Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
08 / 121897 Wata Yachachikuykuna

Egipto Israelpas

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 Q1 20.8Yachachikuy qusqa Jueves ch’isipi, 4 p’unchaw Marzo killapi, 1897 watapi General Conference Bulletin nisqapi ch’ipachisqa, 1897 watapi, ñawpaq kinsa killa, Iskay ñiqin T’aqa, 1 ñiqin Yupay, 20-26 p’anqakunapi.

TAM1897 Q1 20.9Ñawpaq kaq yachachikuyniykuqa suyup qallariynintam quwarqanchik; wiñay kawsaypi ñawpaq kaqpa sayarichisqa kasqanta. Iskay kaq yachachikuyniykuqa wiñay kawsaypi iglesiapaqwan suyupaq t’aqanakuymanta ñawpaq kaq rikuchinatan quwarqanchik. Chay ñawpaq pachakunapiqa Apunchikqa sut’itan rikuchirqan hayk’a hunt’asqa iglesiapaqwan suyupaq t’aqanakuy kananmanta. Kunan tutaqa iskaynintan qatipananchik, huk kaq allpapi yapamanta tupankukama.

TAM1897 Q1 20.10Nimrodqa Cuspa churinmi karqan; Cusqa Etiopíapi tiyarqan; Cusqa Ham-pa churinmi karqan; Egiptotaq Ham-pa hallp’anmi karqan. Chaynapin Nimrodpa mirayninta Egiptoman chiqanllata qatinchik; hinallataq ruwasqantapas Egiptomanmi qatinchik. Nimrod ñawpaq kaq qhapaq llawt’uta churakuq runa kaptinpas, ñawpaq kaq chay sutita apakuq, qhapaq kayninta takyachiq kaptinpas, Egipto llaqtapim chay Nimrodpa ruwasqanqa tukuy imaynanpipas aswan hunt’asqata qatipasqa karqan, aswan hunt’asqatam takyachisqa karqan.

TAM1897 Q1 20.11Egiptopiqa manan kanchu karqan qhapaqqa Nimrodpa pachan qhipakama; manan kanchu karqan pay qhapaq kayta hinaspa atiyninta suwaspa hap’ikunankama. Yuyarinkichikmi, Nimrod chayta ruwaqtinqa, Diospa contranpin karqan, runakunap Diosmanta yuyayninkupa contranpin, hinaspa paymanta yachayninkupa contranpinpas. Chay pachakunapiqa runakuna yacharqanku kaypi Nimrod Diospa rantinpi kasqanta; hinaspa sutinmi rikuchin chay ruwasqanmanta chay pachakunapi imayna yuyasqankuta. Egiptopiqa kaqllataqmi ruwakurqa. Egiptomanta qillqasqakunaqa sut’inchanmi Egiptop ñawpaq kamachiqninkunaqa apukuna kasqankuta, chaymantaqa kuskan-apukuna, chayqa runa-apukuna; paykunamanta qhipamanñataq runakuna kaq qhapaqkuna.

TAM1897 Q1 20.12Chayhinam rikunki chay suyupi ruwayqa Sinar suyupi kaqwan kaqlla kasqanta. Egipto suyupiqa qhapaqqa, yuyaymanta, sut’inchaspa, kikinmanta, runakunapaq apu rantinpi sayarqan. Runakunaqa chaynallatam payta qhawarqanku. Intiqa apum karqan; Egipto qhapaqtaq Intiq churin karqan. Payqa runakunapaq Apum karqan. Runakunaqa paypa samayninwanmi kawsarqanku. Paymi kawsay samayninku karqan. Paymantam nunankuta chaskirqanku. Paykunapaqqa payqa karqa “kawsay quq, wiñay inti hina”. (Qhaway “Empires of the Bible,” 7 kaq uma, 27, 38, 43, 44, 49, 64, 71-83, 96, 102 kaq rakikuna; 14 kaq uma, 15, 16 kaq rakikuna.) Chaynapin Egipto suyupiqa qhapaqqa manan apu-pa rantinllachu, nitaq kamachikuqninllachu karqan; aswanpas pay kikinmi Apu-pa aychapi rikuriynin karqan. Apu-pa kawsayninqa qhapaqpin tiyarqan, hinaspa qhapaqnintakama runakunaman chayarqan. Chayraykun qhapaqqa runakunapaq kawsay karqan, paypin rikuchisqa karqan hatun tukuy pachapi kaq apu, inti. Apu-pa imayna kayninmantapas manan imapas karqanchu, qhapaq runakunaman mana rikuchisqanqa. Chayhinan ñawpa Egipto suyupi qhapaq kaypas kamachikuypas karqan.

TAM1897 Q1 21.1Kunanqa Caldeaman kutisunchik, Dios iglesia-ta estado-manta t’aqaptin, imaynan ñawpaq yachachikuypi ñawincharqanchik, Abrahaman nispa: “Lluqsiy llaqtaykimanta, aylluykimanta, taytaykipa wasinmantawan, huk llaqtaman mayqintachus qhawachisqayki”, nispa. Yuyariychiktaqmi, Abrahamqa ayllunkunamanta qhipa kaqmanta t’aqakusqan qhipallatam Apu Taytaqa chay allpata rikuchirqan. Abrahamqa ñawpaqta llaqtamanta t’aqakurqan; iskay kaqpi, taytanpa wasinmanta; kinsa kaqpitaq, ayllunkunamanta. Lotqa Sodom qhichwaman risqan qhipallatam, Diosqa Abrahamman chay allpata rikuchirqan. Génesis 13:14, 15. Dios Abrahamta waqyariptin, paytaq llaqtamanta t’aqakurqa—sunqunwan, almanwan, tukuy kaqninwan—hinaspapas taytanpa wasinmanta, llapan ayllunmanta, hinaspa Señorpa sayananpaq kamachisqanpi sayarqa, chaypachan Señorqa payman nirqa, “Kunan ñawiykikunata huqariy, qhawariytaq kay kasqayki kitimanta chincha lawman, qulla lawman, inti lluqsimuy lawman, inti chinkaykuy lawmanpas: imaraykuchus llapan rikunasqayki hallp’ataqa qammanmi qusqayki, mirayniykimanpas wiñaypaq.” Wiñay kapuyniykipaqmi qusqayki.

TAM1897 Q1 21.2Kunanmi tapuykichik, Dios Abrahaman “Ñawiykita huqariy hinaspa qhaway” nispa niqtin, ¿Abrahamqa mana Dios niptinpas ñawinta huqarispa qhawanman karqanmanta aswanta qhawarqanchu?

TAM1897 Q1 21.3(Huñusqa runakuna) Arí.

