Bokwei ya Israel. – N° 1 · Nsango ya Anzelu ya Misato

TAM1897 Q1 33.6Liteya epesamaki na mpokwa ya lomingo, mokolo ya 7 sanza ya misato, 1897 Ebimisami na Bulletin ya Conférence Générale, Trimestre ya yambo, 1897, Vol. 2, No. 1, nk. 33-40.

TAM1897 Q1 33.7Na liteya ya mpokwa eleka, nalobaki ete namonaki naino te, kino kala te, kopi ya Mibeko Zomi oyo ebimisami na Ba-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo, libanda ya Biblia, oyo ezali ndenge Nzambe moko alobaki yango. Nazali na esengo ete ntango ekoki oyo Ba-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo bakoki kozala na kopi ya mobeko ya Nzambe ndenge Nzambe moko apesaki yango. Nazali na esengo ete Ndeko Howe abimisi bakopi ya mobeko ya Nzambe, ndenge Nzambe moko apesaki yango. Mpe sikoyo, tósala lisusu te ete bafunda biso lokola bafundaka basusu, ete tolongolaka eteni ya mobeko ya Nzambe ntango tozali liboso ya bato.

TAM1897 Q1 33.8Bokoki komona polele ete moto oyo apesaki liboso kopi wana ya mobeko ya Nzambe oyo pene na bato nyonso basalelaka, azalaki Moezipito. Ekomami ete, “Ngai nazali Nkolo Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo.” Kasi alobaki na motema na ye ete, “Yango etali ngai te, mpe te moto moko oyo azali na bomoi na mikolo oyo; mpo biso tobimaka na Ezipito ata mokolo moko te.” Wana ezalaki kaka mpo na Bayuda. Yango wana, alongolaki yango mpe abimisaki eteni mosusu ya mobeko, mpe na lolenge wana alakisi mokili mobeko oyo bakataki, oyo Nkolo ye moko apesaki. Na lolenge wana, asalaki ete emonana lokola ete mokanda kaka moko oyo Nkolo alobelaki uta na likolo ebandaki kozanga koloba nani azalaki mokomi na yango, ata kozanga kolakisa ye, kasi ebandaki kaka na maloba ya polele te mpe ya pamba pamba “Okozala na banzambe mosusu te liboso na ngai.” Motuna ekoki mbala moko kotelema: Yo ozali nani mpenza? Nani azali koloba? Kasi, soki mibeko etalami ndenge epesamaki, Nzambe ayebisi nani azali koloba. “Ngai nazali Nkolo Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo.” Yango nde moto oyo azali koloba; okozala na banzambe mosusu te liboso na ngai, “oyo akoki kosikola yo na boombo ya Ezipito.”

TAM1897 Q1 33.9Likanisi mosusu ya ntina ezali awa: Ntango mobeko ekomami kozanga maloba ya ebandeli oyo Nkolo ye moko alobaki, lokola esalemaka mingi na bafiche mpe na bakarta, esengelaka kotia na ebandeli na yango maloba, “Mobeko ya Nzambe.” Yango emonisi ete bato bayebi ete esengeli kozala na elembo moko oyo ekomonisa nani azali na mobeko, mpe nani azali koloba mitindo oyo. Mpe, lokola bamonaki ete yango ezali na ntina, bato batiaki na ebandeli ya mobeko ya Nzambe elembo na bango moko ete ezali mobeko ya Nzambe.

TAM1897 Q1 33.10Kasi soki balingaki kaka konyata mobeko ndenge Nkolo apesaki yango, balingaki kozala na certificat ya Nkolo ye moko ete ezali mobeko ya Nzambe, mpe ete ezali ye moko nde azali koloba mitindo oyo. Alobi boye: “Ngai nazali Nkolo Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo. Okozala na banzambe mosusu te liboso na ngai,” mpe bongo na bongo. Mpe soki bato bakoki kozwa certificat ya Nkolo ye moko ete ezali mobeko na ye, na solo, ekozala lisusu na ntina te ya certificat ya moto moko boye ete ezali mobeko ya Nzambe.

TAM1897 Q1 33.11Mpe certificat ya Nkolo ete oyo ezali mobeko na ye ezali malamu koleka certificat ya moto moko to ya bato nyonso elongo? Mpe soki bato balongoli certificat ya Nkolo moko ete oyo ezali mobeko na ye, mpe batiye certificat na bango moko na esika na yango, ekoki kozala likambo ya polele koleka oyo ya bato komitia na esika ya Nzambe? O, tóbwaka mosala oyo ya lofundo mpe ya kozanga mayele; mpe tózwa mobeko mosantu ndenge Mokeli na yango mosantu alobaki mpe akomaki yango! “Ngai nazali Nkolo Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo.” Amen. Tika ezala bongo.

TAM1897 Q1 33.12Lokola ezali na kati na yango maloba nyonso oyo Nkolo alobaki, mobeko ya Nzambe elakisaka na mokili mobimba Mombikisi mpe Mokeli. Elakisaka bato nyonso ete ye oyo azali Mokeli ya mobeko wana, ye oyo abengaka moto mpo na kotosa yango, azali Mombikisi mpe Mokeli. Yango emonanaka polele na mobeko yango moko. Mpe soki balongoli eteni oyo emonisaka Mombikisi, ezali likambo ya kokamwa te ete balingi mpe bazali prêt kolongola eteni oyo emonisaka Mokeli ya moto. Satana alingaki ntango nyonso kolongola mobeko, mpe kobomba na miso ya bato ntina na yango. Abandaki na kolongola Mobikisi na kati na yango; mpe sikoyo asukisi na kolongola Mokeli. Kasi Nkolo alingi ete toyeba ete ezali ye nde abikisaki biso na Ezipito, mpo ete tókoka komona Mobikisi ná Mokeli bango mibale na kati ya mobeko oyo apesaki mpo na moto.

TAM1897 Q1 34.1Likambo mosusu. Ntango yo na ngai tokoki komona, mpe tomoni mpenza, ete Israel, ntango bakotaki na mboka, bakotaki ata moke te na mboka oyo Nkolo abombelaki bango, kasi bazangaki yango mobimba, tokoki komona ndenge ezalaki mawa mpo na Moise ya kokende kuna te. Sikawa, ntango emonanaka, ndenge emonanaka mpo na bato mosusu, ete Israel bakotaki na mabele oyo Nkolo abongisaki mpo na bango, mpe ete wana nde esika mpenza Nkolo alingaki komema bango, mpe na sima bamonaka ete Moise akufaki mpe amataki na likolo, balobaka ete na suka, Moise nde azwaki likambo ya malamu koleka; mpe ete ezalaki mawa monene te kobimisa ye na mabele mpe komema ye na likolo.

TAM1897 Q1 34.2Kasi ntango toyebi ete Nkolo alingaki komema ye na esika na ye ya bule, na esika oyo ye moko asalaki mpo na kofanda, na esika ya bule oyo maboko na ye etongaki; wana nde tokoki komona ndenge ezalaki mawa mpo na Moïse moko kokufa mpe komata na likolo kozanga kokota na mboka wana. Ntango amonaki ete lisumu na ye ezalaki na mwa ndambo na kopekisa bango kokota na mabele ya elaka ya mapamboli; ntango amonaki ete Israel ezangisaki oyo Nkolo abombelaki bango: ntango amonaki mabele ya nkembo, ndenge amonaki yango uta na nsɔngɛ ya Ngomba Nebo, mpe esengelaki amona na makanisi bambula ebele ya koyengayenga, ya bokwei na kondima, mpe ya mpasi, oyo likambo mpe bato ya Nzambe basengelaki koleka na kati na yango, mpe koyeba ete ye moko azali na mwa ndambo na ntina ya kobimisa nzela molai wana ya koyengayenga; ezali pɛtɛɛ komona ndenge nini ezalaki mawa monene mpo na ye ya kokɔta te na mboka wana kozanga kokufa ata moke—ata soki bamemaki ye na likoló longwa na lilita.

