Sayansi ya Wokovu. – Na. 1

TAM1897 D 46.2Mahubiri yaliyotolewa Ijumaa jioni, Feb. 12, 1897 Yalichapishwa katika Jarida la Kila Siku la Mkutano Mkuu la Februari 16, 1897, Juz. 1, Na. 3, kur. 46-47 na la Februari 17, 1897, Juz. 1, Na. 4, kur. 49-53.

TAM1897 D 46.3KILA MTU anajua kwamba hii ni enzi ya kisayansi sana, angalau kwa jina, katika madai, na katika matamanio. Mungu anataka watu wake daima waendane na enzi. Zaidi ya hayo: anataka watu wake daima wawe mbele ya enzi. Hasa anataka watu wake daima wawe wanamageuzi, na ili mtu awe mwanamageuzi, lazima awe mbele ya enzi. Basi kwa kuwa hii ni enzi ya kisayansi hasa, katika madai na vinginevyo, kazi ya Mungu, watu wake, lazima wawe wa kisayansi ili kukidhi mahitaji ya enzi hii. Hiyo ndiyo kauli ya hoja ambayo nawaalika ninyi mchunguze usiku wa leo. Bwana anataka mimi na ninyi tukubali hoja hiyo, tuichunguze, na kujenga juu yake, hadi ithibitishwe kwetu mbele ya ulimwengu kwamba hoja hiyo ni sahihi kisayansi. Kama mimi na ninyi, kama wote wanaodai jina la Kristo, tutafanya hivyo, basi jambo hilo litafanywa na Bwana. Ulimwengu utaona, na ulimwengu utaona iwe sisi tunashiriki au la. Kwa sababu kama mimi na ninyi hatushiriki, wale watakaomruhusu Bwana kufanya onyesho hilo kupitia kwao watashiriki; na kama sisi hatutamruhusu afanye hivyo, tutalikosa.

TAM1897 D 46.4Lakini unasema, Wokovu ni kazi ya watu wa Mungu. Wokovu ndiyo kazi pekee ya Bwana. Hivi ndivyo ndugu hawa wengine wamekuwa wakisema. Hivi ndivyo tulivyojifunza katika somo la mchana wa leo, na tulivyojifunza katika masomo yote katika waraka wa Waebrania. Ni somo ambalo tumepata katika sehemu nyingine za Maandiko. Na Maandiko yanasema kwamba hatupaswi kujua jambo lolote isipokuwa Yesu Kristo, naye amesulibiwa. Unasema hivyo; ndiyo, nami nasema hivyo. Nasema kwamba kazi ya watu wa Mungu — kila kitu ambacho ni kazi ya Mungu duniani ni kazi ya wokovu. Na hili linaendana kabisa na kile ambacho tayari tumeeleza. Kwa hiyo wokovu ni sayansi.

TAM1897 D 46.5Zaidi ya hayo: Wokovu si sayansi tu, wala si sayansi moja tu; ni sayansi kuu, ufunguo, na kiini cha sayansi zote. Ni jambo la kisayansi zaidi kuliko mambo yote yanayoshughulikiwa na akili za wanadamu katika ulimwengu huu. Hivyo basi, watu wa Mungu wanapochukua wokovu wa Mungu kama ulivyo kwa Mungu; wakati kusudi lake la wokovu duniani litakaposimama likiakisi kweli mawazo yake ya wokovu, basi sayansi iliyo juu ya sayansi zote itadhihirishwa kwa ulimwengu. Wakati huo watu wa Mungu wanaweza kusimama mbele ya wafalme wenyewe wa sayansi, na wasiwe na aibu, katika enzi ya kisayansi.

TAM1897 D 47.1Sasa, nimejitolea kikamilifu kwa ukweli huo. Na ninataka muone jinsi ilivyo ukweli kamili. Ninyi na mimi tumejitolea kwa wokovu wa Mungu. Na ninataka muone kupitia Biblia — kitabu cha ukweli wote — kwamba wokovu ni sayansi. Basi nanyi, pamoja nami, mtajitolea kwa ukweli huo.

TAM1897 D 47.2Kwanza, basi, nataka mfikiri kwa busara, na mjionee wenyewe si tu kwamba wokovu ni sayansi; bali kwamba ndiyo sayansi kuu zaidi ya zote.

TAM1897 D 47.3Neno “sayansi” linamaanisha, kihalisi, maarifa. Sayansi ya mimea ni maarifa ya mimea. Sayansi ya astronomia ni maarifa ya astronomia. Hivyo basi, mwanasayansi mmoja ameifafanua sayansi kuwa “matokeo ya fikra.” Maarifa yote — sayansi — ambayo dunia inayo kuhusu astronomia, ni matokeo ya fikra za dunia kuhusu mada ya astronomia.

