara Izrel n’etiti ndị mmadụ niile na ọchịchị niile, maka onwe Ya. Onyenwe anyị malitere Izrel ugbu a n’ebe O malitere Ebraham, ka ha kewapụ n’aka eze na ndị ọchịchị niile gbara ha gburugburu, site n’ụdị ọchịchị ụwa niile gbara ha gburugburu. Ọ chọrọ ka ndị Ya biri naanị ha, ka a ghara ịtụle ha n’etiti mba ọ bụla, ka mgbe mba ndị ahụ lere ha anya, ha ga-ahụ na a pụghị ịtụle Izrel dịka nke ha.

TAM1897 Q1 35.3Ọ chọrọ ka Izrel guzoro n’ihu ụwa n’ụzọ doro anya—ma nke a ga-eme ka ha pụta iche n’etiti mba ndị ọzọ niile—ka mba niile na-ele ha anya wee sị, Nke ahụ dị iche; ọ bụghị ụdị ọchịchị anyị. Ha enweghị eze; onye ọ bụla yiri ka ọ na-ebi ndụ ya n’enweghị onye na-achị ya. Ha ga-amalite ịjụ ajụjụ gbasara nke ahụ; ha ga-asị, Gịnị kpatara nke a? Kedu ka unu si aga n’enweghị ngwá ọrụ eze niile, ndị agha, ụtụ isi na ihe ndị a niile anyị na-ata ahụhụ? Azịza ga-abụ, Chineke bụ eze anyị. Ma ọ naghị ewere nnukwu ego iji chịkwaa ọchịchị ya dịka nke unu si ewere; n’ihi na anyị enweghị nsogbu dịka unu nwere. Ee; anyị enweghị ụtụ isi, ọ dịkwa ezigbo mma nke mere na anyị hụrụ n’anya inye ya ihe niile anyị nwere, iji kwado ma gbasaa ngọzi ọchịchị ya.

TAM1897 Q1 35.4Mgbe ndị ya gwara ndị mba ọzọ nke a, ndị mba ọzọ ga-asị, “N’eziokwu, ndị a bụ ndị amamihe na nghọta; oleekwa mba dị n’ụwa nke dị ukwuu nke na o nwere ikpe amamihe dị otú a ma dịkwa mma otú a dịka iwu a niile? Gịnịkwa bụ mba Chineke dị nso na ha dịka Onyenwe anyị, Chineke gị, dị nso na gị n’ihe niile anyị na-arịọ ya maka ya?” Nke ahụ bụ ihe Onyenwe anyị tụrụ n’uche. O wee sị na Izrel “bụ ndị biri onwe ha, ndị dị iche site nʼetiti mba niile ọzọ.” O chọrọ ịkụziri ụwa niile nkewa n’etiti chọọchị na steeti, ọ bụghị naanị n’ime chọọchị, kamakwa n’etiti mba, dịka ọ metụtara steeti, nakwa dịka ọ metụtara chọọchị n’onwe ya.

TAM1897 Q1 35.5Lee na Akwụkwọ Nsọ a, ị ga-ahụ nke ahụ. Deuterọnọmi 4. Ụfọdụ ahịrị ole na ole na-akọwa ihe niile m kọwara. Malite na ahịrị mbụ, gụọ ruo nke asatọ:—

TAM1897 Q1 35.6Ugbu a, O Izrel, gee ntị nʼụkpụrụ na iwu niile m na-aga ikuziri unu ka unu na-eme ma ọ bụrụ na unu chọrọ ịdị ndụ banye, ma nwetakwa ala ahụ Onyenwe anyị Chineke nna nna unu ha na-enye unu. Unu atụkwasịla iwu ọzọ nʼelu iwu ndị a, ma ọ bụkwanụ site na ha wepụ iwu ọbụla. Kama, meenụ ihe iwu ndị a na-ekwu, nʼihi na ha si nʼaka Onyenwe anyị Chineke unu. Unu ji anya unu hụ ihe Onyenwe anyị mere na Baal-Peoa. Onyenwe anyị Chineke unu sitere nʼetiti unu bibie ndị niile gbasoro Baal nke Peoa. Ma unu niile nọgidesịrị ike soro Onyenwe anyị Chineke unu bụ ndị dị ndụ taa. Lee, ezila m unu ụkpụrụ na iwu niile Onyenwe anyị Chineke m sị m zi unu, iwu unu na-aghaghị idebe nʼala ahụ unu na-aga inweta. Lezienụ anya hụ na unu debere ha, nʼihi na nke a ga-egosi mba gbara unu gburugburu na unu bụ ndị nwere nghọta na amamihe. Nʼihi na mgbe ha nụrụ banyere ụkpụrụ ndị a, ha ga-ekwu okwu sị, “Nʼezie, ndị jupụtara na mba ukwu a bụ ndị nwere nghọta na amamihe.” Olee mba ọzọ dị ukwuu, nke e mere ka chi ha nọọ ha nso dịka Onyenwe anyị Chineke anyị si na-anọ anyị nso mgbe ọbụla anyị kpọkuru ya nʼekpere? Olee mba ukwu ọzọ dịkwa nke nwere ụkpụrụ na iwu ziri ezi dịka iwu ndị a m na-enye unu taa?

TAM1897 Q1 35.7Ò nwere ebe ọ bụla maka ịmepụta iwu ma ọ bụ usoro ọ bụla n’etiti Izrel?— “Unu atụkwasịla iwu ọzọ nʼelu iwu ndị a, ma ọ bụkwanụ site na ha wepụ iwu ọbụla.” Ha ga-eme nke ahụ. E mere ha iwu niile. Iwu ha niile zuru oke ma dị mma; ma ọ bụrụ na ha nwere nke ahụ, ha achọghị ọzọ, ma ozugbo o ruru na ha chọrọ ọzọ, nke ahụ bụ ihe àmà n’onwe ya na ha hapụrụ Chineke.

