Ezipito ya molimo · Nsango ya Anzelu ya Misato – 1897

TAM1897 Q1 26.25Liteya epesamaki na mpokwa ya mokolo ya mitano, 5 Marsi 1897 Ebimisami na Bulletin ya Conférence Générale, Trimestre ya Yambo, 1897, Vol. 2, No. 1, nkasa 26-33.

TAM1897 Q1 26.26Nabosanaki koloba na liteya eleki ete lisolo oyo nalimboli ezali mobimba na kati ya buku “Bokonzi ya Biblia.” Kobanda na lokasa 77 kino na lokasa 150, bokokuta lisolo ya Ezipito, mpe makambo oyo nalobelaki na mokuse na liteya ya lobi na butu.

TAM1897 Q1 26.27Tángá ya lelo na butu ezali Emoniseli 11:8.

TAM1897 Q1 27.1Mpe bibembe na bango ekolala na balabala ya engumba monene, oyo na molimo ebengami Sodome mpe Ezipito, esika mpe Nkolo na biso abakamá na ekulusu.

TAM1897 Q1 27.2Natángaki vɛrsɛ oyo kaka mpo na ntina moko: ete bómona ete likambo lokola Ezipito ya molimo ezali, mpe ete liloba ya Nzambe emonisi oyo babengi “Ezipito na molimo.”

TAM1897 Q1 27.3Ezipito ya molimo ezali mpenza mpenza Ezipito ya solo, mpo biloko ya molimo ezali biloko ya solo koleka biloko nyonso. Ezipito ya nzoto ezali, lokola ezalaka ntango nyonso, kuna na nordi ya Afrika, epai ebale Nil elekaka; kasi yango ezali Ezipito ya solo te; Ezipito ya solo ezali Ezipito ya molimo.

TAM1897 Q1 27.4Sikawa, soki tozongi na mateya ya lobi na butu na ntina na libiki ya Israel epai ya Ezipito, tokolandela lisusu nzela na bango kobanda na esika nzembo ya Moize eyembamaki. Ntango bakatisaki Mbu ya Motane na mabele ya kokauka, na katikati ya bifelo ya glace, mpe batelemaki na libongo na elonga na kobebisama ya Baegipito, oyo, ntango bamekaki kolanda bango, bazindaki na mai, babikisamaki na nzoto, na bomoto, longwa na Ezipito ya nzoto; kasi ezalaki na Ezipito mosusu ya mozindo koleka wana, oyo babikisamaki naino te.

TAM1897 Q1 27.5Boyebi ete na ndenge na bango ya bomoi, eteni na eteni, mitema na bango ezalaki na Ezipito; mpe tango likambo moko esalemaki oyo elɛmbisaki bango, bazalaki koloba, “Tózonga na Ezipito!” Tango bakomaki na bandelo ya Kanana, mpe Nkolo alingaki bákɔta, balobaki, “Tózwa mokonzi moko mpe tózonga na Ezipito!” Bongo mitema na bango ezalaki wapi?—Na Ezipito. Likambo ya liboso na makanisi na bango ezalaki ntango nyonso Ezipito.

TAM1897 Q1 27.6Ntango batɛlɛmaki na Ngomba ya Sinai, nsima ya koyoka mongongo ya Nkolo, bazelaki Moize azonga uta na likoló ya ngomba na mobeko ya Nzambe, basalelaki bango moko ekeko mpe basambelaki yango; mpe ekeko yango ezalaki nini?—Mwana ngɔmbɛ ya Ezipito. Na sima, nsima ya koyoka mongongo ya Nkolo uta na likolo ya Sinai, ntango azalaki kosakola maloba ya mobeko na ye, mpe koyoka mongongo ya trompette ezalaki komata makasi koleka, mpe komona likolo ya ngomba mobimba ezipami na molinga—nsima ya makambo nyonso wana, okoki komona polele ete Ezipito ezalaki na mitema na bango mingi mpenza, na boye ete babalukaki na losambo ya bikeko ya Ezipito na esika ya kozela kino Moize azonga uta na likolo ya Sinai na sango ya Nzambe. Mpe ntango bazongisamaki nsima na bandelo ya mboka, mpe esengelaki na bango kotambola na zamba, okoki komona ete ezalaki mpo na boombo wana mpenza ya Ezipito oyo ekangaki bango, mpe oyo bazalaki na bonsomi te. Bomonaka ete ntango Nkolo azalaki koleisa bango mokolo na mokolo na limpa ya likolo,—bilei ya ba anjelu,—bazalaki mosika na ye mpe makanisi na bango nyonso ezalaki kaka na Ezipito, na boye ete balobaki, “Ah, soki tozongaki na Ezipito esika tozalaki kolia bapwaro, matungulu mpe ail!”

TAM1897 Q1 27.7Nazali na mposa te ya kopesa bino ndakisa mosusu; oyo ekoki mpo na komonisa bino ete bana ya Yisraele babimaki mobimba te na Ezipito tango batɛlɛmaki na libóngo ya Mbu ya Motane mpe bayembaki nzembo ya Moize. Na nzoto, babimaki na Ezipito, kasi na molimo, babimaki te. Babikisamaki na boombo ya Ezipito ya nzoto, kasi bakangamaki na boombo ya Ezipito ya molimo; mpe likambo ya mawa ezali ete babimaki mpenza te na boombo ya Ezipito. Bakufaki na boombo ya Ezipito. Ntango Nkolo alobaki mobeko na Ye uta na Sinai, Moize alobaki na bango ete ezalaki mpo básala lisumu te. Sikawa, tanga lisusu Baebre 11:25, “Aponi nde konyokwama elongo na bato ya Nzambe, koleka kosepela na esengo ya lisumu mpo na ntango mokuse.” Kasi tomonaki na liteya na biso ya liboso ete esengo ya lisumu oyo elobamaki kuna ezalaki kaka esengo ya Ezipito. Lokola Moïse azalaki mokitani ya kiti ya bokonzi ya Ezipito, bozwi nyonso ya Ezipito, nkembo nyonso ya Ezipito, mpe nguya nyonso ya Ezipito ezalaki pene ya kokota na maboko na ye, esengelaki kaka amata na kiti ya bokonzi mpe asepela na yango. Yango nde esengo ya Ezipito; kasi makomi elobi ete ezalaki esengo ya lisumu. Bongo, boombo ya molimo ya Ezipito ezali nini? mpe Ezipito ya molimo ezali nini?—Ezali boombo ya lisumu.