TAM1897 D 47.4Sasa wokovu ni maarifa ya Mungu: “Na uzima wa milele ndio huu, Wakujue wewe, Mungu wa pekee wa kweli, na Yesu Kristo uliyemtuma.” Kwa hiyo ni sayansi. Lakini maarifa haya si matokeo ya fikra za mwanadamu: ni matokeo ya fikra za Mungu. Kwa maana “Mambo ambayo jicho halikuyaona wala sikio halikuyasikia, (Wala hayakuingia katika moyo wa mwanadamu,) Mambo ambayo Mungu aliwaandalia wampendao. Lakini Mungu ametufunulia sisi kwa Roho. Maana Roho huchunguza yote, hata mafumbo ya Mungu.” Kwa hiyo wokovu, kwa kuwa ni matokeo ya fikra za Mungu, si sayansi tu, bali ndiyo sayansi kuu zaidi ya zote.

TAM1897 D 47.5Tena: Kile kinachotambulika na ulimwengu kama sayansi — sayansi za asili — ni matokeo ya fikra za wanadamu. Ni kwa akili ambapo wanadamu hufikiri. Basi, ni kwa akili ambapo wanadamu hushughulikia sayansi hizi zote. Lakini wokovu hushughulikia akili yenyewe. Basi, ni ipi iliyo juu zaidi? Ni ipi iliyo juu zaidi — ile inayoshughulikia vitu vingine vyote, au ile inayoshughulikia kile kinachoshughulikia vitu vingine vyote? — Ni hii ya pili, bila shaka. Basi, kama vile watu wanavyoshughulikia sayansi nyingine zote kwa akili, na wokovu unashughulikia akili yenyewe, ni wazi kabisa, si tu kwamba wokovu ni sayansi kwa hakika kama sayansi nyingine yoyote, bali pia kwamba ni sayansi ya juu kuliko sayansi zote nyingine. Ni sayansi ya juu zaidi inayoweza kujulikana na akili ya mwanadamu.

TAM1897 D 47.6Tena: Wokovu unahusu akili. Lakini ni nani anayeshughulikia akili katika wokovu na kwa wokovu? — Ni Mungu mwenyewe. Basi, kwa kuwa ni Mungu mwenyewe anayetenda, anayefanya dhahiri, sayansi hii; na kwa kuwa sayansi hii ni matokeo ya fikra za Mungu; inafuatia kwamba sayansi ya wokovu ndiyo sayansi ya juu zaidi, ya kina zaidi, na pana zaidi inayojulikana, si tu kwa akili ya mwanadamu, bali kwa ulimwengu wote.

TAM1897 D 47.7Tusome maandiko machache. “msiifuatishe namna ya dunia hii; bali mgeuzwe kwa kufanywa upya nia zenu.” Warumi 12:2. “Basi, kama ni hivyo, mimi mwenyewe kwa akili zangu naitumikia sheria ya Mungu.” Warumi 7:25. “twajua kwamba Mwana wa Mungu amekwisha kuja, naye ametupa akili.” “sisi tunayo nia ya Kristo.” Njia pekee ambayo Bwana anaweza kutufikia ni kupitia akili. Anafanya kazi nasi kupitia akili pekee. Anatutawala kupitia akili zetu pekee. Tazama: “mimi mwenyewe kwa akili zangu naitumikia sheria ya Mungu, bali kwa mwili wangu sheria ya dhambi.” Na amri ya kwanza ya zote ni hii: “Sikia, Israeli, Bwana Mungu wetu ni Bwana mmoja; nawe mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, na kwa akili zako zote.” “Kwa kuwa ile nia ya mwili ni uadui juu ya Mungu, kwa maana haitii sheria ya Mungu, wala haiwezi kuitii.” Nia ya mwili ambayo haiwezi kutii sheria ya Mungu — haiwezi — lazima ibadilishwe, lazima ibadilishwe kwa akili nyingine ambayo daima hutumikia sheria ya Mungu. Mabadiliko hayo ya akili ndiyo wokovu. Upya huo wa akili hufanywa na Mungu katika kazi ya wokovu wake, na hauwezi kufanywa na mwingine yeyote. Kwa hiyo ndiyo sayansi kuu zaidi ya zote — kuu zaidi inayojulikana kwa akili ya mwanadamu, kuu zaidi inayojulikana katika ulimwengu wote.

TAM1897 D 47.8Je, hamwanzi kuona kwa nini ni kwamba Ushuhuda unazungumzia “sayansi ya wokovu”?

TAM1897 D 49.1Sasa nataka muone kwamba wengine pia wanafikiri hivyo. Nataka muone kwamba siko peke yangu katika hili. Nataka muone kwamba kwa msimamo huu tuna mamlaka — mamlaka ya kisayansi — yaani, mamlaka ya watu wanaoelewa sayansi.

TAM1897 D 49.2Kama ningeweza kuwaletea ushahidi usiku wa leo kwamba wale wanaoelewa sayansi zote nyingine kuliko mtu yeyote duniani, wanashuhudia kuwa wana nia zaidi na sayansi hii kuliko sayansi nyingine zote kwa pamoja, kwamba wanaona mengi zaidi ndani yake yanayostahili kuzingatiwa kuliko sayansi nyingine zote kwa pamoja, je, hamtasema basi kwamba niko salama ninapozungumza kama ninavyofanya — kwa mtazamo wa kisayansi? Naam, nina kundi kama hilo — kundi linaloelewa sayansi nyingine zote, na nina ushahidi ulioelezwa kwa kweli kwamba wanavutiwa zaidi na hii kuliko sayansi zote zingine kwa pamoja.