TAM1897 Q1 21.4Chayqa, imatapas rikurqanmi, mana rikuyta atinmanchu karqan, Dios mana qhawarinanpaq nispaqa. Hinaspataq Dios payman “Ñawiykita huqariy hinaspa qhaway” nispa niqtin, chay qhawasqanqa Diospa payman simi qosqan allpam karqan. Chay pachapi Diosqa payman simi qosqa allpata rikuchirqan, chaytaqmi karqan Apunchikpa waqyasqan mama llaqta. Manam chay pachapiqa payman quqchu karqan, “Manam, chakillan sarunanpaqpas allpataqa qurqanchu: chaywanpas simi qorqan payman kapuyninpaq qunanpaq, qhipanpi kaq mirayninmanpas.” Paytaq wiñaypaq hanaq pacha llaqtata qhawarirqan; chay llaqtata, mayqinchus saphiyuq llaqtayuq, mayqintachus Dios kikin wasichaqninpas ruwaqninpas. Chaypi karqan “pachap qatiqnin kanampaq” simi qusqa; Abrahampas chaskirqanmi “iñiypa chanin kayninwan”. Chaymanta, Dios Abrahamta qhawarinanpaq nispa, hinaspa paymanpas mirayninmanpas wiñaypaq kapuynin kananpaq qunanpaq nispa, ¿imatataq pay rikurqan? ¿Pachatachu?

TAM1897 Q1 21.5(Kunkakuna) Payqa hamuq pachata rikurqan.

TAM1897 Q1 21.6Chaymi chay pachamanta pacha paypa llaqtanan karqan. “Qamkuna Cristoq kaqtinqa, chayqa Abrahampa mirayninmi kankichis, simi qusqanman hina qatiqkunapas.” Chayqa qankunap hallp’aykichismi, ñuqapapas. ¡Ay! Yuyaykuychis, may k’ikllu, may mana chanin yuyaykunatachus hap’inman pipas huk hallp’allawan kusisqa kaq, utaq huk hallp’aman mayk’aqpas munapayakuq, utaq huk hallp’ata imaynallapas munakuq. ¿Imaynatan pipas chayta ruwanman, ñawinkunata chay Diospa rikuchisqan hallp’api, chayman waqyasqanpi hap’iqtin?

TAM1897 Q1 21.7Abraham wañurqan. Isaac kawsarqan hinaspa wañurqan. Jacobqa ayllunpiwan Egipto suyuman apasqa karqanku, Apunchik Abrahamman nisqanman hina: “Qampa mirayniykiqa mana paykunap hallp’anpi karu llaqtayuq kanqa,” chaytaq Egipto karqan. Kunan allinta yuyaymanaychis. Ama qunqaychischu kay rimayta Apunchikpa Egipto suyumanta nisqanchikta, imaraykuchus hamuq yachachiykunapi ancha allin kanqa. Paykuna karu llaqtapi tiyanankupaq hinaspa Apunchikta sirvinankupaq suyunaqa Egipto suyum karqan. Chaypi pachak-pachak watakunata tiyarqanku—mana paykunap kaqnin allpapi. Yuyariychiktaq, ñuqanchikpa siq’isqanchik Egipto suyum karqan, chaypim qhapaqqa Diospa rantinpi karqan, hinaspa runakunapaq Dios hina karqan.

TAM1897 Q1 21.8Kunanqa huk ratulla kay iglesiata astawan qhawarisunchik, hinaspa qhawarisunchik imatachus Apunchik paykunawan ruwasharqan chayta. Kunan tuta ñawpaqinchikpi huk mapa kashan, chaymi suyuta rikuchiwanchik. Kaypim kashan Caldea, maymantachus Abram waqyasqa karqan; hinaspa payqa kayman Mesopotamiaman, Haran llaqtaman wicharirqan, taytanpa wañusqanman. Chaypim taytanpa wasinmanta t’aqasqa karqan, chaymantataq Lotmanta t’aqasqa kasqan suyuman haykurqan.

TAM1897 Q1 21.9Abram kay allpapi kachkaptinmi, wiñay kawsaypi huk hatun ruway karqa: Inti lloqsimuy lawmanta llaqtakunaqa inti chinkaykuy lawman atipaspa, Egipto suyup saywanankama chayarqanku. Ichaqa Israel Egipto suyuman risqan pachakama, utaq chay pachamanta pisillata ñawpaqta, Egipto Hatun Suyuqa kay Inti lloqsimuy lawpi kaq llapan allpaman mast’arikusqaña karqa. Chayqa Egipto suyuntinmanmi chayarqan, Etiopía suyukama uraykurqan, Asia Menorpa urayninpi inti chinkaykuyninpi saywaninkunatapas hap’irqan, Armenia, Asiria, Sinar suyukunakamam; chaynapim Egipto Hatun Suyuqa inti lloqsimuy law suyuntinpi, chay pacha riqsisqa pachapi, mast’arikurqan. Egipto Hatun Suyuqa, kikin pachanpi, Roma Hatun Suyu kikin pachanpi hina tukuy pachapi karqan, utaq qatiqnin huk llaqtakuna hinapas.

TAM1897 Q1 21.10Kunanqa, Inti Lluqsimuy lawmanta wiñay kawsay qillqakuptin, chay suyukunap qhapaqninkunataq Inti Chinkaykuy lawpi atipaspa Egiptoq saywanankama chayaqtinku, Diosqa Canaán allpapi iglesianta sayarichirqan, chayman puriq nacionkunapura chiqaq Diosmanta yachayta kawsachinanpaq. Egipto suyup kamachiynin kay allpa hunt’a mast’arikuqtin, hinallataq pachantinpa hatun kamachiyninpa tiyanan Egipto llaqtap uma llaqtanña kaqtin, Diosqa runankunata Egiptoman pusamurqan, chaynapi tukuy kay suyukunamanta hamuq, Egipto kamachiypa umanman rishaq llaqtakunap kachankuna kamachiqninkunapas Diospa runankunawan tuparinankupaq.

TAM1897 Q1 21.11Egiptopiqa Apu Yayam runankunata Gosen llaqtapi t’akaykurqan, chay mana iñiq llaqtakunawan Egiptopa uma llaqtanwan chawpipi kaq ñanpi, ahinamanta runakuna, kachankuna, kamachiqninkunapas Gosen llaqtanta, Diospa runankunap tiyasqan hallp’anta, purinankupaq, hinaspataq chiqaq Diosta riqsinankupaq.

TAM1897 Q1 22.1Egiptopipas Joseqa qhapaq tiyanapa waqtanpim karqa, chaymi Egiptoman hamuq embajadorkunaqa Josewan tupanan karqa, paymi chiqaq Diosmanta yachayta qunman karqa. Jose wañupusqan qhipamanqa, Josep yachayninpas atiyninpas Egiptopa uma llaqtanpi karqa Moiseskama. Chaymantataq Moisesqa palaciopi, qhapaq tiyanapa waqtanpipas karqa. Manam Jose hina waqtanllapichu karqa; aswanpas Moisesqa qhapaq tiyanapa ñawpaq patanpim sayarqa, payqa Faraonpa ususinpa churin kasqanrayku. Faraonpa ususinqa Faraonpa warminmi karqan; chaymi Moisesqa, Faraonpa ususinpa churin kaspa, iskay kutimanta kamachisqa qatiqnin karqan. Sichus Faraonpa warmin mana ususin kanmanchu karqan chayqa, paypa uywasqan ñawpaq qhari wawanmi kamachiypa qatiqnin kanman karqan. Hinallataq, sichus Faraonpa huk warmin karqan, mana huk wawayuqtinqa, ususinmi qhapaq tiyanap chaskiqnin kanman karqan. Ichaqa Faraonpa ususin Faraonpa warminña kaqtinqa, chayqa uywasqan qhari wawan iskay kutimanta qhapaq tiyanap chaskiqnin karqan. Manam pipas atipayta atirqanchu Egipto qhapaq tiyanapaq chaskiq kayninta, chay pachaqa pachantinpa qhapaq tiyananmi karqan.