TAM1897 Q1 27.8Nzela mosusu ezali oyo tokoki kokoma na yango, kaka na ndakisa moko. Nzambe abengaki Abram, bokundoli, auti na Chaldée na mboka moko oyo alingaki komonisa ye. Apesaki ye naino mboka yango te; nzala ezalaki na mboka oyo azalaki, mpe akitaki na Ezipito, mpe kuna Sarai azwaki mosali mwasi moko ya Ezipito na nkombo ya Agar. Nzambe alakaki Abram ete bana na ye bakozala ebele lokola minzoto ya likolo. Na ntina ya kondima te, elaka ekokisamaki noki te ndenge bazalaki kokanisa, mpe Sarai alobaki na Abram, “Nkolo apekisi ngai kobota; elaka ekokisami te; tala mosali na ngai ya mwasi ya Ezipito; kamata ye, mpe mbala mosusu Nkolo akopesa biso mwana na nzela na ye.” Yango esalemaki; Yisamael abotamaki; mpe Nkolo alobaki na Abram ete Sarai akobota mwana ya solo, akobota mwana mobali, mpe bakobenga nkombo na ye Yisake. Mpe Abram ayanoli na yango, “Ah, soki kaka Ishmael abika liboso na yo!”

TAM1897 Q1 27.9Elenge mwasi wana ya Ezipito azalaki moombo; mpe mwana na ye azalaki mwana ya moombo, mosali ya boombo. Sikawa, ntango Abram alobaki, “Ah, soki Ishmael nde akozala na bomoi liboso na yo,” azalaki kosambela ete Nzambe atanga Ishmael lokola mboto elakamaki, oyo na nzela na ye libiki mpe bonsomi ekoya mpo na bana ya bato mpe bana nyonso ya Nzambe. Kasi bonsomi ekokaki koya epai ya moto na nzela ya moombo? Abram ye moko azalaki na bonsomi. Asengelaki abikisama na Mwana oyo alakama. Soki sikoyo mwana na ye, lokola mwana ya moombo, andimami lokola Mwana oyo alakama, Abram ye moko akokaki kokɔta na boombo, na esika ya kobikisama na boombo. Mpe bato nyonso oyo bakokaki kotosa Ishmael bakokaki mpe kokɔta na boombo. Kasi boombo nini?—Boombo ya lisumu. Kasi mama na ye azalaki mwasi-ombo ya Ezipito. Mpe lokola Ishmael azalaki mwana ya moombo, ezalaki boombo ya Ezipito. Bongo, bozali komona te ete ezalaki na boombo ya Ezipito—Ezipito ya molimo—na libota ya Abram?

TAM1897 Q1 28.1Bótala na mokanda ya Ba-Galatia, mpe tokomona polele ete Nkolo amonisaki likambo wana. Bozali kokanisa eteni ya maloba na Ba-Galatia 4:22-24:—

TAM1897 Q1 28.2Mpo ekomami ete, Abraham azalaki na bana mibale ya mibali, moko na mwasi moombo, mosusu na mwasi ya bonsomi. Kasi oyo ya mwasi moombo abotamaki na kolanda mosuni: kasi oyo ya mwasi ya bonsomi azalaki na elaka. Makambo oyo ezali elilingi: mpo oyo ezali bandaka mibale; moko uta na ngomba Sinai, oyo ememaka na boombo, elingi koloba Agar.

TAM1897 Q1 28.3Oyo, omoni, ezali kolakisa polele libota ya Abram, mpe Hagar, mwasi ya Ezipito. Boyokani wana, alobi, ebotaka na boombo, elingi koloba Hagar. Hagar, na libota ya Abram, azali komonisa, na elilingi wana, boyokani ya Sinai. Boyokani wana ebotaki na boombo. Hagar azalaki mwasi ya Ezipito. Bongo boombo nini ezali komonisama na boyokani ya Sinai?—Boombo ya Ezipito. Kasi ezalaki boombo ya molimo. Yango wana, na ntango wana, ezalaki na Ezipito ya molimo. Tángá biteni 25 na 26:—

TAM1897 Q1 28.4Mpo ete Agar azali ngomba ya Sinai na Arabia, mpe azali elilingi ya Yeruzalemi ya sikoyo, oyo azali na boombo elongo na bana na ye. Kasi Yeruzalemi ya likolo azali na bonsomi, ye mama na biso nyonso.

TAM1897 Q1 28.5Na yango, ntango Abram alobaki, “Ah, soki Yisamaele abika liboso na yo,” asɛngaki ete moombo andimama lokola mboto oyo elakamaki. Asɛngaki ete Nzambe, bato nyonso, mpe mokili mobimba bakɔta na boombo ya Ezipito na kati ya Ezipito ya molimo. Ezipito ezali elembo ya molili, mpe lisusu elembo ya lisumu, ndenge tomonaki. Lisumu mpe ezali molili yango moko. Na yango, Ezipito, lokola ezali elembo ya lisumu mpe ya molili, emonani polele ete lisumu mpe molili ezali Ezipito ya molimo.

TAM1897 Q1 28.6Nkolo akokaki ata mokolo moko te kondima moombo lokola mboto oyo elakamaki. Yango wana Nkolo ayanoli Abrahama na maloba oyo:—

TAM1897 Q1 28.7Sarah mwasi na yo akobotela yo mwana ya solo; mpe okopesa nkombo na ye Isaac; mpe nakotiya kondimana na ngai na ye mpo na kondimana ya seko, mpe na momboto na ye sima na ye. Mpe mpo na Yisamaele, nayoki yo: Talá, napamboli ye mpe nakosala ete abota mingi, mpe nakobakisa ye makasi; akobota bakonzi zomi na mibale, mpe nakosala ye ekolo monene. Kasi kondimana na ngai nakokangisa na Isaac, oyo Sarah akobota yo na eleko oyo boye na mobu ekoya.