TAM1897 D 49.3Katika 1 Petro 1:10-12, mtume anazungumzia wokovu, na hapo nasoma hivi:—

TAM1897 D 49.4Katika habari ya wokovu huo manabii walitafuta-tafuta na kuchunguza-chunguza, ambao walitabiri habari za neema itakayowafikia ninyi. Wakatafuta ni wakati upi, na wakati wa namna gani ulioonywa na Roho wa Kristo aliyekuwa ndani yao, ambaye alitangulia kuyashuhudia mateso yatakayompata Kristo, na utukufu utakaokuwako baada ya hayo. Wakafunuliwa ya kuwa si kwa ajili yao wenyewe, bali kwa ajili yenu walihudumu katika mambo hayo, ambayo sasa yamehubiriwa kwenu na wale waliowahubiri ninyi Injili kwa Roho Mtakatifu aliyetumwa kutoka mbinguni. Mambo hayo malaika wanatamani kuyachungulia.

TAM1897 D 49.5Ni mambo gani ambayo malaika wanatamani kuyatazama? — Wokovu wa Mungu unapohubiriwa kwa Roho Mtakatifu aliyetumwa kutoka mbinguni. Neno la Kigiriki la “kutamani,” hapa linamaanisha “kuweka moyo wako juu ya.” Na neno la Kigiriki la “kuangalia kwa makini” linamaanisha, “kuinama kuelekea kitu ili kukitazama; kuangalia ukiinama; kuangalia ukiinamisha mwili; kuangalia kwa makini, kuchunguza kwa udadisi — ya mtu anayetaka kujifunza kitu.” Huo ndio mtazamo wa malaika kuhusu mada ya wokovu.

TAM1897 D 49.6Sasa, je, malaika wanaelewa sayansi nyingine — biolojia, jiolojia, ikthiolojia, astronomia — sayansi zote nyingine? Unajua kwamba wanazielewa. Kila mtu anajua kwamba malaika wanaelewa kikamilifu sayansi zote nyingine. Kila mtu anajua kwamba ni salama kabisa kusema kwamba malaika wote wanaelewa sayansi zote nyingine kwa undani zaidi isivyo kifani kuliko mwanadamu yeyote anavyoelewa, au alivyowahi kuelewa, sayansi yoyote moja. Lakini malaika wanajali zaidi kuhusu mada ya wokovu kuliko sayansi zote nyingine. Wale wanaojua zaidi kuliko wengine wote, ndio wanaovutiwa zaidi na hili moja. Naam, basi, mlikubaliana nami muda si mrefu uliopita kwamba kama ningeweza kutoa mamlaka kama hiyo, mngesema kwamba tuko salama kuchukua msimamo huu. Haya basi, tuko salama. Tuko katika ushirika bora kabisa — ndiyo, ushirika bora wa kisayansi. Kuna mamlaka ambayo ni ya uhakika kuhusu mada hii, mamlaka ya kisayansi.

TAM1897 D 49.7Sasa, sifanyi mchezo wa maneno na neno “sayansi” usiku wa leo. Natumia maneno “sayansi” na “kisayansi” kwa kurejelea wokovu kama neno la kweli kabisa. Wokovu wa Mungu kwa kweli ni jambo la kisayansi, si kwa kuitwa hivyo kwa uongo, bali kwa kweli kabisa, ni la kisayansi kwa kiwango cha juu. Kwa hivyo, msidhani hata kidogo kwamba ninachezea neno “sayansi” au “kisayansi.” Nalitumia kwa ukweli, kwa sababu ni sahihi katika muktadha huu.

TAM1897 D 49.8Lakini si hivyo tu: malaika si tu kwamba wanatamani kuchunguza hili, kama wale ambao wangependa kufahamu kitu; bali wanakuja kufahamu kitu. Wanajifunza kwa kuchunguza hili na kulisoma. Fungua Waefeso 3:8-11, na utaona wazo hili likiwa limeelezwa:—

TAM1897 D 50.1Mimi, niliye mdogo kuliko yeye aliye mdogo wa watakatifu wote, nalipewa neema hii ya kuwahubiri Mataifa utajiri wake Kristo usiopimika; na kuwafanya wote [Ninaacha neno watu, kwa sababu limeongezwa] waone ni nini ushirika wa siri hiyo, ambayo tangu mwanzo wa ulimwengu imekuwa imefichwa katika Mungu, aliyeviumba vitu vyote kwa Yesu Kristo (3:9: tafsiri ya neno kwa neno ya KJV); [Tazama, sasa, ninapaswa kuhubiri utajiri wa Kristo usiopimika ili kuwafanya wote waone ushirika wa siri iliyokuwa imefichwa katika Mungu, na hiyo ni kwa kusudi, kwa madhumuni] ili sasa, kwa njia ya kanisa, hekima ya Mungu iliyo ya namna nyingi ijulikane na falme na mamlaka katika ulimwengu wa roho; kwa kadiri ya kusudi la milele alilolikusudia katika Kristo Yesu Bwana wetu.