TAM1897 Q1 35.8Mgbe ọ bụla ha chọrọ ụdị iwu ọ bụla nke ha mepụtara n’onwe ha, n’etiti ha, nke ahụ bụ ihe àmà na ha hapụrụ Chineke, na iwu Ya ezughị ha oke ọzọ, na ọchịchị Ya adịghị ha ezuru ọzọ. Nke ahụ bụ kpọmkwem otú o si dị n’aka ndị mba ọzọ niile fọdụrụ. Nke ahụ bụ otú o si dị n’aka mba niile. Nke ahụ bụ otú ha si bụrụ ndị mba ọzọ. Ị ma na Izrel gara otu ụzọ ahụ. Ha chefuru Chineke wee banye n’ikpere arụsị, wee sị, “Anyị ga-enwe eze ka anyị dị ka mba niile.” Ma echefula na ha ga-ajụ Chineke tupu ha enwe eze; na n’ịjụ Chineke, ka ha wee dị ka mba ndị ọzọ, dị ka ndị mba ọzọ—nke ahụ bụ ihe okwu ahụ pụtara n’eziokwu—n’ịjụ Chineke ka ha wee dị ka mba ndị ọzọ, ha ghọrọ ka mba ndị jụrụ Chineke. Ị maara nke a site na akụkọ ihe mere eme niile sochiri.

TAM1897 Q1 35.9Ya mere, o doro anya kpamkpam na ọ bụghị uche Chineke, ọ bụghịkwa maka uru ndị ya ka ha ga-adị ka mba ndị ọzọ. Ọ bụghịkwa uche Chineke, ọ bụghịkwa maka ọdịmma ndị mmadụ ka ha ga-enwe ụdị ọchịchị ọ bụla yiri nke mba ndị gbara ha gburugburu. Ị maara na ihe ndị a apụtaghị site n’iso Chineke, kama ha bilitere site n’ịhapụ okwukwe. Site n’ihe niile a, o doro anya kpamkpam na Chineke achọghị ka ndị ya guzobe ọchịchị nke ha n’etiti onwe ha.

TAM1897 Q1 36.1Onyenwe anyị achọghị ka ha guzobe ọchịchị dịka mba ndị gbara ha gburugburu. Mgbe ọ sịrị, “Unu atụkwasịla iwu ọzọ nʼelu iwu ndị a, ma ọ bụkwanụ site na ha wepụ iwu ọbụla”, ị pụrụ ịhụ na site n’okwu a o mechiri ha ụzọ ime iwu ọ bụla, ma ọ bụ ihe ọ bụla yiri iwu, ma si otú a gbochie ha ka ha ghara ịtọ ụdị ọchịchị ọ bụla n’etiti ha.

TAM1897 Q1 36.2Ma site na nke a, o doro anya kpamkpam na mgbe ha chọtara mkpa ọ bụla maka ụdị ọchịchị n’etiti ha, nke ha ga-enwe iwu na ndị ọchịchị ndị ọzọ karịa Chineke, nke ahụ n’onwe ya bụ ihe àmà doro anya na ha echefuola Chineke; na ha hapụrụ Ya; na ọchịchị Ya ezughị ha; na ike Ya adịghị n’elu ha iji jide ha, ya mere ha ga-emepụta ma guzobe ụdị ọchịchị nke ha, iji chebe onwe ha pụọ n’onwe ha.

TAM1897 Q1 36.3Ya mere, ị na-ahụ na ọ bụghị n’echiche Onyenwe anyị ka ndị ya, ndị bi naanị ha, nwee ọchịchị nke ha n’etiti onwe ha. Ọ bụghịkwa n’echiche Ya ka ha biri n’etiti mba ndị ọzọ ma nwee ọchịchị dịka nke mba ndị ahụ; n’ihi na mgbe ha ga-eme onwe ha ọchịchị iji chịkwaa onwe ha n’etiti onwe ha, ọ ga-adị ka ọchịchị mba ndị ahụ, n’ihi na ha niile bụ mmadụ, na mmadụ niile yiri ibe ya. Ya mere, mgbe ndị Izrel kpebiri ịtọ ọchịchị iji chịkwaa onwe ha, ọ dị ka nke ndị gbara ha gburugburu, ọ gaghị abụ ihe ọzọ. Ọ bụ ọchịchị dịka nke ndị mba ọzọ. Ọ ga-abụkwa otú ahụ mgbe niile n’ebe ọ bụla a nwara iguzobe ya.

TAM1897 Q1 36.4“Unu atụkwasịla iwu ọzọ nʼelu iwu ndị a, ma ọ bụkwanụ site na ha wepụ iwu ọbụla. Kama, meenụ ihe iwu ndị a na-ekwu, nʼihi na ha si nʼaka Onyenwe anyị Chineke unu.” Chineke chọrọ ka iwu ya, ụkpụrụ ya, na ọchịchị ya zuru oke maka ndị ya. Ma ọ zuru oke maka ndị ya. E kwubiri ya. Ọ ga-adị mgbe niile zuru oke maka ndị ya. Ma ọ naghị ezuru maka ndị na-enweghị ya; ọ naghị ezuru maka ndị kewapụrụ onwe ha na Chineke na iwu na ọchịchị ya. Ọchịchị ya adịghị ezuru ha, n’ihi na ha enweghị ya; ma ọ bụrụ na ha mepụtara nke ha, ọ dị ka nke ndị mba ọzọ.

TAM1897 Q1 36.5Unu ji anya unu hụ ihe Onyenwe anyị mere na Baal-Peoa. Onyenwe anyị Chineke unu sitere nʼetiti unu bibie ndị niile gbasoro Baal nke Peoa. Ma unu niile nọgidesịrị ike soro Onyenwe anyị Chineke unu bụ ndị dị ndụ taa. Lee, ezila m unu ụkpụrụ na iwu niile Onyenwe anyị Chineke m sị m zi unu, iwu unu na-aghaghị idebe nʼala ahụ unu na-aga inweta. Lezienụ anya hụ na unu debere ha, nʼihi na nke a ga-egosi mba gbara unu gburugburu na unu bụ ndị nwere nghọta na amamihe.

TAM1897 Q1 36.6“nke a ga-egosi mba gbara unu gburugburu na unu bụ ndị nwere nghọta na amamihe.” Ọ bụghị naanị n’anya m; kama mee nke a, mba niile, ndị mba ọzọ, ga-asị na unu nwere amamihe. Mba ndị ahụ, ndị mba ọzọ, ga-asị na unu nwere ezi uche.