TAM1897 Q1 22.2Chay pachakunapi Egipto suyup qhapaqninqa yaqa pusaq chunka watayuqmi karqan, chayrayku Moisespaqqa aslla pachañam karqan iskay kutimanta chaniyuq qhapaq tiyanapi kananpaq, hinallataq tukuy pachata qatataq Egipto Suyuq atiyninpa kapuqnin kananpaqpas. Chay pachallapitaqmi, Diospa Abrahamman jurasqan simi qusqan pacha qayllaykamurqan, chaytaqmi Moisesqa iñirqan, chayraykutaq yuyaymanta tukuy sunquwan Egipto suyup qhapaq tiyananta, atiyninta, k’anchaynintapas saqirqan—payqa “manan munarqanchu Faraonpa ususinpa churin nisqa kayta”.

TAM1897 Q1 22.3Moisésqa iñirqan Diospa Abrahamman juraspa simi qosqan hunt’akunanpaq pacha qayllaykamusqanta. Chaymantapas, allinmi kanman yachayqa iñinchikchu manachu chayta; imaraykuchus chiqamanta iñisqanchikta yachaspanchikqa, aswan allintam rikusun Moisespa chaypi iñisqanta. Qhawarisun Hechos 7:17 nisqata:—

TAM1897 Q1 22.4Abrahamman Diospa jurasqan simi hunt’akunan pacha qayllaykamuchkaptinqa, Egipto suyupi runakunaqa miraykurqanku, yapakurqankutaq.

TAM1897 Q1 22.5Moisés paqarimuptinqa, Faraónqa runakunata chinkachiyta yuyaykurqan, ama yapakunankupaq nitaq ancha atiyniyuq kanankupaq chaymanta llaqtapi lluqsinankupaq. Yachanapaqqa, Egipto suyupiqa manan Judiyukunallachu hawa runakuna karqan, aswanpas achka hawa runakunan karqan,—huk suyukunamanta Egiptoman apamusqa hap’isqakuna. Chayrayku chay pachapiqa Egipto llaqtap runankunamanta kimsa patamanta huknin hina hawa runakunan karqan. Hebreo simipi “askhayarqanku” nisqaqa, wayrunakuna utaq challwakuna hina “t’uqyasqankutam” ninayan. Faraón runakunata ancha askhata mirashaqta, hinallataq suyupas hawa runakunawan hunt’asqa kasqanta rikuspaqa, mancharikurqan paykuna huk hatariypi suyuta hap’ispa lluqsinankumanta.

TAM1897 Q1 22.6Kayman apamuq huk kaqtaq karqa, Israel Egipto suyupi kachkaptin; Egipto Hatun Suyu Inti lloqsimuy law llapanta hap’ichkaptin, chay suyup atiyninqa tukuy hatun suyuta kallpawan tanqarqa intillata yupaychanankupaq. Chay hatun llaqta kamachikuypiqa imaymana laya inti yupaychaykuna karqan, ichaqa llapan kallpanwanmi kallpacharqanku chaykunata chinkachinankupaq, hanaq pachapi intiq q’ara diskunta yupaychanallankupaq, utaq ñawpaqinkupi chay inti diskumanta huk rikch’ata. Kunanqa, Israel runakunaqa, chiqamanta, manam chay kamachikuyta kasurqankuchu. Manam intitaqa yupaychayta munarqankuchu. Paykunaqa Diospa cheqaq kayninraykun sayarqanku, chay ruwasqankutaqmi kunanpas kay qhapaqpa yuyayninpi kachkarqa. Huk qhapaqmi inti yupaychayta mat’ipayta munarqa; ichaqa kay qhapaq kamachikuptinqa, chay yuyaymi paypa umanpi kachkarqa, chaymantataqmi yuyaymanarqa sichus kay runakuna atiyta tarispankuqa, ñawpaqman rinankupaq suyumanta lluqsinankupaq.

TAM1897 Q1 22.7Kunanqa chay pachamanta qillqaqa manan “runakuna miraykurqanku, yapakurqankupas” nisqallachu nin, aswanpas “Diospa Abrahamman jurasqan simi hunt’akunan pacha qayllaykamurqanña” nispa. Ima simitan Diosqa Abrahamman jurarqan? Ima karqan Diospa Abrahamman simin?—Paypa rikusqan hallp’ata qunanpaq. Mayqin hallp’ataq chay karqan?

TAM1897 Q1 22.8(Kunkakuna) Pacha.

TAM1897 Q1 22.9Ima pachataq?

TAM1897 Q1 22.10Hamuq pacha.

TAM1897 Q1 22.11Chayqa Estebanpa nisqanmi: “Simi qusqa hunt’akunan pacha qayllaykamurqan, Diospa Abrahamman jurarisqan.” ¿Chaynachu karqan? ¿Iñinkichu? ¿Iñinkichu chay pacha qayllapiña kasqanta, Dios chay rikuchisqan hallp’ata Abrahaman qunanpaq? “Abrahammanmi” nin. Hukkunapas chaypi kanqaku, ichaqa Abrahammanmi karqan. Manam hukkunachu Abraham mana kachkaspa; aswanpas Abrahamwan mirayninwanmi. “Manam ninchu, ‘Hinaspa mirayninkunamanpas’, achkamanta hina; aswanpas hukllamantam, ‘Hinaspa qampa miranaykiman’, chayqa Cristoñam.”

TAM1897 Q1 22.12Chhaynaqa, ¿chay rimarisqan pacha qayllapiña karqachu, Dios Abrahammanpas Cristomanpas chay hallp’ata qunanpaq, mayqintachus Abrahamman rikuchirqan? Manam tapuykichu hayk’aqllapas kaymanta yuyaykurqankichus manachus chayta. Tapuykim nisqanpi iñinkichus manachus chayta. Manam sut’inchanaypaqchu kallpachakusaq. Huk kutilla iñiptinchikqa manam sut’inchayta munanchu, imaraykuchus chaypim nin. Qamkunaqa allintam yachankichik, mana qillqakunata qhawaspapas, Bibliamanta yachasqaykichikrayku, Dios sapa kutim kay simita qurqan Abrahammanpas mirayninmanpas. Manam hayk’aqpas mirayninmanchu Abraham mana kaptin. Manam hayk’aqpas Abrahammanchu miraynin mana kaptinqa,—hinaspapas “mana miraykunamanchu”, aswanpas qampa miraynikimanmi. Chhaynaqa, chay simi hunt’akunan pacha Abrahamman qunanpaq qayllaykuptin, ¿pitaq wakman chayarqan?—Cristoman. ¿Imaynatan Abrahamman chayamunman karqan?—Cristopantakama.

TAM1897 Q1 22.13S. H. Lane.—Simi qusqa Isaacman Jacobmanpas kutin kutita nisqa kaptinqa, ¿manachu kikin simikunallataq karqa?