TAM1897 D 50.2“Kusudi” la kuwafanya wanadamu waone haya ni lipi? — Ili kwamba kwa utawala na mamlaka “katika mahali pa mbinguni” (“mbinguni” tafsiri zingine zinaita hivyo; na hilo ni sahihi) ijulikane hekima ya Mungu iliyo ya namna nyingi. Malaika, mamlaka, na nguvu, wanatamani sana kuitazama injili hii ya wokovu unapohubiriwa kwa Roho Mtakatifu aliyetumwa kutoka mbinguni. Wanaitazama na kuisoma kwa makini. Na wanaposoma, wanajifunza mafunuo mapya ya hekima ya Mungu — hekima tele ya Mungu — kulingana na kusudi lake la milele alilokusudia katika Kristo Yesu Bwana wetu. Unajua kwa maandiko mengine kwamba fumbo hili la Mungu, kusudi hili la milele, linafunuliwa katika injili. Unajua kwamba mamlaka na nguvu mbinguni si za milele kwa njia moja — hazitoki milele hadi milele. Zinatoka kutoka hatua fulani hadi milele, kama wewe na mimi. Gabrieli ni wa milele tu kuanzia hatua alipoumbwa. Yeye si wa milele hadi milele.

TAM1897 D 50.3Lakini Mungu yuko tangu milele hadi milele. Sasa, tangu milele hadi milele kulikuwa, na kuna, kusudi — kusudi lake la milele lililokusudiwa katika Kristo Yesu Bwana wetu. Itachukua malaika muda gani kufikia undani, na kumaliza uchunguzi, wa kusudi hilo la milele? — Milele yote. Hiyo ni dhahiri kabisa. Basi, kusudi hilo linapofunuliwa katika injili, likijulikana kupitia fumbo la Mungu, ambalo ni, “Kristo ndani yenu, tumaini la utukufu”, ni wazi kabisa kwamba malaika wanalichunguza. Na wanapolichunguza, wanaona hekima tele ya Mungu ikifunuliwa humo, kulingana na kusudi lake la milele. Wanatamani kulichunguza. Wanafanya hivyo, na hivyo ndivyo wanavyojifunza.

TAM1897 D 50.4Basi, kwa kuwa wanaelewa sayansi nyingine zote kuliko mwanadamu yeyote anavyoelewa hata moja, na wanapovutiwa zaidi na hii kuliko zote, na kujifunza kutokana nayo; je, siyo ukweli ambao mimi na wewe tunaweza kuutegemea kwa usalama? Basi, je, hili pia si somo linalostahili zaidi fikra zetu, fikra zetu za juu kabisa, kuliko mengine yote kwa pamoja? Na je, hatuwezi kuiweka mioyo yetu katika hili, na kuzitoa roho zetu zote kwa hili bila kuwa wasio wa kisayansi? Ee, tunaweza, tunaweza! Tufanye hivyo.

TAM1897 D 50.5Sasa, usinielewe vibaya. Sishambulii sayansi nyingine. Sisemi kwamba sayansi nyingine zote zinapaswa kupuuzwa, na kuchukuliwa kama mambo yasiyo na msingi, na zisizostahili umakini wowote. La; nasema kwamba hii ni kubwa kuliko zote; na kwamba chochote tunachojifunza katika hizo lazima kisomwe kwa utii kwa hii ambayo ni kubwa kuliko zile. Nasema tu kwamba zingine zote lazima ziwe za pili, angalau, kwa hii moja, ikiwa tunataka kuwa wa kisayansi.

TAM1897 D 50.6Fikiria kuhusu hilo! Tuchukue akili zetu za kawaida tunazotumia katika sayansi nyingine. Je, mimi, au mtu yeyote, tungekuwa wa kisayansi kikamilifu kuweka fikra zetu bora na za juu zaidi katika sayansi, wakati akiwa na mamlaka ya juu kabisa kwamba kuna sayansi ya juu zaidi mkononi mwake? Je, hilo lingekuwa la kisayansi? — Hapana. Basi, kwa sasa tunaona kwamba hii ni sayansi; kwamba ndiyo sayansi ya juu zaidi. Basi mtu yeyote asiyetumia fikra zake za juu kabisa, fikra zake bora, na nguvu zake zote, kwa sayansi hii kwanza kabisa, na kuiacha iongoze sayansi zote nyingine, kwa hali halisi ya mambo, si mtu wa kisayansi.

TAM1897 D 50.7Na yeye si mwenye hekima pia. Kwa maana sayansi hii ni nini? — Wokovu. Vizuri sana. Na ni uzima wa milele. Tuseme nikaweka maisha yangu yote, nguvu zangu zote, kwenye sayansi nyingine, nikipuuzia hii, au kuiona kuwa duni, je, nitaipata? — Hapana. Basi nitakuwa na muda gani, wa kusoma sayansi nyingine? — Zaidi sana ni miaka michache tu. Basi kazi yangu kwenye sayansi hizi itakuwa imekwisha milele, na sitawahi kupata fursa ya kuzisoma tena.

