Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
04 / 121897 елгы вәгазьләр

Коткарылу фәне. – № 1

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 D 46.2Хутба 1897 елның 12 феврале, җомга кичендә бирелде 1897 елның 16 февралендәге Гомуми Конференция Көндәлек Хәбәрнамәләре, Том 1, № 3, б. 46–47 һәм 1897 елның 17 февралендәге Гомуми Конференция Көндәлек Хәбәрнамәләре, Том 1, № 4, б. 49–53 битендә басылган.

TAM1897 D 46.3Һәркем белә: бу чор, ким дигәндә исем ягыннан, белдерү ягыннан һәм омтылыш ягыннан бик фәнни. Ходай үз халкын һәрвакыт заман белән бергә баруын тели. Моның белән генә чикләнмичә: ул үз халкын һәрвакыт заманнан алда булырга тели. Аеруча ул үз халкын һәрвакыт реформаторлар булып торуын тели, ә кеше реформатор булсын өчен ул заманнан алда булырга тиеш. Шулай итеп, бу бигрәк тә фәнни чор — сүздә дә, башка яклардан да — булу сәбәпле, Аллаһның эше һәм аның халкы чор таләпләрен канәгатьләндерү өчен фәнни булырга тиеш. Менә шушы фикер — мин сезне бүген кич өйрәнергә чакырган тәкъдим. Раббыбыз тели, сез дә мин дә бу тәкъдимне кабул итеп, аны өйрәнеп, аның өстендә корып, ул бездә дөнья алдында фәнни яктан дөрес булуын күрсәтеп бетергәнче эшләргә. Әгәр син дә мин дә, Мәсих исемен таныган һәркем моны эшләсә, ул эш Раббыбыз тарафыннан башкарылыр. Дөнья моны күрер, безнең катнашыбыз булса да, булмаса да. Чөнки әгәр син дә мин дә моңа катнашмасак, Раббыбызга үзләре аша шул күрсәтүне башкарырга рөхсәт иткән кешеләр моңа катнашачак; әгәр без аңа моны эшләргә рөхсәт итмәсәк, без моны югалтачакбыз.

TAM1897 D 46.4Ләкин сез әйтәсез: «Коткару — Аллаһының халкы эше». Коткару — Раббының бердәнбер максаты. Менә шушыны башка кардәшләр дә әйтеп килә. Шушыны без бүген көндезге дәрестә карадык, шулай ук «Еврейләргә» язмасындагы барлык дәресләрдә дә карадык. Бу — Изге Язмаларның башка урыннарында да безгә бирелгән дәрес. Һәм Изге Язмалар әйтә: без Иисус Христосны һәм аның хачта үтерелгәненнән башка берни дә белергә тиеш түгелбез. Сез шулай дисез; әйе, мин дә шулай дим. Мин әйтәм: Аллаһның халкының эше — дөньяда Аллаһның барлык эшчәнлеге коткару эше генә. Һәм бу без инде әйткәннәребез белән туры килә. Шуңа күрә коткару — фән.

TAM1897 D 46.5Моннан да артыгы: коткарылу — гади фән генә түгел, гади фән түгел; ул барлык фәннәрнең башлыгы, ачкычы, үзәге. Бу дөньяда кеше акылы белән шөгыльләнгән барлык әйберләр арасында иң фәннисе. Шулай итеп, Аллаһның халкы Аллаһның коткаруын Аллаһта булганча кабул иткәндә; дөньяда Аның коткару эше чыннан да Аның коткару идеяләрен чагылдыручы итеп торса, дөньяга барлык фәннәрдән өстен булган фән ачылачак. Шуннан соң Аллаһның халкы фәннәр патшалары каршында да фәннәр чорында оялмыйча тора алачак.

TAM1897 D 47.1Хәзер мин шул хаклыкка тулысынча бирелгәнмен. Һәм сезгә ул хаклыкның ничек тулысынча дөрес икәнен күрсәтергә телим. Сез дә, мин дә Аллаһының коткарылуына бирелгәнбез. Һәм мин сезгә Библия — барлык хакыйкатьләр китабы — аша коткарылу фән икәнен күрсәтергә телим. Шуннан соң сез дә минем белән бергә шул хаклыкка бирелерсез.

