Espiritual Egipto
TAM1897 Q1 26.25Yachachikuy qusqa Viernes ch’isipi, 5 p’unchaw Marzo killapi, 1897 watapi General Conference Bulletin nisqapi, 1897 watapi, ñawpaq kinsa killa, Iskay ñiqin T’aqa, 1 ñiqin Yupaypi, 26-manta 33-kama rap’ikunapi ch’ipachisqa.
TAM1897 Q1 26.26Ñawpaq yachachikuypiqa qunqapurqanim willayta, chay willakuy, mayqintachus pisillata willarqani, llapan “Bibliapa Hatun Suyunkuna” nisqa liwrupi kasqanta. 77 kaq rap’imanta 150 kaq rap’ikama, Egipto suyup willakuyninta tarinki, chaytaqmi qayna tuta willasqay pisilla willakuypi karqa.
TAM1897 Q1 26.27Kunan tutapaq qillqaqa Apocalipsis 11:8.
TAM1897 Q1 27.1Paykunap ayankunataqmi chay hatun llaqtap ñanpi sirinqa, mayqinchus espiritupi Sodoma Egipto ima sutichasqa, chaypitaqmi Señorninchispas cruzasqa karqa.
TAM1897 Q1 27.2Kay qillqataqa ñawirirqani huk yuyayllawanmi, qamkuna rikunaykichispaq, Egiptomanta espiritual nisqa kaq kasqanta, hinaspapas Diospa simin “espiritual Egiptomanta” sutichasqanta sut’inchan.
TAM1897 Q1 27.3Espiritual Egiptoqa chiqapuni Egipto llaqtam, imaraykuchus espiritual imakunaqa llapan imakunamanta aswan chiqapmi kanku. Kachkanmi, imaynan ñawpaqmantapacha karqan, huk aycha Egipto chay chincha Africapi, maynintachus Nilo mayu purin; ichaqa chayqa manam chiqap Egiptuchu; chiqap Egiptoqa espiritual Egiptom.
TAM1897 Q1 27.4Kunanqa qayna tuta Israelpa Egiptomanta qispichisqa kasqanmanta yachachikuykunaman kutirispa, Moisespa takin takisqa kasqanmanta qallarispa paykunap purisqanta yapamanta qatisunchik. Puka Quchata ch’aki hallp’api, chullunku pirqakuna chawpinta, chimpapurqanku, hinaspa qucha patapi sayarqanku Egiptonkunata atipaspa, paykunaqa ñanninkuta qatinankupaq kallpachakuqtinku yakuwan chinkarqanku; chayhinam kurkunkupi, aychankupi, kay pachapi Egiptomanta qispichisqa karqanku; ichaqa chaymanta aswan ukhu Egipto karqan, chaymantaqa manaraqmi qispichisqa karqankuchu.
TAM1897 Q1 27.5Yachankichikmi, paykunaq kawsayninkupiqa, hukmanta huk, sunqunkunaqa Egiptopim karqan; hinaspa imapas sunqunkuta p’akiptinqa, qaparirqanku: “¡Egiptoman kutisunchik!” nispa. Canaán llaqtap saywanman chayaqtinku, hinaspa Apu Yayaqa munarqan paykuna yaykunankuta, paykunaqa qaparirqankutaqmi: “¡Umalliqta akllakuspa Egiptoman kutisunchik!” nispa. Chaypacha, ¿maypitaq sunqunkuna karqan? —Egiptopim. Yuyayninkupiqa ñawpaq kaqqa sapa kutim Egipto karqan.
TAM1897 Q1 27.6Sinaí urqu patapi sayashaspa, Apunchikpa kunkan uyarispa, Moisespa urqu patamanta Diospa kamachikuyninta apamunanta suyashaspa, paykunaqa huk waka rikch’ayta rurarqanku hinaspa chayta yupaycharqanku; ¿ima waka rikch’aytaq karqa?—Egiptupa uña wakan. Chaymanta, Sinaip hawanmanta Apunchikpa siminta uyarisqanku qhipaman, kamachikuyninpa siminta willarispa, trompetap kunkan astawan sinchita uyarisqanku, hinaspa urqupa hawan lliw q’usñiwan hunt’asqata rikusqanku qhipamanpas—tukuy kaykunamanta qhipamanqa, sut’itam rikukun Egipto sunqunkupi ancha hatun kasqanta, chayrayku Egiptop waka yupaychayninta qatirqanku, Moises Sinaip hawanmanta Diospa willakuyninwan kutimunanta suyaymantaqa. Hinaspataq, hallp’ap saywanmanta kutichisqa kaspanku, ch’in pampapi purinanku kaptinpas, rikunkichá chay Egipto kamachiyninrayku kasqanta, chaymi paykunata hap’irqan, mana qispisqataq karqanku. Qamkunaqa reparankichikmi, Apu Yayanchik hanaq pachamanta sapa p’unchaw t’antawan mikhuchichkaptinpas —angelkunap mikhunanta — paykunaqa anchatapuni paymanta karunchasqa karqanku, Egiptopipas tukuy sunqunkuwan yuyaykuspa, chaymi nirqanku: ¡Ay, Egiptoman kutiykuykuman karqa, chaypiqa huq’u yuyu, siwulla, ahus ima kapuwarqayku!
TAM1897 Q1 27.7Manam wak rikuchinata qusqaykichu; kayqa allinñam yuyaymanachisunaykichikpaq, Israel runakunaqa manam hunt’asqachu Egiptomanta lluqsisqa karqanku Puka Qucha patapi sayaspa Moisespa takinta takiqtinku. Kurkunkupiqa Egiptomanta lluqsisqam karqanku, ichaqa espiritunkupiqa manam. Kurkunkupaq Egipto llaqtap kamachiyninmantam qispichisqa karqanku, ichaqa Egipto llaqtap espiritual kamachiyninwanmi watasqa karqanku; hinaspam llakikuyqa, hayk’aqpas manam Egipto llaqtap kamachiyninmanta lluqsirqankuchu. Egipto llaqtap kamachiyninpim wañurqanku. Apu Yayam Sinaimanta kamachikuyninta rimarirqa, Moisesqa paykunaman nirqa chayqa ama huchallikunankupaq kasqanta. Kunanqa kutin ñawiriy Hebreos 11:25 nisqata: “Aswan allinpaq qhawarispa Diospa runankunawan ñak’ariyta, huk pachallapaq huchap kusikuyninkunawan kusikunamantaqa.” Ichaqa ñawpaq yachachikuyninchikpi rikurqanchik chaypi rimasqa huchap kusikuyninkunaqa Egiptop kusikuyninkunalla kasqanta. Moisésqa Egipto suyup qhapaq tiyanap qatiqnin kaspan, Egipto suyup llapan qhapaq kaynin, llapan hatun kaynin, llapan atiyninpas makinkunamanmi urmanan karqa, qhapaq tiyanapi tiyaykuspa kusikunanllam karqa. Kaykunaqa Egipto suyup kusikuyninkunan karqa; ichaqa qillqa nin huchaq kusikuyninkuna kasqanta. Chhaynaqa, ¿imataq Egipto suyup espiritupa kamachiynin? ¿Imataq espiritupa Egiptun?—Huchap kamachiynin.