TAM1897 D 50.8Lakini nikichukua hili kwanza kabisa, na kuacha mengine yachukue nafasi ya chini hadi nitakapokuwa nimelithibitisha hili, basi nitapata fursa ya kuyajifunza mengine? — Ndiyo. Kwa muda gani? — Milele. Ah, je, hiyo si njia ya busara basi? Je, hiyo si hatua pekee ya busara? Na je, hiyo si hatua pekee ya kisayansi na ya busara? — Hakika ndivyo. Basi, hebu tuwe wa kisayansi, kwa uhalisia wake, na kwa ukamilifu.

TAM1897 D 50.9Sasa tuangalie mbali kidogo zaidi. Katika sehemu ile ya kwanza tuliyoitazama kuhusu malaika, ilianza na manabii, hivi: “Katika habari ya wokovu huo manabii walitafuta-tafuta na kuchunguza-chunguza, ambao walitabiri habari za neema itakayowafikia ninyi,” waliposhuhudia mapema kuhusu mateso ya Kristo, na utukufu utakaofuata.

TAM1897 D 51.1Sasa, kupitia kwa manabii ndipo ilipotolewa kwa maandishi, kama tulivyo nayo hapa, sayansi hii ya wokovu, matokeo haya ya fikra za Mungu kuhusu mada ya wokovu. Kitabu hiki cha sayansi, sayansi hii ya wokovu, kilikuja kupitia manabii. Je, walijua chochote kuhusu sayansi nyingine? — Ndiyo.

TAM1897 D 51.2Tunaweza kupata hili katika sehemu kadhaa — zaidi ya ambazo tungekuwa na muda wa kuzitaja usiku wa leo. Lakini tutaangalia hoja mbili au tatu, ili tuweze kuweka akilini ukweli kwamba walikuwa na maarifa kuhusu hizi.

TAM1897 D 51.3Katika sura ya kumi na tano ya Wakorintho wa Kwanza kuna kauli ya kisayansi iliyotolewa takriban miaka elfu moja na mia saba kabla ya kugunduliwa na sayansi. Ilikuwa pale kwa vizazi vyote hivi, lakini wanasayansi ambao ilikuwa katika fani yao hawakuijua kwa mchakato wa fikra zao. Ni kauli ya ukweli katika astronomia. Yeyote aliyeamini kauli hiyo katika Biblia alijua hivyo wakati wote, bila shaka, hata kama hakuwahi kusikia neno astronomia; lakini sayansi ya mwanadamu haikujua, na iligundua baada ya muda mrefu sana.

TAM1897 D 51.4Wazo lingine: Mwandishi huyo wa Biblia alipotoa kauli hiyo ya kisayansi ambayo miaka elfu moja na mia saba baadaye wanasayansi waligundua kuwa ni sahihi kisayansi, je, haikuwa kauli ya kweli ya kisayansi wakati wote kama ilivyokuwa baada ya kugunduliwa kwake? — Hakika. Basi, je, haikuwa hivyo wakati mwandishi aliandika? — Bila shaka. Mstari huo ni 1 Wakorintho 15:41:—

TAM1897 D 51.5Kuna fahari moja ya jua, na fahari nyingine ya mwezi, na fahari nyingine ya nyota; maana iko tofauti ya fahari hata kati ya nyota na nyota.

TAM1897 D 51.6Hilo halikujulikana miaka mia moja iliyopita, kwa sababu takriban muda huo uliopita mtu aliyejiona kuwa mwanaastronomia mkubwa, na aliyeheshimiwa hivyo miongoni mwa wenzake, alikosoa kauli hiyo akisema si sahihi, na kuwa ni ushahidi wa ujinga wa waandishi wa Biblia; kwa sababu alidhani (yaani, mwandishi wa Biblia alidhani) kwamba nyota moja inatofautiana na nyota nyingine kwa utukufu, kwa mng’ao, badala ya kwa umbali. Hiyo ndiyo kauli ya mkosoaji huyu kuihusu. Wazo lake lilikuwa, na alizungumza kwa niaba ya sayansi ya astronomia, kwamba sababu pekee kwa nini nyota moja inang’aa zaidi na kuwa nzuri zaidi kwetu kuliko nyingine, ni kwa sababu moja iko karibu nasi kuliko nyingine, hivyo tunapata mwanga wake zaidi. Lakini leo katika nyanja zote za sayansi inajulikana kuwa ni kweli kwamba kuna tofauti kubwa kati ya nyota, katika utukufu, uzuri na rangi zao, kama ilivyo kwa maua duniani. Hivyo basi, kama tungeweza kuona maua yote duniani yakiwa yamepangwa mbele yetu katika uwanja mpana, kwa utukufu wao wote, na aina mbalimbali za rangi zao, na kisha tukaziona nyota za mbinguni waziwazi kama tunavyoyaona haya, tungeshaona moja ikiwa na rangi mbalimbali na uzuri kama ile nyingine. Hili linajulikana sasa, lakini halikujulikana wakati mstari huo ulipoandikwa kwa Wakorintho.