TAM1897 Q1 36.7Lee, ezila m unu ụkpụrụ na iwu niile Onyenwe anyị Chineke m sị m zi unu, iwu unu na-aghaghị idebe nʼala ahụ unu na-aga inweta. Lezienụ anya hụ na unu debere ha, nʼihi na nke a ga-egosi mba gbara unu gburugburu na unu bụ ndị nwere nghọta na amamihe. Nʼihi na mgbe ha nụrụ banyere ụkpụrụ ndị a, ha ga-ekwu okwu sị, “Nʼezie, ndị jupụtara na mba ukwu a bụ ndị nwere nghọta na amamihe.” Olee mba ọzọ dị ukwuu, nke e mere ka chi ha nọọ ha nso dịka Onyenwe anyị Chineke anyị si na-anọ anyị nso mgbe ọbụla anyị kpọkuru ya nʼekpere? Olee mba ukwu ọzọ dịkwa nke nwere ụkpụrụ na iwu ziri ezi dịka iwu ndị a m na-enye unu taa? Naanị kpachapụnụ anya unu, ma cheenụ onwe unu nche mgbe niile, ka unu ghara ichefu ihe ndị a niile unu ji anya unu hụ, ka ha gharakwa isi nʼobi unu pụọ ụbọchị niile nke ndụ unu. Kama kuziere ha ụmụ unu, na ụmụ ụmụ ndị ga-esote ha. Cheta ụbọchị ahụ unu bịara guzo nʼihu Onyenwe anyị Chineke unu nʼugwu Horeb.

TAM1897 Q1 36.8Echefula ihe ị hụrụ na ihe ị nụrụ, karịsịa echefula ihe ị nụrụ mgbe ị guzoro n’ihu Horeb n’ụbọchị ahụ. Gịnị ka ha nụrụ?—Iwu Chineke; iwu Chineke na okwukwe Jisọs ka ha nụrụ n’ụbọchị ahụ; olu si n’eluigwe kwupụtara mgbapụta na okike, ka mmadụ ghara ime mmehie. Ma Izrel chefuru Chineke, wee ghọọ ndị na-efe chi ọzọ, sị, “Mee ka e nwee eze maka anyị; mee ka e nwee eze maka anyị, dịka mba niile.” Ma n’oge ahụ, mgbe ha ka dị ọcha, Onyenwe anyị kwuru mgbe e mesịrị (Abụ Ọma 81:13-16):—

TAM1897 Q1 36.9“Ewoo, a sị na ndị m gaara ege m ntị, a sịkwa na Izrel ga-eso ụzọ m niile. Ọ gaghị adị anya mgbe m ga-eji ike m, wezuga ndị iro ya site nʼọnọdụ ha. Aga m eweli aka m, megide ndị iro ya niile. Ndị niile kpọrọ Onyenwe anyị asị, ga-ada nʼihu ya nʼụjọ. Ịta ahụhụ ha ga-adịgidekwa, ruo ebighị ebi. Ma a ga-eji ụtụ ọka wiiti kachasị mma, nyejuo unu afọ; aga m ejikwa mmanụ aṅụ nke sitere nʼoke nkume, nyejuo unu afọ.”

TAM1897 Q1 36.10Ugbu a Onyenwe anyị na-ekwu maka anyị na ọ zọpụtara anyị n’aka ọchịchịrị, ma nyefee anyị n’alaeze Ọkpara ya hụrụ n’anya. Alaeze Chineke e guzobereghachiri n’etiti ndị ya, na “alaeze Chineke dị n’ime unu,” ọ dịkwa n’etiti unu site n’ịdị n’ime onye ọ bụla na n’ime ha niile. Ya mere, alaeze Chineke bụ alaeze zuru oke, n’ihi na eze ya bụ eze zuru oke, n’ihi na iwu alaeze ahụ bụ iwu zuru oke. Mgbe ahụ, eze zuru oke, na iwu zuru oke, na alaeze zuru oke, zuru oke maka gị? Ọ̀ bụ? Ọ̀ zuru oke maka mmadụ?—Ee, n’ezie! Ọ̀ kwesịrị ịdị zuru oke maka mmadụ?

TAM1897 Q1 36.11Ma ọ bụrụ na ihe niile ahụ ezughị mmadụ, nsogbu ahụ bụ nke alaeze ma ọ bụ nke mmadụ? Ị maara na nsogbu ahụ nwere ike ịdị naanị n’aka mmadụ. Ma chee echiche na mmadụ ahụ kwupụtara na ọ bụ Onye Kraịst. Nsogbu ahụ ka dị n’aka mmadụ ma ọ bụ n’aka alaeze?

TAM1897 Q1 36.12(Olu) Na nwoke ahụ.

TAM1897 Q1 36.13Tụlee ma ọ bụrụ na ọ na-ekwupụta na ọ bụ Onye Adventist nke Ụbọchị nke Asaa, ma alaeze Chineke ezughị ya oke; tụlee ma ị chịkọtara ọtụtụ n’ime ha ọnụ, ma alaeze Chineke ezughị ha oke, kama ha ga-enwe alaeze nke ha, alaeze ọzọ; ha ga-eguzobe ọchịchị, ga-amanye onwe ha ịkwụ ụtụ isi, họrọ ndị ọchịchị n’ime ha ka ha chịkwaa onwe ha; ọ̀ bụ ụmụ Chineke? Ọ̀ zuru ha ezu alaeze zuru oke nke Chineke? Ha bụ́ nke ọchịchị Chineke? Ọ̀ zuru ha ezu ọchịchị Chineke? Ọ̀ dị alaeze Chineke n’ime ha? Ọ̀ dị? Olee otú o si mee, mgbe alaeze zuru oke, eze zuru oke, na iwu zuru oke, adịghị ha ezu?

TAM1897 Q1 37.1Ị hụrụ, ya mere, na nkewa chọọchị na steeti, ọbụna n’etiti ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa, na-amalite n’obi; ọ ga-amalite ebe ahụ n’obi mmadụ ọ bụla, n’ebe niile, ma ọ bụghị ya, agaghị enwe nkewa chọọchị na steeti ebe ọ nọ. Ọ bụrụ na ọ nweghị mmadụ n’ime narị afọ nke anọ, n’Alaeze Rom, jikọtara chọọchị na steeti n’obi ya, a garaghị eguzobe ọchịchị popu n’ime narị afọ nke anọ. Ọ bụrụ na ọ nwere naanị chọọchị, naanị chọọchị n’obi ya, ọ nweghịkwa nke steeti, ọ nweghịkwa ụkpụrụ steeti ọ bụla, naanị chọọchị—Chineke, alaeze Ya, iwu Ya, ezi omume Ya, Ya naanị na-achị ebe ahụ—ọ gaara ekwe omume ka ọchịchị popu bilie?