TAM1897 Q1 34.3Esika mosusu, soki moko esengelaki mpo na kondimisa likambo ete bana ya Yisraele babimaki na Ezipito te ntango nyonso oyo bazalaki na esobe, ezwami na buku ya Yosuwa. Bozali kokanisa eteni yango,—sima ya kokatisa ebale Yordani, nde bakatamaki nkoba,—ekomami, “Lelo nalongoli soni ya Ezipito likolo na bino.” Bato wana, omoni, oyo balongwaki na Ezipito, babimaki mpenza na Ezipito te kino bakatisaki Jordanie; zambi kino na ntango wana nde nsɔni ya Ezipito elongolamaki te. Na ntango wana nde bango nyonso bakomaki bato ya kobongwana. Ekolo wana mobimba bakatisaki Jordanie na kondima. Ezalaki ekolo oyo endimelaki Nzambe, mpe mongongo moko te ya kotɛmɛla to likanisi moko ya ntembe ezalaki,—na ntango wana nde babimaki na Ezipito. Na boye, omoni ete ezali polele mpenza ete Ezipito ya molimo ezali Ezipito ya solo ya Biblia.

TAM1897 Q1 34.4Sikawa, tótalela maloba ya lelo na butu. Ezali na buku ya Ba Nombri, mokapo 23, vɛrsɛ 9. Nakobanda kotánga na vɛrsɛ ya nsambo. Ezali Balaam ntango azalaki kosakola mpo na Balaki, mokonzi ya Moabu.

TAM1897 Q1 34.5Mpe abandaki lisapo na ye mpe alobaki, Balak mokonzi ya Moabu amemaki ngai uta na Arame, uta na bangomba ya este, kolobaka, Yaka, lákela Yakobo mabe, mpe yaka, tɛmɛla Yisraele. Nakolakela mabe ndenge nini ye oyo Nzambe alakeli mabe te? To nakotɛmɛla ndenge nini ye oyo Nkolo atɛmɛli te? Mpo longwa na nsɔngɛ ya mabanga namoni ye, mpe longwa na bangomba natali ye: TALA, EKOLO EKOVANDA YANGO MOKO, MPE EKOTANGAMA TE NA KATI YA BIKOLO.

TAM1897 Q1 34.6Maloba oyo ezali kolobelama na biso lelo na butu. Oyo ezali solo ya ntango oyo. Oyo ezalaki mokano ya Nzambe oyo amonisaki polele mpo na bato na ye ntango bazalaki na ndelo ya mboka oyo alingaki komema bango sima ya kobenga bango bábima na mboka ya Ezipito. Bazalaki kotambola na esobe mbula ntuku minei, mpe sikoyo bakomaki na ndelo ya mboka. Mpe oyo ezali mokano na ye mpo na bango, ete bafanda bango moko, mpe bátangama te na kati ya bikolo.

TAM1897 Q1 34.7Ntina ya moboko ya likambo yango, to moko ya bantina, ekoki malamu tóloba, bokokanga ntina na yango soki botangi mokapo ya nsambo ya buku ya Misala. Etienne azalaki koloba na mokolo wana, mpe alobaki ete Nkolo abimisaki bato longwa na Ezipito, longwa na mboka ya boombo na bilembo mpe bikamwa, mpe na vɛrsɛ ya ntuku misato na nsambo mpe ya ntuku misato na mwambe bozali na maloba oyo; na vɛrsɛ ya ntuku misato na mwambe ezali eteni oyo:—

TAM1897 Q1 34.8Oyo nde Moïse wana, oyo alobaki na bana ya Israël ete: ‘Nzambe na bino, Nkolo, akotombola bino profɛti moko, lokola ngai, na kati ya bandeko na bino; ye bino bokoyoka.’ Oyo nde ye, oyo azalaki na eklezia na esobe.

TAM1897 Q1 34.9Bongo, nini Israel azalaki na esobe?—Eklezia. Nini esengelaki kozala ntango bakatisaki ebale mpe bakotaki na mboka?—Eklezia. Maloba wana elingaki koloba nini mosusu longola ete esengeli kozala bokabwani kati na Eklezia mpe Leta?—kaka lokola, ntango abimisaki Abrahama na mboka wana, Nkolo ateyaki mokili bokabwani kati na Eklezia mpe Leta, mpe lokola amonisaki na nzela ya Abrahama ete bokabwani wana esengeli kobanda na motema ya moto na moto.

TAM1897 Q1 34.10Soki nakabwani te na motema na ngai na leta, ekomonana bomoko ya lingomba na leta esika nyonso nazali. Na yango, ata soki nazali na ebonga na leta te, to nasali kampanye mpo na yango te, nakozala politicien na kati ya lingomba; mpe nakosala kampanye kuna, mpe nakosala ba manœuvres na kuna. Yango wana, soki moto akabwani na motema na ye te na leta, kasi azali mpe na kati ya lingomba, ekozala malamu mpo na ye akota na politiki ya mokili mpe azala politicien kuna, na esika ya kokotisa politiki na ye na kati ya lingomba.

TAM1897 Q1 34.11Yango wana, ntango Nkolo abengaki Abrahama, alobaki, liboso ya nyonso, “Bima na mboka na yo.” Mpe sikoyo lokola Abrahama akoli mpe akomi eklezia, mpe eklezia wana ezali pene ya kokota na mosala ya ntina ya Nkolo liboso ya bikolo, alobi ete eklezia wana esengeli te kotangama na kati ya bikolo; basengeli kofanda bango moko. Bokoki komona ndenge Nkolo alingaki bato basimba yango makasi, mpo ayebaki bizaleli ya bikolo; mpe ayebaki ndenge bikolo bikomaki na ezalela wana. Alingaki ete eklezia na ye efanda yango moko, ezala na mokonzi mosusu te longola ye moko, mobeko mosusu te longola mobeko na ye, mibeko ya lolenge nyonso te longola liloba ya Nkolo, boyangeli mosusu te longola ya Nkolo.

TAM1897 Q1 35.1Nzambe akanisaki, ntango amemaki bango na mboka, ete ye azala motó ya eklezia. Yesu Klisto azalaki motó ya eklezia, solo mpenza, kaka ndenge azali sikoyo. Boyebi na mateya oyo toyekoli, ndenge bato bakomaki na bokonzi ya bakonzi, mpe bongo na bongo; yango esalemaki na kotika ye, na kozanga kondima Nzambe lokola Mokonzi na bango kaka moko, mpe mobeko na ye lokola mobeko kaka moko. Bakomaki basambeli ya bikeko, mpe na yango babungisaki boyangeli ya Nzambe likolo na bango moko, mpe nguya ya mobeko na ye likolo na bango; mpe lokola bakabwanaki na Nzambe, esengelaki boyangeli ezala na kati na bango mpo na kokokisa mposa ya lokumu ya baoyo balingaki koyangela baninga na bango, mpe mpo na kobatela bango moko na boniama na bango, mpo ete batikaki Nzambe.