TAM1897 Q1 28.8Isaaki azalaki mboto oyo elakamaki. Mpe kanisá naino! Isaaki akendáká ata mokolo moko te na Ezipito. Okanisi yango. Nzala ya makasi ezalaki na Ezipito, mpe abandaki kokende kuna, kasi Nkolo alobaki na ye, Kende te na Ezipito. Abrahama azalaki na Ezipito; Sara azalaki na Ezipito; Yisraele azalaki na Ezipito, kasi Isaaki akendáká ata mokolo moko te na Ezipito. Azalaki mwana ya elaka, abotamaki na molimo, banda na ebandeli. Lisusu totángi:—

TAM1897 Q1 28.9Abraham azalaki na bana mibale ya mibali, moko na mwasi moombo, mosusu na mwasi ya bonsomi. Kasi oyo ya mwasi moombo abotamaki na mosuni; kasi oyo ya mwasi ya bonsomi azalaki na elaka. Makambo oyo ezali elilingi; mpo oyo ezali bandimana mibale; moko uta na ngomba Sinai, oyo ebotaka na boombo, oyo ezali Agar. Mpo ete Agar oyo azali ngomba ya Sinai na Arabia, mpe azali elilingi ya Yeruzalemi ya sikoyo, oyo azali na boombo elongo na bana na ye. Kasi Yeruzalemi oyo ezali likolo azali na bonsomi, ye nde mama na biso nyonso. Mpo ekomamá, ‘Sepela, yo mwasi oyo abotaka te; ganga na esengo, yo oyo ozali na mpasi ya kobota te; mpo ete mwasi oyo atikali na mobali te azali na bana ebele koleka mwasi oyo azali na mobali.’ Sikoyo biso, bandeko, lokola Yisaka azalaki, tozali bana ya elaka.

TAM1897 Q1 28.10Mpe biso tozali banani?—“Soki bozali ya Klisto, bongo bozali mwana ya Abraham, mpe bakitani kolanda elaka.” Yisaka azalaki mwana ya Abraham,—mwana ya elaka. Mpe ntango tokómi mwana ya Abraham na kondima na Klisto, tobikisami na boombo ya lisumu,—na Ezipito ya molimo,—tozali lokola Yisaka azalaki; mpe ye azalaki ata mokolo moko te na Ezipito.

TAM1897 Q1 28.11Na boye, bozali komona ete boombo ya Ezipito mpe bonsomi ya bokristo ezalaki na kati ya libota ya Abraham. Yisamael abotamaki na kolanda mosuni, mpe azalaki elilingi ya boombo ya Ezipito. Yisake abotamaki na kolanda Molimo, mpe azalaki elilingi ya bana ya Nzambe na kondima na nzela ya Yesu.

TAM1897 Q1 28.12Yozefu abotamaki, mpe na bolenge na ye akendeki kotala bandeko na ye, mpe bato ya Yisamaele bayaki mpe basombaki Yozefu mpe bamemaki ye na Ezipito mpe batekaki ye kuna. Mpe na sima, libota ya Yakobo ekitaki na Ezipito, mpe na suka babikisamaki na boombo ya Ezipito. Yango ekoki mpo na kosalisa bino bomona mobembo na bango mobimba, banda na libiangi ya Abrahama kino na ntango bakomaki na ndelo ya mboka ya elaka. Bomoní ete ezalaki na Ezipito ya molimo lokola mpe oyo ya nzoto; mpe ete ntango bato babikisamaki na nzoto uta na Ezipito, ezalaki na Ezipito mosusu ya mozindo koleka oyo esengelaki babikisama mpo bákóma bana ya Nzambe.

TAM1897 Q1 28.13Sikawa natangi eteni oyo nalobelaki na butu ya lobi. Ekomami na buku “Great Controversy”, Vol. 4, na lokasa 457, na ebimeli oyo ya monene:—

TAM1897 Q1 28.14Lisolo ya Israel ya kala ezali ndakisa ya kokamwa ya makambo oyo ekomelaki lingomba ya Baadventiste na mikolo ya kala. Nzambe akambaki bato na ye na eleko ya Advente, kaka ndenge akambaki bana ya Israel kobima na Ezipito. Na elɛngi monene, kondima na bango emekamaki lokola oyo ya Bana ya Yisraele na Mbu ya Motane.

TAM1897 Q1 28.15Bongo, na kobukana monene ya elikya ya bato ya Advent, na lisolo ya Israel, bango bazalaki wapi?

TAM1897 Q1 28.16(Mingongo) Na Mbu ya Motane.

TAM1897 Q1 28.17Nzambe alingaki ete na ntango wana, lokola totángaki lobi na butu, Israyele akende mbala moko na mboka oyo apesaki elaka na Abrahama—na esika na ye ya bule, esika oyo ye moko asalaki mpo na kofanda; na libula na ye; na esika ya bule oyo maboko na ye etongaki. Mpe ezalaki kaka mobembo ya mikolo zomi na moko longwa na Ezipito kino na mboka wana. Kasi ezuaki bango mibu ntuku minei. Mpe kaka bato minei kati na baoyo babandaki nde bakomaki kuna.

TAM1897 Q1 28.18(Mongongo) Minei, to mibale?

TAM1897 Q1 29.1Bane. Oyebaki te ete bazalaki bane? Ezalaki Kalebe na Yosue, mpe banganga-nzambe mibale, bana ya Arone—Eleazare na Itamare. Ya solo, balobelaka yango kaka lokola mibale,—Kalebe na Yosue,—kasi banganga-nzambe mibale bakotaki mpe.

TAM1897 Q1 29.2(Mongongo) Mbala mosusu bazalaki naino na mibu ntuku mibale te.

TAM1897 Q1 29.3Ɛɛ; bazalaki ntuku misato; mpo bapakolamaki mpo na mosala ya bonganga-nzambe. Bongo, na ntango ya elikya monene oyo ebukanaki, bato ya Advente batɛlɛmaki, lokola nde, na Mbu ya Motane.

TAM1897 Q1 29.4Soki balandaki kaka kotyela maboko ya Nzambe oyo etambolaki na bango na makambo na bango ya kala, balingaki komona lobiko ya Nzambe. Soki bato nyonso oyo basalaki mosala elongo na 1844 bandimaki sango ya anzelu ya misato, mpe balobelaki yango na nguya ya Molimo Mosantu, Nkolo alingaki kosala makasi na milende na bango. Mpepɔlɔ ya pole elingaki kongenga likoló ya mokili. Bambula eleki, bafandi ya mokili balingaki kokebisama, mosala ya nsuka esilaki, mpe Klisto alingaki koya mpo na kosikola bato na ye.

TAM1897 Q1 29.5Ntango nini?

TAM1897 Q1 29.6(Mingongo) Mbula ebele eleki.

TAM1897 Q1 29.7Bongo, bato wana bazalaki wapi banda na kobukana ya elikya wana?

TAM1897 Q1 29.8(Mingongo) Na esobe.