TAM1897 D 47.2Беренчедән, мин сезне саллы итеп уйларга һәм үз күзегез белән күрәргә чакырам: коткарылу фән генә түгел, ә ул барлык фәннәрнең иң югарысы.

TAM1897 D 47.3«Фән» сүзенең төгәл мәгънәсе — белем. Ботаника фәне — ботаника белеме. Астрономия фәне — астрономия белеме. Шулай итеп, бер галим фәнне «фикерләү продукты» дип билгеләгән. Дөньяда астрономия турында булган барлык белем — фән — астрономия темасы буенча дөнья фикерләвенең продукты.

TAM1897 D 47.4Хәзер коткарылу — Аллаһны белү: «Мәңгелек тормыш — аларның сине, бердәнбер чын Аллаһны, һәм син җибәргән Иисус Христосны белүләре». Шуңа күрә ул фән. Ләкин бу белем кешенең фикеренең продукты түгел: ул Аллаһның фикеренең продукты. Чөнки «күз күрмәгән, колак ишетмәгән, кеше йөрәгенә дә кермәгән нәрсәләрне Аллаһ үзен яратучылар өчен әзерләгән. Ләкин Аллаһ безгә моны Үз Рухы аша ачып күрсәтте; чөнки Рух барлык нәрсәне, хәтта Аллаһның иң тирән серләрен дә тикшерә». Шуңа күрә коткарылу, Аллаһның фикеренең җимеше булып, фән генә түгел, ә барлык фәннәрнең иң югарысы.

TAM1897 D 47.5Тагын: дөнья фән дип таныган — табигый фәннәр — кешеләрнең уй-фикеренең продукты. Кешеләр акыл белән уйлыйлар. Шулай итеп, кешеләр барлык бу фәннәр белән дә акыл ярдәмендә шөгыльләнәләр. Әмма коткарылу — акыл үзе белән шөгыльләнә. Шулай булгач, кайсысы югарырак? Кайсысы югарырак — башка барлык әйберләр белән шөгыльләнүче акылмы, әллә барлык әйберләр белән шөгыльләнүче акыл белән шөгыльләнүче фәнме? — Әлбәттә, соңгысы. Шулай итеп, кешеләр акыл ярдәмендә башка барлык фәннәр белән шөгыльләнсә, ә коткарылу акыл үзе белән шөгыльләнә, димәк, коткарылу — башка һәр фән кебек үк фән булуы гына түгел, ә барлык фәннәрнең иң югарысы булуы да тулысынча ачык. Ул — кеше акылына мәгълүм була ала торган иң югары фән.

TAM1897 D 47.6Тагын бер кат: коткарылу акыл белән бәйле. Әмма коткарылуда һәм коткарылу аша акыл белән шөгыльләнүче кем? — Ул үзе Ходай. Шулай итеп, бу фәнне эшләп чыгаручы һәм аның белән таныштыручы үзе Ходай булгач, ә бу фән Ходайның уйлавы нәтиҗәсе булгач, коткарылу фәне кеше акылына гына түгел, бөтен галәмгә билгеле булган иң югары, иң тирән һәм иң киң фән булып чыга.

TAM1897 D 47.7Берничә Изге Язмаларны укыйк. «Бу дөньяга охшамагыз; ә бәлки акылларыгызны яңартып үзгәрүче булыгыз». Римлеләргә 12:2. «Шулай итеп, акылым белән мин үзем Ходай канунын хезмәт итәм». Римлеләргә 7:25. «Без Аллаһның Улы килгәнен һәм безгә акыл биргәнен беләбез». «Бездә Мәсихнең акылы бар». Раббыбыз безгә барып җитә ала торган бердәнбер юл – акыл аша. Ул безнең белән бары тик акыл аша гына элемтәгә керә. Ул безне бары тик акыл аша гына идарә итә. Карагыз: «Акыл белән мин үзем Аллаһның канунын үтим, ә тән белән – гөнаһ канунын». Һәм барлык боерыкларның беренчесе болай: «Ишет, Израил: безнең Ходай — бердәнбер Ходай; һәм син Ходайны бөтен йөрәгең, бөтен җаның һәм бөтен акылың белән сөяргә тиешсең». «Тән теләге буенча яшәүче акыл Ходайга дошман: ул Ходай канунына буйсынмый, һәм чыннан да буйсынырга мөмкин дә түгел». Аллаһның канунына буйсына алмаган тән теләге буенча яшәүче акыл — ул буйсына алмый — үзгәртелергә, Аллаһның канунына һәрвакыт буйсынучы башка акыл белән алыштырылырга тиеш. Акылны үзгәртү — коткарылу. Акылны яңарту — Аллаһның коткару эше, һәм аны башка беркем дә башкара алмый. Шуңа күрә ул бар фәннәрнең иң югарысы — кеше акылы белгән иң югары фән, галәм белгән иң югары фән.