TAM1897 Q1 35.2Kasi Nkolo akabolisaki Yisraele na bato nyonso mpe na baguvernema nyonso, mpo na ye moko. Nkolo abandisaki Yisraele sikoyo kaka esika abandisaki Abrahama, mpo bakabwana na bakonzi mpe bayangeli nyonso oyo bazalaki zingazinga na bango, na mitindo nyonso ya boyangeli ya mabele oyo ezalaki zingazinga na bango. Alingaki ete bato na ye bafanda bango moko, mpe bazala te lokola bato oyo bakoki kotangama na kati ya bikolo mosusu, mpo ete tango bikolo bakotala bango, bamona ete Yisraele akokaki te kotangama lokola moto ya lolenge na bango.

TAM1897 Q1 35.3Alingaki ete Israel etɛlɛma liboso ya mokili na lolenge ya kokamwa—mpe yango ekokaki kokesenisa bango na bikolo nyonso mosusu—na boye ete bikolo nyonso oyo ekotala bango eloba ete, ‘Yango ezali likambo ya kokamwa; boyangeli ya bango ezali ndenge moko te na oyo ya biso. Bazali na mokonzi te; moto na moto amonani lokola azali na mokambi te.’ Mpe bakobandaki kotuna ntina na yango; bakoloba, ‘Nini ezali ntina ya likambo oyo?’ Ndenge nini bosalaka kozanga biloko nyonso oyo ya mokonzi, mampinga, mpako, mpe biloko nyonso oyo biso tosengeli koyika mpiko na yango? Eyano ekozala, Nzambe azali mokonzi na biso. Mpe mpo na kokamba boyangeli na Ye, esɛngaka mosolo mingi te lokola oyo esɛngaka mpo na boyangeli na bino; mpo biso tozali na mikakatano ya ndenge wana te lokola bino. Iyo; tozali na mpako te, mpe azali malamu mingi kino tolingaka kopesa ye biloko na biso nyonso, mpo na kosunga mpe kopanza mapamboli ya boyangeli na ye.

TAM1897 Q1 35.4Mpe soki bato na ye bayebisi bapaya likambo wana, bapaya bakoloba ete, Ya solo, ekolo oyo ezali bato ya mayele mpe ya bososoli; mpe ekolo nini na mokili ezali monene boye, oyo ezali na mibeko ya mayele mpe ya bolamu boye, lokola mobeko oyo mobimba? Mpe ekolo nini Nzambe azali pene na bango boye lokola Nkolo Nzambe na bino azali, na makambo nyonso oyo tobengaka ye mpo na yango? Yango nde Nkolo akanisaki. Mpe alobaki, “Israele akofanda ye moko, mpe bakotanga ye te na kati ya bikolo.” Akanisaki koteya mokili mobimba bokabwani kati na lingomba mpe leta, kaka te na kati ya lingomba, kasi mpe na kati ya bikolo, na oyo etali ba leta, mpe lisusu na oyo etali lingomba yango moko.

TAM1897 Q1 35.5Tala kaka awa na mokanda ya Nzambe, mpe okomona yango. Deteronome 4. Ba-verset moke elobeli likambo mobimba oyo nalimboli. Kobanda na verset ya liboso, kino na ya mwambe:—

TAM1897 Q1 35.6Sikawa, yoka, eyo Israel, mibeko mpe bikateli oyo nazali koteya bino, mpo bósala yango, bózala na bomoi, mpe bókota mpe bózwa mabele oyo Nkolo Nzambe ya bankoko na bino azali kopesa bino. Bokobakisa eloko te na liloba oyo napesi bino mitindo, mpe bokitisa eloko te na yango, mpo bóbatela mibeko ya Nkolo Nzambe na bino oyo napesi bino mitindo. Miso na bino emonaki oyo Nkolo asalaki mpo na likambo ya Baal-peor: mpo bato nyonso oyo balandaki Baal-peor, Nkolo Nzambe na bino abomaki bango na kati na bino. Kasi bino oyo bosimbaki Nkolo Nzambe na bino bozali na bomoi, moko na moko na bino, kino lelo. Bótala, natángisá bino mibéko ná makambo ya bosambisi, kaka ndéngé Nkólo Nzámbe na ngáí apesákí ngáí mitindo, bósala yangó na mbóka oyo bozali kokɔta mpo na kokamata yangó. Yango wana, bóbátela yangó mpe bósala yangó; mpó ete ezalí mayele ná bososoli na bino na miso ya bikólo, oyo bakoyóka mibéko oyo nyonso, mpe bakoloba ete, Ya solo, ekólo oyo ya monéne ezalí bato ya mayele mpe ya bososoli. Mpo ekólo nini ezali monene boye, oyo Nzambe azali pene na bango boye, lokola Nkolo Nzambe na biso azali na makambo nyonso oyo tobengaka ye mpo na yango? Mpe ekólo nini ezali monene boye, oyo ezali na mibeko mpe bikateli ya sembo boye lokola mobeko oyo mobimba, oyo natié liboso na bino lelo?

TAM1897 Q1 35.7Bongo, esika ezalaki mpo na kosala mobeko mosusu na kati ya Israel?—“Bokobakisa te na liloba oyo napesi bino, mpe bokokitisa te eloko moko na yango.” Esengelaki básala kaka bongo. Mibeko na bango nyonso esalemaki mpo na bango. Mibeko na bango nyonso esilaki, mpe ezalaki ya kokoka; mpe ntango nyonso bazalaki na yango, bazalaki na mposa ya mosusu te, mpe kaka soki mposa ya mibeko mosusu ebimelaki bango, yango moko ezalaki elembo ete batikaki Nzambe.

TAM1897 Q1 35.8Soki bazalaki na mposa ya mobeko ya lolenge nyonso, oyo ewutaki na bango moko, kati na bango moko, yango ezalaki elembo ete batikaki Nzambe, ete mobeko na Ye ekokisaki bango lisusu te, mpe ete boyangeli na Ye ezalaki kokoka bango lisusu te. Ndenge wana mpenza ezali mpo na bapaganu nyonso mosusu. Ndenge wana ezali mpo na bikolo nyonso. Ndenge wana nde bakomaki bapaganu. Mpe oyebi ete Israel mpe elekaki na nzela wana kaka. Babosanaki Nzambe mpe bakomaki kosambela bikeko, mpe na sima balobaki, Esengeli tózwa mokonzi, mpo tókoka kozala lokola bikolo nyonso. Kasi bobosana te ete esengelaki bábwaka Nzambe liboso bázwa mokonzi; mpe na kobwaká Nzambe, mpo bákóma lokola bikólo, lokola bapaganu — yango nde ndimbola ya solo ya maloba yango — na kobwaká Nzambe mpo bákóma lokola bikólo, bakómaki lokola bikólo oyo ebwakaki Nzambe. Boyebi yango na nzela ya lisolo mobimba oyo elandi.

TAM1897 Q1 35.9Na yango, emonani polele mpenza ete ezali na mokano ya Nzambe te, ezali mpe mpo na bolamu ya bato na ye te, ete bákóma lokola bikólo. Ezali mokano ya Nzambe te, ezali mpe mpo na bolamu ya bato te, ete bázwa boyangeli ya lolenge nyonso lokola bikólo oyo ezingi bango. Boyebi ete makambo oyo ebandaki te na kolanda Nzambe, kasi ebandaki na kotika kondima. Na makambo oyo nyonso, emonani polele ete Nzambe alingaki te ete bato na ye bámitiyela boyangeli na kati na bango moko.