TAM1897 Q1 27.8Huk ñanmi kan kayman chayanapaq, huk siq’illawan. Diosqa Abramta waqyarqan, yuyarinkichu, Caldeamanta huk hallp’aman payman rikuchinanpaq. Manaraqmi payman hallp’ata qusqachu karqan; chay tiyasqan hallp’apiqa hatun yarqaymi karqan, hinaspam Egiptoman uraykurqan, chaypitaq Saraiqa Agar sutiyuq huk egipciamanta sipasta chaskirqan. Diosqa Abramman siminta qurqan mirayninqa hanaq pacha quyllurkuna hina kananta. Mana iñisqankurayku, chay simi qusqaqa manam paykunaq suyasqanku hinachu hunt’akurqa, hinaspam Sarayqa Abramman nirqa: “Apuqa mich’iwanmi wiksayayta mana saqillawanchu; chay simi qusqaqa manam hunt’akunchu; kaymi Egipto suyumanta kamachiy warmi, paywanmi wawayuq kapusunman, ichapas Apuqa paynintakama mirayta quwasunqa”. Chay hinatam rurarqaku; Ismaelmi paqarirqa; hinaspam Apuqa Abramman nirqa Sarayqa chiqapmi wawata wachanqa, huk qhari wawatam, hinaspam sutinta Isaac nispanku sutichananku. Hinaspanmi Abram chayman kutichispa nirqan: “¡Ismaelqa ñawpaqiykipi kawsachun!”
TAM1897 Q1 27.9Chay Egipto warmiqa kamachi warmim karqan; churinpas kamachi qhari, kamachi runam karqan. Kunan, Abram “Ismaelmi qanpa ñawpaqiykipi kawsachun” nispa nirqan chayqa, payqa mañakuchkarqanmi Ismael Diospa ñawpaqinpi simi qusqa miray hina qhawarisqa kananpaq, paynintam runakunap churinkunamanpas llapan Diospa wawankunamanpas qispichiywan qispisqa kay chayamunanpaq. Ichaqa, ¿kamachi runantachu qispisqa kayqa pipas chayamunman karqan? Abram kikinmi qispisqa karqan. Payqa simi qosqa miraywanmi qispichisqa kanan karqa. Sichus kunan churin, kamachi qhari kaspa, simi qosqa miray hina chaskisqa kanman chayqa, Abram kikinmi kamachisqa kanman karqa, kamachiymanta qispichisqa kananmantaqa. Hinaspapas llapan Ismaelpa kamachiyninman yaykuqkunaqa kamachisqamanmi churasqa kanmanku karqa. Ichaqa, ¿ima kamachiytaq?—Huchaq kamachiynin. Ichaqa mamanqa Egipto llaqtamanta kamachi warmim karqa. Hinaspapas Ismael kamachi qhari kasqanrayku, chayqa Egipto llaqtap kamachiyninmi karqa. Chhaynaqa, ¿manachu rikunkichik Abram-pa ayllunpi Egipto llaqtap kamachiynin kasqanta—huk samay Egipto hina?
TAM1897 Q1 28.1Galatas qillqaman kutirisun, chaypitaq sut’ita rikusun Apunchik chay yachayta sut’inchasqanta. Yuyarinkichu Galatas 4:22-24 nisqapi kay qillqata:—
TAM1897 Q1 28.2Qillqasqam kachkan, Abraham iskay churin kasqanmanta, huknin kamachi warmimanta, huknintaq qispi warmimanta. Ichaqa kamachi warmimanta kaqqa aychamantam paqarirqan; qispi warmimanta kaqñataqmi simi qusqaman hina karqan. Kaykunaqa huk rikch’anachiy hinam: kaykunaqa iskay rimanakuykunam; hukninqa Sinaí urqumantam, kamachikuyman paqarichiq, paytaqmi Agar.
TAM1897 Q1 28.3Kayqa, rikunki, Abram-pa ayllunmanmi, Egiptomanta Agarmanpis kutirichin. Chay rimanakuyqa, ninmi, kamachikuymanmi wachan, chayqa Agar-mi. Agarqa, Abram-pa ayllunpi, rikch’anachiypiqa, Sinaimanta rimanakuytam rikuchin. Chay rimanakuyqa kamachikuymanmi wacharqa. Agarqa Egiptomantam karqa. Chhaynaqa, ¿ima kamachikuytaq Sinaipi rimanakuypi rikuchisqa kachkan?—Egipto kamachikuy. Ichaqa espiritupa kamachiyninmi karqan. Chayrayku chay pachakunapiqa huk espiritupa Egiptonmi karqan. 25, 26 kaq versiculokunata ñawiriy:—
TAM1897 Q1 28.4Imaptinchus Agarqa Arabia suyupi Sinaí urqumi, kunan kaq Jerusalenman rikch’akuq, paywantaq wawankunapiwan kamachisqa kachkan. Ichaqa hanaq kaq Jerusalenqa qispisqam, paymi llapanchikpa maman.
TAM1897 Q1 28.5Chaymi Abram nirqan: “Ismael ñawpaqiykipi kawsachun”, nispa, payqa mañakurqan huk kamachi runa chaskinanpaq simi qosqa miray hina. Payqa mañakurqan Diospas, llapan runakunapas, llapan pachapas Egipto llaqtap kamachin kayninman yaykunankupaq, chay espiritual Egiptopi. Egiptoqa laqhayaypa rikch’ayninmi, hinallataq huchap rikch’ayninpas, imaynan rikurqanchik hina. Huchapas kikin laqhayaymi. Chhaynaqa, Egiptoqa hucha laqha ima rikuchispaqa, sut’inmi hucha laqhaqa Egipto espiritual kasqan.
TAM1897 Q1 28.6Apuqa manan hayk’aqpas huk kamachitaqa chaskiyta atinmanchu karqan chay simi qosqa miray hina. Chaymi Apuqa Abrahamta kaykunata nispa kutichirqan:—
TAM1897 Q1 28.7Warmiyki Saraqa chiqapmi qampaq huk churin qusunki; sutintataqmi Isaac nispa sutichanki; paywantaqmi wiñaypaq rimanakuyniyta takyachisaq, qhipanpi kaq mirayninkunawanpas. Ismaelmantataq, uyarirqanim: Qhawariy, paytaqa samincharqunim, mirachisaqtaqmi, ancha askhachisaqtaqmi; chunka iskayniyuq umalliqkunatam wachunqa, hatun llaqtatataqmi paymanta sayarichisaq. Ichaqa rimanakusqaytaqa Isaacwanmi takyachisaq, paytan Sara qhariman qusunki hamuq watapi kay kikin killapi.