TAM1897 Q1 37.2(Olu) Mba.

TAM1897 Q1 37.3Ya mere, gịnị ka ọ dị mkpa izere mgbe niile?—Ọ bụ njikọ ọ bụla nke chọọchị na steeti n’obi. Gịnị, ya mere, bụ naanị nchebe a pụrụ ịtụkwasị obi megide ọchịchị popu?—Ọ bụ ịhụ Chineke n’anya site n’obi niile, na mkpụrụobi niile, na uche niile, na ike niile. Ọ bụ “Site nʼobodo gị, sikwa na ụmụnna gị na ezinaụlọ nna gị.” Ọ bụ ịtụgharị azụ gị na Ijipt. Ọ bụ “ndị biri onwe ha, ndị dị iche site nʼetiti mba niile ọzọ.”

TAM1897 Q1 37.4Ugbu a, m na-agụ site na “Empires of the Bible,” peeji nke 152 na n’ihu, ụfọdụ nkwupụta m tinyere ebe ahụ si na “Patriarchs and Prophets,” tinyere Akwụkwọ Nsọ, gbasara njikọ a kpọmkwem. Mbụ, aga m agụ ụfọdụ n’ime okwu m; ma m ga-agwa unu mgbe m gụrụ okwu si na “Patriarchs and Prophets:”—

TAM1897 Q1 37.5“hụ na ha bụ ndị biri onwe ha, ndị dị iche site nʼetiti mba niile ọzọ.” Onyenwe anyị achọghị mgbe ọ bụla ka a hazie ndị ya ka ọ bụrụ alaeze, steeti, ma ọ bụ ọchịchị dịka ndị ụwa a. Ha ekwesịghị ịdị ka mba ndị gbara ha gburugburu. A ga-ekewapụ ha ka ha bụrụ nke Chineke “site na mba ndị ọzọ dị nʼụwa.” “ndị dị iche site nʼetiti mba niile ọzọ.”

TAM1897 Q1 37.6Ugbu a, ọ bụrụ na m were onwe m dị ka onye steeti Germany, ọ̀ bụ na m na-ewere onwe m n’etiti mba? Ọ bụrụ na m were onwe m dị ka onye gọọmenti England, otu akụkụ ya, nwa amaala kwesịrị ntụkwasị obi ma hụ mba ya n’anya, onye ga-alụ ọgụ maka ọkọlọtọ, ọ̀ bụ na m na-ewere onwe m n’etiti mba? Ma ọ bụrụ na m na-alụ ọgụ maka ọkọlọtọ ahụ, ọkọlọtọ m, ọkọlọtọ Britain m, ma nwanne m nwoke onye Adventist nke Ụbọchị nke Asaa nọ ebe a bụ onye United States, bụkwa onye kwesịrị ntụkwasị obi ma hụ mba ya n’anya, ma mba abụọ ahụ banye n’ọgụ, ọ ga-achọ igbochi ndị na-awakpo, ma e nwere esemokwu, mgbe ahụ m nọ n’akụkụ otu, nwanne m nọ n’akụkụ nke ọzọ, nwanne na-alụ ọgụ megide nwanne. Chineke kwadoro nke a? Ị maara na ọ bụghị. Mgbe ahụ, ọ pụtara ihe ọ bụla mgbe ọ kwuru na ndị ahụ ga-ebi naanị ha, a gaghịkwa agụ ha n’etiti mba ndị ọzọ?

TAM1897 Q1 37.7Ana m agụ ntakịrị n’ime ihe m dere n’akwụkwọ “Empires of the Bible:” — Ọchịchị ha ga-abụ theokrasi dị ọcha na dị mfe—Chineke bụ Eze ha naanị, Onye Nchịkwa ha naanị, Onye Na-enye Iwu ha naanị. Ọ bụ n’eziokwu nzukọ chọọchị, malitere site n’ịtọlite “ọgbakọ n’ọzara;” ma a ga-ekewapụ ya na echiche ọ bụla gbasara steeti. Usoro e guzobere n’ọzara site n’aka Mosis, ma gara n’ihu na Kenan site n’aka Joshua, e mere ya ka ọ dịgide ruo mgbe ebighị ebi.

TAM1897 Q1 37.8Ugbu a, ana m agụ site na “Patriarchs and Prophets:”—

TAM1897 Q1 37.9A na-achị Izrel n’aha na site n’ike Jehovah. Ọrụ Mosis, nke ndị okenye iri asaa, nke ndị ọchịchị na ndị ikpe bụ naanị ime ka iwu Chineke nyere rụọ ọrụ. Ha enweghị ikike ịtọ iwu maka mba ahụ.

TAM1897 Q1 37.10Ònye enweghị ikike ịtọ iwu maka mba ahụ?

TAM1897 Q1 37.11(Olu) Chọọchị.

TAM1897 Q1 37.12Mmadụ ole ka chọọchị mejupụtara? Ọ gụnyere otu, ma ọ bụ abụọ, ma ọ bụ iri, ma ọ bụ iri na abụọ, ma ọ bụ ọbụna iri ise?—Ee. Mgbe ahụ, ha, ma ọ bụ onye ọ bụla n’ime ha, nwere ikike ịtọ iwu maka ndị ọzọ, ma ọ bụ ọbụna maka onwe ha?—Ha enweghị.

TAM1897 Q1 37.13O Izrel, gee ntị nʼụkpụrụ na iwu niile m na-aga ikuziri unu ka unu na-eme ma ọ bụrụ na unu chọrọ ịdị ndụ banye, ma nwetakwa ala ahụ Onyenwe anyị Chineke nna nna unu ha na-enye unu. Unu atụkwasịla iwu ọzọ nʼelu iwu ndị a, ma ọ bụkwanụ site na ha wepụ iwu ọbụla.