TAM1897 Q1 36.1Nkolo alingaki te ete bábɔngisa boyangeli lokola bikólo oyo ezingelaki bango. Ntango alobi, “Bokobakisa te na liloba oyo napesi bino, mpe bokokitisa te eloko moko na yango,” okoki komona ete na ndenge wana akangeli bango nzela ya kosala mobeko ya lolenge nyonso, ata elili moko ya mobeko ya ndenge nini, mpe na boye apekisi bango ete bábɔngisa ata lolenge moko ya boyangeli te na kati na bango.

TAM1897 Q1 36.2Mpe na yango, emonani polele ete ntango bamonaki mposa ya boyangeli ya lolenge nyonso na kati na bango, esika esengelaki kozala na mibeko mpe bakonzi mosusu longola Nzambe, yango moko ezalaki elembo ya solo ete babosanaki Nzambe; ete batikaki ye; ete boyangeli na ye ekokaki te; ete nguya na ye ezalaki likolo na bango te mpo na kobatela bango, mpe na yango esengelaki basala mpe batia boyangeli na bango moko, mpo na komibatela bango moko na bango moko.

TAM1897 Q1 36.3Na boye, omoni ete ezalaki te na mokano ya Nkolo ete bato na ye, oyo bazalaki kofanda bango moko, bázala na boyangeli na bango moko na kati na bango. Ezalaki te na mokano na ye ete báfanda na kati ya bikolo, mpe bázala na boyangeli lokola ya bikolo; mpo ntango bakomaki kosala boyangeli na bango moko mpo na koyangela bango moko na kati na bango, yango elingaki kozala kaka lokola boyangeli ya bikolo, mpo bango nyonso bazalaki bato, mpe bomoto ezali ndenge moko. Na yango, ntango Israel amipesaki na likambo ya kotia boyangeli mpo na komiyangela ye moko, ezalaki lokola oyo ya bikolo oyo ezingelaki bango, mpe ekokaki kozala eloko mosusu te. Ezalaki likambo ya bapagano. Mpe ekozala ntango nyonso likambo ya bapagano esika nyonso bakomeka kosala yango.

TAM1897 Q1 36.4“Bokobakisa te na liloba oyo napesi bino, mpe bokokitisa te eloko moko na yango, mpo bóbatela mibeko ya Nkolo Nzambe na bino oyo napesi bino.” Nzambe alingi ete mibeko na ye, mobeko na ye, boyangeli na ye, ekoka mpo na bato na ye. Mpe yango ekoki mpo na bato na ye. Likambo yango esili kosalama. Ekozala ntango nyonso ekoki mpo na bato na ye. Kasi ekoki te mpo na baoyo bazali na yango te; ekoki te mpo na baoyo bakabwani na Nzambe mpe na mobeko mpe boyangeli na ye. Boyangeli na ye ekoki bango te, na ntina wana, mpo bazali na yango te; mpe soki basali oyo ya bango moko, ezali kaka lokola oyo ya bapakano.

TAM1897 Q1 36.5Miso na bino emonaki oyo Nkolo asalaki mpo na likambo ya Baal-peor: mpo na mibali nyonso oyo balandaki Baal-peor, Nkolo Nzambe na yo abomaki bango na kati na bino. Kasi bino oyo bosimbaki Nkolo Nzambe na bino bozali na bomoi, moto na moto na bino, kino lelo. Tala, natangisi bino mibeko mpe bikateli, kaka ndenge Nkolo Nzambe na ngai atindaki ngai, ete bosala bongo na mabele oyo bozali kokende kokamata yango. Yango wana, bobomba mpe bosala yango: zambi oyo nde mayele mpe bososoli na bino na miso ya bikolo.

TAM1897 Q1 36.6“Oyo nde mayele mpe bososoli na bino na miso ya bikolo.” Kaka te na miso na ngai; kasi bosala boye, mpe bikolo nyonso, bapaganu, bakoloba ete bozali na mayele. Bikolo, bapaganu, bakoloba ete bozali na mayele ya malamu.

TAM1897 Q1 36.7Tala, natángisá bino mibeko mpe bikateli, kaka ndenge Nkolo Nzambe na ngai atindaki ngai, ete bosala bongo na mboka oyo bozali kokende kokamata yango. Yango wana, bobatela mpe bosala yango; zambi oyo nde bwanya mpe mayele na bino na miso ya bikolo, oyo bakoyoka mibeko oyo nyonso, mpe bakoloba ete, Ya solo, ekolo oyo ya monene ezali bato ya bwanya mpe ya mayele. Zambi ekolo nini ezali monene boye, oyo ezali na Nzambe penepene na bango boye, lokola Nkolo Nzambe na biso azali na makambo nyonso oyo tobengaka ye mpo na yango? Mpe ekólo nini ezali monene boye, oyo ezali na mibeko mpe bikateli ya sembo lokola mobeko oyo mobimba, oyo natie liboso na bino lelo? Kasi keba mpo na yo moko, mpe batela molimo na yo malamu, mpo ete obosana te makambo oyo miso na yo emonaki, mpe mpo ete elongwa te na motema na yo mikolo nyonso ya bomoi na yo: kasi teyá yango bana na yo, mpe bana ya bana na yo; mingi mpenza mokolo oyo otelemaki liboso ya Nkolo Nzambe na yo na Horeb.

TAM1897 Q1 36.8Bósana te makambo oyo bomonaki mpe boyokaki, kasi mingi mpenza bósana te makambo oyo boyokaki tango botelemaki liboso ya Horeb mokolo wana. Nini bayokaki?—Ee, mobeko ya Nzambe; mitindo ya Nzambe mpe kondima ya Yesu bayokaki mokolo wana; mongongo uta na likolo elobaki na ntina ya libimisi mpe bokeli, ete bato básala lisumu te. Kasi Yisraele abosanaki Nzambe, mpe akomaki mosambeli ya bikeko, mpe alobaki, Salela biso mokonzi; salela biso mokonzi, lokola bikolo nyonso. Kasi na ntango wana, ntango bazalaki nanu bapɛto, Nkolo alobaki na sima (Nzembo 81:13-16):—

TAM1897 Q1 36.9Oh, soki bato na ngai bayokelaki ngai, mpe Israel atambolaki na banzela na ngai! Nalingaki kolonga banguna na bango noki mpe kotia loboko na ngai likolo ya batɛmɛli na bango. Bato oyo bayinaka Nkolo balingaki komitika na nse na ye: kasi ntango na bango elingaki kowumela libela na libela. Alingaki mpe koleisa bango na blé ya malamu koleka: mpe na mafuta ya nzoi oyo ebimaka na libanga, nalingaki kotondisa yo.

TAM1897 Q1 36.10Sikawa, Nkolo alobi mpo na biso ete abikisi biso na nguya ya molili, mpe amemi biso na bokonzi ya Mwana na ye ya bolingo. Bokonzi ya Nzambe etongami lisusu na kati ya bato na ye, mpe “bokonzi ya Nzambe ezali na kati na bino,” mpe ezali na kati na bino na ndenge ezali na kati ya moto na moto mpe na kati ya bino nyonso. Sikawa, bokonzi ya Nzambe ezali bokonzi ya kokoka, mpo mokonzi na yango azali mokonzi ya kokoka, mpo mobeko ya bokonzi wana ezali mobeko ya kokoka. Bongo mokonzi ya kokoka, mpe mobeko ya kokoka, mpe bokonzi ya kokoka, ekoki mpo na yo? Ezali bongo? Yango ekoki mpo na moto?—Iyo, ya solo mpenza! Esengeli ezala ekoki mpo na moto?