TAM1897 Q1 22.14Arí. Wiñaymi kaqlla karqan.

TAM1897 Q1 22.15S. H. Lane.—Chayqa tapukuyqa kaymi kanman, ¿Abraham chaypi kananpunichu karqa Estebanpa nisqanta hunt’ananpaq?

TAM1897 Q1 23.1Arí, imaraykuchus sapa kutin ninmi, “Qampaq, qampa mirayniykipaqpas”. Ichaqa huk qillqasqakunam hamunqa chayta sut’inchananpaq.

TAM1897 Q1 23.2Kunanqa huk simillata. Jacobqa Egipto suyupi wañurqan, hinaspataq chay suyuman apasqa karqan, chaypitaq p’ampasqa karqan. Joseqa Egipto suyupi wañurqan, ichaqa nirqanmi: “Ama p’ampawaychischu; manan chay suyupipaschu”. Joseqa manan munarqanchu paykunata payta Palestina suyuman apanankuta, maypichus Jacob apasqa karqan, chaypitaq p’ampasqa karqan. Joseqa nirqan: “Diosmi qamkunata watukamunqa”. Aya-tulluyta waqaychaychis, hinaspa Dios qamkunata watukuqtiykichis, ñuqatapas qamkunawan kuska hurqumunaykichis. Tulluykunatapas qamkunawan kuska hurqumunaykichis. Hinatataq rurarqanku. Hinaspa chay allpaman chayaqtinku, ¿mayqin allpataq karqa Diospa Abrahamman simi qosqanpi rimasqan allpa?

TAM1897 Q1 23.3(Huñunakuy) Hamuq pacham.

TAM1897 Q1 23.4Manachu rikunkichik Joseqa hayk’aqpas kay pachapi p’ampasqa kananta mana suyasqanta?

TAM1897 Q1 23.5Kayta huk hinata qhawarisun. Kay hinam nin: “Abrahamman jurarisqan simi hunt’akunanpaq pacha qayllaykamurqan.” Diosqa jurarqanmi Abrahamman rikuchisqan hallp’ata wiñaypaq kapuynin kananpaq qunanpaq. Ichaqa Abrahamqa kunan wañusqaña karqan, pachak-pachak watakunañam wañusqa kachkasqa. Chhaynaqa, ¿imaynatam Diosqa hallp’ata Abrahamman qunman karqan wañusqa kachkaptin? Sut’inmi, mana atinmanchu karqan. Chhaynaqa, Diospa Abrahaman allpata qunanpaq jurasqanman hina; Diospa Abrahaman jurasqan pacha qayllapiña kasqanrayku; hinallataq Abraham wañusqaña kasqanrayku, sut’inmi wañusqa kachkaspaqa mana chay allpata chaskinmanchu karqan; chaynallataqmi sut’i karqan Abraham wañusqakunamanta kawsarichisqa kanan pacha qayllapiña kasqan, chaynapi Dios payman jurasqan wiñaypaq kapuynin kananpaq allpata qunanpaq. Chayrayku, ¿manachu rikunkichik imanasqa Jose mana saqirqanchu ayanta p’ampanankuta—ni Canaán allpapi, Jacobpa hina? Chiqaqqa kaymi: Joseqa iñirqan Diospa Abrahamman allpata qunanpaq jurarisqan pacha qayllapiña kasqanta, hinaspataq Joseqa suyakurqan Abrahamwan kuska chay herenciaman haykunanta.

TAM1897 Q1 23.6(Kunkawan) ¿Manachu chay simi qusqaqa Génesis qillqap chunka pichqayuq ñiqin umalliqninpi willasqa Diospa Abrahamman simi qusqanman tupan?

TAM1897 Q1 23.7Arí, chaypunim, Apunchikman yupaychay. Chaymi, Joseqa wañurqan, Egiptopitaqmi allin q’apachiq hampiwan churaykusqa karqan, huk ataúdmanpas churaykusqa karqan. Israel llaqta Egiptomanta lluqsiqtintaq, Josepa tullunkunataqa tawa chunka watam ch’in pampapi paykunawan apapurqanku. Tukuy chay pachataq Josepa ayantaqa paykunawan kuskam karqan, ñawinkup ñawpaqinpi, sapa p’unchaw, sapa tuta, mana iñiyninkuta k’amiqmi karqan.

TAM1897 Q1 23.8Askha runakuna, tarisqayman hina, Estebanpa rimayninkumanta chay qillqasqata ñawirispa, imaymana rikch’aqta sut’inchan, chaypi nisqanpi iñinankumantaqa, Diospa Abrahamman qunanpaq rimarisqanmanta, hinaspa juraykusqanmanta, rikuchisqan hallp’ata qunanpaq, chayta qhawanankumantaqa. Ichaqa qamkunaqa yuyaychakunkichismi, Diospa Abrahamman rikuchisqan allpaqa hamuq pacham kasqanmanta, manataq kay pachachu? Chaymi chay suyunaqa, Diospa payman qunapaq juraykusqan; chaytaqmi paypa maskhasqan suyuna. Chaymi chay llaqta, mayqinchus paypa maskhasqan karqan, mayqinpa wasichaqninpas ruwaqninpas Diosmi. Manataqmi yuyaymananchu karqan huk kutin kutinpaq chay lluqsimusqan allpaman kutinanta.

TAM1897 Q1 23.9Tukuy pachan Diospa juramentonqa karqan chay hallp’ata Abrahamman qunanpaq, hinallataq mirayninmanpas. Ama “miraykuna” nispa yapaychu, Dios ch’iqichiptinqa; ama chayman huk “s” nisqata yapaychu Dios ch’iqichiptinqa. “Manam ninchu, ‘Miraykunamanpas, askhamanta hina’, aswanqa hukllamanta hinam nin: ‘Qampa mirayniykiman, paymi Cristo’”. Paykunamantaqa askhan karqanku, chayqa chiqapmi. Kimsa hunu runakunam Egipto llaqtamanta lluqsimurqanku, ichaqa manam paykunamantachu Dios rimachkarqa “Qampaq, mirayniykipaqpas” nispa, chayqa “hukllamantam” karqa, “paymi Cristo” nispa. ¿Rikunkichu chayta? Ama Israelpa achka runankunamanta yuyaykuychu, “Qampaq, qampa mirayniykipaqpas” nisqa simikunata ñawinchaspaqa. Dios chay “s” nisqata hurquptinqa, manam saqillawanchikchu chaypi churaytaqa. Yuyayninchikpipas manan chayta churaykuchu. ¿Pitaq miray karqan?—Criston. Pay “Qampaq, mirayniykipaqpas” nispa niqtinqa, qamwan ñuqawanqa manan huk hinatachu ñawinchananchik, aswanpas kay hinatan: “Qampaq, Cristopaqpas qusqayki, wiñaypaq kapuyniykipaq”. Manan chaypiqa Cristomanta hawa pitapas churaykuchu, aswanpas Cristop rurayninwanlla. Qampaq, Cristopaqpas qusqayki.