TAM1897 Q1 29.9Ndenge moko mpenza na ndenge Israel azalaki liboso. Kasi mpo na nini bana ya Israel ya kala babombamaki na esobe?—Mpo na kozanga kondima. Bamonaki te oyo Nkolo azalaki na yango mpo na bango. Mpe ntina oyo bamonaki te, ezalaki mpo bandimaki Nzambe te. Soki bandimaki Nzambe, balingaki komona oyo bamonaki te. Mpe wana nde mokakatano ya bato oyo awa. Tondimi te makambo oyo elobamaki na bana ya Yisraele ya kala. Elobami na biso lokola mpe na bango. Nsango malamu kaka moko oyo ebimisamaki na biso lokola mpe ebimisamaki na bango.

TAM1897 Q1 29.10Yango wana, tóbanga, noki, elaka ya kokɔta na bopemi na ye etikamá mpo na biso, moko na bino amonana lokola azangi yango. Mpo ete, nsango malamu esakolamaki na biso lokola mpe na bango; kasi liloba oyo esakolamaki esalisaki bango te, lokola esanganaki te na kondima epai ya baye bayokaki yango. Mpo ete biso baye tondimi, nde tokɔtaka na bopemi.

TAM1897 Q1 29.11Na yango, eloko oyo epekisaki bango kokota na mboka ezali kaka yango mpe nde ezali kopekisa biso kokota na mboka. Mpe, lokola nalobaki lobi na butu, biso tozali awa na ndingisa te, mpamba te esengeli te tózala na mokili. Ndenge moko Israel azalaki na likambo ya kozala na esobe te na boumeli ya mibu ntuku minei, bongo mpe biso tozali na likambo ya kozala lisusu awa na esobe oyo te. Boyoka:—

TAM1897 Q1 29.12Ezalaki na mokano ya Nzambe te ete Yisraele atambola mibu ntuku minei na esobe; alingaki komema bango mbala moko na mboka ya Kanana, mpe kotia bango kuna, lokola ekolo ya bule mpe ya esengo. Kasi “bakokaki kokota te mpo na kondima te.” Mpo na kozonga sima mpe kotika bango kondima, babomamaki na esobe, mpe basusu batelamaki mpo na kokota na mboka ya elaka. Ndenge moko mpe, ezalaki na mokano ya Nzambe te ete boyei ya Klisto eumela boye, mpe bato na ye bafanda bambula ebele na mokili oyo ya lisumu mpe ya mawa. Kasi kondima te ekabolaki bango na Nzambe. Lokola baboyaki kosala mosala oyo apesaki bango, basusu batelamaki mpo na kosakola sango malamu. Na boboto na ye mpo na mokili, Yesu azali kosala ete boyei na ye eumela, mpo ete basumuki bázwa libaku ya koyoka likebisi, mpe bámona na ye libateli liboso ete nkanda ya Nzambe etangwa.

TAM1897 Q1 29.13Ezalaki te mokano ya Nzambe ete boyei ya Kristo eumela boye, mpe bato na ye batikala bambula ebele na mokili oyo ya lisumu mpe ya mawa. Ah, biso nde tozali na ngambo na yango. Ezali bongo te? Ngambo yango ezali wapi? Na likambo nini tozali na ngambo?—Kozanga kondima. Kasi nini ezalaki na mitema ya bana ya Yisraele oyo ememaki bango na kozanga kondima?—Ezipito, Ezipito, Ezipito. Bongo, nini ezalaki na mitema ya bato oyo oyo ememaki bango na kondima te mpe na koboya kopusana epai ya Nzambe?—Ezipito, kaka ndenge moko na ndenge Ezipito esalaki kuna. Na makambo ya molimo, oyo ezali lokola Ezipito—ezali mokili, losambo ya bikeko, molili, elingi koloba kondima te. Liloba “kondima te” elobeli yango nyonso. Boyebi ete liloba mpenza “Ezipito” ezali elembo ya molili.

TAM1897 Q1 29.14Tótala lisusu eteni oyo:

TAM1897 Q1 29.15Soki bango nyonso oyo basalaki mosala elongo na bomoko na mobu 1844 bazwaki sango ya anzelu ya misato mpe balobelaki yango na nguya ya Molimo Mosantu, Nkolo alingaki kosala makasi elongo na milende na bango.

TAM1897 Q1 29.16Lokola Nkolo asalaki na nguya na milende na bango na ebandeli ya mosala, ntina ya bozangi ezali nini?—Bozangi ya Molimo Mosantu. Bozangi kaka moko ezali nguya ya Molimo Mosantu. Yango nde epesaka biso nguya, mpe esalaka misala ya nguya. Ezali Molimo Mosantu; mpe soki bazwaki yango, “mpela ya pole elingaki konyata likolo ya mokili.”

TAM1897 Q1 29.17Oyo nde elobami na buku ya Emoniseli, mokapo ya zomi na mwambe; “Anzelu mosusu akitaki uta na likolo, azalaki na nguya monene; mpe mabele engɛngaki na nkembo na ye.” Yango ezali mpenza eloko moko oyo elakisami awa. Nini ezali kokanga mpela wana ya pole? Mpela wana ya pole ezali kozela kobima likolo ya mokili banda ntango wana?—Iyo. Nini ekangaki yango nsima ya 1844?—Kondima te. Nini ekangisaki yango banda wana?—Kozanga kondima. Boye, ntango ekoki te ete tózwa libiki uta na boombo ya Ezipito? Oh, bókanisa yango! Nsango elingaki kosakolama na nguya ya Molimo Mosantu; Nkolo alingaki kosala makasi na milende na bango; mpela ya pole elingaki konyanyolama likolo ya mokili; bambula eleki, bafandi ya mokili balingaki kokebisama, mosala ya nsuka esila, mpe Klisto alingaki koya mpo na kosikola bato na ye! Bongo, tósala ete ntango eleka biso lisusu te! Mpo na nini te tózwa libiki uta na Ezipito, mpe na nyonso oyo liloba yango elakisi — Ezipito ya molimo? Tika Molimo Mosantu apesama mpe amema nguya wana ya monene mpo na kosalela basumuki; ete mpela wana ya pole epesa pole na mokili; ete mokili ekebisama; ete Klisto ayaka; ete tóbikisama uta na mokili oyo ya lisumu mpe ya mawa.