TAM1897 Q1 36.11Mpe soki yango nyonso ekoki te mpo na moto, mokakatano ezali na bokonzi, to na moto?—Boyebi ete mokakatano ekoki kozala kaka na moto. Kasi, tózwa ete moto yango amibengaka mokristo. Mokakatano ezali kaka na moto, to na bokonzi?

TAM1897 Q1 36.12(Bango) Na moto.

TAM1897 Q1 36.13Tózwa ndakisa, moto moko alobi ete azali Mo-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo, mpe Bokonzi ya Nzambe ekoki ye te; tózwa lisusu ebele na bango basangani esika moko, mpe Bokonzi ya Nzambe ekoki bango te, kasi basengeli kozala na bokonzi na bango moko, bokonzi mosusu; basengeli kotia boyangeli, komifutisa mpako, mpe kopona bakonzi kati na bango mpo na koyangela bango moko; bazali bana ya Nzambe? Bokonzi ya Nzambe ya kokoka ekoki bango? Bazali na boyangeli ya Nzambe? Boyangeli ya Nzambe ekoki bango? Bokonzi ya Nzambe ezali na kati na bango? Ezali bongo? Ndenge nini ekoki kozala, nzokande bokonzi ya kokoka, mpe mokonzi ya kokoka, mpe mobeko ya kokoka, ekoki bango te?

TAM1897 Q1 37.1Bongo, bozomona ete bokabwani ya lingomba na leta, ata mpe na kati ya ba Adventiste ya Mokolo ya Nsambo, ebandaka na motema; mpe esengeli ebandaka kuna mpo na moto nyonso, bisika nyonso, soki te bokabwani ya lingomba na leta ekozala te esika azali. Soki moto moko te na ekeke ya minei, na Ampire ya Loma, azalaki na bomoko ya lingomba na leta na motema na ye moko, bokonzi ya Pápa elingaki kosalema te na ekeke ya minei. Soki azalaki kaka na lingomba, lingomba yango moko, na motema na ye, mpe ata eloko moko te ya leta, ata moko te ya mibeko ya leta, kaka lingomba,—Nzambe, bokonzi na Ye, mobeko na Ye, bosembo na Ye, Ye moko azali kokamba kuna,—boni, papalite elingaki kobotama?

TAM1897 Q1 37.2(Bango) Te.

TAM1897 Q1 37.3Bongo, eloko nini ya ntina esengeli ntango nyonso kokima?—Boyokani nyonso kati na lingomba mpe leta na motema. Bongo, nini mpenza ezali libateli ya solo kaka moko mpo na kopekisa bopapa?—Ezali kolinga Nzambe na motema mobimba, na molimo mobimba, na mayele mobimba, mpe na makasi mobimba. Ezali “kobima na mboka na yo, mpe na libota na yo, mpe na ndako ya tata na yo.” Ezali ya kotya mokongo na Ezipito. Ezali ya “kofanda yo moko, mpe kotangama te na kati ya bikolo.”

TAM1897 Q1 37.4Sikawa nakotánga na buku “Bokonzi ya Biblia,” na lokásá 152 mpe na sima, mwa maloba mosusu oyo nakotisaki kuna kowuta na buku “Bankumu mpe Baprofeta,” elongo na mikanda ya Santu, na ntina na boyokani oyo mpenza. Ya liboso nakotánga mwa maloba na ngai moko; kasi nakoyebisa bino tango nakotánga maloba ya buku “Bankumu mpe Baprofeta:”—

TAM1897 Q1 37.5“Tala, bato bakofanda bango moko, mpe bakotangama te na kati ya bikolo.” Nkolo akanisaki ata mokolo moko te ete bato na ye basala bokonzi, to leta, to boyangeli lokola bato ya mokili oyo. Basengelaki te kozala lokola bikolo oyo ezingelaki bango. Basengelaki kokabwana mpo na Nzambe “na bato nyonso oyo bazalaki likolo ya elongi ya mabele.” “Bato bakotangama te na kati ya bikolo.”

TAM1897 Q1 37.6Sikoyo, soki namimonaka lokola nazali moto ya ekolo Allemagne, boye namimonaka kati na bikolo? Soki namimonaka lokola nazali moto ya boyangeli ya Angleterre, eteni na yango, mwana mboka ya sembo mpe ya bolingo ya mboka, oyo akobunda mpo na bendele, boye namimonaka kati na bikolo? Mpe soki nabundi mpo na bendele wana, bendele na ngai, bendele na ngai ya Grande-Bretagne, mpe ndeko na ngai, moto ya lingomba ya Adventiste ya Mokolo ya Nsambo, azali wa Etats-Unis, mpe azali sembo mpe alingaka mboka na ye, mpe bikolo wana mibale ekoti na etumba, mpe esengeli ye abengana bato oyo bakɔteli mboka, mpe etumba ezali, bongo ngai nazali na ngambo moko, mpe ndeko na ngai azali na ngambo mosusu, mpe ndeko azali kobunda na ndeko. Nzambe nde abongisaki bongo?—Boyebi ete te. Bongo, maloba na ye ezalaki na ntina moko te ntango alobaki ete bato bakofanda bango moko, mpe bakotangama te na kati ya bikolo?

TAM1897 Q1 37.7Nakobi kotánga mwa ndambo ya makomi na ngai moko na buku “Bokonzi ya Biblia:” — Boyangeli na bango esengelaki kozala boyangeli ya Nzambe mpenza — Nzambe kaka Mokonzi na bango, kaka Moyangeli na bango, kaka Mopesi-mibeko na bango. Ezalaki, ya solo, ebongiseli ya lingomba, ebandaki na ebongiseli ya “lingomba na esobe;” mpe esengelaki kokabwana na likanisi nyonso ya leta. Ebongiseli oyo esalemaki na esobe na nzela ya Moize, mpe ekobaki na Kanana na nzela ya Yosue, ezalaki na mokano ya kozala ya libela.

TAM1897 Q1 37.8Sikawa natangi uta na “Bankumu mpe Baprofeta:”—

TAM1897 Q1 37.9Boyangeli ya Yisraele ezalaki kosalema na nkombo mpe na bokonzi ya Yehova. Mosala ya Moize, ya bankumu ntuku nsambo, ya bakonzi mpe bazuzi, ezalaki kaka ya kotosa mibeko oyo Nzambe apesaki. Bazalaki na bokonzi te ya kotia mibeko mpo na ekolo.

TAM1897 Q1 37.10Nani azalaki na bokonzi te ya kotia mibeko mpo na ekolo?

TAM1897 Q1 37.11(Bango) Eklezia.

TAM1897 Q1 37.12Eklezia ezalaki na bato boni? Ezalaki na moto moko, to mibale, to zomi, to zomi na mibale, to ata ntuku mitano?—Iyo. Bongo bango, to ata moko na kati na bango, bazalaki na bokonzi ya kotia mibeko mpo na basusu, to ata mpo na bango moko?—Bazalaki na yango te.