TAM1897 Q1 23.10Estebanmi nin: “Diospa Abrahamman jurasqan simi qusqan pachaqa qayllaykamunñam”, nispa. Estebanqa chaytaqa Biblia Santamantam hurqun. Qamkunaman rikuchiyta munani, chayqa manam chay pachallapi Santo Espiritupa Estebanman sapaq yuyaychasqan karqachu, aswanpas ñawpaqmantapacha llapanpas Bibliapiña karqa, hinaspam Santo Espirituqa chaykunataqa hukkunaman Estebannintakama qusqa, paypa yuyayninman ñawpaqta Bibliapi ñawirisqankunata kutichispa. Ama hina kaspa, Lluqsiy qillqamanta suqta kaq umalliman qhawariychik. Kayqa qillqapi ancha sut’im, manam atinachu hukmanyachiyta. Kayqa Israelpa qispichiynin pacham, hinaspam Apu Tayta chayta ruwanqa. Lluqsiy 6:1-5:—

TAM1897 Q1 23.11Chaypachan Apu Diosqa Moisesman nirqan: “Kunanqa qhawankin imatachus Faraonman ruwanayta: kallpaywanmi kacharipunqa, kallpaywantaqmi llaqtamanta qarqunqa”. Hinaspan Diosqa Moiseswan rimarqan, payman nispa: “Ñuqaqa Apu Diosmi kani. Abrahamman, Isaacman, Jacobomanpas rikuchikurqanim Dios Tukuy Atiyniyuq sutiwan, ichaqa manan Jehovah sutiywanqa paykunaqa riqsiwarqankuchu”. Hinallataqmi paykunawan rimanakusqayta takyachirqani, Canaán allpata qunaypaq, puriykachasqanku allpata, chaypi karu llaqtahina kawsasqanku allpata. Hinallataqmi Egipto runakunaq kamachiyninpi kaq Israelpa wawankunaq waqayninta uyarirqani, hinaspam rimanakusqayta yuyarirqani.

TAM1897 Q1 23.12¿Imataq rimanakuynin karqa?—Paykunaman hallp’ata qunanpaq. ¿Imatataq chay hallp’a rikuchirqa? ¿imataq karqa?—Hallp’aqa, pacham, chayta Apu Yayam Abrahamman rikuchirqa, hinaspa wiñaypaq kapuynin kananpaq qusqanmanta jurarqa.

TAM1897 Q1 24.1(Kunkakuna) Hamuq pacha.

TAM1897 Q1 24.2Kunanmi nin: “Rimaynakusqaytam yuyarini”. Ima ninantaq chay karqa? “Rimaynakusqaytam yuyarini”. Qunqarusqachu karqa?—Manam; aswanpas kunan pacha chayamusqaña kasqanta, nisqanman hina ruwananpaq. Yuyarinkichikmi, Apocalipsis qillqap chunka pusaqniq yupayninpi kaynata nisqanta:—

TAM1897 Q1 24.3Hinaspataq hanaq pachamanta huk kunka nisqanta uyarirqani, nispan: “Lloqsiychis paymanta, llaqtaykuna, ama huchankunapi hukllachasqa kaychischu, nitaq ñak’ariyninkunata chaskinkichischu. Huchankunaqa hanaq pachakama chayarun, hinaspataq Diosqa mana allin ruwasqankunata yuyarinña. Paypa qusqasuykichikman hina kutichiychis, hinaspataq ruwasqankunaman hina iskay kutita iskay kutita kutichiychis: paypa hunt’achisqan qirupiqa, iskay kutita hunt’aychis paypaq. Hayk’a hatunchakusqanman, sumaq kawsaypi kawsasqanman, chay hinallataq ñak’ariyta llakiytawan qoychik: payqa sunqunpim nin: ‘Qhapaq warmim kani, manam witanachu kani, manataqmi ima llakiytapas rikusaqchu’, nispa. Chayraykum huk p’unchawllapi ñak’ariyninkuna chayamunqa, wañuy, waqay, yarqay ima; hinaspam ninawan tukuyta ruphachisqa kanqa: payta taripaq Diosqa ancha atiyniyuqmi.

TAM1897 Q1 24.4Dios huchankunata yuyarispaqa, taripana pacha chayamun. Pay rimanakuyninta yuyarispataq, ¿ima pacha chayamurqa?—Siminta hunt’ana pacha chayamurqa. Ichaqa, ¿imataq karqa Abrahamwan, Isaacwan, Jacobwan rimanakuyninqa?—Paykunaman chay allpata wiñaypaq kapuyninkupaq qunanpaqmi karqa, paykunamanpas mirayninkumanpas. ¿Pitaq karqa chay mirayqa?—Cristom.

TAM1897 Q1 24.5Chayrayku Israelpa wawankunaman niy: Ñuqaqa Apu Yayam kani, Egiptomanta llaqtap llasaq llamk’ayninmanta hurquqam hamusaq, kamachisqa kayninkumantapas qispichisaq, mast’arisqa makiwan hatun taripaykunawanpas qispichisaq, hinaspa qankunata llaqtaypaq hap’isaq, hinaspa qankunapaq Dios kasaq: hinaspa yachankichik ñuqap Apu Diosniykichik kasqayta, Egiptomanta llasaqninkichikpa uranmanta hurquqniykichikta.

TAM1897 Q1 24.6Israel chayta iñispaqa, ¿hayk’aqllapas Sinaipi chay rimanakuyman haykunanku karqachu? Manaraq Egiptomanta paykunawan lluqsichkaspa, nirqanmi: “Ñuqaqa Diosniykichikmi kasaq, qamkunataq llaqtay kankichik”. Yachankichikmi Ñuqa Apu Dios kasqayta.

TAM1897 Q1 24.7Hinaspataq apamusaqkichik chay allpaman, mayqintachus jurarqani Abrahamman, Isaacman, Jacobmanpas qunaypaq; hinaspataq qusqaykichik kikinpaq kapuyniykichik kananpaq. Ñuqaqa Apu Yayam kani.

TAM1897 Q1 24.8“Simi qusqan hunt’akunan pacha qayllaykamurqan, mayqintachus Dios Abrahamman jurarqan.” Apamusqayki chay allpaman, mayqintachus qusunaypaq jurani. Chhaynaqa, ¿ima chay simi? ¿Mayqin allpamanñataq Dios Israelta apayta munarqan? ¿Ima allpataq paykunapaq karqan?—Hamuq pacha. Kunanqa ama llapanta sut’inchanaykipaqchu kallpachakuy. Manan chaymanta sut’inchanay kanchu. Simi nisqan kachkan, chaytaq iñinim. Manan sut’inchana kanchu. Iñinallanmi. Manan, amapuni qam kikiykipaqpas sut’inchaychu. Sichus qampaq musuq kachkan, sichus chaymanta huk yuyayniykikuna karqan chayqa, amapuni kayman tupachiychu. Lliwta kachariy, hinaspa qhaway imatachus kay nin.

TAM1897 Q1 24.9Huktawanmi tapukuyki. Mayqin hallp’atataqmi Dios jurarqan Abrahamman, Isaacman, Jacobmanpas qunanpaq?

TAM1897 Q1 24.10(Huñusqa runakuna) Hamuq pacham.