TAM1897 D 47.8Сез «Шаһитлекләр»нең «коткарылу фәне» турында сөйләвен ни өчен икәнен күрә башлыйсызмы?

TAM1897 D 49.1Хәзер мин сезгә башкалар да шулай уйлавын күрсәтергә телим. Мин сезгә бу мәсьәләдә ялгыз түгелемне күрсәтергә телим. Мин сезгә бу караш өчен бездә фәнни вәкаләт барлыгын — ягъни фәнне аңлаучыларның вәкаләтен — күрсәтергә телим.

TAM1897 D 49.2Әгәр мин сезгә бүген кич дөньяда башка барлык фәннәрне иң яхшы белгән кешеләр бу фән белән барлык башка фәннәрне бергә кушканда да күбрәк кызыксына, анда башка барлык фәннәрне бергә кушканда да күбрәк игътибарга лаек нәрсә күрәләр, дип шаһитлык итә торган дәлилләр китерә алсам, фәнни яктан мин болай сөйләгәндә куркынычсызмын дип әйтмәссезме? Менә миндә нәкъ шундый төркем бар — башка барлык фәннәрне аңлаучылар, һәм мин сезгә чынлап та дөрес итеп әйтелгән дәлилләр китерә алам: алар бу фән белән башка барлык фәннәрне бергә кушканда да күбрәк кызыксына.

TAM1897 D 49.31 Петр 1:10-12 аятьләрендә апостол коткарылу турында сөйли, һәм анда мин түбәндәгеләрне укыйм:—

TAM1897 D 49.4Бу коткарылыш турында пәйгамбәрләр җентекләп сораштылар һәм эзләнделәр; алар сезгә киләчәк мәрхәмәт турында пәйгамбәрлек иттеләр, һәм аларда булган Мәсих рухы алдан Мәсихнең газапларын һәм аннан соң булачак данны күрсәткәндә, ул нәрсә һәм нинди вакыт турында сөйләгәнен эзләделәр. Аларга бу ачыкланды: алар үзләре өчен түгел, ә безнең өчен хәзер сезгә күктән җибәрелгән Изге Рух белән Инҗилне җиткергән кешеләр аша хәбәр ителгән әйберләрне хезмәт иткәннәр; шушы әйберләрне фәрештәләр тирәнтен өйрәнергә тели.

TAM1897 D 49.5Фәрештәләр нәрсәләргә күз салырга тели? — Күктән җибәрелгән Изге Рух белән вәгазь ителгән Аллаһының коткарылышына. Биредә «теләк» сүзе грекчә «йөрәкне бер нәрсәгә юнәлтү» дигәнне аңлата. Грекчә «карау» сүзе болай тәрҗемә ителә: «нәрсәне карау өчен иелеп карау; башын алга иеп карау; тәнне иеп карау; җентекләп, кызыксынып тикшерү — нәрсә белән танышырга теләгән кеше хакында». Фәрештәләрнең коткарылу темасына мөнәсәбәте шундый.

TAM1897 D 49.6Ә хәзер, фәрештәләр башка фәннәрне — биологияне, геологияне, ихтиологияне, астрономияне һәм башка барлык фәннәрне — аңлыйлармы? Сез беләсез, алар аңлыйлар. Һәркем белә, фәрештәләр башка барлык фәннәрне тулысынча аңлыйлар. Һәркем белә, барлык фәрештәләрнең башка барлык фәннәрне теләсә кайсы кешенең бер генә фәнне аңлавыннан яки кайчан да булса аңлаганыннан чиксез дәрәҗәдә тулырак аңлавын әйтү тулысынча куркынычсыз. Ләкин фәрештәләр барлык башка фәннәрдән дә коткарылу темасына күбрәк кызыксына. Барысыннан да күбрәк белгәннәр нәкъ менә шушы тема белән иң нык кызыксына. О, ярар, сез бераз элек минем белән килештегез: әгәр мин мондый авторитетны китерә алсам, сез без бу позицияне тотканда иминбез дип әйтер идегез. Әйдәгез, димәк, без иминбез. Без иң яхшы компаниядә — әйе, фәнни яктан иң яхшы компаниядә. Бу тема буенча төгәл нәтиҗәгә китерә торган фәнни авторитет бар.