TAM1897 Q1 37.13Yoka, eyo Israel, mibeko mpe bikateli oyo nazali koteya bino, mpo bósala yango, bózala na bomoi, mpe bókɔta mpe bózwa mabele oyo Nkolo Nzambe ya bankɔkɔ na bino azali kopesa bino. Bókobakisa te na liloba oyo natindaka bino, mpe bólongola eloko moko te na yango.

TAM1897 Q1 37.14Kozongela lisusu maloba uta na “Bankumu mpe Baprofeta:”—

TAM1897 Q1 37.15Oyo ezalaki, mpe ekobaki kozala, ndenge ya bomoi ya Israel lokola ekolo.

TAM1897 Q1 37.16Bongo ntango Israel alongwaki na yango, mpe azwaki ekateli ya kosala bokonzi, mpe kokoma lokola bikolo, yango elingaki koloba nini?—Kozanga kozala. Kobosana yango te.

TAM1897 Q1 37.17Sikawa paragrafe mosusu oyo nakomaki, mpe nalingi kozongela yango sikawa:—

TAM1897 Q1 37.18Mitindo ya boyangeli ya Yisraele ezalaki kaka oyo ya teokrasi ya peto. Na boyangeli nyonso, kaka bosembo na mitindo ya boyangeli epai ya bana mboka nde ekoki kosala ete elonga.

TAM1897 Q1 37.19Bato nyonso bandimaka bongo. Boyangeli nini tozali kolobela awa?—Boyangeli ya Nzambe. Bazalaki bana mboka ya boyangeli nini?—Boyangeli ya Nzambe. Bongo, bosembo na mibeko ya boyangeli wana ezalaki eloko kaka moko oyo ekokaki kosala ete boyangeli wana mpe bokonzi wana elonga, ata epai ya Nzambe.

TAM1897 Q1 37.20Bobele na nzela ya kozala ya Nzambe ntango nyonso elongo na Yisraele nde boyangeli oyo etiyamaki kuna ekokaki kozala na elonga. Na yango, bosembo na mibeko ya boyangeli wana, epai ya bato, esɛngaki ete moto na moto na bango aluka ntango nyonso kozala na Nzambe, lokola Mokonzi, Moyangeli, mpe Mopesi-mibeko moko, na bizaleli nyonso ya bomoi na ye ya mokolo na mokolo. Kasi “kozanga kondima, ekoki te kosepelisa Ye.” Ezali “na nzela ya kondima” nde Nzambe afandaka na motema mpe ayangelaka bomoi. Yango wana, moboko ya moboko, mpe ata bomoi mpenza, ya boyangeli ya Yisraele, etongamaki na kondima ya bomoi mpe ya kowumela ya bato ya Yisraele.

TAM1897 Q1 38.1Mpe kuna nde Israel akweyaki. Ya solo, ezalaki esika kaka moko oyo bakokaki kokweya. Batikalaki na kondima te; batikalaki sembo te epai ya Mokonzi mpe boyangeli na bango. Bato oyo bakɔtaki na mboka, oyo na kondima bakatisaki ebale Yordani na mabele ya kokauka ntango ebale etondaki na mai, na kondima na bango bifelo ya Yeriko bikweaki mpamba ntango bazalaki kotambola zingazinga na yango mikolo sambo, mpe bagangaki na koganga ya elonga ya kondima—bato wana bandimelaki Nkolo, mpe azalaki na bango na nguya. Kasi mbongwana eyaki. Bato babungisaki bopeto ya kondima, mpe bakweyaki na losambo ya mimeseno mpamba. Lisolo yango elobelami mpo na biso na biteni moke ya makasi na kati ya Makomi Mosantu. “Bato basalelaki Nkolo mosala ya losambo mikolo nyonso ya Yosue, mpe mikolo nyonso ya bankumu oyo balekaki Yosue na bomoi, bango oyo bamonaki misala nyonso ya minene ya Nkolo, oyo asalaki mpo na Yisraele. Mpe Yosue mwana ya Nuni, mosali ya Nkolo, akufaki na mibu nkama moko na zomi.... Mpe libota wana nyonso bakufaki mpe bakendeki epai ya bankoko na bango, mpe libota mosusu ebimaki sima na bango, oyo eyebaki Te Nkolo, ata mpe misala oyo asalelaki Yisraele. Mpe bana ya Yisraele basalaki mabe na miso ya Nkolo, mpe basalelaki Baale: mpe batikaki Nkolo Nzambe ya bankoko na bango, oyo abimisaki bango na mboka ya Ezipito, mpe balandaki banzambe mosusu, kati na banzambe ya bato oyo bazalaki zingazinga na bango, mpe bagumbamaki liboso na bango, mpe basilikisaki Nkolo. Mpe batikaki Nkolo, mpe basalelaki Baale mpe Ashtorete.”—“Bokonzi ya Biblia,” nk. 153, 154.

TAM1897 Q1 38.2Yango ezali kaka ndenge basalaki na tango ya Nimrode. Nini ezalaki mbano na tango ya Nimrode?—Baponaki moko na kati na bango lokola mokonzi, nsima ya koboya Nzambe lokola Mokonzi. Bongo, ezali likambo ya kokamwa te ete mbano ezala mpe ndenge moko mpo na Yisraele na tango oyo?

TAM1897 Q1 38.3Lokola bazalaki na kozala ya Nzambe te na motema mpo na kokabola bango ata na bango moko mpe kosala ete bákɛsɛnɛ na bato mosusu, bakómaki kokokana mpenza na bikolo ya zingazinga na bango, yango wana ezalaki likambo ya solo ete bákɔta elongo na bango na losambo ya banzambe na bango. Ntango, na ntina ya bango kotika Nzambe, kilo ya misala na bango moko mpe ya bonyokoli ya bapaya ekomaki kilo mingi boye ete bakokaki lisusu kokanga motema te, bazongaki epai ya Nkolo na motema mobimba, batielaki ye motema ye moko, mpe na boye bazwaki na ye lobiko ya nkembo longwa na masumu na bango mpe na babundisi na bango nyonso. Kasi ntango bamonaki ete babikisami, balandisaki te kokolisa mpe koluka kozala na Nkolo mpe Mobikisi na bango; yango wana losambo na bango ekómaki lisusu ya mimeseno mpamba, mpe noki bazongelaki bizaleli ya bapaya mpe basambelaki banzambe na bango.

TAM1897 Q1 38.4Soki kaka batyaki mitema na bango epai ya Nkolo mpe batielaki ye motema ntango nyonso, lokola basalaki na bileko wana ya mbongwana, balingaki komona ete azalaki mpo na bango ntango nyonso kaka ndenge azalaki na bileko wana. Bongo, nzela na bango mobimba elingaki kozala ndenge ye alingaki ntango nyonso ezala—kokende liboso mpe likolo ntango nyonso, kokola na ngolu mpe na boyebi ya Nkolo Mobikisi na biso. Bongo balingaki kozala pole ya kongɛnga mpo na bikolo nyonso.

TAM1897 Q1 38.5Na esika ete makambo wana ya kozongela-zongela emema bango na esika oyo na suka mpe libela bakomaki komitiyela motema te mpe kotiyela kaka Nkolo motema, bakomaki nde na ezalela oyo na suka batielaki Nkolo motema te mpe bazwaki mokano ya komitiyela bango moko motema mobimba. Na kozanga kondima mpe na botiki ya bango ya losambo, bazalaki komona na bitumba oyo ezalaki kozongela ya bapaya, oyo na nzela na yango mboka ezalaki kobɔtɔlama mpe bato konyokwama, kaka lokola elembo ete na misala nyonso, boyangeli ya Nzambe elongaki te.—“Bokonzi ya Biblia,” nkasa 154, 155.