TAM1897 Q1 37.14Ugbu a, ana m ehota okwu ọzọ site na “Patriarchs and Prophets:”—

TAM1897 Q1 37.15Nke a bụ, ma gara n’ihu ịbụ, ihe ịdị adị Izrel dị ka mba dabere na ya.

TAM1897 Q1 37.16Mgbe Izrel hapụrụ nke ahụ, wee were nzọụkwụ iwulite alaeze ma bụrụkwa dịka mba ndị ọzọ, gịnị ka nke ahụ pụtara?—Ịkwụsị ịdị adị. Echefula nke ahụ.

TAM1897 Q1 37.17Ugbu a, paragrafu ọzọ m dere, nke m chọrọ ịkwughachi ugbu a:—

TAM1897 Q1 37.18Ntọala ọchịchị Izrel bụ naanị nke theokrasi dị ọcha. N’ọchịchị ọ bụla, naanị iguzosi ike n’ihe n’ụkpụrụ ọchịchị n’aka ụmụ amaala nwere ike ime ka ọchịchị ahụ gaa nke ọma.

TAM1897 Q1 37.19A na-ekwenye nke a n’ụwa niile. Kedu ọchịchị ka anyị na-atụle ebe a?—Ọchịchị Chineke. Ha bụ ụmụ amaala nke ọchịchị gịnị?—Ọchịchị Chineke. Ya mere, iguzosi ike n’ihe n’ụkpụrụ ọchịchị ahụ bụ naanị ihe nwere ike ime ka ọchịchị ahụ na ịchị achị ahụ gaa nke ọma, ọbụna mgbe Chineke bụ onye na-achị.

TAM1897 Q1 37.20Ọ bụ naanị site n’ịdị mgbe niile nke Chineke na Izrel ka ọchịchị e guzobere ebe ahụ nwere ike ịga nke ọma. Ya mere, iguzosi ike n’ihe n’ụkpụrụ ọchịchị ahụ n’aka ndị mmadụ chọrọ ka onye ọ bụla n’ime ha na-achọ ka Chineke nọnyere ya mgbe niile, dịka Eze, Onye Nchịkwa, na Onye Na-enye Iwu nke ọ bụ naanị Ya, n’omume niile nke ndụ ha kwa ụbọchị. Ma “n’enweghị okwukwe, ọ gaghị ekwe omume ịtọ Ya ụtọ.” (ntụgharị okwu n’okwu nke KJV) Ọ bụ “site na okwukwe” ka Chineke bi n’obi ma na-achị ndụ. Ya mere, ụkpụrụ bụ isi, n’eziokwu ọbụna ịdị adị nke ọchịchị Izrel, dabere na okwukwe dị ndụ na-adịgide adịgide nke ndị Izrel.

TAM1897 Q1 38.1Ma n’ebe a ka Izrel dara. N’eziokwu, ọ bụ naanị ebe ha nwere ike ida. Ha anọghị n’okwukwe; ha anọghị na-eguzosi ike n’ezi ntụkwasị obi nye Eze ha na ọchịchị ha. Ndị mmadụ ndị batara n’ala ahụ, ndị site n’okwukwe gafere Osimiri Jọdan n’ala akọrọ mgbe osimiri ahụ jubigara ókè, site n’okwukwe ha ka mgbidi Jeriko dara ada mgbe ha gbara ya gburugburu ụbọchị asaa, ma kụọ mkpu mmeri nke okwukwe—ndị a kwere Onyenwe anyị, ọ nọkwa na ha n’ike. Ma mgbanwe bịara. Ndị mmadụ tufuru ịdị ọcha nke okwukwe, ha dara n’omume omenala efu. Akụkọ a kọwara anyị n’ime ahịrị ole na ole dị mkpirikpi n’Akwụkwọ Nsọ. “Ndị Izrel fere Onyenwe anyị ofufe ụbọchị niile nke ndụ Joshua, na nke ndụ ndị okenye ahụ, bụ ndị gara nʼihu bie ndụ mgbe ọ nwụsịrị, bụkwa ndị hụrụ ọrụ ukwuu niile nke Onyenwe anyị rụụrụ ndị Izrel. Ma Joshua, nwa Nun, onyeozi Onyenwe anyị nwụrụ, mgbe ọ gbara otu narị afọ, na afọ iri. … Emesịa, ọgbọ ahụ niile nwụrụ dịka ndị nna nna ha, ọgbọ ọzọ tolitere, ndị na-amaghị Onyenwe anyị maọbụ ihe ndị nke o mere nye ụmụ Izrel. Mgbe ahụ, ndị Izrel mere ihe ọjọọ nʼanya Onyenwe anyị site nʼife Baal ofufe. Ha gbakụtara Onyenwe anyị azụ, bụ Chineke ahụ, nna ha fere ofufe, onye kpọpụtara ha site nʼala Ijipt. Ma ha malitere ife na ịsọpụrụ, na ịkpọ isiala nye ọtụtụ chi dị iche iche, bụ chi nke ndị bi ha gburugburu. Ha si otu a kpasuo Onyenwe anyị iwe. Ha gbakụtara Onyenwe anyị azụ, fee chi Baal na Ashtọret ofufe.”—“Empires of the Bible,” peeji 153, 154.

TAM1897 Q1 38.2Nke ahụ bụ kpọmkwem ihe ha mere n’oge Nimrọd. Gịnị bụ nsonaazụ n’oge Nimrọd?—Ha guzobere otu n’ime ha ka ọ bụrụ eze, mgbe ha jụrụ Chineke dị ka eze. Ọ̀ dị ihe ijuanya, ya mere, na nsonaazụ ga-adị otu ahụ na Izrel n’oge a?