TAM1897 D 49.7Хәзер мин бүген кич «фән» сүзе белән уен уйнамыйм. Мин «фән» һәм «фәнни» сүзләрен коткарылышка карата, аларны тулысынча дөрес мәгънәдә кулланам. Аллаһының коткарылышы чыннан да фәнни нәрсә — ул буштан гына шулай аталмаган, ә чыннан да иң югары дәрәҗәдә фәнни. Шуңа күрә мин «фән» яки «фәнни» сүзләре белән уйнап утырам дип уйламагыз. Мин аларны дөрес мәгънәдә кулланам, чөнки бу очракта бу дөрес.

TAM1897 D 49.8Ләкин моның белән генә чикләнми: фәрештәләр дә бу хакта тирәнтен өйрәнергә тели, яңа нәрсә белергә теләүчеләр кебек; һәм чыннан да алар нәрсәдер беләләр. Алар моны өйрәнеп, тикшереп беләләр. Ефеслеләр 3:8-11-гә мөрәҗәгать итегез, һәм сез бу фикернең шунда чагылганын күрерсез:—

TAM1897 D 50.1Барлык изгеләрнең иң кечкенәсеннән дә кечерәк булган миңа бу рәхмәт бирелде: мин халыклар арасында Христосның тикшереп бетергесез байлыгын вәгазь итәрмен; һәм барысына да [мин «кешеләр» сүзен төшереп калдырам, чөнки ул өстәп язылган] сернең нинди бердәмлеге булуын күрсәтермен, ул дөнья башыннан ук Аллаһы Тәгаләдә яшеренеп яткан, ул барлык нәрсәне Иисус Христос аша яраткан: максат белән [Карагыз, хәзер мин Христосның тикшереп бетергесез байлыгын вәгазь итәргә тиешмен, барчага да Аллаһы Тәгаләдә яшерен торган сернең нинди уртаклыгы барлыгын күрсәтү өчен, һәм бу максат өчен] хәзер күктәге урыннардагы идарәчелекләргә һәм хакимлекләргә чиркәү аша Аллаһының күптөрле хикмәте мәгълүм булсын өчен, ул безнең Раббыбыз Иисус Христоста мәңгегә ниятләгән максаты буенча.

TAM1897 D 50.2Кешеләргә моны күрсәтүнең «ният»е нәрсәдә? — «Күк урыннарындагы» (башка тәрҗемәләрдә «күк» дип тә бирелә; бу дөрес) идарәчелекләргә һәм хакимлекләргә Аллаһның күптөрле хикмәте мәгълүм булсын өчен. Фәрештәләр, идарәчелекләр һәм хакимлекләр күктән җибәрелгән Изге Рух белән коткарылу турындагы бу Инҗил вәгазь ителгәндә аны тирәнтен өйрәнергә чын күңелдән телиләр. Алар чыннан да карыйлар һәм өйрәнәләр. Һәм алар өйрәнгән саен Аллаһның хикмәтенең яңа ачышларын — Аллаһның күпкырлы хикмәтен — безнең Раббыбыз Мәсих Иисуста ул ниятләгән мәңгелек максаты буенча өйрәнәләр. Сез башка язмалардан беләсездер, бу Аллаһ сере, бу мәңгелек максат Инҗилдә ачыла. Сез беләсез, күктәге идарәчелекләр һәм хакимлекләр бер яктан мәңгелек түгел — алар мәңгелектән мәңгелеккә түгел. Алар билгеле бер ноктадан мәңгелеккә кадәр генә, сез дә мин дә шулай. Габриэль фәкать яратылган ноктасыннан гына мәңгелеккә кадәр. Ул мәңгелектән мәңгелеккә түгел.