TAM1897 Q1 38.6Sikawa, na kozongela lisusu maloba ya buku “Bankumu mpe Baprofeta:”—

TAM1897 Q1 38.7Mabe nyonso oyo ezalaki mbuma ya lisumu mpe bozoba na bango moko, bafundaki yango na boyangeli ya Nzambe.

TAM1897 Q1 38.8Bomoni, bongo, ntango ekólo moko oyo emimonisaka lokola ya Nkolo, ezali na mposa ya boyangeli mosusu longola oyo ya Ye, likambo ezali nini. Babimi na nzela ya Nzambe; bakoti na mabe; bazali konyokwama na bonyokoli ya ndenge na ndenge; mpe bazongisaka mabe wana nyonso na boyangeli ya Nzambe. Boyangeli ya Nzambe ezalaki malamu te mpo na bango; esalisaki bango te ndenge esengelaki. Mpo na nini?—Mpo bazalaki na yango te.

TAM1897 Q1 38.9Nakobi kotánga na buku “Bankɔ́kɔ mpe Baprofɛ́tɛ:”—

TAM1897 Q1 38.10Moke moke, babungisaki limemya na bango mpo na Nzambe, mpe batikaki kopesa motuya na lokumu ya kozala bato na ye baponami. Na kolangwama na nkembo mpe biloko ya komonisa ya bakonzi ya bikolo ya bapaya, balɛmbaki na bomoi na bango ya pete. Mposa ya biloko ya basusu mpe kanda ebimaki kati na mabota. Bokabwani na kati ekómisaki bango na bolembu; bazalaki ntango nyonso na likama ya bitumba ya banguna na bango ya bapakano: mpe bato bakómaki kondima ete mpo na kobatela esika na bango na miso ya bikolo, mabota esengelaki esangana na nse ya boyangeli moko ya makasi. Lokola batikaki botosi na mobeko ya Nzambe, balingaki bongo bonsomi na nse ya bokonzi ya Mokonzi na bango ya bonzambe; mpe na ndenge wana, mposa ya bokonzi ya mwami epanzanaki mingi na kati ya Yisraele mobimba.

TAM1897 Q1 38.11Sikawa nakotánga oyo nakomaki na “Bokonzi ya Biblia:”—

TAM1897 Q1 38.12Ezalaki lisusu lisolo moko lokola oyo ya Babylone na Ezipito. Mokosi monene akosaki bango bákumisa bikeko, mpe longwa na bokumisi bikeko, amemaki bango na bokonzi ya mokonzi moko, mpo ete azwa bokonzi likolo na bango, mpe na nzela ya bopusi ya mokili abenda bango, to na makasi apekisa bango, básalela Nzambe te.

TAM1897 Q1 38.13Mpe boyebi ete Israel elandaki baprofeta na nko, epekisaki kosakola liloba ya Nzambe, kaka ndenge bikolo mosusu nyonso ya bapaganu na mokili esalaki banda na ntango ya Nimrode kino lelo na butu, mpe ndenge bikolo mosusu nyonso ya bapaganu ekosala, ata soki etongami na Ba-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo.

TAM1897 Q1 38.14Sikawa nazongeli maloba uta na buku “Bankumu mpe Baprofeta:”—

TAM1897 Q1 38.15Nzambe alingaki bato na ye bátala kaka ye moko lokola Mopesi-mibeko na bango mpe Liziba ya makasi na bango. Na komiyokáká ete batalelaka Nzambe, balingaki kokobenda bango pene na ye ntango nyonso. Balingaki kokóma na lokumu mpe na motuya, ebongi mpo na mokano monene oyo abengaki bango lokola bato na ye baponami. Kasi ntango moto moko akomaki na kiti ya bokonzi, ezalaki na likanisi ya kotinda makanisi ya bato mosika na Nzambe.

TAM1897 Q1 38.16Mpe etali ngai te soki azali Mo-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo; ezalaka na momeseno ya kotinda makanisi ya bato elongwa na Nzambe.

TAM1897 Q1 38.17Nakobi kotánga na buku “Bankɔ́kɔ mpe Bapɔ́rofitɛ́”:—

TAM1897 Q1 38.18Bakomaki kotiyela makasi ya bato motema mingi koleka nguya ya Nzambe—

TAM1897 Q1 39.1Bazalaki na mposa ya libateli liboso ya bapaganu?—Iyo. Bapaganu bazalaki kobundisa bango te mpe kosala bitumba mpo na koyiba bango?—Iyo. Bazalaki na mposa ya libateli?—Iyo. Mpo na nini batielaki boyangeli?—Mpo na libateli—mpo na libateli liboso ya bitumba ya bapaganu.

TAM1897 Q1 39.2Nini Nkolo alobaki soki bakotosa ye mpe mibeko na ye? Na tango ya bafeti, mibali nyonso bakokaki kotika bandako na bango, komata na Yeruzalemi, mpe moto moko te akokaki kosala bango mabe, to kolinga mabele na bango. Kasi tango batikaki Nzambe, mpe bazangaki libateli na ye, bakokaki kotika bandako na bango te soki te bapaya bakotaki. Mpe ata tango bazalaki bango nyonso na ndako, bapaya bakotaki likolo na bango. Tango blé na bango etelaki mpe ezalaki ya kobuka, bapaya bazalaki kokɔta mpe kozwa yango nyonso, ata soki mibali nyonso bazalaki na ndako. Mpe tango mbuma ya vinyo etelaki mpe ezalaki ya kokɔlɔla, bapaya bazalaki kokɔta mpe kokɔlɔla yango nyonso. Mpo na nini?—Mpo ete bato batikaki Nzambe, mpe akokaki te kopambola bango na botiki na bango lokola alingaki kopambola bango soki bazalaki elongo na ye, mpo kosala bongo elingaki kaka kolendisa bango na botiki na bango.

TAM1897 Q1 39.3Na yango bongo:—

TAM1897 Q1 39.4Tango moto akomaki mokonzi, ezalaki komema bato na kotika kokanisa Nzambe. Bazalaki kotia motema mingi na makasi ya bato mpe moke na nguya ya Nzambe, mpe mabunga ya mokonzi na bango ezalaki komema bango na lisumu, mpe kokabola ekolo na Nzambe.

TAM1897 Q1 39.5Na yango, balobaki na Samuel: “Tia mokonzi mpo na biso, akatela biso makambo lokola bikolo nyonso.”

TAM1897 Q1 39.6Sikawa nazongeli lisusu maloba uta na buku “Bankumu mpe Baprofeta,” eteni mosusu oyo etali mpenza ntango na biso:—

TAM1897 Q1 39.7Mpe kino lelo [Esika nini yango ememi biso?—Na ntango ya lelo.] mposa ya kolanda bizaleli mpe mimeseno ya mokili ezali kati na bato oyo bamibanzaka bato ya Nzambe. Ntango batikaka Nkolo, bakomaka na mposa ya matomba mpe lokumu ya mokili. Bakristo bazali ntango nyonso koluka komekola bizaleli ya baoyo basambelaka nzambe ya mokili oyo. Bato ebele balendisaka ete na kosangana na bato ya mokili, mpe kolanda mimeseno na bango, bakoki kozala na bopusi ya makasi koleka likolo ya bato oyo bazangi kondima.