TAM1897 Q1 24.11Chaypichu takyanki? Ñawpaqtaraqmi chay allin kasqanta nirqanki. Kunanqa ama chaymanta kutirisunchu, almanchikrayku.

TAM1897 Q1 24.12(Kunkamanta) Qispichiychu paykunaman chayamunman karqa?

TAM1897 Q1 24.13Arí; qispichiyqa paykunaman chayamunman karqa. Qispichiyqa pachaman chayamunman karqa. Tukuy chaykunaqa chayamunman karqa. Ichaqa imaynachus chayamurqa chaymantaqa hukniray ñanpi chayamunman karqa. Pachapas hukniray kawsayniyuqmi kanman karqa, kunan kawsasqanmantaqa. Chay kawsayninkuta qhawaspanchikmi pantanchik, hinaspa yuyanchik Dios chayman waqyasqanta. Paykunaqa chay manchay kawsayta tarirqanku, Diospa waqyasqanman mana iñisqankurayku. Hinaspataq, wawqeykuna, sichus qamkunapas ñuqapas kunan p’unchaw chay ñawpaq Israelpa ñawpaqinpi kaqkunata qhawanchik, imaynan paykuna qhawarqanku hinata, chayqa kunanpas Israelpa chaypi ruwasqan hinata ruwasun. Israelqa manan chaypacha rikurqanchu Diospa paykunapaq imachus kapuqninta, chayraykun mana chaskirqankuchu paypaq imachus kapuqninta. Kunan, sichus qamwan ñuqawan chay imakunapi Israelpa rikusqanllata rikunchik chayqa, manan Israelpa chaskisqanmanta astawanqa chaskisunchu. Imaynan Israel chay imakunata qhawarqan hinata ñuqanchikpas qhawarispanchikqa, kunan p’unchawmi Israelpa chaypacha ruwasqanman hina ruwasun.

TAM1897 Q1 24.14Ñuqanchikmanpas evangelioqa paykunaman hinam willakurqan; ichaqa chay willasqa simiqa manam paykunata yanaparqanchu, uyarirqanku chaykunap iñiyninwan mana chaqrusqa kasqanrayku. Chayrayku mancharikusunchik, samananman haykunanchikpaq simi qusqa ñuqanchikpaq kachkaptinpas, qankunamanta pipas chaymanta qhipapi qhiparinanpaq hina.

TAM1897 Q1 24.15¿Kunanqa kayqa ñuqanchikpaq allinchu kanqa, uyariq ñuqanchikpa iñiyninchikwan chaqrusqa kaspa? ¡Ama hinachu kachun Israelpa imayna kasqan ñuqanchikpi kutin kananqa! Kayqa ñawpaqinchikman churasqa kachkan qispichikunanchikpaq.

TAM1897 Q1 24.16Qhawarisun imatachus mana rikuq karqanku Diospi mana iñisqankurayku. Qhawarisun imatachus Dios paykunapaq hap’ichkarqa, hinaspa chayman aypasun, paykuna hina imakunata qhawaspa mana chaskiyta atispa pantananchikmantaqa.

TAM1897 Q1 24.17Lluqsiyninmanta chunka pichqayuq ñiqin yupayman kutiriychis, chaypiqa ancha sut’ita qillqasqa kachkan. Israel Egipto llaqtamanta lluqsispa, Puka Qochatapas chimpapurqanku chayqa, chunka kimsayuq ñiqin rimaypi kay simikunata tarinki:—

TAM1897 Q1 24.18Qam khuyapayayniykipi qispichisqayki runakunata pusamurqanki: kallpaykipi pusarqanki ch’uya tiyanaykiman.

TAM1897 Q1 24.19Kay umaqa Moisespa takinmi. Sión urqupi sayaspa, chay bestiawan, rikch’ayninwan, sutinpa yupaynintinwanpas atipaqkunaqa, Moisespa takintam takinku. Manam chay hina takichu. Manam chayman rikch’akuq takichu. Aswanqa Moisespa takintam takinku. Chay Éxodo nisqapa chunka pichqayuq umanqa ñuqanchikpa takinchikmi.

TAM1897 Q1 24.20Maymanmi Dios paykunata pusayta munarqan?—Paypa “ch’uya tiyanaman”. Maypitaq chay ch’uya tiyana karqan?

TAM1897 Q1 24.21(Huñunakuy) “Saphiyuq llaqta, mayqinpa wasichaqninpas ruwaqninpas Diosmi.”

TAM1897 Q1 24.22Astawan. “Llaqtakuna uyarispanku mancharikunqaku: Palestina llaqtapi tiyaqkunata llakikuy hap’inqa.”

TAM1897 Q1 24.23E. J. Waggoner.—Arí, chaytan ruwarqan.

TAM1897 Q1 24.24Arí, chaynatapunin karqan. Chay saywaman riqtinku, Edom llaqtap kamachikuqninkunaqa muspharqanku. “Moab llaqtap kallpasapa runankunataqa katkatatay hap’inqa; Canaán llaqtapi tiyaqkunaqa llapankun chullunqaku.” ¿Imataq chay tiyaqkunawan kanman karqan?

TAM1897 Q1 25.1(Kunkakuna) Chullunanku karqa.

TAM1897 Q1 25.2E. J. Waggoner.—Ñam rurasqaña karqa.

TAM1897 Q1 25.3Chayman chayaruspankupuni, Israel tapurqan: “¿Llaqtaykichikta pasaykuyta saqiwankichikchu?” ¿Imatan nirqanku?—“Manam, wiraqucha”. Manam saqisqachu karqanku llaqtanpi chakiwan purinankupaq. Ichaqa Puka Quchamanta Edom llaqtap saywanankama chiqanllata rispaqa, llapan Edom llaqtam sayaspa qhipakunman karqan musphasqa, paykuna pasaykukunankukama. ¡O Israel, kunankamapas manaraqmi yachanchu imatachus chaypi Israel chinkachisqanta! Wayqikuna, Israelpa chaypi imata chinkachisqanta tarispanchikqa, chayqa sunquchawasun Diospa atiyninta apamunanpaq, hinaspataq chaypi iñisun.

TAM1897 Q1 25.4Manchaywan hatun manchakuymi paykunata hap’inqa; makiykipa hatun kayninwanmi rumi hina ch’inlla kanqaku; llaqtayki chimpapurunankama, Apu Yayay, rantikusqayki llaqta chimpapurunankama.

TAM1897 Q1 25.5¿Imatataq paykunawan ruwanqa? “Qammi pusamunki, hinaspa t’akaykunki herenciaykiq urquninpi.” ¿Pipa herenciaynin?—Apu Yayap. Ichaqa “Diosqa, ñawpa pachakunapi profetakunawan taytanchikkunaman imaymana pachakunapi hinaspa imaymana rikch’aqpi rimasqa, kunan qhipa p’unchawkunapitaq Ñoqanchikman Churinwan rimamuwanchik, paytan tukuy imap chaskiqninpaq churarqan.” Pitaq Israelta pusachkarqa?—Diosmi. Mayman?—“Qampa kapuyniykiman;” manan ñuqanchikpachu—qampan. “Qamkunataq Cristop kaspaykichisqa, Abraham-pa mirayninmi kankichis, simi qusqanman hina qatiqkunapas.” “Qampa kapuyniyki, Apu Yayay.” Manan chayllachu. “Qammi paykunata pusamunki, chaymanta t’akaykunki herenciaykiq urquninpi, Apu Yayay, qampa tiyarinaykipaq ruwasqayki k’itipi.” Manam chayllachu. “Santuarioniykipi, Apu Yayay, makiykikuna sayarichisqanpi.” Ima santuariontataq Apu Yayaypa makinkuna sayarichirqan?

