Ijipt nke mmụọ · Ozi nke Mmụọ Ozi nke Atọ – 1897

TAM1897 Q1 26.25Okwu ozi e nyere n’abalị Fraịdee, Machị 5, 1897 E bipụtara ya na General Conference Bulletin, Nkeji Afọ Mbụ, 1897, Vol. 2, No. 1, peeji 26-33.

TAM1897 Q1 26.26Echefuru m ikwu na nkuzi gara aga na akụkọ ihe mere eme m kọwara niile dị na “Empires of the Bible.” Site na peeji nke 77 ruo peeji nke 150, ị ga-ahụ akụkọ ihe mere eme nke Ijipt, na ihe niile nkọwa m nyere kpuchiri n’abalị gara aga.

TAM1897 Q1 26.27Ihe ọgụgụ maka abalị a bụ Mkpughe 11:8.

TAM1897 Q1 27.1Mgbe ha nwụchara, ozu ha ga-atọgbọrọ nʼokporoụzọ nke obodo ukwu ahụ nke a na-akpọ na mmụọ Sọdọm na Ijipt, ebe a kpọgburu Onyenwe ha nʼobe.

TAM1897 Q1 27.2Agụrụ m amaokwu a maka otu ebumnuche naanị, ka unu hụ na e nwere Ijipt ime mmụọ, na okwu Chineke na-ekpughe ihe a na-akpọ “Ijipt ime mmụọ.”

TAM1897 Q1 27.3Ijipt ime mmụọ bụ n’eziokwu Ijipt n’onwe ya, n’ihi na ihe ime mmụọ bụ ihe kacha bụrụ eziokwu n’ime ihe niile. E nwere, dịka ọ dị mgbe niile, Ijipt anụ ahụ nọ n’ebe ugwu Afrịka, ebe osimiri Naịl na-agafe; ma nke ahụ abụghị Ijipt n’onwe ya; Ijipt n’onwe ya bụ Ijipt ime mmụọ.

TAM1897 Q1 27.4Ugbu a, ka anyị tụgharịa na nkuzi abalị gara aga gbasara nnwere onwe Izrel si Ijipt; anyị ga-eso ụzọ ha ọzọ site n’ebe e kụrụ abụ Mosis. Mgbe ha gafere Osimiri Uhie n’ala akọrọ, n’etiti mgbidi mmiri kpụkọrọ akpụkọ, wee guzoro n’akụkụ osimiri na mmeri n’ịkwatu ndị Ijipt, ndị gbalịrị iso ha ma mmiri rie ha, a napụtara ha n’anụ ahụ site na Ijipt anụ ahụ; ma e nwere Ijipt miri emi karịa nke ahụ, nke a na-anapụtabeghị ha na ya.

TAM1897 Q1 27.5Ị maara na n’ahụmahụ ha, nzọụkwụ n’nzọụkwụ, obi ha nọ na Ijipt; ma mgbe ihe ọ bụla mere ha mwute, ha na-eti mkpu, “Ka anyị laghachi Ijipt!” Mgbe ha rutere n’ókèala Kenan, ma Onyenwe anyị chọrọ ka ha banye, ha sịrị, “Ka anyị họrọ onyeisi agha ma laghachi Ijipt!” Ebee ka obi ha nọ mgbe ahụ?—Na Ijipt. Ihe mbụ n’echiche ha bụ mgbe niile Ijipt.

TAM1897 Q1 27.6Mgbe ha guzoro na Ugwu Saịnaị, mgbe ha nụrụ olu Onyenwe anyị, na-echere Mosis ka ọ laghachi site n’elu ugwu ahụ na iwu Chineke, ha mere onwe ha chi ụgha ma kpọọ isiala nye ya; ọ bụkwa chi ụgha gịnị?—Nwa ehi Ijipt. Mgbe ahụ, mgbe ha nụrụ olu Onyenwe anyị si n’elu ugwu Saịnaị na-ekwupụta okwu iwu Ya, ma nụkwa ụda trompet na-arịwanye elu, ma hụkwa elu ugwu ahụ juputara n’anwụrụ ọkụ—mgbe ihe niile a gasịrị, ị pụrụ ịhụ nke ọma na Ijipt jupụtara n’obi ha nke ukwuu, nke mere ha ji tụgharịa n’ịchụ chi ụgha nke Ijipt kama ichere ka Mosis laghachite si n’elu ugwu Saịnaị na ozi Chineke. Mgbe e weghachiri ha azụ site n’ókèala ahụ, a manyere ha ka ha gbagharịa n’ọzara, ị pụrụ ịhụ na ọ bụ n’ihi ohu Ijipt a nke jidere ha, nke ha enweghị nnwere onwe pụọ na ya. Ị hụrụ na mgbe Onyenwe anyị na-enye ha nri kwa ụbọchị site n’achịcha si n’eluigwe—nri ndị mmụọ ozi—ha dị anya n’ebe Ọ nọ ma juputara kpamkpam n’echiche Ijipt, ha wee sị, “O, ka anyị laghachi Ijipt ebe anyị nwere akwụkwọ nri, yabasị na galik!”

TAM1897 Q1 27.7Enweghị m mkpa ịgwa gị ihe atụ ọzọ; nke a zuru oke iji mee ka ị ghọta na ndị Izrel apụghị kpamkpam n’Ijipt mgbe ha guzoro n’akụkụ Osimiri Uhie wee gụọ abụ Mosis. N’ahụ ha, ha pụọla n’Ijipt, ma n’ime mmụọ ha, ha apụghị. A napụtara ha n’ịbụ ohu n’anụ ahụ n’Ijipt, ma ịbụ ohu Ijipt n’ime mmụọ ka jidere ha; nsogbu bụ na ọ dịghị mgbe a napụtara ha n’ịbụ ohu Ijipt. Ha nwụrụ mgbe ha ka bụ ndị ohu Ijipt. Mgbe Onyenwe anyị kwupụtara iwu Ya site na Saịnaị, Mosis gwara ha na ọ bụ ka ha ghara ime mmehie. Ugbu a gụọgharịa Hibru 11:25, “Ọ họọrọ isoro ụmụ Chineke keta oke na mmegbu ha karịa inwe aṅụrị nke mmehie.” Ma anyị hụrụ na nkuzi anyị gara aga na ọṅụ nke mmehie e kwuru ebe ahụ bụ naanị ọṅụ nke Ijipt. Mosis bụ onye ga-anọchi oche eze Ijipt, akụnụba niile nke Ijipt, ebube niile nke Ijipt, na ike niile nke Ijipt dị njikere ịda n’aka ya, n’ihi na ọ ga-eme naanị ịrịgo n’oche eze ma nwee ụtọ ya. Ndị a bụ ọṅụ nke Ijipt; mana ndekọ ahụ kwuru na ha bụ ọṅụ nke mmehie. Yabụ, gịnị bụ ohu ime mmụọ nke Ijipt? na gịnị bụ Ijipt ime mmụọ?—Ohu nke mmehie.