TAM1897 Q1 39.8Yango nde Yisraele alobaki.

TAM1897 Q1 39.9Kasi bango nyonso oyo balandi nzela wana, na ndenge wana bakabwani na Liziba ya makasi na bango. Na kokomáká baninga ya mokili, bakomi banguna ya Nzambe. Mpo na bokeseni ya mokili, babwakaka lokumu oyo eleki maloba oyo Nzambe abengaki bango, ya komonisáká lokumu ya Ye oyo abimisaki biso na molili na pole na Ye ya kokamwa.— “Bankumu mpe Baprofeta,” mokapo 59, paragrafe 13.

TAM1897 Q1 39.10Sikawa nazali kotánga lisusu, mpo na Israel ya kala:—

TAM1897 Q1 39.11“Lokola bikolo nyonso.” Bana ya Yisraele bayebaki te ete na likambo oyo, kokesana na bikolo mosusu ezalaki libaku mpe lipamboli ya ntina mingi. Nzambe akabolaki bana ya Yisraele na bato nyonso mosusu, mpo na kosala bango libula na Ye moko ya motuya. Kasi bango, na kotyola lokumu wana ya likolo, balingaki makasi komekola ndakisa ya bapaganu.

TAM1897 Q1 39.12Nakobi kotánga na buku “Bankumu mpe Baprofɛti:”—

TAM1897 Q1 39.13Mikolo ya bolamu monene koleka ya Yisraele ezalaki mikolo oyo bandimaki Yehova lokola Mokonzi na bango,—ntango mibeko mpe boyangeli oyo ye atielaki ezalaki komonana lokola eleki oyo ya bikolo nyonso mosusu.

TAM1897 Q1 39.14Soki namoni ete boyangeli mpe mobeko ya Nzambe eleki oyo ya bikolo nyonso mosusu, ndenge nini nakoki kozala na boyokani na bikolo wana? Bongo soki esengeli natonga mibeko lokola bikolo mosusu mpo na koyangela ngai moko, mpo na komitambwisa malamu, mpe bato oyo bazali pembeni na ngai oyo bazali lokola ngai, bongo nazali komona boyangeli mpe mibeko ya Nzambe eleki oyo ngai moko nakosala? Bongo ntango namoni ete mibeko na Ye eleki te oyo ngai moko nakosala, esika nini yango etie ngai?

TAM1897 Q1 39.15(Mingongo) Likolo ya Nzambe.

TAM1897 Q1 39.16Kaka lokola papa mosusu; kaka lokola Nimrode,—kotia ngai moko na esika ya Nzambe. Moto moko te akoki komitia na esika ya Nzambe kozanga komitia likolo ya Nzambe.

TAM1897 Q1 39.17Elongo na yango, nakomi oyo bokoyeba ete ezali solo:—

TAM1897 Q1 39.18Kasi makambo oyo nyonso esilaki kobosanama sikoyo, na mokano na bango ya makasi ya kozala na mokonzi, boyangeli, mpe ekolo, lokola bikolo nyonso. Na kotɛmɛla mokano ya Nkolo oyo emonisamaki polele, Israel bakotángama na kati ya bikolo.... Eeh, soki Israel ayebaki na mokolo na bango wana, makambo oyo etali kimia na bango! Eeh, soki bandimelaki Nkolo, mpe bandimaki ete ayebi, koleka bango, nzela oyo basengelaki kolanda mpo na bolamu na bango! Kasi, atako abondelaki bango makasi mpe akebisaki bango na bosolo nyonso, bakangaki matoyi mpe bakómisaki mitema na bango makasi, mpe wana mpenza babandaki nzela oyo, na bososoli na yango ya makasi, ememaki bango na libebi na bango, ezala lokola ekolo mpe lokola bato oyo baponami.

TAM1897 Q1 39.19Esalemaki mpe ete mabota makabwana—zomi mpe mibale. Nini ekómelaki zomi?—Bango balandaki nzela moko ya kotika kondima ntango nyonso, kino balobaki na mongongo makasi, “Tozali na mokonzi te.” Bongo Nkolo ayaki epai na bango na nzela ya mosakoli Oze, mpe alobaki, “Ngai nakozala Mokonzi na bino; zongá epai na ngai, eyo Yisraele, okimaki ngai; Ngai nakozala Mokonzi na bino.” Kasi baboyaki kozonga; mpe bakamatamaki na bokangami, mpe babungaki mpo na libela.

TAM1897 Q1 39.20Ntango yango esalemaki, ekomamaki mpo na Yuda na nzela ya Ozee, “Yuda azali naino kokamba na Nzambe, mpe azali sembo elongo na basantu.” Kasi boyebi ete Yuda akitaki moke na moke na nzela ya kotika kondima, kino liloba eyaki, “Longola motole, mpe longola ekɔti: oyo ekozala lisusu ndenge moko te: tómatisa oyo azali na nse, mpe tókitisá oyo azali likoló. Nakobalusa, nabalusa, nabalusa yango: mpe ekozala lisusu te, kino akoya oyo ezali ya ye na lotomo; mpe nakopesa yango na ye.”

TAM1897 Q1 39.21Nkolo asengelaki kotia bapagano bákamba bato na ye moko. Mpe ntango Nkolo, na nzela ya bapagano, na nzela ya boyangeli ya bapagano, abatelaki bango kino ye moko ayaki epai na bango, bango bakobaki kaka koganga liloba oyo balobaki na mikolo ya Saulo, “Te; kasi tolingi kozala na mokonzi.” Mpe ntango Klisto aboyaki kozala Mokonzi na bango, bakangaki ye na ekulusu, mpe bagangaki, “Tozali na mokonzi mosusu te longola sé Kaisala.”

TAM1897 Q1 40.1Ntango, atako Nkolo, na nzela ya Samwele, aboyaki, bango bagangaki, “Te; kasi tolingi mokonzi moko likolo na biso,” na koganga wana Nkolo ayokaki, mpe sikoyo ezali pete mpo na moto nyonso koyoka, koganga na bango ya suka mpo na kotɛmɛla ye—“Tozali na mokonzi mosusu te longola sé Kaisala.” Na kobwakáká Nzambe mpo bázala “lokola bikolo nyonso,” bakomaki lokola bikolo nyonso oyo ebwakaki Nzambe.

TAM1897 Q1 40.2Ganga oyo bango bagangaki mpo na kotɛmɛla Klisto na esambiselo ya Pilato ezalaki na kati ya ganga wana ya “Tokozwa mokonzi,” oyo balobaki na mikolo ya Saulo; mpe Nzambe ayokaki yango. Yango nde ló́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́́ Esengeli tobima na mboka na biso, mpe epai ya bandeko na biso, mpe na ndako ya tata na biso. Esengeli totika Ezipito sima, ata soki tozali pene ya kiti ya bokonzi ya mokili; esengeli totika yango, totika yango sima, mpe totika yango nyonso, mpe tóbongolama epai ya Nzambe, na kondima ya bomoi; mpe na nsima esengeli tófanda biso moko, mpe tótangama te na kati ya bikolo.

TAM1897 Q1 40.3Bongo bomoni ete Nzambe azalaki koteya bato na ye, mpe bikolo ntango nyonso, ete lobiko ya seko ya bato na ye, mpe ya moto nyonso, etali kokabwana mobimba ya eklezia na leta na motema.