TAM1897 Q1 38.3N’ihi na Chineke anọghị n’obi ha iji kewapụ ha ọbụna n’onwe ha, mee ka ha dị iche na ndị ọzọ, ha yiri mba ndị gbara ha gburugburu nke ukwuu, ya mere ọ bụghị ihe ijuanya na ha sonyeere ha n’ife chi ha. Mgbe, n’ihi ịhapụ okwukwe ha, ibu nke ihe ha mere onwe ha na mmegbu nke ndị mba ọzọ ghọrọ ibu nke ukwuu nke ha enweghịzi ike ibu ya, ha ga-atụgharị n’ebe Onyenwe anyị nọ na obi ha niile, ga-etinye ntụkwasị obi ha na Ya naanị, ma n’ụzọ dị otú a ha ga-ahụ nnapụta dị ebube site n’ime mmehie ha na site n’aka ndị niile na-emegbu ha. Ma mgbe ha hụrụ na e zọpụtara ha, ha ka emeghị mgbalị ịzụlite ma kpalite ịdị nso Onyenwe anyị, Onye Nzọpụta ha; ya mere okwukwe ha ghọrọ nke omenala naanị, n’oge na-adịghị anya, ha malitekwara ịgbaso ụzọ ndị mba ọzọ ma fee chi ha.

TAM1897 Q1 38.4Ọ bụrụ na ha etinyere obi ha n’Onyenwe anyị ma tụkwasịrị ya obi mgbe niile, dịka ha mere n’oge ndozi ndị a, ha gaara achọpụta na ọ ga-abụụrụ ha mgbe niile kpọmkwem ihe ọ bụụrụ ha n’oge ndị ahụ. Mgbe ahụ, ụzọ ndụ ha niile gaara bụrụ ihe ọ na-achọ mgbe niile ka ọ bụrụ—otu mmepe na-aga n’ihu na-arị elu mgbe niile, na-eto n’amara na n’ịmata Onyenwe anyị, Onye Nzọpụta anyị. Mgbe ahụ, ha gaara abụ ìhè na-enwu gbaa nye mba niile.

TAM1897 Q1 38.5Kama ka ahụmịhe ndị a na-emeghachi mee ka ha ruo n’ókè ha ga-esi kwụsị ịtụkwasị onwe ha obi kpamkpam ma tụkwasị Onyenwe anyị obi naanị Ya, ha n’ezie rutere n’ọnọdụ ha mechara kwụsị ịtụkwasị Onyenwe anyị obi, ma kpebie ịtụkwasị onwe ha obi kpamkpam. N’enweghị okwukwe ha na ịhapụ okwukwe ha, ha hụrụ na mwakpo ndị mba ọzọ na-aga n’ihu, nke e ji kwakọrọ ihe n’ala ha ma megbuo ndị mmadụ, bụ naanị ihe àmà na n’eziokwu ọchịchị Chineke dara ada.—“Empires of the Bible,” peeji 154, 155.

TAM1897 Q1 38.6Ugbu a, ana m ehota okwu ọzọ site na “Patriarchs and Prophets:”—

TAM1897 Q1 38.7Ha tinyere ihe ọjọọ niile sitere na mmehie na nzuzu ha n’onwe ha n’aka ọchịchị Chineke.

TAM1897 Q1 38.8Ị hụrụ, ya mere, mgbe ọ bụla ndị na-ekwupụta na ha bụ nke Onyenwe anyị chọrọ ọchịchị ọzọ karịa nke Ya, ihe kpatara nsogbu ahụ bụ na ha hapụrụ Chineke; ha batara n’ime ọjọọ; ha na-arịa ọtụtụ ụdị ọghọm; ma ha na-ata ọchịchị Chineke ụta maka ha. Ọchịchị Chineke ezughị ha oke; ọ rụghị ha ọrụ zuru ezu. Gịnị kpatara ya?—N’ihi na ha enweghị ya.

TAM1897 Q1 38.9Ana m agụ n’ihu n’akwụkwọ “Patriarchs and Prophets:” —

TAM1897 Q1 38.10Nwayọ nwayọ, ha tufuru nsọpụrụ ha maka Chineke, ma kwụsịrị ịkpọ otuto nke ịbụ ndị ahọpụtara Ya ihe. Ịma mma na ngosipụta ebube nke ndị eze ndị mba ọzọ dọtara ha, ike ịdị mfe nke ndụ ha wee gwụ ha. Ekworo na anyaụfụ bilitere n’etiti agbụrụ. Esemokwu dị n’etiti ha mere ka ha daa mbà; ha nọ mgbe niile n’ihe ize ndụ nke mwakpo ndị iro ha ndị mba ọzọ: ma ndị mmadụ malitere ikweta na iji debe ọnọdụ ha n’etiti mba ndị ọzọ, agbụrụ ga-ejikọta ọnụ n’okpuru ọchịchị etiti siri ike. Ka ha hapụrụ ịgbaso iwu Chineke, ha chọrọ ka a tọhapụ ha n’ọchịchị Onye-nwe ha dị nsọ; si otú a, arịrịọ maka ọchịchị eze gbasasịrị n’Izrel niile.

TAM1897 Q1 38.11Ugbu a, ana m agụ ihe m dere na “Empires of the Bible:”—

TAM1897 Q1 38.12Ọ bụ otu akụkọ Babilọn na Ijipt ọzọ. Onye aghụghọ ukwu dụrụ ha n’ime ikpere arụsị, site n’ikpere arụsị dọtara ha n’ime ọchịchị eze, ka ọ wee nwee ike inwe ọchịchị kacha elu n’elu ha, ma site na mmetụta nke ihe ụwa rata ha, ma ọ bụ site n’ike gbochie ha, ka ha ghara ijere Chineke ozi.

TAM1897 Q1 38.13Ị maara na Izrel kpagburu ndị amụma, ha machibidoro ịkụziri okwu Chineke, dịka mba ndị mba ọzọ ọ bụla n’ụwa mere site n’oge Nimrọd ruo abalị taa, na dịka mba ndị mba ọzọ ọ bụla ga-esi eme, ọbụlagodi ma e guzobere ya site n’aka ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa.

TAM1897 Q1 38.14Ugbu a, ana m ekwughachi okwu site na “Patriarchs and Prophets:”—

TAM1897 Q1 38.15Chineke chọrọ ka ndị ya leba ya anya naanị ya dịka Onye nyere ha Iwu na Isi iyi nke ike ha. Mgbe ha matara na ha dabere na Chineke, a ga na-adọta ha mgbe niile nso ya. Ha ga-arị elu ma bụrụ ndị e ji nsọpụrụ, kwekọrọ na ọdịnihu dị elu o kpọrọ ha dịka ndị ahọpụtara ya. Ma mgbe a tinyere mmadụ n’oche eze, ọ na-eduga n’ịtụgharị uche ndị mmadụ pụọ na Chineke.