TAM1897 D 51.7Sasa, nauliza, je, hiyo haikuwa kauli ya kisayansi, je, haikuwa kauli ya ukweli katika sayansi, siku ambayo Paulo aliandika na kuipeleka Korintho, kwa uhakika uleule kama ilivyo sasa? Ugunduzi ambao sayansi ilifanya kwamba ilikuwa ni ukweli haukuifanya kuwa ukweli, wala haukuongeza chembe hata moja kwenye uzito wake kama ukweli. Ugunduzi wao ulionyesha tu kwamba walikuwa wamegundua kitu ambacho kilikuwa kweli, lakini ambacho hawakuwahi kukijua hapo awali, kwa sababu hawakuiamini Biblia. Kama wangekisoma tu katika Biblia, na kuamini na kukubali, wangekuwa wamejua nukta hiyo ya sayansi muda mrefu kabla ya wanasayansi wowote kuigundua.

TAM1897 D 51.8Kuna sayansi nyingine: Siku moja Sir Isaac Newton alikuwa ameketi chini ya mti wa tufaha. Tufaha lilidondoka kutoka kwenye tawi karibu naye. Mara nyingi matufaha yalikuwa yamewahi kudondoka kutoka kwenye miti hapo awali. Alikuwa amewahi kuona matufaha yakidondoka kutoka kwenye miti hapo awali. Lakini siku hiyo alikuwa na hali ya kutafakari, na akaanza kufikiri. Kwa nini tufaha hilo lilidondoka? Lazima ni kwa sababu dunia ilikuwa na ushawishi fulani juu yake kulivuta kuelekea kwake. Dunia, kwa kuwa kubwa kuliko tufaha, ingelivuta kuelekea kwake lilipokuwa likiachana na mti. Alisema, Kama nitachukua tufaha hilo, na kulirusha juu kadri niwezavyo, litarudi tena ardhini. Basi ikiwa ni nguvu ya dunia iliyoleta kitu hicho umbali mdogo huu, nitakapokirusha juu kadiri niwezavyo na kikarejea, basi hiyo itakuwa ni dalili kwamba nguvu ya dunia inafikia umbali huo kutoka duniani, na inashikilia kitu hicho na kukirudisha. Kama ningeweza kuirusha hadi urefu wa maili moja, na ikarudi, basi ingekuwa wazi kwamba ushawishi huo ulifikia umbali wa maili moja ili kukirudisha kitu hicho. Kisha, akasema, Kama hilo ni kweli, basi ushawishi huo unapaswa kufikia hadi mwezini. Najiuliza kama unafikia hadi mwezini? Nitaenda kuona. Alikwenda nyumbani kwake na akaketi, akachukua mahesabu ya kiastronomia kuhusu mzunguko wa mwezi mahali pake, na akahesabu mfululizo mrefu wa nambari. Lakini hazikulingana. Alijaribu tena na tena, lakini hazikulingana; hakuweza kufanya ushawishi huo ufikie hadi mwezini.

TAM1897 D 52.1Aliweka kando jambo hilo kwa takriban miaka kumi, kama nakumbuka vyema, kabla ya kulishughulikia tena. Siku moja, kulichapishwa hesabu mpya ya mzunguko wa mwezi, ikirekebisha baadhi ya makosa katika hesabu za awali. Hesabu hiyo ilipochapishwa, Newton alisema, “Najiuliza kama hii itakidhi kile ninachohitaji.” Alipata takwimu hizo, akaanza kazi, na akahesabu mfululizo mrefu wa nambari ambao bila shaka wewe na mimi tungeshangazwa nao. Lakini hatimaye alifika karibu na takwimu mbili au tatu kabla ya mwisho, na akaona kuwa zingetoshea. Alishtushwa sana na ukweli huo wa ajabu kiasi kwamba hakuweza kumalizia hesabu zake. Kalamu ilidondoka kutoka mkononi mwake, na ilimbidi amuombe rafiki yake amalizie kwa niaba yake. Rafiki yake alifanya hivyo, na Sir Isaac Newton alikuwa amethibitisha ukweli wa kisayansi, au tuseme, sayansi mpya. Inaitwa mvuto. Na tangu wakati huo, amekuwa maarufu milele.

TAM1897 D 52.2Hilo kwa hakika lilikuwa jambo kubwa. Hata hivyo, hiyo ilikuwa katika Biblia miaka elfu mbili na mia tano kabla ya Sir Isaac Newton kuigundua katika asili. Mvuto ni usawa wa ulimwengu tu. Ni kanuni hiyo, sheria hiyo, kama wanasayansi wasemavyo, ambayo huweka usawa wa ulimwengu. Yaani, kila mwili katika ulimwengu huathiri kila mwili mwingine, na huwekwa sawa nao. Sio tu kila mwili, bali kila chembe ya maada katika ulimwengu huvutia na huathiri kila chembe nyingine ya maada katika ulimwengu.