TAM1897 Q1 27.8E nwekwara ụzọ ọzọ anyị ga-esi ruo nke a, site nanị n’ịkọ akụkọ ahụ ná nkenke. Chineke kpọrọ Ebram, ị na-echeta, si Kaldịa bịa n’ala ọ ga-egosi ya. Ọ kabeghị enye ya ala ahụ; e nwere ụnwụ nri n’ala ọ nọ, ya wee gaa Ijipt, ebe Serai nwetara otu ohu nwaanyị Ijipt aha ya bụ Hega. Chineke kwere Ebram na mkpụrụ ya ga-adị ka kpakpando nke eluigwe. N’ihi enweghị okwukwe, nkwa ahụ emezughị ngwa ngwa dịka ha tụrụ anya ya, Serai wee sị Ebram, “Onyenwe anyị egbochiela m ịmụ nwa; nkwa ahụ emezughị; lee nwaanyị ohu m si Ijipt; were ya, ma eleghị anya Onyenwe anyị ga-enye anyị nwa site n’aka ya.” A mere nke ahụ; a mụrụ Ishmel; Onyenwe anyị wee sị Ebram na Serai ga-enweta nwa n’eziokwu, ọ ga-amụ nwa nwoke, ha ga-akpọkwa aha ya Aịzik. Ebram wee sị n’azịza nke ahụ, “A sịkwa na ị ga-ekwe mee ka Ishmel bụrụ onye dị ndụ nʼihu gị.”

TAM1897 Q1 27.9Ohu nwanyị Ijipt ahụ bụ nwanyị ohu; nwa ya nwoke bụ nwa ohu, ohu nwoke. Ugbu a, mgbe Ebram kwuru, “A sịkwa na ị ga-ekwe mee ka Ishmel bụrụ onye dị ndụ nʼihu gị”, ọ na-ekpe ekpere ka Chineke gụọ Ishmel dị ka mkpụrụ ahụ e kwere nkwa, onye nzọpụta na nnwere onwe ga-esi n’aka ya bịakwute ụmụ mmadụ na ụmụ Chineke niile. Ma nnwere onwe ọ̀ ga-abịa nye onye ọ bụla site n’aka ohu? Ebram onwe ya bụ onye nwere onwe. A ga-azọpụta ya site n’aka mkpụrụ a kwere nkwa. Ọ bụrụ na nwa ya, bụrụ nwa ohu, a nabatara ya dị ka mkpụrụ a kwere nkwa, Ebram onwe ya ga-adaba n’ọrụ ohu, kama ka e wepụ ya n’ọrụ ohu. Ma ndị niile ga-anọ n’okpuru Ishmel ga-adaba n’ọrụ ohu. Ma ọ bụ ọrụ ohu gịnị?—Ọ bụ ọrụ ohu nke mmehie. Ma nne ya bụ nwanyị ohu si Ijipt. Ma Ishmel bụ nwa ohu, ọ bụ ọrụ ohu Ijipt. Ị naghị ahụ, ya mere, na e nwere ohu Ijipt—Ijipt ime mmụọ—n’ezinụlọ Ebram?

TAM1897 Q1 28.1Lelee Akwụkwọ Gaalati, anyị ga-ahụ nke ọma na Onyenwe anyị na-egosipụta isi okwu ahụ. Ị na-echeta ahịrịokwu dị na Gaalati 4:22-24:—

TAM1897 Q1 28.2Nʼihi na e dere ya nʼakwụkwọ nsọ na Ebraham nwere ụmụ nwoke abụọ. Otu nʼime ha bụ nwa nke ohu ya nwanyị mụrụ, nke ọzọ bụ nke nwunye ya na-abụghị ohu mụtara. Nwa ahụ nke ohu nwanyị ahụ mụrụ bụ onye amụrụ site na anụ ahụ. Ma nwa ahụ nwunye ya na-abụghị ohu mụtara bụ onye a mụrụ site na nkwa. Anyị ga-ewere ihe ndị a dị ka ihe ịmaatụ, nʼihi na ụmụ nwanyị abụọ ndị a nọchiri anya ọgbụgba ndụ abụọ. Otu ọgbụgba ndụ sitere nʼUgwu Saịnaị ma mụọkwa ụmụ ndị bụ ohu: nke a bụ Hega.

TAM1897 Q1 28.3Nke a, ị hụrụ, na-egosi kpọmkwem n’ezinụlọ Ebram na Hega, Onye Ijipt. Ọgbụgba-ndụ ahụ, ka ọ sịrị, na-amụrụ n’ọrụ ohu, nke bụ Hega. Hega, n’ezinụlọ Ebram, na-anọchi anya, n’akụkọ ihe atụ ahụ, nkwekọrịta si na Saịnaị. Ọgbụgba ndụ ahụ na-amụ ụmụ ndị ga-abụ ohu. Hega bụ Onye Ijipt. Yabụ, gịnị bụ ọrụ ohu a na-anọchi anya na nkwekọrịta dị na Saịnaị?—Ọ bụ ọrụ ohu Ijipt. Ma ọ bụ ohu ime mmụọ. Ya mere, n’oge ahụ e nwere Ijipt ime mmụọ. Gụọ amaokwu 25 na 26:—

TAM1897 Q1 28.4Hega bụ Ugwu Saịnaị nke dị nʼArebịa. Ọ dabara nʼọnọdụ Jerusalem nke ugbu a, nʼihi na ya na ụmụ ya nọ nʼohu. Ma nwanyị nke ọzọ nọ ọnọdụ Jerusalem nke dị nʼelu, nke nwe onwe ya. Ọ bụkwa ya bụ nne anyị.

TAM1897 Q1 28.5Ya mere, mgbe Ebram kwuru, “A sịkwa na ị ga-ekwe mee ka Ishmel bụrụ onye dị ndụ nʼihu gị”, ọ rịọrọ ka e nabata onye ohu dịka mkpụrụ a kwere nkwa. Ọ rịọrọ ka Chineke, mmadụ niile, na mbara igwe niile banye n’ọrụ ohu Ijipt n’Ijipt ime mmụọ. Ijipt bụ akara ọchịchịrị, nakwa akara mmehie, dịka anyị hụrụ. Mmehie bụkwa ọchịchịrị n’onwe ya. Ya mere, Ijipt, nke na-anọchite anya mmehie na ọchịchịrị, o doro anya na mmehie na ọchịchịrị bụ Ijipt ime mmụọ.

TAM1897 Q1 28.6Onyenwe anyị agaghị anabata onye ohu dịka mkpụrụ a kwere nkwa. Ya mere Onyenwe anyị zara Ebraham okwu ndị a:—

TAM1897 Q1 28.7Ee, kama Sera nwunye gị ga-amụtara gị nwa nwoke. Ị ga-agụ ya Aịzik. Ọgbụgba ndụ m ga-adịkwara ya na agbụrụ ya ruo mgbe ebighị ebi. Ma banyere Ishmel, anụla m ihe i kwuru. Aga m agọzi ya mee ya ka ọ baa ụba ma dịkwa ukwuu nʼọnụọgụgụ. Ọ ga-aghọ nna ndị eze iri na abụọ. Aga m eme ya ka ọ ghọọ mba dị ukwuu. Ma ọgbụgba ndụ m ka m ga-eme ka o guzosie ike nʼebe Aịzik nọ, onye Sera ga-amụtara gị nʼoge dịka ugbu a nʼafọ ọzọ.