TAM1897 Q1 38.16Ma ọ dịghị m mkpa ma ọ bụrụ na ọ bụ Onye Adventist nke Ụbọchị nke Asaa; ọ na-eduga n’ịtụgharị uche ndị mmadụ pụọ na Chineke.

TAM1897 Q1 38.17Ana m agụ n’ihu site na “Patriarchs and Prophets:”—

TAM1897 Q1 38.18Ha ga-atụkwasịkwu obi n’ike mmadụ ma belata ntụkwasị obi n’ike Chineke—

TAM1897 Q1 39.1Ha chọrọ nchebe pụọ n’aka ndị mba ọzọ?—Ee. Ọ̀ bụghị na ndị mba ọzọ na-awakpo ha ma na-eme mwakpo megide ha?—Ee. Ha chọrọ nchebe?—Ee. Gịnị mere ha ji guzobe ọchịchị?—Maka nchebe—maka nchebe pụọ n’aka mwakpo ndị mba ọzọ.

TAM1897 Q1 39.2Gịnị ka Onyenwe anyị kwuru ma ha ga-eso ya na iwu ya? N’oge emume, ndị nwoke niile nwere ike hapụ ụlọ ha, gaa Jerusalem, ọ dịghị onye ga-emebi ha ma ọ bụ chọọ ala ha. Ma mgbe ha hapụrụ Chineke, ha enweghị nchebe ya, ha enweghị ike hapụ ụlọ ha n’enweghị ndị mba ọzọ abanye. Ọ bụ ezie na ha niile nọ n’ụlọ, ndị mba ọzọ ka na-abanye n’ime ha. Mgbe ọka wit ha chara ma dị njikere maka owuwe ihe ubi, ndị mba ọzọ ga-abịa were ya niile, ọbụna mgbe ndị nwoke nọ n’ụlọ ha niile. Mgbe mkpụrụ vaịn toro ma dị njikere maka ịnakọta, ndị mba ọzọ ga-abịa were ha niile. Gịnị mere?—N’ihi na ndị ahụ hapụrụ Chineke, ọ pụghị ịgọzi ha mgbe ha hapụrụ ya dịka ọ ga-esi gọzie ha mgbe ha nọnyere ya, n’ihi na ime otú ahụ ga-agba ha ume ịnọgide na-ahapụ ya.

TAM1897 Q1 39.3Ya mere:—

TAM1897 Q1 39.4Mgbe a na-etinye nwoke n’oche eze, ọ na-eme ka uche ndị mmadụ gbanwee pụọ na Chineke. Ha ga-atụkwasịkwu obi n’ike mmadụ ma belata ntụkwasị obi ha n’ike Chineke, na njehie eze ha na-eduga ha n’ime mmehie, ma kewapụta mba ahụ na Chineke.

TAM1897 Q1 39.5Ya mere, ha sịrị Samuel: “họpụtara anyị onye ga-abụ eze anyị, onye ga na-edu anyị, dịka mba ndị ọzọ.”

TAM1897 Q1 39.6Ugbu a, ana m eji okwu ọzọ si na “Patriarchs and Prophets,” nke na-eduga kpọmkwem ruo n’oge a:—

TAM1897 Q1 39.7Ma ruo taa [Ebee ka nke ahụ na-eduga ya?—Na ugbu a.] ọchịchọ ịgbaso omume na omenala ụwa dị n’etiti ndị na-ekwupụta onwe ha dị ka ndị Chineke. Ka ha na-apụ n’aka Onyenwe anyị, ha na-aghọ ndị na-achọ uru na otuto nke ụwa. Ndị Kraịst na-agbalị mgbe niile ịmụ omume ndị na-efe chi ụwa a. Ọtụtụ na-agba ume na site n’ịjikọta onwe ha na ndị ụwa, na ịgbaso omenala ha, ha ga-enwe ike inwe mmetụta siri ike n’elu ndị na-amaghị Chineke.

TAM1897 Q1 39.8Nke ahụ bụ ihe Izrel kwuru.

TAM1897 Q1 39.9Ma ndị niile na-eso ụzọ a na-ekewa onwe ha na Isi iyi ike ha. Site n’ịbụ enyi ụwa, ha bụ ndị iro Chineke. N’ihi ọchịchọ inweta ugwu n’ụwa, ha na-ahapụ nsọpụrụ nke a na-apụghị iji okwu kọwaa nke Chineke kpọrọ ha inwe, nke igosipụta otuto Onye kpọrọ anyị pụọ n’ọchịchịrị banye n’ìhè ya dị ebube.— “Patriarchs and Prophets,” isi 59, paragrafu 13.

TAM1897 Q1 39.10Ugbu a, ana m agụkwu banyere Izrel n’oge ahụ:—

TAM1897 Q1 39.11“Dị ka mba niile.” Ndị Izrel amaghị na ịdị iche n’ihe a bụ nnukwu otuto na ngọzi pụrụ iche. Chineke kewapụtara ndị Izrel n’etiti mba niile, ka ha bụrụ akụ pụrụ iche ya. Ma ha, na-eleghara otuto dị elu a anya, chọrọ n’ike ịgbaso ihe atụ nke ndị mba ọzọ.

TAM1897 Q1 39.12Ka m na-aga n’ihu na-agụ site na “Patriarchs and Prophets:”—

TAM1897 Q1 39.13Ụbọchị ndị Izrel nwere ọganihu kacha ukwuu bụ mgbe ha nabatara Jehovah dị ka Eze ha,—mgbe a na-ewere iwu na ọchịchị o guzobere dị ka ihe karịrị nke mba ndị ọzọ niile.

TAM1897 Q1 39.14Mgbe m na-ewere ọchịchị na iwu Chineke ka ha dị elu karịa nke mba niile ndị ọzọ, gịnị kpatara m ga-eji nwee ihe jikọrọ m na mba ndị ọzọ? Ya mere, ọ bụrụ na m ga-eme ihe dịka mba ndị ọzọ iji chịkwaa onwe m, iji mee ka onwe m dị n’ụzọ ziri ezi, na ndị nọ gburugburu m bụ ndị yiri m, ọ̀ bụ na m na-ewere ọchịchị na iwu Chineke ka ha dị elu karịa iwu m ga-eme? Mgbe m na-ewere iwu Ya na ọchịchị Ya na-adịghị elu karịa iwu m ga-eme, ebee ka nke ahụ na-eduga m?