TAM1897 Q1 30.1Sikawa bomoni ndenge makambo ezali kino awa. Molili mpe boombo ya Ezipito ezalaki likolo na biso bambula oyo nyonso, kaka ndenge ezalaki likolo ya Yisraele sima ya kokatisa na bango Mbu ya Motane, mpe ntango bazalaki na esobe. Mpe Nzambe alobaki ete akopesa mpe bato oyo bilei ya lola—bilei oyo ye moko akondima, bilei oyo akoki kopesa bango mpe oyo ekomema ezalela moko boye ete akoka kopambola bango na mapamboli nyonso ya molimo. Kasi awa, ata lelo, ebele bazali koloba, O, molimo na biso eboyi bilei oyo ya pɛpɛlɛ. Tózonga na Ezipito esika tokoki kozwa matungulu, bapwaro, mpe ail. Soki yango nde mbongwana ya kolongono ya nzoto, ngai nalingi yango te. Tozalaki wapi? Tokotika Nkolo alíisa biso? Tondima liste ya bilei oyo Nzambe apesi biso? To tokolula matungulu, bapwaro, mpe ail, mpe banzungu ya misuni ya Ezipito? Yango nde motuna.

TAM1897 Q1 30.2Sikawa boyokani ete ezali ndenge wana, ete boombo ya Ezipito nde ntina ya makambo oyo nyonso, mpe ete kondima te nde ntina ya boombo wana ya Ezipito. Bondimi sikoyo ete esengeli te tózela lisusu mpo na kobikisama na boombo ya Ezipito, lokola basusu bazalaki na mposa ya kozela te. Sikoyo tokotalela mwa moke ndenge nini libiki wana ekozala; mpe fungola na yango ezali na maloba oyo: “Talá bato oyo babatelaka mibeko ya Nzambe mpe kondima ya Yesu.”

TAM1897 Q1 30.3Tózongela mitindo ya Nzambe, mpe tótalela yango mwa moke, na kati ya buku ya Exode, mokapo ya ntuku mibale. Soki elembo mosusu ezalaki esengelaki mpo na komonisa ete tozali naino na nsé ya bokonzi ya boombo ya Ezipito, solo mpenza, likambo oyo ezali elembo ya suka oyo endimisi nyonso. Kino kala te, yo na ngai tomonaki ata mokolo moko te kopi ya mitindo zomi oyo ebimisami na ba Adventiste ya Mokolo ya Nsambo, oyo ezalaki na mitindo zomi nyonso na kati. Ngai moko namonaki yango te kino kala te. Kasi atako bongo, tolobelaki ndenge ya kobatela mibeko; tolakisaki bato mosusu mibeko; tolimbolaki ndenge Roma abongolaki mibeko mpe alongolaki ya minei mpe akabolaki ya zomi, nzokande na tango nyonso biso moko, na nzela ya bakopi ya mibeko oyo tobimisaki to oyo tosombaki epai ya basusu, tolongolaki moko eteni ya mibeko.

TAM1897 Q1 30.4Nzambe alobaki mobeko na ye uta na likolo. Alobaki makambo oyo eleki oyo etali mibeko? Alobaki mingi koleka? Alobaki koleka ndelo?—Te; mpo ezalaki ya kokoka, mpe eloko moko ya kobakisa ezalaki te ntango atikaki koloba. Bongo, lokola eloko ya kobakisa ezalaki te tango atikaki koloba, ebandaki ye koloba liboso ntango esengelaki te? Lokola eloko ya kobakisa ezalaki te tango atikaki koloba, ezali na eloko moko liboso ete abanda koloba na biso mpo na bolamu na biso? Na maloba mosusu, alobaki liloba moko koleka to moke koleka?—Te! te! te!

TAM1897 Q1 30.5Tótala sikoyo, nini alobaki. Tálá awa: “Mpe Nzambe alobaki maloba oyo nyonso, kolobaka, ... Okozala na banzambe mosusu te liboso na ngai.” Bongo wana nde abandaki? Abandaki koloba na, “Okozala na banzambe mosusu te liboso na ngai”?—Te. Yo obandaki kuna? Oyebi ete obandaki. Bon, soki Nzambe abandaki wana te, kasi ngai na yo tobandi wana, tozali te kotika libanda eloko moko oyo alobaki, oyo ezali mpe na ntina mingi mpo na bolamu na biso? Abandaki wapi? Tángá. “Mpe Nzambe alobaki maloba oyo nyonso, ete, Ngai nazali Yehova, Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo. Okozala na banzambe mosusu te liboso na ngai.”

TAM1897 Q1 30.6Bomonaka te ete totiki nde eloko oyo emonisaka libiki uta na boombo ya Ezipito? Mpe mpo na nini totiki yango? O, mpo ete tomonaki ete tobikisami naino uta na Ezipito te,—mpe ezali solo. Tomonaki ete babimisaki biso ata mokolo moko te uta na mabele ya Ezipito,—mpe na nzela ya kondima na biso te, ezali solo. Tokanaki ete, “Tozalaki ata mokolo moko te na boombo ya moto.” Kasi tozalaki. Tozalaki na boombo na nse ya biso moko, na nse ya nguya ya lisumu—na nse ya Ezipito ya molimo. Kasi bomikangoli ezali uta na boombo ya Ezipito na butu ya lelo, mpe Nzambe azali kobenga yo na ngai na bomikangoli wana uta na boombo ya Ezipito. Mpe alobi na yo mpe ngai lelo na butu, na mongongo ya nkake lokola oyo eyokanaki na Sinai, na lobiko ya Yesu Klisto na kati, “Ngai nazali Nkolo Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo.” Okobima? Ondimi ete abikisi yo na mboka ya Ezipito? na ndako ya boombo? Soki te, mpo na nini te?

TAM1897 Q1 30.7Banguna na biso bazali kobwakela biso yango,—O, mibeko wana ezali mpo na ngai te. Babimisaki ngai ata mokolo moko te uta na Ezipito. Banguna ya mobeko ya Nzambe, banguna ya lobiko ya Nzambe, babwakelaka bino yango. Balobaki yango na ngai—na biso nyonso—ete mobeko wana etali moto mosusu te longola sé Bayuda, mpo moto moko te abimisamaki na boombo ya Ezipito longola sé Bayuda. Balobaka, O, esengeli te osakolela ngai likambo wana, nabimisamaki ata mokolo moko te uta na Ezipito. Wana ezali solo mpenza, ya solo; kasi yango ezali lokumu te mpo na bango. Yo na ngai tosengeli kotelema lokola baoyo basombami uta na boombo ya Ezipito, mpe koyanola na likambo wana na maloba oyo: Matondi na Nkolo, nabimisami uta na Ezipito; mpe, ndeko na ngai ya mobola mpe ya mawa, soki obimisami te uta na Ezipito, okokufa na bopɔli ya Ezipito.