TAM1897 Q1 28.8Aịzik bụ mkpụrụ a kwere nkwa. Chee echiche! Ọ dịghị mgbe Aịzik nọ n’Ijipt. Unu chetara nke ahụ. E nwere agụụ n’Ijipt, o malitere ịga ebe ahụ, ma Onyenwe anyị gwara ya, “Ekwela ịga n’Ijipt.” Ebraham nọ n’Ijipt; Sera nọ n’Ijipt; Izrel nọ n’Ijipt, ma ọ dịghị mgbe Aịzik nọ n’Ijipt. Ọ bụ nwa nkwa, amụrụ site n’ime mmụọ, kemgbe mbido. Ọzọkwa anyị gụrụ:—

TAM1897 Q1 28.9Ebraham nwere ụmụ nwoke abụọ. Otu nʼime ha bụ nwa nke ohu ya nwanyị mụrụ, nke ọzọ bụ nke nwunye ya na-abụghị ohu mụtara. Nwa ahụ nke ohu nwanyị ahụ mụrụ bụ onye amụrụ site na anụ ahụ. Ma nwa ahụ nwunye ya na-abụghị ohu mụtara bụ onye a mụrụ site na nkwa. Anyị ga-ewere ihe ndị a dị ka ihe ịmaatụ, nʼihi na ụmụ nwanyị abụọ ndị a nọchiri anya ọgbụgba ndụ abụọ. Otu ọgbụgba ndụ sitere nʼUgwu Saịnaị ma mụọkwa ụmụ ndị bụ ohu: nke a bụ Hega. Hega bụ Ugwu Saịnaị nke dị nʼArebịa. Ọ dabara nʼọnọdụ Jerusalem nke ugbu a, nʼihi na ya na ụmụ ya nọ nʼohu. Ma nwanyị nke ọzọ nọ ọnọdụ Jerusalem nke dị nʼelu, nke nwe onwe ya. Ọ bụkwa ya bụ nne anyị. Nʼihi na e dere ya, “Ṅụrịa ọṅụ, gị nwanyị aga, onye na-amụtaghị nwa. Tie mkpu ọṅụ, tisiekwa mkpu akwa ike gị onye ime nwa na-emetụbeghị, nʼihi na ụmụ nwanyị ahụ a hapụrụ naanị ya ga-adị ọtụtụ karịa ụmụ nke nwanyị nwere dị.” Ugbu a, ụmụnna, anyị, dị ka Aịzik si dị, bụ ụmụ nke nkwa.

TAM1897 Q1 28.10Ònye ka anyị bụ? — “Ọ bụrụ na unu bụ ndị nke Kraịst, mgbe ahụ unu bụkwa mkpụrụ Ebraham, ndị nketa dị ka nkwa ahụ si dị.” Aịzik bụ nwa Ebraham — nwa nkwa ahụ. Mgbe anyị ghọrọ mkpụrụ Ebraham site n’okwukwe na Kraịst, a napụtara anyị n’ịbụ ohu mmehie — site na Ijipt ime mmụọ — anyị dị ka Aịzik si dị; ọ nweghịkwa mgbe ọ nọ na Ijipt.

TAM1897 Q1 28.11Ya mere, ị na-ahụ na ịrụ ọrụ ohu n’aka ndị Ijipt na nnwere onwe Ndị Kraịst dị n’ezinụlọ Ebraham. A mụrụ Ishmel n’ime anụ ahụ, ọ na-anọchite anya ịrụ ọrụ ohu n’aka ndị Ijipt. A mụrụ Aịzik n’ime Mmụọ, ọ na-anọchite anya ụmụ Chineke site n’okwukwe Jisọs.

TAM1897 Q1 28.12A mụrụ Josef, n’oge ọ bụ nwata o pụọ hụ ụmụnna ya, ndị Ishmel bịara zụta Josef wee buru ya Ijipt ree ya ebe ahụ. Mgbe e mesịrị, ezinụlọ Jekọb gbadara Ijipt, n’ikpeazụ a napụtara ha n’ịbụ ohu Ijipt. Nke a zuru oke iji mee ka ị hụ ụzọ ha niile, site na oku e nyere Ebraham ruo mgbe ha rutere n’ókèala nke a kwere nkwa. Ị na-ahụ na e nwere Ijipt nke mmụọ yana nke anụ ahụ; na mgbe e wepụrụ ndị mmadụ n’ahụ n’Ijipt, e nwere Ijipt miri emi nke a ga-anapụta ha na ya ma ọ bụrụ na ha ga-abụ ụmụ Chineke.

TAM1897 Q1 28.13Ugbu a, m gụrụ ahịrịokwu m kwuru banyere ya n’abalị ụnyaahụ. Ọ dị na Great Controversy, Vol. 4, peeji nke 457, nke mbipụta a buru ibu:—

TAM1897 Q1 28.14Akụkọ ihe mere eme nke Izrel oge ochie bụ ihe atụ doro anya nke ahụmahụ gara aga nke ndị Adventist. Chineke duziri ndị ya n’ọrụ Advent, dịka o si duzie ụmụ Izrel si Ijipt pụta. Na Nkụda Mmụọ Ukwu ahụ, a nwalere okwukwe ha dịka nke ndị Hibru nọ n’Osimiri Uhie.

TAM1897 Q1 28.15Mgbe ahụ, na Nkụda Mmụọ Ukwu nke ndị Advent, kedụ ebe ha nọ n’akụkọ ihe mere eme nke Izrel?

TAM1897 Q1 28.16(Olu) Na Osimiri Uhie.

TAM1897 Q1 28.17Chineke chọrọ ka Izrel n’oge ahụ, dịka anyị gụrụ n’abalị gara aga, gawa ozugbo n’ime ala o kwere Ebraham—n’ebe obibi nsọ ya, ebe o mere maka onwe ya ka ọ bi; n’ihe nketa ya; n’ebe nsọ nke aka ya guzobere. Ọ bụ naanị njem ụbọchị iri na otu site na Ijipt ruo n’ala ahụ. Ma ọ were ha afọ iri anọ. Ma naanị anọ n’ime ndị malitere njem ahụ ka ruru ebe ahụ.

TAM1897 Q1 28.18(Olu) Anọ, ma ọ bụ abụọ?

TAM1897 Q1 29.1Anọ. Ị maghị na e nwere anọ? E nwere Kaleb na Joshua, na ndị nchụàjà abụọ, ụmụ Erọn—Elieza na Itama. N’ezie, a na-akpọkarị ha abụọ—Kaleb na Joshua—ma ndị nchụàjà abụọ ahụ gara n’ime ya kwa.

TAM1897 Q1 29.2(Olu) O nwere ike ịbụ na ha erughị afọ iri abụọ.

TAM1897 Q1 29.3Ee; ha dị afọ iri atọ; n’ihi na e tọrọ ha mmanụ maka ọrụ nchụàjà. Ya mere, n’oge Nkụda Mmụọ Ukwu ahụ, ndị Advent guzoro, dịka ọ dị, n’akụkụ Osimiri Uhie.

TAM1897 Q1 29.4Ọ bụrụ na ha ka tụkwasịrị obi n’aka na-eduga nke nọnyere ha n’ahụmahụ gara aga, ha gaara ahụ nzọpụta Chineke. Ọ bụrụ na ndị niile rụrụ ọrụ ọnụ na 1844 natara ozi nke mmụọ ozi nke atọ, ma kwupụta ya n’ike Mmụọ Nsọ, Onyenwe anyị ga-arụ ọrụ ebube na mbọ ha. Oke ìhè gaara awụsa n’ụwa. Ọtụtụ afọ gara aga, a gaara adọ ndị bi n’ụwa aka ná ntị, a gaara arụcha ọrụ ikpeazụ ahụ, Kraịst gaara abịakwa ịgbapụta ndị ya.

TAM1897 Q1 29.5Mgbe?

TAM1897 Q1 29.6(Olu) Afọ gara aga.

TAM1897 Q1 29.7Kedu ebe ndị ahụ nọ kemgbe Nkụda Mmụọ Ukwu ahụ?