TAM1897 D 52.3Katika ulimwengu wa kimwili, huo ni ukweli unaolingana na kile tulichokijifunza katika darasa la Biblia mchana wa leo, kuhusu suala la maisha. Tuligundua kuwa huwezi kumgusa mtu yeyote au kitu chochote bila hilo kujulikana kote ulimwenguni. Shomoro haanguki bila Baba yenu kujua, na shomoro huyo haanguki bila kuanguka kwake kuhisiwa kote ulimwenguni. Huu ni ukweli unaolingana na huo.

TAM1897 D 52.4Kuna ukweli wa kiroho hapo pia unaolingana na hivi viwili.

TAM1897 D 52.5Niende wapi nijiepushe na roho yako? Niende wapi niukimbie uso wako? Kama ningepanda mbinguni, Wewe uko; Ningefanya kuzimu kitanda changu, Wewe uko. Ningezitwaa mbawa za asubuhi, Na kukaa pande za mwisho za bahari; Huko nako mkono wako utaniongoza, Na mkono wako wa kuume utanishika. Zaburi 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Wewe na mimi tunapofikiri wazo sahihi, je, linaonekana mahali pengine popote? Tunafikiri wazo potofu. Wazo potofu ni nini? — Dhambi. Basi, dhambi huanza wapi? — Katika wazo. Je, dhambi yangu inagunduliwa mahali pengine popote katika ulimwengu isipokuwa kwangu mimi? Nani anaitambua? — Mungu, kwa Roho wake. Basi, je, kuna ukweli wa kiroho katika ulimwengu wetu usiotambuliwa? usiohisiwa? au wazo la wema au ubaya lisilohisiwa? Je, basi huuoni mvuto kuwa sayansi? Sir Isaac Newton aligundua ukweli katika ulimwengu unaolingana na ukweli mwingine wa ulimwengu.

TAM1897 D 52.7Sheria ambayo Newton aligundua ni, kama nilivyosema, ile ambayo kwa hiyo usawa wa ulimwengu unadumishwa. Sasa nitasoma maandiko yanayoonyesha kwamba hili lilijulikana miaka elfu mbili mia tano kabla ya Newton kuligundua. Isaya 40:12:—

TAM1897 D 52.8Ni nani aliyeyapima maji kwa konzi ya mkono wake, na kuzikadiri mbingu kwa shubiri, na kuyashika mavumbi ya dunia katika pishi, na kuipima milima kwa uzani, na vilima kama kwa mizani?

TAM1897 D 52.9Milima na vilima vilipowekwa, viliwekwa katika uwiano, kimoja na kingine. Je, Mungu aliweka hivyo ili usawa wao udumishwe? Jina la kisayansi la sheria inayodumisha usawa wa vitu ni lipi? — Mvuto. Basi, Isaya alizungumzia nini? — Mvuto. Hakika alifanya hivyo.

TAM1897 D 52.10Mwanasayansi anaelezea ukweli huo kwa kutumia ua dogo linaloitwa ua la theluji. Fikiria aina mbili za maua ambazo hujizalisha kutoka kwa mbegu. Moja ni ua linaloinuka, na jingine ni ua linaloinama. Umeona katika maua mihimili midogo ikizunguka mmoja wa katikati. Sasa, kwa ua linalosimama linalozaa kutoka kwa mbegu, mhimili wa katikati huwa mfupi kuliko ile inayouzunguka. Ikiwa ni ua linaloinama, mhimili wa katikati huwa mrefu kuliko ile inayouzunguka. Sababu ya hilo ni kwamba vumbi la ua — chavua — lililoko kwenye mihimili inayouzunguka lazima lianguke kwenye ule wa katikati, la sivyo hakuna uzaaji wa ua.

TAM1897 D 52.11Sasa, kwa ua linaloinuka linalozaliana kwa mbegu, mhimili huu wa katikati lazima uwe mfupi kuliko ile mingine, ili chavua ya ile mingine iweze kuangukia juu yake. Kama ungekuwa mrefu zaidi, unaona chavua ingeangukia chini, na kuukosa, na hivyo basi mbegu isingeweza kutengenezwa. Kama ni ua linaloinama, na mhimili huu ni mfupi kuliko mingine, chavua itanyonyoka na tena mbegu haitaweza kutengenezwa. Kwa hivyo basi, katika kila ua linaloinuka linalozalishwa kwa mbegu, mhimili wa kati huwa mfupi kuliko ile inayouzunguka. Katika kila ua linaloinama linalozalishwa kwa mbegu, ule wa kati huwa mrefu zaidi.