TAM1897 Q1 28.8Isaacqa prometesqa muhum karqan. ¡Yuyariy! Isaacqa manan hayk’aqpas Egiptopi karqanchu. Chaytaqa yuyankin. Egiptopiqa hatun yarqay karqan, hinaspan chayman rinanpaqña karqan, ichaqa Apu Diosmi nirqan: “Ama Egiptoman riychu”, nispa. Abrahamqa Egiptopin karqan; Saraqa Egiptopin karqan; Israelpas Egiptopin karqan, ichaqa Isaacqa manan hayk’aqpas Egiptopi karqanchu. Payqa prometesqa wawa karqan, qallariymantapacha Espiritumanta paqarisqa. Huktawanmi ñawinchanchik:—
TAM1897 Q1 28.9Abrahamqa iskay churinmi karqan, huknin kamachi warmimanta, huknintaq qispisqa warmimanta. Ichaqa kamachi warmimanta kaqqa aychamantam paqarirqan; qispisqa warmimanta kaqñataq simi qusqamantam karqan. Kaykunaqa huk rikch’anachiy hinam; imaraykuchus kaykunaqa iskay rimanakuykunam: hukninqa Sinaí urqumantam, kamachiyman wachakuq, payqa Agar. Kay Agarqa Arabia suyupi kaq Sinaí urqumi, kunan pacha kaq Jerusalenman rikch’akuq, paywan wawankunapiwan kamachisqa kachkan. Ichaqa hanaqpacha kaq Jerusalenqa qispisqam, paymi llapanchikpa maman. Qillqasqam kachkan: “Kusikuy, mana wachaykuq warmi; qaparispa waqay, mana nanachikuq warmi; imaraykuchus ch’usaq warmiqa aswan askha wawayuqmi, qusan kaq warmimantaqa”. Kunanqa ñuqanchik, wawqikuna, Isaac hina, simi qusqap wawan kanchik.
TAM1897 Q1 28.10Ñuqanchikrí, ¿pitaq kanchik? —“Cristop kaspaykichikqa, Abrahamp mirayninmi kankichik, simi qusqanman hina qatiqkunapas.” Isaacqa Abrahamp wawanmi karqan, —simi qusqanpa wawanmi. Cristopi iñiywan Abrahamp mirayninman tukuspaqa, huchaq kamachiyninmanta, —espiritual Egipto llaqtamanta— qispichisqa kaspaqa, Isaac hinañam kanchik; payrí hayk’aqpas manam Egiptopichu karqan.
TAM1897 Q1 28.11Chaynapin rikunkichis Egipto llaqtapi kamachikuypas Cristopi qispisqa kaypas Abrahampa ayllunpi kasqanta. Ismaelqa aychamanta paqarirqan, hinaspataq Egipto llaqtapi kamachikuyta rikuchirqan. Isaacñataq Espiritumanta paqarirqan, hinaspataq Jesuspi iñiywan Diospa wawankunata rikuchirqan.
TAM1897 Q1 28.12José paqarirqan, wayna kaspanmi wawqinkunata qhawaq rirqan, chaypachan Ismael runakuna hamuspa Joséta rantirqanku, Egiptoman apaspa chaypi qhaturqanku. Chaymantataq Jacobpa wasin Egiptoman uraykurqan, qhipamantaq Egipto kamachiyninmanta qispichisqa karqanku. Kayqa allinñan qamkunapaq, Abrahampa waqyasqanmantapacha chay prometesqa hallp’ap saywanman chayanankukama llapan purisqankuta rikunaykichispaq. Rikunkichikmi, karqan espiritual Egipto hinallataq aycha Egipto; hinaspapas, runakuna aychamanta Egiptomanta qispichisqa kaptinku, karqan aswan ukhu Egipto, mayqinmantachus qispichisqa kananku karqan Diospa wawankuna kanankupaq.
TAM1897 Q1 28.13Kunanmi qayna tuta rimasqay qillqata ñawinchani. Kay hatun qillqa mayt’upin kashan, Hatun Ch’aqway, Tawa kaq Raki, 457 p’anqanpi:—
TAM1897 Q1 28.14Ñawpa Israelpa wiñay kawsayninqa huk sumaq rikuchinam Advientista huñup ñawpaq kawsasqanmanta. Diosqa runankunata Advientista kuyuypi pusarqan, imaynan Israelpa wawankunata Egiptomanta pusarqan hinata. Hatun llakikuy pachapi iñiyninkuqa yachaparisqa karqan, imaynan Hebreokunap Puka Quchapi yachaparisqa karqan hinata.
TAM1897 Q1 28.15Chayqa, Adviento runakunap hatun llakikuyninpi, ¿maypitaq Israelpa willakuyninpi sayarqanku?
TAM1897 Q1 28.16(Kunkakuna) Puka Quchapi.
TAM1897 Q1 28.17Chay pachapi Diosqa munarqan Israel llaqtata, qayna tuta ñawirisqanchikman hina, chiqanllata Abrahamman simi qosqan allpaman yaykunankuta—ch’uya tiyanaman, pay kikinpa tiyanampaq ruwasqanman; kapuyninpi; makinkunap sayarichisqan ch’uya wasipi. Hinaspapas Egipto llaqtamanta chay allpamanqa chunka hukniyuq p’unchaw puriyllam karqan. Ichaqa paykunapaqqa tawa chunka wata karqan. Hinaspapas puriyta qallariqkunamantaqa tawa runakunallam chayman chayarqanku.
TAM1897 Q1 28.18(Kunkamanta) Tawa, icha iskay?
TAM1897 Q1 29.1Tawa. Manachu yacharqanki tawas kasqankuta? Chaypi karqanku Calebwan Josuewan, hinaspa iskay taytakurakuna, Aaronpa churinkuna—Eleazarwan Ithamarwan. Chiqapmi, sapa kutin iskayllamanta rimakun—Calebmanta Josuemantawan—ichaqa iskaynin taytakurakunapas yaykurqankutaqmi.
TAM1897 Q1 29.2(Kunkamanta) Ichapas manaraq iskay chunka watayuqchu karqanku.
TAM1897 Q1 29.3Arí; kimsa chunka karqanku; paykunaqa taytakura kaypaq hawinasqa karqanku. Chayrayku, hatun llakikuy pachapi, Adviento runakunaqa, nisunman hinam, Puka Quchapi sayarqanku.
TAM1897 Q1 29.4Ñawpaq kawsayninkupi paykunawan kaq pusaq Makiqpi kunanraq iñiykuman karqa chayqa, Diospa qispichiyninta rikunkuman karqa. Sichus 1844 watapi llank’aypi hukllalla llank’aqkuna kimsa ñiqin angelpa willakuyninta chaskinkuman karqa, hinaspa Ch’uya Espirituq atiyninwan willankuman karqa chayqa, Apunchikqa sinchitan yanapanman karqa kallpankuta. K’anchaypa lliwmi kay pachaman hich’akunman karqa. Unay watakuna ñawpaqtaqa kay pachapi tiyaqkuna willasqaña kanman karqa, tukukuy llamk’aypas hunt’asqaña kanman karqa, hinallataq Cristopas runankunata qispichinanpaq hamunman karqa.
TAM1897 Q1 29.5Hayk’aq?
TAM1897 Q1 29.6(Kunkakuna) Wata ñawpaqta.
TAM1897 Q1 29.7Chhaynaqa, maypitaq chay runakuna kachkanku llakikuymanta pacha?
TAM1897 Q1 29.8(Kunkakuna) Ch’in pampapi.
TAM1897 Q1 29.9Ñawpaq Israel hina chiqapmi. Ichaqa, ¿imanaqtintaq ñawpaq Israel runakunaqa ch’in pampapi waqaychasqa karqanku?—Mana iñisqankurayku. Paykunaqa manam rikurqankuchu Apunchikpa paykunapaq imachus kapusqanta. Mana rikusqankupaq saphinqa karqa Diospi mana iñisqankum. Sichus Diospi iñinkuman karqa chayqa, mana rikusqankutaqa rikunkuman karqa. Chaytaqmi kay runakunapa sasachakuyninqa. Ñuqanchikqa manan iñirqanchikchu ñawpa Israelman nisqa kaqkunata. Chaykunaqa ñuqanchikmanpas paykunaman hina nisqan. Chay kikin Allin Willakuymi ñuqanchikman willasqa, imaynan paykunaman willasqa karqan hinata.