TAM1897 Q1 25.6(Kunkakuna) Cheqaq santuario.

TAM1897 Q1 25.7Arí, chaypuni. “Kay rimasqanchikmantaqa kaymi tukukuynin: Ñuqanchikpaqa kanmi huk hatun tayta kura, paymi hanaq pachapi K’anchaypa Qhapaq Tiyanap paña makinpi tiyasqa kachkan; ch’uya wasipa, chiqaq karpa wasipa kamachin, chaytaqa Apu Yayam churarqan, manan runachu.” Chaymi kunan tuta rimasqanchikpa tukukuynin, ¿manachu? Chaymanmi Diosqa Israel llaqtata pusayta munarqan. Ichaqa paykunaqa manan rikurqankuchu. ¿Rikunkichu? Chaypim payqa ñuqanchikta pusayta munan.

TAM1897 Q1 25.8¿Rikunkichu chaypuni Dios Israelta chay pachapi pusayta munasqanta? Chhayna kaqtinqa, Israelpa chinkachisqan cheqasman rinaykipaq wakichisqa kanki. Ichaqa sichus yuyanki chayqa runap sayarichisqan kay pachapi huk santuario kasqanta, chayllatam Israel rikurqan, chayllatataqmi qampas rikunki. Hinaspam Israel mana chay allpaman haykurqanchu, qampas manam haykunkichu. Israelpa rikusqanmanta aswantaqa rikunanchikmi, mana chhaynaqa hayk’aqpas Israelpa chayasqanmantaqa karumanqa manam chayasaqkuchu. Ichaqa, ¿imanaqtintaq Israel mana astawan rikurqanchu rikusqankumanta?—Mana iñirqankuchu. Ichaqa qamwan ñuqawanqa kunan iñinanchikmi Israelpa chaypacha mana iñisqanta, mana chayqa hayk’aqpas mana chaskinqanchikchu Israelpa chinkachisqanta. Ichaqa sichus Israelpa mana iñisqanta iñinchik chayqa, apasqa kanqanchikmi Israelpa mana apasqa kasqan herenciaman, Israelpa mana haykusqan tabernaculoman, Diospa ch’uya tiyanaman, chay saphiyuq llaqtaman, mayqenpa wasichaqnin ruwaqninpas Diosmi.

TAM1897 Q1 25.9Chunka pusaqniyuq ñiqin qillqa: “Apu Yayam wiñaypaq wiñaykamam kamachinqa.” Pay kikinmi paykunap hawanpi kamachiyta munan; manañam Faraonñachu; manañam Nimrodñachu; manañam kay waka yupaychaqkunañachu; manañam kay huchasapa runakunañachu. Diosqa Israelta saminchasqa hallp’aman pusayta munarqan, chaypi wiñaypaq paykunap hawanpi kamachikunanpaq, ichaqa paykunaqa manan chayta yacharqankuchu. ¡Ay, imatan mana iñispa Señorpa nisqanta chinkachirqanku! ¡Ay, imatan llapan kay watakunapi chinkachirqanchik! Paqarin tuta qamkunaman ñawinchanay hinaqa, Señorpa nisqanta iñispallanchikqa, unayñan chaypi kanman karqan. Diosmi chaynata nin, chhaynataqmi. Kunan tutaqa manan kay tabernaculopi kananchikchu. Chaninman hinaqa, kaypiqa mana kananchikchu, imaraykuchus kay pachapiqa mana kananchikchu. Ichaqa, kay pachapi kashaspanchikqa, kaymi ñuqanchikpaq k’iti. Ichaqa manan kay pachapiqa kananchikchu. Ñan unayña Diospa qhapaq suyunpi kananchik karqan. Chayqa chiqapmi, wawqikuna. Bibliapiqa aswan askhan kan, kaypi huk horallapi chay huk yuyayllamanta rimaspaqa mana hurquy atinanchikmantaqa.

TAM1897 Q1 25.10Kunanqa Moisesqa llapantinta chayta iñirqan. Payqa iñirqanmi chay simi qusqa hunt’akunanpaq pacha qayllapiña kasqanta. Ichaqa payqa utqhayllan Egiptopa qhapaq tiyananta hap’inan karqan. Qhapaqmi kanan karqan. Kamachinanmi karqan; mayqin llaqtappas kurak kamachiqninpa utaq qillqaqninpa llamk’ayninmanta aswan hatun llamk’ayniyuqmi kanan karqan. Manan huk qhapaq suyullatachu kamachinan karqan, aswanpas huk hatun qhapaq suyuta; kay pachap hatun qhapaq suyunta, chaytaq paypa hayñinmi karqan. Iskay hayñiwanmi paypa karqan. Manam kamachikuq kaypaq akllanakuyman haykunanchu karqan. Paymanmi chayanan karqan, manataqmi pipas hayñinta qichuyta atirqanchu. Tiyananman chayanapaqqa huk thaskiyllam karqan; kay Faraón wañunankama, paytaq yaqa pachak watayuqña karqan. Chaymantam kay Moisesqa pachantinpa qhapaqnin kanman karqan, Egiptoq Hatun Suyuqa pachantinpi kasqanrayku.

TAM1897 Q1 25.11Israelpas chay pachakunapiqa ancha sasachakuypi kachkarqa. Israel runakunata ñit’isqa, qatisqa, ladrillo ruwana hornokunapi llamk’achisqa karqaku. Moisesqa kaynata niyta atinman karqa: Kunanqa llaqtaykuta ñit’ichkanku; qatichkanku; Dyusninku rayku ñak’arichkanku; ichaqa manan unaytachu kanqa, imaraykuchus Faraónqa yaqa pachak watayuqñan, manañan unaytachu kawsanqa. Chaymantan huk allinchayta apamusaq. Kay kamachikuyta allichasaq. Allintam kamachisaq. Manam kay millay Faraonekuna hinachu. Diospim iñini. Cristianom kani, chaymi aswan allin kamachinaypaq kani, Cristianu kasqayrayku. Payqa manam llasayninkuta hurqunallanmantaqchu karqa, aswanpas kamachiykunata qunman karqa, hinaspataq Diospa runankunawan kay pachata kamachinman karqa. Manachu ñan kichasqa karqa? Tiyanaq patanmanqa huk thaskiyllam karqa, chay thaskiytaq pisi tiempollamantam ruwakunan karqa. Ichaqa qhawarisunchik imatachus chay Cristiano runa chay hina kawsaypi ruwarqan. Hebreos qillqasqap chunka hukniyuq capitulonman kutiriychik. Allinta qhawariychik, allinta ñawiriychik, hinaspa qhawariychik imatachus nin. Iskay chunka tawayuq versiculo:—

TAM1897 Q1 26.1Iñiywanmi Moisesqa, yuyayniyuqña kaspa, Faraónpa ususinpa churin sutichasqa kayta mana munarqachu.