TAM1897 Q1 30.8Ya solo, moto moko te akoki kobatela mobeko wana soki azali na Ezipito. Bakokaki kosala yango te. Nzambe abikisaki bango na Ezipito mpo bábatela mobeko. Kozala na Ezipito ezali lokola kozala na lisumu, mpe moto moko te akoki kobatela mobeko ya Nzambe na kati ya lisumu; mpo lisumu yango moko ezali kobuka mobeko. Ya solo, okoki kobatela mitindo te soki ozali na Ezipito. Okoki te; ngai mpe nakoki te. Kasi tika Nkolo abikisa biso, mpe na ntango wana nde tokokoka kobatela mibeko, kasi liboso te. Nkolo ayebaki yango malamu; yango wana, ntango alingaki ete Farao atika bana ya Yisraele bákende, alobaki, “Tika bato na ngai bákende, mpo básalela ngai.” Ya solo, bakokaki te kosalela Nzambe na Ezipito. Alingaki bábikisama, kaka na nzoto te, kasi mpe na molimo. Mpe na sima, ntango akopesa bango mobeko na ye mpo bálanda yango, likambo ya liboso alobi na bango ezali, “Ngai nazali Yehova Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo,” mpo bákoka kolanda yango.

TAM1897 Q1 31.1Mibeko ya lolenge nini oyo ezali?—Mibeko ya molimo. “Toyebi ete mibeko ezali ya molimo.” Bongo, Ezipito nini oyo elobelami na vɛrsɛ ya liboso ya mibeko?—Ezali Ezipito ya molimo. “Mibeko ezali ya molimo.” Bongo, Ezipito oyo etangami na mibeko ezali Ezipito ya molimo, mpe elingi koloba mpo na yo mpe ngai libiki uta na Ezipito ya molimo, elingi koloba libiki uta na boombo ya lisumu.

TAM1897 Q1 31.2S. H. Lane.—Okanisi ete bazalaki libanda ya Ezipito na lolenge ya molimo mpo na mwa ntango?

TAM1897 Q1 31.3Ezali mpasi mpo na koloba. Mose azalaki ntango nyonso, solo; Kalebe azalaki ntango nyonso; Yosue azalaki ntango nyonso.

TAM1897 Q1 31.4E. J. Waggoner.—Bankumu ntuku nsambo bamonaki Nzambe.

TAM1897 Q1 31.5Ɛɛ; bamonaki Nzambe. Kasi, ezali mpasi mpo na koloba soki bato bango moko babimaki na Ezipito. Moïse azalaki ntango nyonso libanda. Ata ntango azalaki na nzoto na Ezipito, azalaki na molimo libanda na yango. Kalebe na Yosue bazalaki ntango nyonso na molimo libanda ya Ezipito. Na nzembo ya elonga na Mbu ya Motane, ndenge nakanisaki, lingomba mobimba bazalaki na molimo libanda ya Ezipito, soki bakangaki yango makasi. Ndenge Nkolo alobaki, ‘Soki nde bato na ngai bayokaki mongongo na ngai mpe batambolaki na mibeko na ngai, nalingaki kolonga banguna na bango noki.’ Kasi ntango kondima na bango emekamaki, na etamboli na bango ya liboso mpenza, ntango bazalaki na Mara, esika mayi ya bololo ezalaki, batikaki kondima na bango, mpe balingaki kozonga lisusu na Ezipito. Soki tokutani na likambo ya bololo, tokoki komona yango lokola elembo ete Nkolo atiki biso?—Te; matondi na Nkolo mpo ete likambo wana ya bololo ezali mpo na bolamu na biso, mpe Nzambe akoki kobongola bololo ekoma elengi.

TAM1897 Q1 31.6(Mongongo) Limbisa ngai, Ndeko Jones, kasi tala vɛrsɛ moko—vɛrsɛ ya ntuku mibale na sambo ya mokapo ya zomi na moko ya mokanda ya Baebre—oyo emonisi ete Moize abalukaki mpo na kotika Ezipito, kaka kuna na kati ya Ezipito.

TAM1897 Q1 31.7Ya solo mpenza. Yango wana, atako azalaki na nzoto na Ezipito, na molimo azalaki libanda ya Ezipito.

TAM1897 Q1 31.8E. J. Waggoner.—Bato oyo Nkolo abikisi bakoya na nzembo na Sion.

TAM1897 Q1 31.9Ɛɛ: mpe soki balandaki koyemba nzembo ya Moize, mpe na kondima oyo bayembaki yango na ntango wana, balingaki kokoba koyemba kino na kati ya mboka. Mpe yango nde eloko Nzambe alingi tósala ete etikala na makanisi na biso. Alingi tótia mitema na biso na mboka wana ya malamu; mpe bongo, lokola mitema na biso ekozala kuna, mposa ya bomoi na biso mpe ekozala kuna. Mpe bongo Nzambe akoki noki kotondisa bomoi na biso na esengo ya mabele wana ya mapamboli. Mpe yango elingi koloba, Nzambe elongo na biso.

TAM1897 Q1 31.10Boyebi malamu ete ata sikoyo, na esika ete motema ezala na mboka wana, ezali awa na mboka oyo. Mpo na bato mosusu ya biso moko, kosenga moto akabwana na mboka oyo emonanaka lokola koteka mboka. Kosenga moto akabwana na mboka oyo, mpe akende na mboka wana, mpe atika misala ya leta mpe politiki ya ekolo oyo, emonanaka na miso na bango pene lokola likambo ya kotungisa. Bato bazali na Ezipito, kasi Nzambe abengi bango bábima na Ezipito, mpo bátia mitema na bango na mboka oyo eleki malamu, bátia bolingo na bango nyonso kuna, mpe básalela mboka wana na makasi na bango nyonso; mpo ete bibale ya esengo mpe ya nkembo uta na mboka wana etanga na mitema na bango; mpo ete mokili mobimba mpe molɔ́ngɔ́ nyonso eyeba ete Nzambe azali mpenza Nzambe na bango. Soki yango esalami, mosala ekosila na ntango mokuse, mpe Nkolo akoya.