TAM1897 D 53.1Ua la theluji hujizalisha lenyewe kutokana na mbegu. Na ingawa ni ua linalosimama, bado mhimili wake wa katikati ni mrefu kuliko ile inayouzunguka. Hii inawezaje kuwa? Nitaieleza tena ili uelewe wazo hili kwa uwazi zaidi: Ua la theluji ni ua linalosimama, kwa asili yake, na hujizalisha wenyewe kutokana na mbegu. Basi, mhimili wa katikati unapaswa kuwa mfupi kuliko ile mingine. Lakini ni mrefu. Basi, linawezaje kujizalisha lenyewe kutokana na mbegu? Bwana ameshughulikia hilo. Ameipanga hivyo kwamba ingawa ni ua linalosimama, bado litainama na kupinda. Ndiyo maana mhimili wa katikati umefanywa kuwa mrefu kuliko ile mingine, katika ua hili linalosimama. Linakua na kusimama wima hadi linapochanua na kuwa limeiva na tayari kwa uzalishaji. Wakati huo huo linainamisha kichwa chake, na chavua inapokuwa imeanguka mahali pake, ua dogo linainuka tena na kusimama.

TAM1897 D 53.2Sasa, hilo ni zuri kwa jinsi lilivyo; lakini hapa ndipo mfano wa sheria ya mvuto unapoingia. Mwanasayansi huyu ananiambia kwamba kile kinachosababisha ua kuinama, kuinamisha kichwa chake, ni mvuto wa dunia. Ni sahihi. Nini kinachofanya tufaha kuanguka? — Uzito. Lakini uzito si kitu kingine bali ni mvuto — kutoka kwa neno la Kilatini gravus, lenye maana ya uzito. Nini kinachofanya lile ua linalosimama kuinamisha kichwa chake? — Uzito wa dunia. Lakini kwa nini uzito wa dunia haulifanyi ua hilo liinamishe kichwa chake mapema? — Ah, Mungu alipoumba ua hilo dogo, aliweka dunia katika mizani, naam, aliweka ulimwengu wote katika mizani, kulingana na mahitaji yake. Mungu alipoumba ua hilo dogo la theluji lenye unyenyekevu, alishikilia ulimwengu wote katika mizani, na kuufanya uendane na mahitaji ya ua hilo dogo sana! Na kama Mungu aliwaza juu ya ua hilo dogo sana, je, hatawawazia zaidi ninyi, enyi wenye imani ndogo?

TAM1897 D 53.3Sasa mwanasayansi huyu ananiambia kwamba kama dunia — na bila shaka ulimwengu — ingekuwa nzito pauni moja tu, au aunsi moja tu zaidi ya ilivyo, ingesababisha ua la theluji kuinama kabla ya wakati mwafaka; kwa sababu, kwa kuwa ingekuwa nzito zaidi, ingekuwa na ushawishi mkubwa zaidi juu yake. Na katika hali hiyo, ua la theluji la kwanza lingekuwa la mwisho. Lakini ili lile ua dogo la theluji liishi na kuwafariji wanadamu hadi mwisho wa dunia, Mungu aliweka ulimwengu kwa usahihi kamili kulingana na mahitaji ya ua hilo, ili wakati sahihi wa uhitaji wake unapofika, uzito uwe wa kutosha kabisa kulivuta chini. Kisha linaponing’inia ili uzazi ufanyike, nguvu nyingine huja kutoka kwenye mizizi, na shina huwa gumu zaidi kidogo, na ua hushinda mvuto, na kusimama kama awali.

TAM1897 D 53.4Ni nani aliyeyapima maji kwa konzi ya mkono wake, na kuzikadiri mbingu kwa shubiri, na kuyashika mavumbi ya dunia katika pishi, na kuipima milima kwa uzani, na vilima kama kwa mizani?

TAM1897 D 53.5Nani aliweka mizani ya ulimwengu? — Mungu. Isaya alibainisha hili takriban miaka elfu mbili na mia tano kabla ya Sir Isaac Newton kugundua. Je, haikuwa ukweli wa kisayansi wakati Isaya aliandika? — Ilikuwa. Je, haikuwa imerekodiwa kwa vizazi vyote hivyo? — Ilikuwa. Je, haikuwa ukweli wa kisayansi wakati wote? — Ilikuwa. Je, ikawa ukweli wa kisayansi zaidi wakati Newton alipogundua? — Hapana; wanasayansi walijifunza kitu ambacho hawakuwahi kukijua hapo awali, lakini kilikuwa kimesimama katika Biblia wakati wote.

TAM1897 D 53.6Tafakarini juu ya mambo haya. Mungu anataka tufanye hivyo. Anataka mimi na wewe tuone kwamba wokovu, Neno ambalo ametupa, na ambalo kwalo anaziita fikra zetu za juu kabisa, si suala dogo na la pembeni; bali ni jambo kuu zaidi ambalo ulimwengu unaweza kulijua kamwe. Ni jambo kuu zaidi ambalo sayansi ya ulimwengu inaweza kulijua kamwe. Ni sayansi kuu zaidi ambayo ulimwengu unaweza kuijua kamwe.

TAM1897 D 53.7Hata hivyo, hatupaswi kuichunguza ili tuwe wa kisayansi. Tunapaswa kuichunguza ili tuokolewe; na kuokolewa ni jambo la kisayansi.