TAM1897 D 50.3Ләкин Аллаһ мәңгелектән мәңгелеккә. Хәзер, мәңгелектән мәңгелеккә бер ният булган, бар һәм ул безнең Раббыбыз Иисус Христоста билгеләнгән мәңгелек ният. Фәрештәләргә шул мәңгелек ниятнең тирәнлегенә ирешү, аны тулысынча өйрәнү өчен күпме вакыт кирәк булыр? — мәңгелеккә. Бу ачык. Шулай итеп, бу максат Инҗилдә ачыла, Аллаһының сере аша — «Мәсих сездә, дан өмете» — билгеле булгач, фәрештәләрнең аны өйрәнүе ачык күренә. Аны тирәнтен өйрәнгән саен, алар анда Аллаһының мәңгелек максаты буенча күптөрле хикмәтен күрәләр. Алар аны тирәнтен өйрәнергә тели. Шулай итеп, өйрәнәләр дә белем алалар.

TAM1897 D 50.4Шулай итеп, алар башка барлык фәннәрне бер кеше бер фәнне аңлаганнан да артыграк аңлаганда, бу фән белән башка барлык фәннәрдән дә күбрәк кызыксынып, аннан өйрәнгәндә, бу — син дә мин дә ышанычлы рәвештә таяна ала торган факт түгелме? Шулай итеп, бу да, башка барлык темалардан бергә алганда да, безнең иң зур фикерләүебезгә лаеклырак тема түгелме? Һәм без фәнни принципларга каршы килмичә моңа бөтен йөрәгебезне, бөтен җаныбызны бирә алмыйбызмы? О, без моны эшли алабыз, эшли алабыз! Әйдәгез, шулай эшлик.

TAM1897 D 50.5Хәзер мине ялгыш аңламагыз. Мин башка фәннәргә һөҗүм итмим. Мин башка бөтен фәннәрне игътибарсыз калдырырга, аларны адаштыргыч утлар дип санарга һәм игътибарга лаек түгел дип әйтмим. Юк; мин әйтәм: бу фән аларның барысыннан да бөекрәк; һәм без аларда нәрсә генә өйрәнсәк тә, аны бу бөекрәк фәнгә буйсынып өйрәнергә тиешбез. Мин бары тик шуны гына әйтәм: әгәр без фәнни булырга теләсәк, башка бөтен фәннәр, ким дигәндә, икенче урынга чигенүләре кирәк.

TAM1897 D 50.6Шуны уйлагыз! Башка фәннәр белән шөгыльләнгәндә без кулланган табигый акылларыбызны күз алдына китерегез. Мин, яки теләсә кем, иң югары, мөмкин булган иң ышанычлы дәлил – югарырак фәннең булуы турында мәгълүмат – кулында булганда, иң яхшы һәм иң югары фикерләвен түбәнрәк фәнгә юнәлтсә, ул чын мәгънәсендә фәнни булыр идеме? — Юк. Шулай итеп, без хәзергәчә күрәбез: бу фән – иң югары фән. Шулай итеп, һәр кеше, иң югары һәм иң яхшы фикерләрен, бөтен көч-куәтен беренче чиратта бу фәнгә юнәлтмәсә һәм аны башка барлык фәннәрне җитәкләргә рөхсәт итмәсә, табигый рәвештә ул фәнни түгел.

TAM1897 D 50.7Һәм ул зирәк тә түгел. Чөнки бу фән нәрсә ул? — Коткарылу. Бик әйбәт. Һәм ул мәңгелек тормыш. Әйтик, мин бөтен гомеремне, бөтен көчемне башка фәннәргә багышлап, моны игътибарсыз калдырсам яки түбәнрәк дип санасам, мин аны ала аламмы? — Юк. Аннары башка фәннәрне өйрәнү өчен миңа күпме вакыт калачак? — Иң күбесе берничә ел гына. Шуннан соң бу фәннәр буенча эшем мәңгегә тәмам булачак, һәм мин аларны тагын беркайчан да өйрәнә алмаячакмын.