TAM1897 Q1 31.11Ntango bana ya Yisraele bazalaki na Mbu ya Motane, nguya ya Nzambe emonanaki kuna mpe ekamwisaki bikolo, na boye ete ntango batali-mboka bakotaki na mboka, Rahaba alobaki: Bobangi mpe nsɔmɔ na bino ezali likolo ya mboka mobimba, mpo toyoki makambo Nzambe asaleli bino, mpe mitema ya bato enyangwami. Yango ezali solo. Likanisi mosusu mpo na Ezipito ya molimo: Ekomami mpo na Yesu, “Nabengaki mwana na ngai longwa na Ezipito.” Mpo na nini yango ekomami mpo na Yesu? Mpo na nini Yesu akendeki na Ezipito? Mpo na nini bamemaki ye na Ezipito? Alingaki kokima libomi ya bana oyo babomamaki na Betelehemu, soki akendeki mwa mosika na esika wana, mpe alingaki te kokende mosika boye kino na Ezipito. Bana mike nyonso na Palestine babomamaki te tango etinda ya Herode ebimaki. Ezalaki kaka na Beteleheme, na bapembeni na yango, mpe na bamboka ya pembeni. Beteleheme ezalaki kaka na bamile motoba mosika na Yeruzaleme, mpe bana ya Yeruzaleme babomamaki te; bongo Nkolo alingaki kokima soki bamemaki ye na bamile zomi to zomi na mibale mosika.

TAM1897 Q1 31.12Bongo mpo na nini bamemaki ye na Ezipito?—Ezalaki kaka mpo ete liloba oyo ekomamaki ekokisama: “Nabengaki mwana na ngai longwa na Ezipito.” Ye azalaki biso moko; yo mpe ngai. Ye azalaki biso moko; mpe lokola Nzambe akutanaki na bato na ye na Ezipito mpe abimisaki bango, bongo Mobikisi na biso ayaki epai tozalaki, mpe azwaki bomoto lokola ya biso, mpe abengamaki longwa na Ezipito, na ndenge wana kolakisaka ete moto nyonso oyo alingi kozala lokola ye, asengeli mpe kobima longwa na Ezipito. Azalaki Mwana ya Nzambe, mpe abengamaki longwa na Ezipito, na boye kolakisaka ete bato nyonso oyo bakokoma bana ya Nzambe basengeli mpe kobima longwa na Ezipito; mpo ekomami mpo na bango nyonso lokola mpo na ye, “Nabengaki mwana na ngai longwa na Ezipito.” Ozali mwana ya Nzambe? “Nabengaki mwana na ngai longwa na Ezipito.”

TAM1897 Q1 31.13Eleki mwa ntango tomonaki ete esengeli tobima na Ezipito mpo na kobatela mibeko ya Nzambe. Sikawa tomoni ete mpo na kolanda Yesu, esengeli tobengama longwa na Ezipito. Kobatela mibeko ya Nzambe esengi ete tobimisama longwa na Ezipito; kondima na Yesu mpe esengi kaka bongo ete tobimisama longwa na Ezipito. Mpe makambo wana mibale elobami na Emoniseli 14:12: “Awa nde bato oyo babatelaka mibeko ya Nzambe mpe kondima ya Yesu.”

TAM1897 Q1 32.1Na boye bozomona ete banda na ebandeli kino na suka, ezali na Ezipito ya molimo; mpe mwango mobimba ya lobiko ezali kaka libiki na boombo ya Ezipito na nguya ya Nzambe; ezali kobengama longwa na Ezipito na bonsomi ya nkembo ya bana ya Nzambe. Bongo, tokobima na Ezipito mpo tósalela Nkolo na bosolo? Tokosala bongo mpo na kobatela na bosolo mibeko ya Nzambe mpe kondima ya Yesu? Tokosala nini? Tokozonga sima na Likita oyo na Ezipito? Tokotikala na Likita oyo mpe totikala na Ezipito? O, kasi, tokobikisama mobimba te longwa na Ezipito mpe na makambo nyonso oyo liloba yango elingi koloba?

TAM1897 Q1 32.2Libiki ezali ya ofele mpo na biso, epesami na biso. Bongo, tika ete motema nyonso efungwama, molimo nyonso ebalukela Nzambe, mpe eluka ye na koyambola masumu, mpo ete tobikisama na molili; mpe na boye, liboso Likita esila, tobimisama na pole ya nkembo mpe bonsomi ya bana ya Nzambe; mpo ete, “Nabengaki mwana na ngai longwa na Ezipito.” Yango nde azali kozela. Tokotika ye azela? Mpe tango yango ekokoma, liloba oyo ekokokisama; sango ya anzelu ya misato ekoyebisama na nguya ya Molimo Mosantu; Nkolo akosala na nguya monene elongo na milende na biso; mpela ya pole ekokwea likolo ya mokili; mosika te bafandi ya mokili bakokebisama; mosala ya suka ekosila; mpe Klisto akoya mpo na kosikola bato na ye. Oh, nakanisi ete tozali pene na ntango oyo Nzambe akobikisa biso koleka ndenge tokanisáká ata mokolo moko te. Libiki ya Nzambe ezali pene na biso mingi! Tokokota na mboka wana? Bana ya Yisraele bakweyaki mpo bandimaki te. Bamonaki te biloko ya kokamwa na kati ya bilaka na ye. Bilaka wana ezali sikoyo mpo na biso. Esengeli ezala ya solo mpo na yo mpe ngai lokola ezalaki mpo na ye ntango apesaki yango na Yisraele, oyo bandimaki yango te.

TAM1897 Q1 32.3Oyebi ete ekomami:—

TAM1897 Q1 32.4Mpe namonaki lokola mbu ya talatala esangani na moto; mpe baoyo balongaki nyama, mpe elilingi na ye, mpe elembo na ye, mpe motango ya nkombo na ye, batɛlɛmaki likolo ya mbu ya talatala, na banzɛnzɛ ya Nzambe na mabɔkɔ. Mpe bazali koyemba nzembo ya Moize, mosali ya Nzambe.

TAM1897 Q1 32.5Ah, kasi nzembo ya Moïse, mosaleli ya Nzambe, ezalaki nzembo ya libiki uta na boombo ya Ezipito; mpe baoyo balongi nyama yango mpe nkombo na yango mpe elilingi na yango mpe motango ya nkombo na yango,—babikisami na nini?—Babikisami na boombo ya Ezipito, solo mpenza lokola Moïse. Mpe bayembi nzembo ya Moïse, mpo bango mpe, babikisami na boombo ya Ezipito. Biblia etondi na yango. Na molimo, tozalaki na Ezipito, mpe O, Nzambe abikisa biso na yango. Bongo tokoyemba loyembo oyo epai ya Nkolo:—

TAM1897 Q1 32.6Nakoyembela Nkolo, mpo alongi na nkembo: abwaki mpunda ná mokumbi na yango na kati ya mbu. Nkolo azali makasi na ngai mpe nzembo na ngai, mpe akomi lobiko na ngai: azali Nzambe na ngai, mpe nakobongisela ye esika ya kofanda.