TAM1897 Q1 29.10Chayrayku mancharikusun, samananman haykunapaq simi qosqa ñuqanchikpaq kachkaptinpas, pipas qamkunamanta chaymanta ama qhipapi qhipakuq hina rikukunanpaq. Ñuqanchikmanpas paykunamanpas willakuyqa willasqam karqan. Ichaqa willasqa simiqa manam paykunata yanaparqanchu, uyariqkunap iñiyninwan mana hukllachasqa kasqanrayku. Imañam, iñiqkunañam samayman haykunchik.
TAM1897 Q1 29.11Chhaynaqa, imachus paykunata chay allpaman mana haykuchirqan, chay kikinmi kunanpas ñuqanchikta hark’awanchik. Hinaspapas, qayna tuta nisqayman hina, kaypiqa manan imanaykupas kanchu, imaraykuchus kay pachapiqa manan kawsananchikchu. Imaynan Israel runakuna tawa chunka wata ch’in pampapi mana imanayninkupas karqanchu, chaynallataqmi kunanqa ñuqanchikpa kay ch’in pampapi kayqa mana imanayninchikpaschu. Uyariychik:—
TAM1897 Q1 29.12Manam Diospa munayninchu karqa Israelqa tawa chunka wata ch’in pampapi purikachananqa; payqa munarqanmi chiqalla Canaán allpaman pusayta, chaypi huk ch’uya, kusisqa llaqta kananpaq takyachiyta. Ichaqa “mana iñiyniyuq kasqankuraykum mana haykurqankuchu”. Qhipaman kutirisqankurayku, iñiyninkumanta t’aqakusqankurayku ch’in pampapi chinkarqanku, hinaspam hukkuna sayarichisqa karqanku simi qusqa allpaman haykunankupaq. Chaynallataqmi, manam Diospa munayninchu karqa Cristoq hamuynin ancha unay qhiparinanpaq, nitaq runankuna kay hucha llakiy pachapi achka watakuna qhiparinankupaqpas. Ichaqa mana iñiymi paykunata Diosmanta t’aqarqa. Paykuna paypa kamachisqan llamk’ayta ruwayta mana munasqankurayku, hukkunam sayarichisqa karqaku chay willakuyta willanankupaq. Pachantin runakunapaq khuyapayakuyninrayku, Jesusqa hamuyninta unayachin, huchasapakuna willakuyta uyarinankupaq, hinaspa paypi pakakunankupaq, Diospa phiñakuynin manaraq hich’arikuchkaspa.
TAM1897 Q1 29.13Manan Diospa munasqan karqanchu Cristopa hamuynin chhayna unayta qhiparinanpaq, hinaspa runankuna chay huchakunawan llakikunawan hunt’a pachapi achka watakuna qhipakunankupaq. ¡Ay, ñuqanchismi chaymanta huchayuq kachkanchis! ¿Manachu chhayna? Maypitaq chay hucha kachkan? ¿Ima kaqpitaq huchayuq kachkanchis?—Mana iñiy. Ichaqa, ¿ima Israelpa sunqunkupi karqa mana iñiyninkuta paqarichiq?—Egipto, Egipto, Egipto. Chhaynaqa, ¿ima karqa kay runakunap sunqunpi kay mana iñiyta, Diosmanta karunchakuyta paqarichiq?—Egipto, imaynan chay Egipto karu llaqtapi karqa hinallataq. Espiritunpiqa Egipto kaqqa kaymi: pachamamap imaymanankuna, waka yupaychay, laqha, chaytaq mana iñiy. “Mana iñiy” simiqa llapantam willan. Yachankichismi “Egipto” simi kikin laqhayaypa rikch’aynin kasqanta.
TAM1897 Q1 29.14Qhawariy yapamanta kay qillqasqata:
TAM1897 Q1 29.151844 watapi llank’aypi hukllalla llamk’aqkuna kimsa kaq angelpa willakuyninta chaskispa, Ch’uya Espiritupa atiyninwan willaspankuqa, Apunchikqa kallpawanmi paykunap kallpachakusqankuta yanapanman karqa.
TAM1897 Q1 29.16Imaynan Señorqa llank’aypa qallariyninpi kallpawan paykunap kallpachakusqankupi llank’arqan, ¿ima raykun pisiyay karqan?—Santo Espiritupa pisiyaynin. Huklla pisiyayqa Santo Espiritupa atiyninmi. Chaymi atiyta quwanchik, chaymi hatun ruwaykunata ruwan. Santo Espiritun; chayta chaskisqaku chayqa, “k’anchaypa lliwcha hinan kay pachaman hich’akunman karqan.”
TAM1897 Q1 29.17Kaymi Apocalipsis qillqapi, chunka pusaqniyuq umallinpi nisqa kachkan: “Huk angelmi hanaq pachamanta uraykamurqa, hatun atiyniyuq; hinaspataq pachantinmi k’anchayninwan k’ancharirqa.” Chayqa kikinpunim kaypi rikuchisqa kaq. ¿Imataq chay k’anchay lloqsimuyninta hark’an? ¿Chay k’anchay lloqsimuychu chay p’unchawmantapacha pachantinman phawaykunapaq suyachkan?—Arí. ¿Imataq 1844 watamanta pacha hark’arqa?—Mana iñiy. Chaymanta pacha, ¿imataq hark’ashan?—Mana iñiy. ¿Manachu pachaña Egiptomanta kamachikuymanta qispichiyta tarinanchispaq? ¡Yuyaykuychis! Willakuyqa Ch’uya Espirituq atiyninwan willakusqa kanman karqa; Apunchisqa kallpawan paykunap kallpachakusqankupi llamk’anman karqa; k’anchaypa lloqllanmi kay pachaman hich’asqa kanman karqa; achka wata ñawpaqta kay pachapi tiyaqkuna yuyaychasqa kanman karqa, tukukuy llamk’aypas hunt’asqa kanman karqa, ¡Cristotaq runankunata qispichinanpaq hamunman karqa! ¡Chhaynaqa, amañam unaychisunchu! ¿Imanasqataq mana Egipto llaqtamanta qispichiyta tarisunchu, chay simipi nisqanman hina—espiritual Egipto llaqtamanta? Ch’uya Espiritu qukuchun chay hatun atiyta huchasapakunapaq llamk’ananpaq; chay k’anchay lloqlla pachata k’ancharinanpaq; pacha yuyaychasqa kananpaq; Cristo hamunanpaq; kay hucha llakiy pachamanta qispichisqa kananchispaq.