TAM1897 Q1 39.15(Olu) N’elu Chineke.

TAM1897 Q1 39.16Dị ka poopu nke ọzọ ahụ; dị ka Nimrọd,—na-etinye onwe m n’ọkwa Chineke. Ọ dịghị mmadụ nwere ike itinye onwe ya n’ọkwa Chineke na-enweghị itinye onwe ya n’elu Chineke.

TAM1897 Q1 39.17Na mgbakwunye na nke a, edere m ihe ị ga-amata dị ka eziokwu:—

TAM1897 Q1 39.18Ma a chefuru ihe a niile ugbu a, n’echiche ha siri ike ịnwe eze, ọchịchị, na steeti, dịka mba niile. Megide uche Onyenwe anyị kwupụtara, a ga-ewere Izrel n’etiti mba ndị ọzọ.... O, ma ọ bụrụ na Izrel maara n’ụbọchị ha, ihe ndị metụtara udo ha! O, ma ọ bụrụ na ha kwere Onyenwe anyị, ma kweta na ọ maara, karịa ha, ụzọ ha kwesịrị ịga maka ọdịmma ha! Ma megide arịrịọ ya kacha ike na ndọ aka ná ntị ya kacha dị nsọ, ha mechiri ntị ha ma sie obi ha ike, wee bido ụzọ nke, site n’usoro ihe na-esi na ibe ya apụta nke a na-apụghị izere, dugara ha ná mbibi kpamkpam ma dị ka mba ma dị ka ndị a họpụtara.

TAM1897 Q1 39.19O mere kwa na agbụrụ ndị ahụ kewara—agbụrụ iri na agbụrụ abụọ. Gịnị mere agbụrụ iri ahụ?—Ha nọ n’otu ụzọ ịtụfu okwukwe na-aga n’ihu, ruo mgbe ha kwupụtara, “Anyị enweghị eze.” Mgbe ahụ, Onyenwe anyị bịara n’aka ha site n’aka onye amụma Hosiya, sị, “Aga m abụ Eze unu; laghachikwutenụ m, Izrel, unu agbapụwo n’ebe m nọ; aga m abụ Eze unu.” Ma ha achọghị ịlaghachi; a dọtara ha n’agha, ha furu ruo mgbe ebighị ebi.

TAM1897 Q1 39.20Mgbe nke ahụ gasịrị, e dere banyere Juda site n’aka Hosiya, “Juda ka na-esoro Chineke achị, ọ bụkwa onye kwesịrị ntụkwasị obi, ya na ndị nsọ” (ntụgharị okwu n’okwu nke KJV). Ma ị maara na Juda gara n’ụzọ nzapụ okwukwe nwayọ nwayọ, na-agbada, ruo mgbe okwu sịrị, “yipụ okpueze gị, ya na akwa ị na-atụghị nʼisi. Ihe agaghị adịkwa dịka o si adị na mbụ. A ga-ebuli ndị dị ala, wedata ndị dị elu. Mbibi, mbibi. Aga m eme ka ọ ghọọ ihe e bibiri ebibi. A gaghị eweghachikwa ya ọzọ tutu ruo mgbe onye ahụ o ruuru nʼizi ezi bịara. Ya ka m ga-enyefe ya nʼaka.”

TAM1897 Q1 39.21Ọ dị Onyenwe anyị mkpa ime ka ndị mba ọzọ chịa ndị ya. Mgbe Onyenwe anyị, site n’aka ndị mba ọzọ, site n’ọchịchị ndị mba ọzọ, chebere ha ruo mgbe ya onwe ya bịakwutere ha, ha ka na-eti mkpu okwu ha kwuru n’ụbọchị Sọl, “Anyị chọrọ eze.” Mgbe Kraịst jụrụ ịbụ Eze ha, ha kụrụ ya n’obe, wee kpọpụta mkpu sị, “Anyị enweghị eze ọzọ karịa Siza.”

TAM1897 Q1 40.1Mgbe ha jụrụ ndọ aka ná ntị Onyenwe anyị site n’aka Samuel, ha kpọrọ, “Anyị chọrọ eze ga-achị anyị”, n’olu ahụ Onyenwe anyị nụrụ, ọ dịkwa mfe ka onye ọ bụla nụ mkpu ikpeazụ ha megide ya—“Anyị enweghị eze ọzọ karịa Siza.” N’ịjụ Chineke ka ha wee bụrụ “dị ka mba niile,” ha ghọrọ dị ka mba niile jụrụ Chineke.

TAM1897 Q1 40.2Mkpu ha tiri megide Kraịst n’oche ikpe Pailet adịlarị n’ime mkpu ahụ ha tiri n’ụbọchị Sọl, “Anyị chọrọ eze”, Chineke nụkwara ya. Nke ahụ bụ ihe na-esi na ya apụta n’ụzọ ezi uche dị na ya, ọ nweghịkwa mgbapụ ya. Ma ọ bụrụ na mụ na gị chọrọ izere ya, anyị ga-atụgharị na Chineke site n’obi niile, na mkpụrụobi niile, na uche niile, na ike niile. Anyị ga-apụ n’ala anyị, na n’ezinụlọ anyị, na n’ụlọ nna anyị. Anyị ga-atụgharị azụ na Ijipt, ọbụlagodi na anyị nọ n’ọkwa oche eze nke ọchịchị ụwa; anyị ga-apụ n’ọkwa ahụ, tụgharịa azụ na ya, hapụ ya niile, ma tụgharịa na Chineke n’okwukwe dị ndụ; mgbe ahụ anyị ga-ebi naanị, a gaghị agụ anyị n’etiti mba ndị ọzọ.

TAM1897 Q1 40.3Ya mere, ị na-ahụ na Chineke na-akụzi ndị ya, na mba niile mgbe niile, na nzọpụta ebighị ebi nke ndị ya, na nke mmadụ ọ bụla, dabere na nkewa zuru oke n’obi n’etiti chọọchị na steeti.