TAM1897 Q1 32.7Bokondima? Bokondima? Nakofanda na kati na bango, mpe nakotambola na kati na bango; bakozala bato na ngai, mpe ngai nakozala Nzambe na bango.

TAM1897 Q1 32.8Yango wana, bóbima na kati na bango mpe bómikabola, elobi Nkolo, mpe bósimba eloko ya bosoto te; mpe nakoyamba bino. Mpe nakozala Tata mpo na bino, mpe bino bokozala bana na ngai ya mibali mpe ya basi, elobi Nkolo ya nguya nyonso.

TAM1897 Q1 32.9Kasi, “Nabengaki mwana na ngai longwa na Ezipito.”

TAM1897 Q1 32.10[Ye azali] Nzambe ya tata na ngai, mpe nakokumisa ye. Nkolo azali mobundi: Nkolo nde nkombo na ye. Akwilisi bashareti ya Farao mpe mampinga na ye na kati ya mbu: bakonzi na ye ya baponami mpe bazindi na Mbu ya Motane. Bozindo ezipaki bango: bakweyaki na nse lokola libanga. Loboko na yo ya mobali, Ee Nkolo, ekomaki na nkembo na nguya: loboko na yo ya mobali, Ee Nkolo, ebukaki banguna na biteni. Mpe na bonene ya nkembo na yo, obukaki baoyo batɛlɛmaki kotɛmɛla yo: otindaki nkanda na yo, oyo etumbaki bango lokola matiti ya kokauka. Mpe na mopepe ya zolo na yo, mai esanganaki, mai ya mpela etɛlɛmaki lokola liboke, mpe bozindo ekangamaki na kati ya mbu. Monguna alobaki, Nakolanda, nakokanga, nakokabola biloko ya bato na bango; mposa na ngai ekokisama likolo na bango; nakobimisa mopanga na ngai, loboko na ngai ekoboma bango. Ofulaki na mopepe na yo, mbu ezipaki bango: bakwilaki lokola plomb na kati ya mai ya makasi. Nani akokani na yo, Ee Nkolo, na kati ya banzambe? Nani akokani na yo, nkembo na bosantu, ya kobangisa na kati ya masanzoli, oyo asalaka bikamwisi? Olamboli loboko na yo ya mobali, mpe mabele emɛlaki bango. Na boboto na yo, obimisaki ekolo oyo osikolaki.

TAM1897 Q1 32.11Ndenge wana nde ekomami: “Obimisi bato oyo osikoli.” Asikoli yo? Asikoli na nini?—Asikoli na lisumu. Mpe lisumu ezali Ezipito ya molimo.

TAM1897 Q1 32.12Okambaki bango na makasi na yo na esika na yo ya bule. [Tika ye.] Bato bakoyoka, mpe bakobanga.

TAM1897 Q1 32.13Ntango ekoki mpo na koyemba nzembo ya Moize. Tokoyemba yango? Kasi tokoyemba yango na Ezipito te. Okoki koyemba yango te soki ozali na Ezipito, mpo bango bakokaki koyemba yango te kino babimaki na Ezipito.

TAM1897 Q1 32.14Bato bakoyoka, mpe bakobanga: mawa ekokanga bafandi ya Palestina. Bongo bakonzi ya Edomo bakokamwa: mibali ya makasi ya Moabu, koningana ekokanga bango; bafandi nyonso ya Kanana bakosila makasi. Bobangi mpe nsɔmɔ ekokwea likolo na bango; na nguya ya lobɔkɔ na yo bakokóma nyɛɛ lokola libanga; kino bato na yo bakoleka, eee Nkolo, kino bato oyo osombi bakoleka. Okokɔtisa bango.

TAM1897 Q1 32.15Nani akokɔtisa? Olobi nini? Nani Nkolo akokɔtisa na esika na ye ya kofanda? Yo? Obimi na Ezipito? “Nabengaki mwana na ngai uta na Ezipito.” Okotya bango “na ngomba ya libula na yo, na esika, Nkolo, oyo osalaki mpo na kofanda kuna.” Bongo tokofanda kuna elongo na Nkolo, mpe bongo tokozala libela na libela elongo na Nkolo.

TAM1897 Q1 33.1Na esika ya bule, Nkolo, oyo maboko na yo moko etongaki. Nkolo akozala mokonzi libela na libela. Mpo ete mpunda ya Farao ekotaki na bashareti na ye mpe na batambwisi na ye ya mpunda na kati ya mbu, mpe Nkolo azongisaki mai ya mbu likolo na bango: kasi bana ya Yisraele balekaki na mabele ya kokauka na kati ya mbu. Mpe Miriam, mosakoli ya mwasi, ndeko ya mwasi ya Arɔ́ni, azwaki ngoma na lobɔkɔ na ye; mpe basi nyonso babimaki na nsima na ye na bangoma mpe na mabina. Mpe Miriam ayanolaki bango, Bóyembela Nkolo, zambi alongi na nkembo; mpunda ná mokumbi na yango abwaki bango na kati ya mbu.

TAM1897 Q1 33.2“Nabengaki bino kobima na Ezipito,” elobi Nkolo, mpe tobimi na Ezipito. Sikawa alobi, Ngai nazali Nzambe na bino, mpe bino bozali bato na ngai. “Ngai nazali Nkolo Nzambe na yo, oyo nabimisaki yo na mboka ya Ezipito, na ndako ya boombo;” mpe, “Nabengaki Mwana na ngai longwa na Ezipito.” Mpe yango nde elingi koloba lelo ntango elobi: Bango oyo, bango oyo “BANGO OYO BAZALI KOBATELA MIBEKO YA NZAMBE MPE KONDIMA YA YESU.”

TAM1897 Q1 33.3Lisanga ezali koyemba:—

TAM1897 Q1 33.4Kosikolama! ndenge nalingaka koloba yango! Kosikolama na makila ya Mwana na Mpate; Kosikolama na nzela ya mawa na Ye oyo ezangi suka, Mwana na ye, mpe nazali libela na libela.