TAM1897 Q1 29.8(Olu) N’ọzara.

TAM1897 Q1 29.9Dị ka Izrel si dị n’oge gara aga. Ma gịnị mere e ji debe Izrel nke oge gara aga n’ọzara?—N’ihi enweghị okwukwe. Ha hụghị ihe Onyenwe anyị nwere maka ha. Ma ihe kpatara ha ji ahụghị ya bụ na ha ekweghị Chineke. Ọ bụrụ na ha kwere Chineke, ha gaara ahụ ihe ha hụghị. Nke a bụ nsogbu ndị a nọ ebe a. Anyị ekweghị ihe e kwuru nye Izrel n’oge gara aga. E kwuru ha nye anyị dịka e kwuru ha nye ha. Oziọma ahụ kpọmkwem ka e kụziri anyị dịka e kụziri ha.

TAM1897 Q1 29.10Ya mere, ebe ọ bụ na nkwa nke ịba nʼizuike ya ka ghere oghe, ka anyị kpachapụ anya hụ na o nweghị onye ọbụla a ga-ahụta dịka onye etozughị ya. Nʼihi na-eziela anyị oziọma ahụ, dị ka ezikwara ha: ma oziọma ahụ ha nụrụ abaraghị ha uru nʼihi na ha ejighị okwukwe nara ya. Ma anyị bụ ndị kweere na-abanye nʼebe izuike ahụ.

TAM1897 Q1 29.11Ya mere, ihe kpatara ha ji enweghị ike ịbanye n’ala ahụ bụ kpọmkwem ihe na-egbochi anyị ịbanye n’ala ahụ. Ma, dịka m kwuru n’abalị gara aga, anyị enweghị ikike ịnọ ebe a n’ụzọ ọ bụla, n’ihi na anyị ekwesịghị ịnọ n’ụwa. Dị ka Izrel enweghị ikike ịnọ n’ọzara ruo afọ iri anọ, otu ahụ ka anyị enweghịzi ikike ịnọ ebe a n’ọzara a. Nụ:—

TAM1897 Q1 29.12Ọ bụghị uche Chineke ka Izrel wee gbagharịa afọ iri anọ n’ọzara; ọ chọrọ iduga ha ozugbo n’ala Kenan, ma guzobe ha ebe ahụ ka ha bụrụ ndị nsọ na ndị obi ụtọ. Ma “ha enweghị ike ịbanye n’ihi enweghị okwukwe.” N’ihi ịlaghachi azụ ha na ịhapụ okwukwe, ha dara n’ọzara, a kpọrọ ndị ọzọ ka ha banye n’ala nkwa ahụ. N’otu aka ahụ, ọ bụghị uche Chineke ka ọbịbịa Kraịst were ogologo oge, na ka ndị ya nọ ọtụtụ afọ n’ụwa a jupụtara n’ime mmehie na mwute. Ma enweghị okwukwe kewapụrụ ha na Chineke. Ka ha jụrụ ime ọrụ ọ tụrụ ha, a kpọrọ ndị ọzọ ka ha kwupụta ozi ahụ. N’amara Chineke nye ụwa, Jisọs na-egbu oge ọbịbịa ya, ka ndị mmehie nwee ohere ịnụ ntaramahụhụ ahụ, ma chọta n’ime ya ebe nchebe tupu iwe Chineke agbapụta.

TAM1897 Q1 29.13Ọ bụghị uche Chineke ka ọbịbịa Kraịst were ogologo oge otú a, ka ndị ya nọ ọtụtụ afọ n’ụwa a jupụtara n’ime mmehie na mwute. Ah, anyị bụ ndị na-ebu ọrụ maka nke ahụ. Ọ̀ bụghị otú ahụ? Ebee ka ọrụ ahụ dị? Gịnị bụ ihe anyị mere nke anyị ji bụrụ ndị ikpe mara?—Enweghị okwukwe. Ma gịnị ka dị n’obi ụmụ Izrel kpatara enweghị ha okwukwe?—Ijipt, Ijipt, Ijipt. Gịnịkwa ka dị n’obi ndị a kpatara enweghị okwukwe a na ịla azụ a n’ebe Chineke nọ?—Ijipt, n’eziokwu dịka Ijipt si mee n’ebe ahụ. N’ihe gbasara mmụọ, Ijipt bụ ụwa, ikpere arụsị, ọchịchịrị, nke bụkwa enweghị okwukwe. Okwu “enweghị okwukwe” na-akọwa ya niile. Ị maara na okwu “Ijipt” n’onwe ya bụ akara ngosi ọchịchịrị.

TAM1897 Q1 29.14Lelee ọzọ na nkebi a:

TAM1897 Q1 29.15Ọ bụrụ na ndị niile rụrụ ọrụ ọnụ n’afọ 1844 natara ozi nke mmụọ ozi nke atọ ma kwupụta ya n’ike Mmụọ Nsọ, Onyenwe anyị gaara arụ ọrụ nnukwu ike na mbọ ha.

TAM1897 Q1 29.16Dịka Onyenwe anyị siri rụọ ọrụ ike na mbọ ha na mmalite ọrụ ahụ, gịnị kpatara enweghị ahụ?—Enweghị Mmụọ Nsọ. Naanị ihe na-adịghị bụ ike Mmụọ Nsọ. Ọ bụ ya na-enye anyị ike, na-eme ihe ịtụnanya. Ọ bụ Mmụọ Nsọ; ma ọ bụrụ na e nabatara ya, “oke ìhè gaara awụsa n’ụwa.”

TAM1897 Q1 29.17Nke a ka e kwuru na Akwụkwọ Mkpughe, isi nke iri na asatọ; “ahụrụ m mmụọ ozi ọzọ ka o si nʼeluigwe na-arịdata. E nyere ya ikike dị ukwuu, ebube ya mekwara ka ihe jupụta nʼụwa.” Nke ahụ bụ kpọmkwem ihe a na-egosi ebe a. Gịnị na-egbochi oke ìhè ahụ? Ọ̀ bụ na oke ìhè ahụ na-echere ka ọ chapụta n’ụwa kemgbe oge ahụ?—Ee. Gịnị ka egbochiela ya kemgbe 1844?—Enweghị okwukwe. Gịnị ka jidere ya kemgbe ahụ?—Enweghị okwukwe. Ọ̀ bụghị oge, ya mere, ka anyị nweta nnwere onwe site n’ịbụ ohu Ijipt? Chee ya echiche! A gaara ekwupụta ozi ahụ n’ike Mmụọ Nsọ; Onyenwe anyị gaara arụ ọrụ ike na mbọ ha; a gaara awụsa ìhè dị ukwuu n’ụwa; ọtụtụ afọ gara aga, ndị bi n’ụwa ga-enwetala ịdọ aka ná ntị, a gaara emecha ọrụ mmechi, ma Kraịst gaara abịa ịgbapụta ndị ya! Ya mere, ka anyị ghara igbu oge ọzọ! Gịnị mere anyị agaghị enweta nnwere onwe si Ijipt, na site n’ihe niile okwu ahụ pụtara—Ijipt ime mmụọ? Ka a nye Mmụọ Nsọ ka ọ weta nnukwu ike ahụ rụọ ọrụ maka ndị mmehie; ka oke ìhè ahụ wee mee ka ụwa pụta ìhè; ka a dọọ ụwa aka ná ntị; ka Kraịst bịa; ka e zọpụta anyị n’ụwa a jupụtara n’ime mmehie na mwute.