TAM1897 D 50.8Әгәр мин иң элек моны алсам һәм калганнарын икенче урында калдырсам, моңа ышанычлы рәвештә ирешкәнче, калганнарын өйрәнү мөмкинлегем булырмы? — Әйе. Ничәгә? — Мәңгегә. Әһ, димәк, бу иң акыллы юл түгелме? Бу бердәнбер акыллы юл түгелме? Һәм бу бердәнбер фәнни һәм акыллы юл түгелме? — Әлбәттә, шулай. Әйдәгез, димәк, без фәнни булыйк, катгый рәвештә, иң югары дәрәҗәдә фәнни булыйк.

TAM1897 D 50.9Хәзер бераз алгарак карыйк. Без караган беренче өзектә, фәрештәләр турында сөйләгәндә, ул пәйгамбәрләрдән башлана: «Шул коткарылыш турында пәйгамбәрләр җентекләп сораштылар һәм эзләнделәр, сезгә киләчәк мәрхәмәт турында пәйгамбәрлек иттеләр», — дип, алар Мәсихнең газапларын һәм аннан соң булачак данны алдан шаһитләделәр.

TAM1897 D 51.1Хәзер, пәйгамбәрләр аша бездә булганча, коткарылу фәне — коткарылу темасы буенча Аллаһының фикерләү нәтиҗәсе — язма рәвештә китерелгән. Бу фән китабы, коткарылу фәне, пәйгамбәрләр аша килгән. Алар башка фәннәр турында да белә иделәрме? — Әйе.

TAM1897 D 51.2Без моны берничә урында таба алабыз — бүген кич игътибар итәргә вакыт җитмәс. Ләкин без ике-өч ноктага гына күз салыйк, алар бу хакта чыннан да белгәннәрен күз алдына китерү өчен.

TAM1897 D 51.3Беренче Коринфлыларга язылган хатның унбишенче бүлегендә фән тарафыннан ачылуга якынча мең җиде йөз ел кала әйтелгән фәнни белдерү бар. Ул шушы барлык гасырлар буена шунда иде, әмма бу өлкәдә эшләгән галимнәр аны үз фикерләү ысулы белән белмәделәр. Бу — астрономиядәге бер хакыйкать белдерүе. Библиядәге бу белдерүгә ышанган кеше, әлбәттә, аны һәрвакыт белгән, хәтта «астрономия» сүзен беркайчан да ишетмәгән булса да; әмма кеше фәне моны белмәгән һәм аны бик озак вакыт узгач кына ачыклаган.

TAM1897 D 51.4Тагын бер фикер: Библия язучысы ул фәнни фикерне язганда, аны фәнни яктан дөрес дип галимнәр 1700 елдан соң гына тапканчы ул ачылганнан соңгы кебек үк чын фәнни фикер булмадымы? — Әлбәттә. Димәк, язучы аны язганда ул чын фәнни фикер булмадымы? — Әлбәттә. Бу өзек — 1 Коринфлыларга 15:41:—

TAM1897 D 51.5Кояшның бер дан-шөһрәте бар, айның икенче дан-шөһрәте бар, йолдызларның өченче дан-шөһрәте бар: чөнки бер йолдыз икенче йолдыздан дан-шөһрәте белән аерыла.

TAM1897 D 51.6Бу йөз ел элек билгеле түгел иде, чөнки шул вакытта үзен зур астроном дип санаган һәм хезмәттәшләре дә шулай бәяләгән бер кеше бу фикерне дөрес түгел дип тәнкыйтьләде һәм Библия язучыларының белемсезлегенең дәлиле дип санады; чөнки ул (ягъни Библия язучысы) бер йолдызның икенчесеннән дан ягыннан, ягъни яктылык ягыннан аерылуын уйлаган, ә арадан түгел. Менә шушы тәнкыйтьченең бу хактагы фикере. Аның фикеренчә, ул астрономия фәне исеменнән сөйләп, бер йолдызның безгә икенчесеннән яктырак һәм матуррак булуының бердәнбер сәбәбе — ул безгә икенчесеннән якынрак булуы, шуңа күрә без аның яктылыгын күбрәк алабыз. Ләкин бүген фәннең барлык өлкәләрендә дә йолдызларның бөеклегендә, матурлыгында һәм төс-кыяфәтләрендә җирдәге чәчәкләрдәге кебек үк зур аерма булуы хакыйкать буларак таныла. Шулай итеп, әгәр без Җирдәге бөтен чәчәкләрне бөек кырда, бөтен дан-дәрәҗәсе һәм төс төрлелеге белән безнең каршыга тезелгәннәрен күрә алсак, аннары күктәге йолдызларны да шушы чәчәкләрне күргән кебек ачык итеп күрә алсак, без берсен дә икенчесе кебек үк төрле һәм матур итеп күрер идек. Бу хәзер билгеле, әмма ул өзек Коринфлыларга язылган вакытта моны белмиләр иде.