TAM1897 Q1 30.1Kunanqa rikunkichik kaykama imayna kasqanta. Egiptop laqha kaqninwan kamachisqa kayninpas llapan watakunañam ñuqanchikpi karqan, imaynam Israel llaqtapi karqan Puka Quchata chimpasqanku qhipata, ch’in pampapitaq kachkaptinku. Diospas kay runakunata hanaq pachamanta t’antawan mikhuchiyta munarqan—paypa allinpaq qhawarisqan t’anta, paypa paykunaman qusqan t’anta, chay t’antaqa huk kawsaymanmi apanman karqan paykunata tukuy samincha espiritualwan saminchananpaq. Ichaqa kunanpas achka runakunam ninku: ¡Ay, nunanchikqa kay mana chaninniyuq t’antata millakun! Egiptoman kutisunchik, chaypiqa siwullata, puerrotota, ahusta ima mikhusunman. Chay qhali kawsaypa allichaynin kaptinqa, manan imatapas chaymanta munaniñachu. Maypitaq karqanchik? Apunchikchu saqisun mikhuchiwasunanchikta? Diospa mikhuna qowasqanchiktachu chaskisunchik? Icha siwullata, puerrotota, ahusta, Egiptopa aycha mankankunatapas munapayasunchik? Chaymi tapukuyqa.
TAM1897 Q1 30.2Kunanqa yuyaymanasqañam kankichik chay hina kasqanta, Egipto llaqtapi kamachisqa kay llapanpa qallariynin kasqanta, hinaspapas mana iñiy chay Egipto llaqtapi kamachisqa kaypa qallariynin kasqanta. Qamkunaqa yuyaychakunkichikñam, kunanqa manaña, hukkuna mana suyananku kasqanman hina, Egiptomanta kamachisqa kaymanta qispichisqa kanapaq unayta suyananchik kasqanta. Kunanqa huk ratulla yacharisunchik, imaynatas chay qispichiy kanqa; chaypa kichananqa kay simikunapim kachkan: “Kaypim kachkanku Diospa kamachikuyninkunata, Jesuspa iñiynintawan waqaychaqkuna.”
TAM1897 Q1 30.3Kunanqa Diospa kamachikuyninkunaman kutirisunchik, hinaspa huk ratulla qhawarisunchik, Lluqsinamanta iskay chunka kaq yupaypi. Sichus astawanraq rikuchiyta munakunman karqa Egipto llaqtapi kamachisqa kasqanchikmanta, chiqamanta kay kaqqa llapan rikuchiyta takyachiq umalliqninmi. Kunanraqkamaqa, qamwan ñuqawanqa manan hayk’aqpas rikurqanchikchu Qanchis P’unchaw Adventistakunap qusqan chunka kamachikuykunap qillqasqanta, maypichus chunka kamachikuykunapas hunt’asqa kashan. Ñuqaqa manan hayk’aqpas rikurqanichu kunanllakama. Chaywanpas kamachikuykunata hunt’aymanta rimarqanchik; huk runakunaman kamachikuykunamanta willarqanchik; rikuchirqanchik imaynatas Roma kamachikuykunata t’ikrasqanta, tawa kaqta hurquspa, chunka kaqtataq rakispa, chay pachallapitaqmi ñuqanchik kikin, kamachikuykunamanta lluqsichisqanchik qillqakunamanta, utaq hukpa lluqsichisqan rantisqanchikmanta, kamachikuykunap huk rakinta kikin hurqurqanchik.
TAM1897 Q1 30.4Diosqa kamachikuyninta hanaq pachamanta rimarirqan. ¿Kamachikuykunapaqmanta aswan achkhatachu rimarirqan? ¿Nisyutachu rimarirqan? ¿Munasqamantapas aswan achkhatachu rimarirqan?—Manam; imaraykuchus hunt’asqam karqan, manataqmi imapas yapana karqachu pay rimayta tukusqan pachapi. Chhaynaqa, pay rimayninta tukusqan pachapi mana imapas yapana kaptinqa, ¿manaraq necesitaptin qallarirqanchu? Pay rimayninta tukusqan pachapi mana imapas yapana kaptinqa, ¿allin kananchikpaq chiqanmanta ñuqanchikman rimananta manaraq qallarichkaspa imapas kanchu? Huk rimaypiqa, ¿huk simillatapas nishutachu rimarqan icha huk simillatapas pisitachu?—¡Manam! ¡manam! ¡manam!
TAM1897 Q1 30.5Chhaynaqa, qhawarisun imatachus nisqanta. Kaymi: “Hinaspataqmi Diosqa kay llapan simikunata nirqan, ... Ama huk diuskunayuqchu kawsaq ñawpaqeypi.” ¿Chaypichu qallarin? ¿“Ama huk diuskunayuqchu kawsaq ñawpaqeypi” nispa qallarinchu rimayta?—Manam. ¿Qamchu chaypi qallarirqanki? Yachankim qallarirqasqaykita. Chhaynaqa, sichus Dios mana chaymanta qallarirqanchu, qamkunataq ñuqapas chaymanta qallarinchik chayqa, ¿manachu saqerparinchik huk imatapas paypa nisqanta, allin kayninchikpaq ancha chaniyuq kaqta? ¿Maymantataq payqa qallarirqan? Ñawiriy. “Hinaspataq Dios kay tukuy simikunata nirqan, nispa: Ñuqaqa kani Apu Diosniyki, Egipto suyumanta, kamachiy wasimanta lluqsichiqniyki. Ama huk diuskunata ñuqa ñawpaqeypi hap’iychu.”
TAM1897 Q1 30.6Manachu rikunkichik Egiptomanta kacharichiyta rikuchiq kaqllata saqisqanchikta? Imanaqtintaq chayta saqirqanchik? ¡Ah, mana Egiptomanta kacharichisqa kasqanchikta yuyasqanchikrayku! —chayqa chiqapmi. Yuyarqanchikmi hayk’aqpas mana Egiptopa hallp’anmanta horqosqa kasqanchikta—mana iñiyninchikraykutaq chayqa chiqapmi. Yuyarqanchikmi: “Manam hayk’aqpas pipaqpas kamachichu karqanchik”. Ichaqa karqanchikmi. Ñuqanchikqa kikinpa kamachinmi karqanchik, huchaq atiyninpa kamachinmi—espiritual Egipto llaqtap kamachinmi. Ichaqa kunan tutaqa Egipto llaqtap kamachiyninmanta qispichiy kanmi, hinaspam Diosqa qamta nuqatapas chay Egipto llaqtap kamachiyninmanta qispichiyman waqyamuwanchik. Kunan tutataq payqa qammanpas nuqamanpas nin, Sinaimanta qhaqyachkaq hina kunkawan, chaypi Jesus Cristopa qispichiyninwan: “Nuqa kani Apu Yayayki, Egipto suyumanta, kamachiy wasimanta lluqsichiqniyki”. Lluqsimunkichu? Chaskinkichu payqa Egipto suyumanta, kamachiy wasimanta qispichisqanta? Mana chayqa, imarayku mana?
TAM1897 Q1 30.7Awqanchikkunaqa chaywanmi t’aqwirichikuwanchik: —¡Ay, chay kamachikuykunaqa manam nuqapaqchu! Manam hayk’aqpas Egipto llaqtamanta horqosqachu karqani. Diospa kamachikuyninpa awqankuna, Diospa qispichiyninpa awqankunaqa, chaytam qamkunamanpas t’aqwirichisunkichik. Chaytam niwarqaku nuqaman —llapanchikmanpas— chay kamachikuyqa manam pipaqpas kamachikunchu, Judiokunallapaqmi, imaraykuchus manam pipas hayk’aqpas Egipto llaqtapi kamachisqa kaymanta qispichisqachu karqan, Judiokunallam karqan. Paykuna ninku: “¡Ama, amaqa chaytaqa willawankichu, manan hayk’aqpas Egipto llaqtamanta hurqusqachu karqani!”. Chayqa chiqapmi, chiqapmi; ichaqa chayqa manan paykunapaq allinchu. Qanpas ñuqapas sayarinanchismi, Egipto llaqtap kamachiyninmanta qispichisqa runakuna hina, hinaspa chayman kutichinanchismi: “¡Apu Yayata yupaychay, Egipto llaqtamantan hurqusqa karqani!”. Hinaspapas, llakiy, sapan saqisqa wawqiy, sichus mana Egipto llaqtamanta qispichisqa kanki chayqa, Egipto llaqtap ismuyninpin wañunki.