TAM1897 Q1 30.1Ugbu a unu ahụla ọnọdụ ahụ ruo ugbu a. Ọchịchịrị na ohu nke Ijipt adịrịla anyị n’ahụ n’afọ ndị a niile, dịka o siri dịkwa n’Izrel mgbe ha gafere Osimiri Uhie, na mgbe ha nọ n’ọzara. Chineke enyekwara nkwa inye ndị a nri si n’eluigwe—achịcha ọ ga-anabata, achịcha ọ ga-enye ha nke ga-eweta ọnọdụ ka ọ gọzie ha na ngọzi ime mmụọ niile. Ma ebe a ọtụtụ ka na-asị, “O, achịcha a na-enweghị isi na-asọ mkpụrụ obi anyị oyi.” Ka anyị laghachite Ijipt ebe anyị nwere ike inweta yabasị, akwụkwọ nri na galik. Ọ bụrụ na nke ahụ bụ mmezi ahụike, achọghị m ya. Ebee ka anyị nọ? Anyị ga-ekwe ka Onyenwe anyị nye anyị nri? Anyị ga-anabata nri Chineke depụtaara anyị? Ma ọ bụ anyị ga-achọ yabasị, akwụkwọ nri na galik, na ite anụ nke Ijipt? Nke ahụ bụ ajụjụ.

TAM1897 Q1 30.2Ị kwetara ugbu a na nke ahụ bụ ọnọdụ ahụ, na ịbụ ohu Ijipt bụ ihe kpatara ihe niile a, na enweghị okwukwe bụ ihe kpatara ịbụ ohu Ijipt. Ị kwetara na ọ dịghịzi anyị mkpa, dịka ọ dịghị ndị ọzọ mkpa, ichere ogologo oge ka a napụta anyị n’ịbụ ohu Ijipt. Ugbu a, anyị ga-amụ ntakịrị oge otú nnwere onwe ahụ ga-esi bụrụ; isi ya dị n’okwu ndị a: “Lee ha, ndị na-edebe iwu Chineke na okwukwe nke Jisọs” (ntụgharị okwu n’okwu nke KJV).

TAM1897 Q1 30.3Ka anyị tụgharịa na iwu Chineke, lee ha ntakịrị anya na isi nke iri abụọ nke Akwụkwọ Exọdus. Ọ bụrụ na a chọrọ ihe akaebe ọzọ na-egosi na anyị ka nọ n’okpuru mmetụta ohu Ijipt, n’ezie ihe a bụ isi ihe na-eme ka ihe akaebe ahụ sie ike. Ruo n’oge na-adịbeghị anya, gị na m ahụghị otu mbipụta nke iwu iri ahụ, nke ndị Adventist nke Ụbọchị nke Asaa bipụtara, nke nwere iwu iri niile. Ahụtụbeghị m ụdị mbipụta ahụ ruo nso nso a. Ma n’agbanyeghị nke ahụ, anyị ekwuola maka ịgbaso iwu ndị ahụ; anyị kụziiri ndị ọzọ gbasara iwu ndị ahụ; anyị gosiri otú Rom si gbanwee iwu ndị ahụ, hapụ nke anọ ma kewaa nke iri, mgbe niile anyị onwe anyị, site na mbipụta anyị nke iwu ndị ahụ ma ọ bụ nke anyị zụtara ka onye ọzọ bipụtara, hapụrụla akụkụ nke iwu ndị ahụ onwe anyị.

TAM1897 Q1 30.4Chineke kwupụtara iwu Ya site n’eluigwe. Ò kwuru ihe karịrị nke metụtara iwu ndị ahụ? Ò kwuru oke okwu? Ò kwuru ihe karịrị nke dị mkpa? Mba; n’ihi na ọ zuru oke, ọ dịghịkwa ihe ọ ga-agbakwunye mgbe ọ kwụsịrị ikwu. Ya mere, ebe ọ dịghị ihe a ga-agbakwunye mgbe ọ kwụsịrị ikwu, ọ̀ malitere tupu oge eruo? Ebe ọ dịghị ihe a ga-agbakwunye mgbe ọ kwụsịrị ikwu, ọ̀ dị ihe ọ bụla tupu oge ọ malitere ikwu okwu kpọmkwem na anyị maka ọdịmma anyị? N’ụzọ ọzọ, ọ̀ kwuru otu okwu karịrị akarị ma ọ bụ otu okwu pere mpe?—Mba! mba! mba!

TAM1897 Q1 30.5Ka anyị lee ihe ọ kwuru. Nke a ka ọ dị: “Chineke kwuru okwu ndị a niile sị: ... Ị gaghị enwe chi ọzọ tinyere m.” Ọ̀ bụ ebe ahụ ka ọ malitere? Ọ̀ bụ okwu ndị a ka o ji malite ikwu okwu? “Ị gaghị enwe chi ọzọ tinyere m.”—Mba. Ị malitere ebe ahụ? Ị maara na ị mere ya. Ọfọn, ma ọ bụrụ na Chineke amalitaghị ebe ahụ, ma gị na m malitere ebe ahụ, ò bụghị na anyị hapụrụ ihe ọ kwuru nke dịkwa mkpa maka ọdịmma anyị? Ebee ka ọ malitere? Gụọ ya. “Chineke kwuru okwu ndị a niile sị: Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu. Ị gaghị enwe chi ọzọ tinyere m.”

TAM1897 Q1 30.6Ị na-ahụ na anyị hapụrụ ihe kpọmkwem na-egosi nnwere onwe site na ohu Ijipt? Gịnị mere anyị ji hapụ ya? Ọ bụ n’ihi na anyị chere na a naghị ewepụ anyị na Ijipt—nke ahụ bụ eziokwu. Anyị chere na e nweghị mgbe e wepụtara anyị n’ala Ijipt—nke ahụ bụ eziokwu n’ihi enweghị okwukwe anyị. Anyị chere, “o nwebeghị oge anyị ji bụrụ ohu onye ọbụla.” Ma anyị nọ. Anyị nọ n’okpuru ohu onwe anyị, n’okpuru ike mmehie—n’Ijipt ime mmụọ. Ma n’abalị a, e nwere nnwere onwe si n’okpuru ohu Ijipt, Chineke na-akpọ gị na m ka anyị nabata nnwere onwe a. Ma ọ na-agwa gị na m n’abalị a, n’olu na-ada ụda dịka o si daa site na Saịnaị, nke nwere nzọpụta Jisọs Kraịst n’ime ya, sị, “Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu.” Ị ga-apụta? Ị ga-ekweta na ọ wepụtara gị n’ala Ijipt? si n’ụlọ ohu? Ọ bụrụ na ọ bụghị, gịnị mere?

TAM1897 Q1 30.7Ndị iro anyị na-atụ anyị ya n’ihu,—O, iwu ndị ahụ abụghị maka m. Ọ dịghị mgbe e si na Ijipt kpọpụta m. Ndị iro nke iwu Chineke, ndị iro nke nzọpụta Chineke, na-atụgharị nke ahụ n’ihu gị. Ha ekwuola ya nye m—n’ebe anyị niile nọ—na iwu ahụ adịghị metụta onye ọ bụla ma e wezụga Ndị Juu, n’ihi na ọ dịghị onye e wepụtara n’ọrụ ohu Ijipt ma e wezụga Ndị Juu. Ha na-ekwu, “O, ị gaghị akụzi m nke ahụ, e wepụghị m na Ijipt.” Nke ahụ bụ eziokwu, n’ezie; ma nke ahụ abụghị otuto ha. Gị na m ga-anọgide kwụ ọtọ dịka ndị e zọpụtara n’aka ohu Ijipt, ma zaa nke ahụ sị, “Daalụ Onyenwe anyị, e wepụtara m na Ijipt; ma, nwanne m dara ogbenye, onye mwute, ma ọ bụrụ na a naghị ewepụ gị na Ijipt, ị ga-ala n’iyi n’ime nrụrụ aka Ijipt.”