TAM1897 D 51.7Хәзер мин сорыйм: Павел аны Коринфка язган һәм җибәргән көнне ул фәнни белдерү түгел идеме, фән хакыйкать белдерү түгел идеме, хәзерге кебек үк ышанычлы? Фәннең аның хакыйкать булуын ачыклавы аны хакыйкать итмәде, шулай ук аның авырлыгына бер генә кисәге дә өстәмәде. Аларның ачышлары бары тик аларның элек белмәгән, чын булган нәрсәне тапканын күрсәтте, чөнки алар Библиягә ышанмаганнар иде. Әгәр алар моны Библиядән укып, ышанып һәм кабул иткән булсалар, фәннең шул ноктасын алар бернинди галимнәр ачыклаганчы ук күптән белерләр иде.

TAM1897 D 51.8Башка бер фән дә бар: бер көнне сэр Айзек Ньютон алма агачы астында утырган. Аның янындагы тармактан бер алма төшкән. Алмалар агачтан элек тә күп тапкыр төшкән булган. Ул моны элек тә күргән. Ләкин шул көнне ул уйга батып утырган һәм уйлана башлаган. Нигә ул алма төште? Мөгаен, җирнең аңа үзенә таба тартылу көче тәэсир иткәндер. Җир алмадан зуррак булганга, ул агачтан аерылганнан соң үзенә таба тартып ала. Ул болай диде: «Әгәр мин шул алманы алып, аны мөмкин кадәр югарырак ыргытсам, ул яңадан җиргә төшәчәк». Әгәр җирнең тәэсире аны шушы кыска арага гына җәлеп иткән булса, мин аны мөмкин кадәр югарырак ыргытсам һәм ул кире төшсә, бу җир тәэсиренең җирдән шулкадәр еракка кадәр барып җитүен, шул әйберне тотып, кире кайтаруын дәлилли. Әгәр мин аны бер миль биеклеккә ыргытсам һәм ул кире төшсә, димәк, бу тәэсир әйберне кире кайтару өчен бер миль ераклыкка кадәр үтеп бара. Аннары ул әйтте: «Әгәр бу дөрес булса, димәк, бу тәэсир айга да барып җитәргә тиеш». Мин кызыгып карыйм, ул чынлап та айга барып җитәме икән? Мин барып карыйм. Ул өенә кайтты да утырды, ай орбитасы буенча астрономик исәпләүләрне алды һәм озын саннар рәтен чыгарды. Ләкин алар туры килмәде. Ул тагын-тагын сынап карады, ләкин алар туры килмәде; ул бу йогынтының айга барып җитүен исәпләп чыгара алмады.

TAM1897 D 52.1Әгәр дөрес хәтерлим икән, ул аны якынча ун ел буе читкә куйды да, аннары яңадан тотынды. Бер көнне ай орбитасы буенча яңа исәпләү басылып чыкты, элекке саннардагы кайбер хаталарны төзәтте. Ул басылып чыккач, Ньютон: «Менә бу миңа кирәк булганны бирер микән?» – дип уйлады. Ул саннарны алып, эшкә кереште дә без синең белән шаккатырлык озын саннар чылбырын исәпләде. Ләкин ахыр чиктә ул нәтиҗәдән нибары ике-өч санга гына калгач, барысы да туры киләчәген аңлады. Ул бу гаҗәеп факттан шулкадәр тәэсирләнде ки, исәпләрен тәмамлый алмады. Каләме кулыннан төшеп китте, һәм ул дустыннан исәпләүләрне дәвам итүен үтенергә мәҗбүр булды. Дусты моны башкарды, һәм сэр Айзек Ньютон фәнни фактны, дөресрәге, яңа фәнне исбатлады. Аны гравитация дип атыйлар. Һәм шул вакыттан бирле ул мәңгегә дан казанды.