TAM1897 Q1 30.8Chiqapmi, pipas mana chay kamachikuyta hunt’ayta atinmanchu Egiptopi kachkaspaqa. Paykunaqa manam atirqankuchu. Diosqa Egiptomanta qispichirqan kamachikuyta hunt’anankupaq. Egiptopi kayqa huchapi kaymi, hinaspam pipas mana Diospa kamachikuyninta hunt’ayta atinchu huchapi kachkaspaqa; imaraykuchus hucha kikinmi kamachikuyta p’akiymi. Chiqapmi, manam kamachikuykunata hunt’ayta atinkichu Egiptopi kachkaspaqa. Manam atinkichu; ñuqapas manam atinichu. Ichaqa Apuqa qispichichun, chaymantañam kamachikuykunata hunt’asunman, manam chaykamaqa. Apuqa chaytaqa allintam yacharqan; chayraykum, Faraon Israelpa wawankunata kacharinanta munaspanqa, nirqan: “Lluqsichiy runaykunata, ñuqata servinankupaq.” Chiqapmi, paykunaqa manam Diosman Egipto suyupiqa serviyta atirqankuchu. Payqa munarqanmi qispichisqa kanankuta, manam kurkullankuchu, aswanpas espiritunkupipas. Chaymantataq, paykunaman kamachikuyninta hunt’anankupaq qunanpaq, ñawpaq kaq nisqanqa kaymi karqan: “Ñuqaqa kani Apu Diosniyki, Egipto suyumanta, kamachiy wasimanta lluqsichimurqayki”, chaynapi paykuna chayta hunt’anankupaq.
TAM1897 Q1 31.1Imayna kamachikuytaq kayri?—Huk espiritual kamachikuy. “Yachanchikmi kamachikuyqa espiritual kasqanta.” Chhaynaqa, ¿mayqin Egiptutaq kamachikuypa ñawpaq kaq t’aqanpi nin?—Espiritual Egiptum. “Kamachikuyqa espiritualmi.” Chhaynaqa, kamachikuypi sutichasqa Egiptoqa espiritual Egiptum, chaytaq qampaqpas ñuqapaqpas espiritual Egiptomanta qispichiy ninayan, chaytaq huchaq kamachiyninmanta qispichiymi.
TAM1897 Q1 31.2S. H. Lane.—¿Yuyankichu paykuna huk pachapaqlla espiritunpi Egiptomanta lluqsisqa kasqankuta?
TAM1897 Q1 31.3Sasa ninapaqmi. Moisesqa wiñaymi karqan; Calebpas wiñaymi karqan; Josuepas wiñaymi karqan.
TAM1897 Q1 31.4E. J. Waggoner.—Qanchis chunka kuraqkunaqa Diosta rikurqanku.
TAM1897 Q1 31.5Arí; paykunaqa Diosta rikurqanku. Ichaqa, sasa willakuymi runakuna Egipto llaqtamanta lluqsisqankumantaqa. Moisesqa wiñaypaqmi karqan. Aycha Egiptopi kachkaspanpas, payqa espiritunwanqa chaymanta lluqsisqam karqan. Calebwan Josuewanqa wiñaymi espiritunpi Egipto suyumanta hawa karqanku. Puka Quchapi atipaq takipiqa, llapan huñu, yuyayman, espiritunpi Egipto suyumanta hawa karqanku, sichus chaypi sinchita hap’ipakunku karqa chayqa. Apunchikpa nisqan hina: “¡Ay, llaqtayqa kunkayta uyariwanman karqa, kamachikuyniykunapitaq puriwanman karqa chayqa, chayqa utqhayllam awqankunata paykunap ukhunpi atipayman karqa!”. Ichaqa iñiyninku yachapasqa kaptin, ñawpaq kaq puriyninkupipuni, Mara sutiyuqpi kachkaspanku, maypichus hayaq yaku karqa, iñiyninkuta wikch’urqanku, hinaspataq Egiptoman kutiyta munarqanku. Hayaq ñak’ariyman chayaspanchikqa, ¿Chaytachu Señor saqirparisqanchikmanta rikuchinapaq hap’isunman?—Manam; Señorman yupaychaychik chay hayaq ñak’ariyqa allin kananchikpaq kasqanmanta, hinaspataq Diosqa atinmi hayaqta misk’iman tikrayta.
TAM1897 Q1 31.6(Kunkawan) Pampachaway, Wawqi Jones, ichaqa kaypi kachkan huk qillqa—Hebreos qillqap chunka hukniyuq umalliqninmanta iskay chunka qanchisniyuq qillqan—chaymi rikuchin Moises Egipto suyumanta Egiptollapipuni t’ikrakusqanta.
TAM1897 Q1 31.7Chiqapmi. Chaymi, aychanpi Egiptopi kachkaspanpas, espiritunpiqa Egiptomanta lluqsisqaña karqan.
TAM1897 Q1 31.8E. J. Waggoner.—Apunchikpa qispichisqankunaqa takispa Sión llaqtaman hamunqaku.
TAM1897 Q1 31.9Arí: sichus paykuna Moisespa takin takiyllata takishaspanku, chaypacha takisqanku iñiywanpas, chay allin allpaman haykushaspankupas takillankumanchá karqa. Chaytataqmi Diosqa yuyayninchikpi hap’inanchikta munan. Payqa munanmi sunqunchikta chay allin allpapi churayta; chaymantataq, sunqunchik chaypi kachkaptinqa, kawsayninchikpa munapayayninpas chaypi kanqa. Chaymantataq Diosqa utqhaylla kawsayninchikta chay saminchasqa hallp’ap kusikuyninwan hunt’ayta atin. Chaytaqmi, Dios ñuqanchikwan.
TAM1897 Q1 31.10Qamkunaqa allintam yachankichik kunanpas sunquchanchik mana chay allpa pachapi kachkaptinpas, kay pachapiraq kasqanta. Wakin llaqtamasinchikkunapaqqa, huk runata kay mama llaqtamanta t’aqakunanpaq mañakuyqa mama llaqtanta wasanchay hinam. Huk runata kay mama llaqtamanta t’aqakunanpaq, chay allpa pachaman rinanpaq, kay mama llaqtap kamachiyninkunatawan pulitikantawan saqinanpaq mañakuyqa, paykunapaqqa yaqa mat’ipay hinam rikch’akun. Runakunaqa Egiptopim kachkanku, ichaqa Diosmi Egiptomanta qarqumun, sunqunkuta aswan allin llaqtapi churamunankupaq, tukuy munakuyninkuta chaypi churamunankupaq, chay llaqtapaq tukuy kallpankuwan llamk’anankupaq; chay hinapi chay allin hallp’amanta kusikuypa hinaspa hatun kaypa mayunkuna sunqunkuman phawanqa; chay hinapi tukuy pachapi hinaspa tukuy pachantinpi yachanankupaq Diosqa chiqapmanta paykunap Diosnin kasqanta. Chay ruwasqa kaptinqa, pisi tiempullapim llapan llamk’ay tukusqa kanqa, Apunchikpas hamunqa.