TAM1897 Q1 30.8N’ezie, ọ dịghị onye nwere ike ịgbaso iwu ahụ mgbe ọ nọ na Ijipt. Ha enweghị ike ime ya. Chineke wepụrụ ha na Ijipt ka ha wee nwee ike ịgbaso iwu ahụ. Ịnọ na Ijipt pụtara ịnọ n’ime mmehie, ọ dịghịkwa mmadụ nwere ike ịgbaso iwu Chineke n’ime mmehie; n’ihi na mmehie n’onwe ya bụ imebi iwu. N’ezie, ị gaghị enwe ike ịgbaso iwu ndị ahụ mgbe ị nọ na Ijipt. Ị nweghị ike; m enweghị ike. Ma ka Onyenwe anyị zọpụta anyị, mgbe ahụ ka anyị ga-esi na-edebe iwu, ọ bụghị tupu nke ahụ. Onyenwe anyị maara nke ahụ nke ọma; ya mere, mgbe ọ chọrọ ka Fero kwe ka ụmụ Izrel pụọ, o kwuru, “Hapụ ndị m, ka ha gaa fee m ofufe.” N’ezie, ha enweghị ike ijere Chineke ozi n’Ijipt. Ọ chọrọ ka a zọpụta ha, ọ bụghị naanị n’ahụ, kamakwa n’ime mmụọ. Mgbe ahụ, mgbe ọ ga-enye ha iwu ya ka ha debe, ihe mbụ ọ gwara ha bụ, “Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu.” O kwuru nke a ka ha wee debe iwu ahụ.

TAM1897 Q1 31.1Kedu ụdị iwu a n’ezie?—Iwu mmụọ. “Anyị matara na iwu bụ ihe nke mmụọ.” Ya mere, olee Ijipt a na-ekwu maka ya n’amaokwu mbụ nke iwu ahụ?—Ọ bụ Ijipt nke mmụọ. “iwu bụ ihe nke mmụọ.” Ijipt ahụ, ya mere, a kpọrọ aha na iwu ahụ bụ Ijipt nke mmụọ, ọ pụtara maka gị na m nnwere onwe site na Ijipt nke mmụọ, nke bụ nnwere onwe site na ohu mmehie.

TAM1897 Q1 31.2S. H. Lane.—Ị chere na ha pụọla n’Ijipt n’ime mmụọ ruo oge ụfọdụ?

TAM1897 Q1 31.3Ọ siri ike ikwu. N’ezie, Mosis anọghị n’Ijipt n’ime mmụọ mgbe ọ bụla; otú ahụ ka ọ dịkwa Kaleb na Joshua.

TAM1897 Q1 31.4E. J. Waggoner.—Ndị okenye iri asaa hụrụ Chineke.

TAM1897 Q1 31.5Ee; ha hụrụ Chineke. Ọ siri ike ikwu, agbanyeghị, gbasara ndị ahụ ịpụ na Ijipt. Mosis anọghị n’Ijipt n’ime mmụọ mgbe ọ bụla. Ọ bụ ezie na ọ nọ n’ahụ n’Ijipt, n’ime mmụọ ọ pụọla na ya. Kaleb na Joshua anọghị n’Ijipt n’ime mmụọ mgbe ọ bụla. Echere m na mgbe ọgbakọ ahụ dum bụrụ abụ mmeri n’Osimiri Uhie, ha apụọla n’Ijipt n’ime mmụọ, ma a sị na ha jidesiri nke ahụ ike. Dị ka Onyenwe anyị siri kwuo, “Ọ bụrụ na ndị m nụrụ olu m ma debe iwu m, agaara m eme ka ndị iro ha daa n’okpuru ha ngwa ngwa.” Ma mgbe e nwara okwukwe ha, n’nzọụkwụ mbụ ha were, mgbe ha nọ na Mara, ebe mmiri dị ilu dị, ha tụfuru okwukwe ha, ma chọọ ka ha laghachi Ijipt ọzọ. Mgbe anyị gabigara ahụmahụ dị ilu, ànyị ga-ewere ya dị ka ihe àmà na Onyenwe anyị ahapụla anyị?—Mba; kelee Onyenwe anyị n’ihi na ahụmahụ ahụ dị ilu bụ maka ọdịmma anyị, Chineke nwekwara ike ime ka ihe dị ilu bụrụ ihe dị ụtọ.

TAM1897 Q1 31.6(Olu) Biko, Nwanne Jones, mana lee amaokwu iri abụọ na asaa nke isi iri na otu nke Akwụkwọ Ndị Hibru—nke na-egosi na Mosis tụgharịrị azụ pụọ na Ijipt n’ebe ahụ n’Ijipt.

TAM1897 Q1 31.7N’ezie. Ya mere, ọ bụ ezie na anụ ahụ ya nọ Ijipt, n’ime mmụọ ọ pụọla na Ijipt.

TAM1897 Q1 31.8E. J. Waggoner.—ndị ahụ Onyenwe anyị gbapụtara ga-alọtakwa. Ha ga-eji abụ bata na Zayọn.

TAM1897 Q1 31.9Ee: ma ọ bụrụ na ha gara n’ihu na-abụ abụ Mosis, na okwukwe ha ji abụ ya n’oge ahụ, ha gaara aga n’ihu na-abụ abụ ruo n’ala ahụ. Nke ahụ bụ ihe Chineke chọrọ ka anyị cheta. Ọ chọrọ ka anyị tinye obi anyị n’ala ọma ahụ; mgbe ahụ, obi anyị nọ ebe ahụ, agụụ ndụ anyị ga-adịkwa ebe ahụ. Mgbe ahụ, Chineke nwere ike imejupụta ndụ anyị ngwa ngwa n’ọṅụ nke ala ahụ a gọziri agọzi. Nke ahụ bụ, Chineke nọnyere anyị.

TAM1897 Q1 31.10Ị ma nke ọma na ọbụna ugbu a, kama ka obi dị n’ala ahụ, ọ nọ ebe a n’ala a. N’anya ụfọdụ n’ime ndị anyị, ịrịọ mmadụ ka ọ pụọ na mba a yiri ịrara mba nye. Ịrịọ mmadụ ka ọ pụọ na mba a, gaa n’ala ahụ, ma hapụ ọrụ gọọmenti na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke mba a, ha na-ahụ ya dịka ihe a na-eme ha n’ike. Ndị ahụ nọ na Ijipt, ma Chineke kpọrọ ha pụọ na Ijipt, ka ha tinye obi ha n’ala ka mma, tinye ịhụnanya ha niile ebe ahụ, ma rụọ ọrụ maka ala ahụ site n’ike niile ha nwere; ka osimiri ọṅụ na ebube si n’ala ahụ wee gbaa n’obi ha; ka ụwa niile na mbara igwe niile wee mara na Chineke bụ ezi Chineke ha. Mgbe nke ahụ mechara, ọ gaghị ewere ogologo oge ka a rụchaa ọrụ ahụ, ka Onyenwe anyị bịa.