TAM1897 Q1 26.2¿Imataq karqa Faraónpa ususinpa churin nisqa kayta mana munayqa?—Qhapaq kayta mana munaymi. Chaypim karqa qhapaq tiyana. Huk thaskiyllam karqa chayman chayanapaq. Ichaqa chayman wicharispa tiyanapi tiyaykunamantaqa, uraykamurqanmi. Egipto suyuq tiyananta, hinallataq Egiptoq llapan qhapaq kayninkunata kusikuyninkunatapas qhipanman tukurqan, hinaspataq huk suyuman uyanta kutirichirqan; imaraykuchus chay pachaña chayamurqan Dios llaqtantinta chay suyumanta kay huk suyuman waqyanampaq. Moisesqa Jesus Cristopin iñirqan, chayraykutaq iglesiawan estadowan t’aqanakunankuta iñirqan. Chayraykun estadomanta t’aqakurqan hinaspataq tukuy sunquwan iglesiawan sayarqan. Diosqa payta kay suyumanta waqyarirqan, imaynan ñawpaqta taytan Abrahanta suyunmanta waqyarirqan hinata. Ichaqa manan chayllachu. Uyariychis: “¿Diospa runankunawan ñak’ariyta akllakuspa, Egipto suyuq huk pachallapaq kusikuyninkunata kawsananmantaqa?”

TAM1897 Q1 26.3(Huñunakuy) Hucha.

TAM1897 Q1 26.4¿Hucha? Payqa qhapaqpa qatiqninmi karqan. Chhaynaqa, ¿imataq karqan paypa yuyayninta Egipto qhapaqpa tiyanpi, kay pachap atiyninpi, kusikuyninkunapi, hinallataq kamachiyninkunapi churayninqa? ¿Imataq karqan?—Hucha. ¿Chaynataq nin?

TAM1897 Q1 26.5(Kunkakuna) Arí.

TAM1897 Q1 26.6Chaytachu iñinki?

TAM1897 Q1 26.7(Kunkakuna) Arí.

TAM1897 Q1 26.8Chayqa Israelpaq huchachu karqa?

TAM1897 Q1 26.9(Kunkakuna) Arí.

TAM1897 Q1 26.10Kunanqa, ¿imañataq?

TAM1897 Q1 26.11(Kunkakuna) Hucha.

TAM1897 Q1 26.12Wawqikuna, Bibliapi kanmi wakin imakuna yuyaymanananchikpaq. “Diospa runankunawan ñak’ariyta akllakuspa, huk pachallapaq huchaq kusikuyninkunawan kusikunamantaqa.” Ichaqa ama qunqaychischu kaypi rimasqa kusikuykunaqa, huchaq kusikuyninkuna nisqaqa, chiqaptaqa Egipto llaqtap kusikuyninkuna kasqanta; Egipto llaqtap qhapaqnin kaypa kusikuyninkuna, kay pacha kamachikuypi kamachikuq kaypa kusikuyninkuna, huk runakunata kamachiypa kusikuyninkuna. Tukuy kayqa payman chayamunan karqa cheqaq ayllunrayku, herenciapa derechunrayku. Manan payqa kandidatuhina churakunan karqachu, nitaq votokunata mañakunanpas. Kikinmantan payman chayamusharqan. Qillqasqan nin, pay chay tukuy kusikuykunata chaskispa kusikunan karqan chayqa, huchap kusikuyninwan kusikunanmi kanman karqan. Ichaqa payqa chayta saqirqan. ¿Imanasqa?—“Cristop k’aminta Egiptopi kaq qhapaq kaykunamanta aswan hatun qhapaq kayhina qhawarispa.”

TAM1897 Q1 26.13Maypitaq karqan Cristo Egipto suyuq kamachiyninwan tiyanawan? Cristochu Egiptowan huklla karqan?—Manam. Atinmanchu karqan Moisesqa Cristotawan Egipto suyuq tiyanantawan iskaynintin hap’iyta?

TAM1897 Q1 26.14(Kunkakuna) Manam.

TAM1897 Q1 26.15Ichaqa Egipto suyup qhapaq tiyanqa paymanqa kikinmanta urmamusharqan, imaynan sach’akunamanta raphikuna urman hinalla. Manan kamachikuq kaypaq kallpachakunan karqanchu. Manan sutinta churanankupaqpas.

TAM1897 Q1 26.16A. F. Ballenger.—Utaq mañakuy qillqata ruwananpaqpas.

TAM1897 Q1 26.17Manan. Manan ni huk rantin kaqnintapas churananchu karqan mañakuyninta umalliqman apachinanpaq.

TAM1897 Q1 26.18Huktawan chay imayna kasqanta qhawariy. Egipto llaqtam karqa tiyanwan, kusikuyninkunawan, qhapaq kayninkunawan ima, payman urmamusharqa sach’amanta raphikuna urmaykuq hina, mana pay kikin imatapas ruwaspa. Paypa ruwananqa karqa makinkunata q’imirispa tiyaykuylla, machu qhapaq wañunankama, chaymantataq llapan paypaqña kanman karqa. Ichaqa payqa Egipto qhapaqpa tiyanpi kaymantaqa, aswan munarqan Cristowan kayta, hinaspa paypa k’aminta muchuyta. Yuyariychik allinta, Cristowan kanampaqqa qhapaqpa tiyananta Egiptoq llapan qhapaq kayninkunata kusikuyninkunatawan qhipanman saqinan karqa.

TAM1897 Q1 26.19Kunanqa ama niychu ñuqa chayta churasqayta, ñuqa paqarichisqayta. Qhaway imatachus simi nin, hinaspa rikunki llapan chaypi kasqanta. ¿Manachu chiqapuni chaypi kachkan?

TAM1897 Q1 26.20(Kunkakuna) Arí.

TAM1897 Q1 26.21Chayta hukmanta ñawinchasun, kunanqa tutapaq wichq’anapaq pachañam; paqarin tutataqmi Israelmanta yapamanta yachaqasunchik:—

TAM1897 Q1 26.22Iñiywanmi Moisesqa, yuyayniyuqña kaspa, Faraonpa ususinpa churin nisqa kayta mana munarqachu; aswanpas Diospa runankunawan ñak’ariyta akllarqan, huk pachallapaq huchaq kusikuyninkunata kawsaymantaqa. Cristomanta k’amiyta Egipto llaqtapi qhapaq kaykunamanta aswan hatun qhapaq kay hina qhawarirqan, payqa saminchaypa kutichiyninta suyachkarqanmi.

TAM1897 Q1 26.23“Abrahamman jurasqan simi hunt’akunan pacha qayllaykamurqanña, chay saminchasqa samita qunanpaq. Moisesqa chaypi iñispa, suyumanta t’aqakurqan, qhapaq tiyanata qhipanchaspa, Egipto llaqtap tukuy atiynin, kusikuynin, k’anchayninmantaqa Cristop k’aminta akllakurqan. Ama qunqankichu payqa Cristop k’aminpi huk kaq kananpaq, tukuy chaykunata qhipanchanan kasqanta.

Note

Back