TAM1897 Q1 31.11Israelpa wawankuna Puka Quchapi kachkaptinku, Diospa atiynin chaypi rikurirqan, llaqtakunata musphachispa; chaymi espiakuna llaqtaman yaykuptinku, Rahabqa nirqan: Qamkunamanta manchakuywan mancharikuywanqa llapan llaqtapim kachkan, imaraykuchus uyarirqayku Diospa qamkunapaq ruwasqanta, hinaspam runakunap sunqunkuna chullun. Chayqa chiqapmi. Huk yuyaymantapas Egipto espiritualmanta: Jesusmanta qillqasqa kachkan: “Egiptomanta wawayta waqyarqani”. Imanasqataq chay Jesusmanta qillqasqa kachkan? Imanasqataq Jesus Egipto suyuman rirqan? Imanasqataq Egiptoman aparisqa karqan? Payqa atinmanmi karqan chay Betlehem llaqtapi wawakuna wañuchisqa kasqankumanta ayqiyta, chay kitimanta pisillata karunchakuspa, manataqmi Egipto suyukama karuman rinmanchu karqan. Palestina suyupi llapan huch’uy wawakunaqa manan wañuchisqachu karqanku Herodespa kamachikuynin lluqsimuqtin. Betlehem llaqtallapin, muyuriqnin pampakunapi, hinaspa llaqta patankunapipas karqan. Betlehemqa suqta millallan Jerusalenmanta karupi karqan, hinaspa Jerusalenpi wawakunaqa manan wañuchisqachu karqanku; chayrayku Apunchikqa ayqiyta atinman karqan chunka icha chunka iskayniyoq milla karuman apasqa kaspaqa.
TAM1897 Q1 31.12Chhaynaqa, ¿imanaqtinmi Egiptoman aparisqa karqan?—Chay qillqasqa hunt’akunanpaqmi: “Egiptomanta wawayta waqyarqani”. Payqa ñuqanchikmi karqan; qam hinam, ñuqa hinam. Payqa ñuqanchikmi karqan; imaynan Dios Egiptopi runankunawan tuparqan hinaspa pusarirqan, chaynallataqmi Qispichiqninchik hamurqan maypichus kashanchikman, ñuqanchik hina karqan, hinaspa Egiptomanta waqyasqa karqan, chaynapin rikuchin pipas pay hina kayta munaqqa, kaqllataq Egiptomanta lloqsinan kasqanta. Payqa Diospa Churinmi karqan, hinaspataq Egipto llaqtamanta waqyasqa karqan, chaynapim rikuchin llapan Diospa churinkuna kayta munaqkuna Egipto llaqtamanta lloqsinankupas kasqanta; imaraykuchus llapankumantaqa pay hinam qillqasqa kachkan: “Egipto llaqtamantam churiyta waqyarqani”. Qamchu Diospa churin kanki? “Egipto llaqtamantam churiyta waqyarqani”.
TAM1897 Q1 31.13Pisi unay ñawpaqta rikurqanchik Diospa kamachikuyninkunata hunt’anapaqqa Egiptomanta horqosqa kananchik kasqanta. Kunanqa rikunchik Jesusta qatipanapaqqa, Egiptomanta waqyasqa kananchik kasqanta. Diospa kamachikuyninkunata hunt’anapaqqa, Egiptomanta horqosqa kananchikmi; Jesuspi iñiypas kaqllatataqmi Egiptomanta horqosqa kananchikta mañakun. Hinaspataq kay iskayninkunam Apocalipsis 14:12 nisqapi nin: “Kaykunam kanku Diospa kamachikuyninkunata, hinallataq Jesuspi iñiyta waqaychaqkunaqa.”
TAM1897 Q1 32.1Chayhinam rikunkichik qallariymanta tukukuykama huk espiritual Egipto kasqanta; hinaspapas llapan qispichiypa yuyaykusqanqa Diospa atiyninwan Egipto llaqtap kamachiyninmanta qispichisqa kayllam; Egipto llaqtamanta waqyasqa kay Diospa churinkunap hatun qispisqa kayninman. Chhaynaqa, ¿Egipto llaqtamanta lluqsimusunchu, Apunchikta chiqaqta sirvinanchikpaq? ¿Chaynallataqchu kanqa Diospa kamachikuyninkunata Jesuspa iñiynintawan chiqaqta hunt’ananchikpaq? ¿Imatan ruwasun? ¿Kay Huñunakuymanta Egipto llaqtapi hina lluqsichwan? ¿Kay Huñunakuyllapichu qhipakuspa Egipto llaqtapichu qhipakunchik? ¡Ay, manachu hunt’asqata Egipto llaqtamanta chay simipi tukuy ima ninan kasqanmantapas qispichisqa kanchik?
TAM1897 Q1 32.2Qispichiyqa qhasillam ñuqanchikpaq, quwasqanchikmi. Chhaynaqa, llapan sunqukuna kicharikuchun, llapan almakuna Diosman kutirichun, huchankuta willakuspa payta maskachun, laqhamanta qispichisqa kananchikpaq; chaynapitaq, Huñunakuy manaraq tukukuchkaptin, Diospa churinkunap k’anchayninman qispiyninmanpas qispichisqa kananchikpaq; imaraykuchus, “Egiptomanta churiyta waqyarqani.” Chaytam suyashan. ¿Payta suyachisunchu? Chay pacha chayamuqtinqa, kay simi hunt’akunqa; kimsa kaq angelpa willakuyninqa Santo Espiritupa atiyninwan willakunqa; Apunchikqa kallpawanmi llamk’anqa ñuqanchikpa kallpanchakusqanchikwan kuska; k’anchaypa lloqllan hinan kay pachaman hich’akunqa; utqhayllan kay pachapi tiyaqkuna willasqa kanqaku; tukuchay llamk’ayqa hunt’akunqa; hinaspataq Cristoqa runankunata qispichinanpaq hamunqa. ¡Ay, yuyaychakunim, Diospa qispichimuwananchik pachaqa musqusqanchikmantapas aswan qayllapiñam kachkan! ¡Diospa qispichiyninqa ancha qayllapim ñuqanchikpaq kachkan! ¿Chay allpaman haykusunchu? Israelqa mana iñisqankuraykum urmarqanku. Paypa simi qusqankunapiqa mana musphana kaqkunatachu rikurqanku. Chay simi qusqakunaqa kunanqa ñuqanchikpaqmi. Qampaqpas ñuqapaqpas chaynallataqmi kanan, imaynam paypaq karqa Israelman qusqanpi, paykunapaq mana chiqaqchu karqa chay hina.
TAM1897 Q1 32.3Yachankin qillqasqa kasqanta:—
TAM1897 Q1 32.4Hinaspataq rikurqani ninawan chaqrusqa qispi quchata hinata; chay animalpa, chimpunpa, rikch’ayninpa, sutinpa yupaynimpas atipaqkunataqa, qispi qucha patapi sayashaqta, Diospa arpakunata hap’ispa. Hinaspataq Diospa kamachin Moisespa takinta takinku.