TAM1897 Q1 31.11Mgbe ụmụ Izrel nọ n’Osimiri Uhie, ike Chineke gosipụtara ebe ahụ wee mee ka mba niile tụọ egwu; n’ihi na mgbe ndị nledo gara n’ala ahụ, Rehab kwuru sị: “Egwu na ụjọ unu dị n’ala niile, n’ihi na anyị nụrụ ihe Chineke mere unu, obi ndị mmadụ agbazela.” Nke ahụ bụ eziokwu. Echiche ọzọ gbasara Ijipt nke mmụọ: E dere banyere Jisọs, “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.” Gịnị mere e ji dee nke a banyere Jisọs? Gịnị mere Jisọs ji gara Ijipt? Gịnị mere e ji were ya gaa Ijipt? Ọ nwere ike ịzere igbu ụmụaka ndị e gburu na Betlehem site n’ịga obere anya site n’ebe ahụ, ọ gaghịkwa achọ ịga ruo Ijipt. Ọ bụghị ụmụaka niile nọ na Palestine ka e gbuuru mgbe iwu Herọd pụtara. Ọ bụ naanị ụmụaka nọ na Betlehem, n’ókèala ya na gburugburu ya ka e gburu. Betlehem dị naanị maịl isii site na Jerusalem, ma a naghị egbu ụmụaka nọ Jerusalem; ya mere Onyenwe anyị nwere ike ịzọpụta onwe ya ma e were ya maịl iri ma ọ bụ iri na abụọ pụọ.

TAM1897 Q1 31.12Gịnị mere e ji were ya gaa Ijipt?—Ka e wee mezuo ihe e dere, “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.” Ọ bụ anyị; gị na m. Ọ bụ anyị; dịka Chineke zutere ndị ya nọ Ijipt wee duzie ha pụta, otu a ka Onye Nzọpụta anyị bịarutere ebe anyị nọ, bụrụkwa dịka anyị, a kpọrọkwa ya si Ijipt pụta, na-egosi na onye ọ bụla ga-adị ka ọ dị, ga-apụtakwa si Ijipt. Ọ bụ Nwa Chineke, a kpọrọ ya si Ijipt pụta, nke na-egosi na ndị niile ga-abụ ụmụ Chineke ga-apụtakwa si Ijipt; n’ihi na e dere maka ha niile dịka maka ya, “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.” Ị bụ nwa Chineke? “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.”

TAM1897 Q1 31.13N’oge na-adịbeghị anya, anyị hụrụ na a ga-ewepụ anyị n’Ijipt ka anyị wee debe iwu Chineke. Ugbu a anyị hụrụ na iji soro Jisọs, a ga-akpọ anyị pụọ na Ijipt. Ịgbaso iwu Chineke chọrọ ka e wepụ anyị na Ijipt; okwukwe na Jisọs na-arịọkwa ka e wepụ anyị na Ijipt. Ma ihe abụọ a gosipụtara na Mkpughe 14:12: “Lee ha, ndị na-edebe iwu Chineke, na okwukwe nke Jisọs” (ntụgharị okwu n’okwu nke KJV).

TAM1897 Q1 32.1Ya mere, ị na-ahụ na site na mmalite ruo na njedebe e nwere Ijipt nke mmụọ; na atụmatụ niile nke nzọpụta bụ naanị nnwere onwe site na ohu Ijipt site n’ike Chineke; ọ bụ ịkpọpụta mmadụ si Ijipt n’ime nnwere onwe ebube nke ụmụ Chineke. Ọ̀ ga-abụ na anyị ga-apụ na Ijipt, ka anyị wee jeere Onyenwe anyị ozi n’ezie? Ọ̀ ga-abụ na anyị ga-eme ya ka anyị wee n’ezie debe iwu Chineke na okwukwe Jisọs? Gịnị ka anyị ga-eme? Anyị ga-apụ na Nzukọ a ka anyị nọ na Ijipt? Anyị ga-anọgide na Nzukọ a ma nọgide na Ijipt? Ọ̀ anyị agaghị enweta nnwere onwe zuru oke pụọ na Ijipt na ihe niile okwu ahụ pụtara?

TAM1897 Q1 32.2Nnapụta bụ n’efu maka anyị, a nyere ya anyị. Ya mere, ka obi ọ bụla meghee, ka mkpụrụobi ọ bụla tụgharịa n’ebe Chineke nọ, ma chọọ Ya site n’ịkwupụta mmehie, ka e wee zọpụta anyị n’ọchịchịrị; ka anyị wee, tupu Nzukọ a mechie, banye n’ìhè ebube na nnwere onwe nke ụmụ Chineke; n’ihi na, “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.” Nke ahụ ka ọ na-echere. Anyị ga-eme ka ọ na-echere? Mgbe nke ahụ bịarutere, okwu a ga-emezu; a ga-ekwupụta ozi nke mmụọ ozi nke atọ n’ike Mmụọ Nsọ; Onyenwe anyị ga-arụ ọrụ ike na mbọ anyị; a ga-awụsa ìhè n’ụwa; n’oge na-adịghị anya, a ga-adọ aka ná ntị ndị bi n’ụwa; a ga-emecha ọrụ mmechi; Kraịst ga-abịa iwepụta ndị ya. Ee, echere m na anyị dị nso n’oge Chineke ga-azọpụta anyị karịa ka anyị tụrụ n’echiche. Nzọpụta Chineke dị nnọọ nso anyị! Anyị ga-abanye n’ala ahụ? Izrel dara n’ihi na ha ekweghị. Ha ahụghị ihe ebube dị n’ime nkwa Ya. Nkwa ndị ahụ bụ ugbu a maka anyị. Ha ga-adị eziokwu nye gị na m dịka ha siri dị nye ya mgbe o nyere ndị Izrel nkwa ndị ahụ, ọ bụ ezie na nkwa ndị ahụ abụghị ihe dị adị nye ha.

TAM1897 Q1 32.3Ị ma na e dere:—

TAM1897 Q1 32.4Ahụrụ m ihe dịka oke osimiri enyo a gwakọtara ya na ọkụ, na ndị ahụ nweterala mmeri nʼebe anụ ọhịa ahụ na oyiyi ya, na ọnụọgụgụ aha ya. Ha guzo nʼakụkụ oke osimiri enyo ahụ, jidekwa ụbọ akwara nke Chineke nʼaka ha. Ha na-abụ abụ Mosis ohu Chineke.

TAM1897 Q1 32.5Ee, mana abụ Mosis, ohu Chineke, bụ abụ nnwere onwe pụọ n’ịbụ ohu n’Ijipt; na ndị meriri anụ ọhịa ahụ na aha ya na oyiyi ya na ọnụọgụ aha ya,—site na gịnị ka e wepụrụ ha?—A tọhapụrụ ha n’ịbụ ohu n’Ijipt, dịka a tọhapụrụ Mosis n’ezie. Ha na-abụ abụ Mosis, n’ihi na a tọhapụkwara ha n’ịbụ ohu n’Ijipt. Baịbụl juputara na ya. N’ihe ime mmụọ, anyị nọwo na Ijipt, ma, Chineke, ka O zọpụta anyị pụọ na ya. Mgbe ahụ ka anyị ga-abụ abụ a nye Onyenwe anyị:—

TAM1897 Q1 32.6Aga m abụku Onyenwe anyị abụ, n’ihi na o meriela mmeri dị ebube: ịnyịnya na onye na-agba ya ka ọ tụnyela n’osimiri. Onyenwe anyị bụ ike m na abụ m, ọ ghọọkwala nzọpụta m: ọ bụ Chineke m, aga m akwadeberekwa ya ebe obibi.

TAM1897 Q1 32.7Ị ga-eme ya? Ị ga-eme ya? M ga-ebi nʼime ha. Jegharịakwa nʼime ha. M ga-abụkwa Chineke ha, ma ha onwe ha ga-abụkwa ndị nke m.

TAM1897 Q1 32.8Ya mere, “Sinụ nʼetiti ha pụta. Nọpụkwanụ iche nʼebe ha nọ. Otu a ka Onyenwe anyị kwuru. Unu emetụkwala ihe ọbụla rụrụ arụ aka. Mụ onwe m ga-akpọbatakwa unu.” Ma, “Aga m abụrụ unu Nna, unu onwe unu ga-abụkwara m ụmụ m ndị ikom na ndị inyom. Otu a ka Onyenwe anyị, Onye pụrụ ime ihe niile kwuru.”

TAM1897 Q1 32.9Ma, “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.”

TAM1897 Q1 32.10[Ọ bụ] Chineke nke nna m, aga m ebulikwa ya elu. Onye na-ebu agha ka Onyenwe anyị bụ. Nʼezie, aha ya bụ Onyenwe anyị. Ụgbọ agha Fero na usuu ndị agha ya, ka ọ tụnyere nʼosimiri ahụ. Ndịisi agha Fero, ndị ahọrọ ahọ, ka o mere ka Osimiri Uhie rie. Ogbu osimiri ahụ ekpuchiela ha. Nʼime mmiri ahụ dị omimi ka ha rịdaruru dịka nkume. Aka nri gị Onyenwe anyị, dị ike, dịkwa ebube. Aka nri gị, Onyenwe anyị na-etipịasị ndị iro. Nʼoke ike nke ịdị elu gị, Ị lụgbuola ndị niile na-ebili imegide gị. I zipụrụ iwe gị dị ọkụ, o repịara ha dịka igbugbo ọka. I sitere na nkuume nke oghere imi gị, mee ka mmiri osimiri guzoro ọtọ. Mmiri ahụ na-erugharị erugharị guzoro nʼotu ebe dịka mgbidi; ogbu mmiri kpụkọtara rahụ nʼala ala nsọtụ nke osimiri. Onye iro nyara isi sị, ‘Aga m achụso ha, gafee ha. Aga m ekesa ihe a kwatara nʼagha. Nyejuo onwe m afọ site na ha. Aga m amịpụta mma agha m. Jiri aka m laa ha nʼiyi.’ Ma i kupụrụ ikuku si gị nʼimi pụta, osimiri riri ha, ha mikpuru nʼime osimiri ukwu ahụ dịka igwe. Onye dịka gị Onyenwe anyị, nʼetiti chi niile? Onye dịka gị? Onye dị ebube nʼịdị nsọ. Onye otuto ya na-eyi egwu. Onye na-arụ ọrụ dị ebube? I setịpụrụ aka nri gị, ala meghere ọnụ ya loo ndị iro gị niile. Site nʼebere gị, i dupụtara ndị ị zọpụtara.

TAM1897 Q1 32.11Nke ahụ ka ọ na-ekwu: “i dupụtara ndị ị zọpụtara.” Ò zọpụtara gị? Zọpụta site na gịnị?—Zọpụta site na mmehie. Ma mmehie bụ Ijipt nke mmụọ.

TAM1897 Q1 32.12Sitekwa nʼike gị dị ebube, i duru ha ruo nʼebe obibi gị dị nsọ. [Ka ọ mee.] Ụwa niile nụrụ ya, maa jijiji.

TAM1897 Q1 32.13Oge eruola ịkpọ abụ Mosis. Anyị ga-akpọ ya? Ma anyị agaghị akpọ ya n’Ijipt. Ị gaghị enwe ike ịkpọ ya ma ọ bụrụ na ị nọ n’Ijipt, n’ihi na ha enweghị ike ịkpọ ya ruo mgbe e wepụtara ha n’Ijipt.

TAM1897 Q1 32.14Ụwa niile nụrụ ya, maa jijiji. Ndị Filistia ka oke ihe mgbu bịakwasịrị. Ndị eze Edọm ga-anọ nʼọnọdụ obi ịlọ mmiri. Ndị ndu Moab niile ga-abụ ndị ọma jijiji ga-ejidekwa, ndị Kenan niile nʼọnọdụ ịtụ egwu ga-agbaze; oke egwu na oke ụjọ ejidela ha. Site nʼike nke aka gị, ha ga-anọ jụụ dịka nkume, tutu ruo mgbe ndị gị, Onyenwe anyị, gafechara, tutu ruo mgbe ndị gị, ndị ị zụtara nye onwe gị, gafechara. Gị onwe gị ga-akpọbata ha.

TAM1897 Q1 32.15Ònye ka ọ ga-eweta? Gịnị ka ị na-ekwu? Ònye ka Onyenwe anyị ga-eweta ka ọ bi n’ebe obibi ya? Gị? Ị si Ijipt pụta? “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.” Ị ga-akụ ha: “kụọ ha dịka mkpụrụ, nʼelu ugwu nke ihe nketa gị. Nʼebe ahụ, Onyenwe anyị, i mere ka ọ bụrụ ebe obibi gị.” Mgbe ahụ, anyị ga-ebi ebe ahụ na Onyenwe anyị, anyị ga-anọkwa mgbe niile na Onyenwe anyị.

TAM1897 Q1 33.1ebe nsọ ahụ, Onyenwe anyị, nke i ji aka gị tọọ ntọala ya. “Onyenwe anyị ga-abụ eze ruo mgbe niile ebighị ebi.” Mgbe ịnyịnya Fero, na ụgbọ agha ya, na ndị na-agba ịnyịnya, gbabanyere nʼosimiri, Onyenwe anyị mere ka mgbidi mmiri ahụ dagbuo ha. Ma ụmụ Izrel sitere nʼala mmiri kọrọ gafee. Nʼoge ahụ, Miriam onye amụma nwanyị, nwanne Erọn weere ịgba iti egwu nʼaka ya, duo ndị inyom ndị so ya, jiri ịgba egwu nke ha na-etekwa egwu. Miriam bụrụ abụ sị ha, “Bụkuonụ Onyenwe anyị abụ, nʼihi na ọ bụ onye e buliri elu nke ukwu. Ịnyịnya na ndị na-agba ha, ka ọ tụnyere nʼime osimiri.”

TAM1897 Q1 33.2“Si na Ijipt ka m kpọrọ unu,” ka Onyenwe anyị kwuru, ma si na Ijipt ka anyị si bịa. Ugbu a ọ na-ekwu, “Abụ m Chineke unu, unu bụkwa ndị m.” “Mụ onwe m bụ Onyenwe anyị Chineke unu, onye kpọpụtara unu site nʼIjipt, bụ ala nke ibu ohu.” Na, “Ọ bụkwa site nʼIjipt ka m kpọpụtara nwa m.” Nke a bụ ihe ọ pụtara taa mgbe ọ na-ekwu: Lee ha, lee ha “NDỊ A BỤ NDỊ na-edebe iwu Chineke na okwukwe Jisọs.”

TAM1897 Q1 33.3Ọgbakọ na-abụ abụ:—

TAM1897 Q1 33.4A zọpụtara! ole ka m hụrụ ikwupụta ya n’anya! Zọpụtara site n’ọbara Nwa Atụrụ; Zọpụtara site n’amara Ya na-enweghị ngwụcha, Nwa ya ka m bụ, ruo mgbe ebighị ebi.