TAM1897 Q1 32.5Ah, ichaqa Diospa kamachin Moisespa takinqa Egipto llaqtap kamachiyninmanta qispichiy takinmi karqan; chay uywata, sutinmanta, rikch’ayninmanta, sutinpa yupayninmantapas atipaqkunaqa, ¿imamantataq qispichisqa kanku? Paykunaqa Egipto llaqtap kamachiyninmantam qispichisqa kanku, Moises hina chiqapta. Chaymi paykunaqa Moisespa takinta takinku, paykunapas Egipto llaqtap kamachiyninmanta qispichisqa kasqankurayku. Bibliaqa chaywanmi hunt’a kachkan. Espiritunpiqa Egipto suyupim karqanchik, ¡ay, Diosqa chaymanta qispichiwachun! Chaypacham kay takita Señorpaq takisunchik:—
TAM1897 Q1 32.6Apu Yayapaqmi takisaq, ancha hatun atipayninwan atipasqanrayku: kawalluta kawalluqnintinwanmi mama quchaman wikch’urun. Apu Yayam kallpay, takiyniy ima, paymi qispichiway kapun: paymi Diosniy, paypaqmi huk tiyanan wakichisaq.
TAM1897 Q1 32.7¿Munankichu? ¿Munankichu? Paykunapim tiyarasaq, paykunapitaq purirasaq; paykunaqa llaqtaymi kanqaku, ñuqataq Diosninku kasaq.
TAM1897 Q1 32.8Chayrayku paykunamanta lluqsiychis, t’aqakuychis, nin Apu, amataq ch’ichita llamiychischu; chayqa chaskisqaykichis. Qamkunapaqqa Tayta kanqay, qamkunataq wawaykuna kanqachis, nin Tukuy Atiyniyuq Apu.
TAM1897 Q1 32.9Ichaqa, “Egiptomanta wawayta waqyarqani.”
TAM1897 Q1 32.10[Payqa] taytaypa Diosninmi, paytataqmi hatunchasaq. Apuqa awqaq runam: Apu sutinmi. Faraonpa carronkunata awqaqninkunatapas quchamanmi wikch’urun: akllasqa umallinkunatapas Puka Quchapim chinkachirqan. Ukhu yaku pakan paykunata: rumi hina chinkarqanku yakuq sikinman. Apu Yayaypa paña makiykiqa atiyninpi k’ancharirqan: Apu Yayaypa paña makiykiqa awqata p’akirqan. Hatun kayniykiq k’anchayninwanmi qanman sayapakuqkunata urmachirqanki: phiñakuyniykita kacharirqanki, chaytaq paykunata q’achu hina ruphachirqan. Sinqaykikunap phukusqanwanmi yakukuna huñunakurqan, hatun yaku lloqsiqkunaqa qutu hina sayarirqan, hinaspataq ukhu yakuqa mama quchap chawpinpi chullunkurqan. Awqaqa nirqan: “Qatisaq, aypaspa qichusaq, suwasqaykunata rak’isaq; munapayayniy paykunapi hunt’akunqa; espadaynita urqusaq, makiy paykunata chinkachinqa”, nispa. Wayraykiwan phukusqaykiwanmi mama qucha paykunata qataykurqan: sinchi yakukunapi plomo hina chinkarqanku. Pitaq qanman rikch’akun, Apu Yayay, apukunapura? pitaq qanman rikch’akun, ch’uya kayniykipi hatun k’anchayniyuq, yupaychaykunapi manchay, hatun ruwaykunata ruwaq? Paña makiykita mast’arirqanki, allpataq paykunata millp’urqan. Khuyapayakuyniykipi pusamurqanki qispichisqayki runakunata.
TAM1897 Q1 32.11Chay hinatam nin: “Qispichisqayki runakunatam pusamurqanki”. ¿Qispichisunkichu? ¿Imamantataq qispichisunki?—Huchamantam qispichisunki. Huchaqa Egipto llaqtam, samayniyuq.
TAM1897 Q1 32.12Kallpaykiwanmi pusarqanki ch’uya tiyanaykiman. [Saqiychik payta.] Llaqtakuna uyarispa mancharikunqaku.
TAM1897 Q1 32.13Pachanñam chayamun Moisespa takin takinapaq. Takisunchu? Ichaqa manam Egiptopichu takisunchik. Manam takiyta atinkichikchu Egiptopi kachkaspaqa, imaraykuchus paykunaqa manam takiyta atirqankuchu Egiptomanta lluqsinankukama.
TAM1897 Q1 32.14Runakunaqa uyarispanku mancharikunqaku: Palestina llaqtapi tiyaqkunaqa llakikunqaku. Chaymantataq Edom llaqtap umallinkunaqa muspharunqaku: Moab llaqtap kallpasapa qharinkunataq khatatatay hap’inqa; Canaán llaqtapi tiyaqkunaqa llapankun chullunqaku. Manchaywan hatun manchaywanmi paykunaman chayanqa; makiykipa hatun kayninwanmi rumi hina upallanqaku; llaqtayki chimpapuranan kama, Apu Yayay, rantikusqayki llaqta chimpapuranan kama. Paykunatan pusamunki.
TAM1897 Q1 32.15Pitataq pusamunqa? Imaninankichik? Pitataq Apu Yayaqa tiyananman pusamunqa? Qamchu? Egipto suyumantachu hamurqanki? “Egipto suyumantam churiyta waqyarqani.” Qamqa “paykunata churaykunki kikinpa kapuyniyki urqupi, Apu Yayay, maypichus qam tiyanaykipaq ruwarqanki chaypi.” Chaypim Apu Yayawan chaypi tiyasunchik, chaynapitaq wiñaypaq Apu Yayawan kasunchik.
TAM1897 Q1 33.1Qanpa makiykikunap sayarichisqan ch’uya wasipi, Apu Yayáy. Apu Yayáqa wiñaypaq wiñaymi kamachinqa. Faraonpa kawallunqa karrunpiwan kawalluqninkunapiwan quchaman haykurqan, hinaspataq Apu Yayáqa quchap yakunkunata paykunaman kutichimurqan; ichaqa Israelpa wawankunaqa ch’aki hallp’api hinam quchap chawpinta rirqanku. Hinaspataq profetisa Miriam, Aarónpa panan, makimpi huk pandereta hap’ispa, llapan warmikunapas paypa qhipanta panderetakunawan tusuykunawan ima lluqsirqanku. Miriamtaq paykunata kutichispa nirqan: “Apu Yayapaq takiychis, hatun atipayniyuq kasqanrayku; kawallutawan kawalluqnintawanmi mama quchaman wikch’urun”, nispa.
TAM1897 Q1 33.2“Egiptomanta waqyarqaykichik,” nin Apu Yayayku, “Egiptomantataq hamurqanchik.” Kunanqa nin: “Ñuqaqa Diosniykichikmi kani, qamkunataq llaqtaykuna kankichik.” “Ñuqaqa Apu Diosniykin kani, Egipto suyumanta, kamachiy wasimanta lluqsichimuqniyki”; hinallataq, “Egiptomanta Churiyta waqyarqani”. Kunanqa kay nin: Kaykunam, kaykunam “DIOSPA MANDAMENTNINKUNATA, HINALLATAQ JESUSPA IÑIYNINTA WAQAYCHAQKUNAQA KAYKUNAM”.
TAM1897 Q1 33.3Huñunakuy takin:—