TAM1897 D 52.2Бу чыннан да бөек ачыш иде. Ләкин бу хәл сэр Айзек Ньютон табигатьтә аны ачыклаганга кадәр ике мең биш йөз ел элек инде Библиядә язылган иде. Гравитация — гади генә әйткәндә, галәмне тигез тоту. Бу галимнәр әйткәнчә, галәм тигезлеген саклаучы принцип, закон. Ягъни, галәмдәге һәрбер тән һәрбер башка тәнне йогынты ясый һәм аның белән тигезләнә. Һәрбер тән генә түгел, галәмдәге һәрбер матдә кисәге дә галәмдәге һәрбер башка матдә кисәген үзенә тарта һәм йогынты ясый.

TAM1897 D 52.3Физик дөньяда бу — бүген көндезге Библия дәресендә тормыш мәсьәләсе буенча сөйләгәннәребезгә туры килгән факт. Без аңладык: беркемгә дә, бернәрсәгә дә кагылу мөмкин түгел, бу турыда бөтен галәмгә шунда ук хәбәр тарала. Бер чыпчык та Атаң рөхсәтеннән башка төшми, һәм аның төшүе бөтен галәмдә сизелә. Бу — шуның белән туры килгән факт кына.

TAM1897 D 52.4Шулай ук бу икесенә туры килгән рухи чынбарлык та бар.

TAM1897 D 52.5Рухыңнан кая качам, синең йөзеңнән кая качам? Әгәр күккә менсәм дә — син анда; әгәр җәһәннәмдә ятак салып ятсам да — менә, син анда. Әгәр таң канатларын алып, диңгез чигендә яшәсәм дә, хәтта анда да кулың мине җитәкләр, уң кулың мине тотар. Забур 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Син һәм мин дөрес уй уйлаганда, ул башка берәр җирдә сизеләме? Без ялгыш уй уйлыйбыз. Ялгыш уй нәрсә ул? — Гөнаһ. Ә гөнаһ кайда башлана? — Уйдан. Минем гөнаһым галәмдә миннән башка берәр җирдә сизеләме? Аны кем сизә? — Аллаһ, Үз Рухы аша. О, димәк, безнең галәмдә сизелми торган, тоемланмый торган рухи чынбарлык бармы? Яисә яхшылыкка да, яманлыкка да кагылышлы тоемланмый торган уй бармы? Син гравитацияне фән буларак күрмисеңме? Сэр Айзек Ньютон галәмдә бер хакыйкатьне ачты, ул галәмнең башка хакыйкатьләренә туры килә.

TAM1897 D 52.7Ньютон ачкан канун, мин әйткәнчә, галәмнең тигезлеген саклаучы канун. Хәзер мин Ньютон ачканнан 2500 ел элек бу хакта белгәннәрен күрсәткән изге язманы укыйм. Ишая 40:12:—

TAM1897 D 52.8Кем суларны уч төбендә үлчәгән, күкне сөям белән үлчәгән, Җир тузанын бер үлчәүгә сыйдырган, тауларны таразада, калкулыкларны үлчәүдә үлчәгән?

TAM1897 D 52.9Таулар һәм калкулыклар урнаштырылганда, алар бер-берсе белән тигезләнде. Аллаһ аларның тигезлеген саклап калу өчен шулай итеп куйганмы? Нәрсәләрнең тигезлеген саклаучы канунның фәнни исеме ничек? — Гравитация. Исайя нәрсә турында сөйләгән соң? — Гравитация турында. Әлбәттә, шулай.

TAM1897 D 52.10Бер галим бу фактны «умырзая» дип аталган кечкенә чәчәк мисалында аңлата. Орлыктан үрчә торган ике төрле чәчәкне күз алдына китерегез. Берсе — торышлы чәчәк, икенчесе — иелгән чәчәк. Чәчәкләрдә үзәктәге бер нечкә таякчык тирәли кечкенә таякчыкларның торуын күргәнсездер. Ә хәзер, орлыктан үрчә торган башы күтәрелгән чәчәктә, уртадагы таякчык һәрвакыт тирә-юньдәгеләреннән кыскарак була. Әгәр ул башы иелгән чәчәк булса, уртадагы таякчык тирә-юньдәгеләреннән озынрак була. Моның сәбәбе шунда: тирә-юньдәге таякчыкларда утырган чәчәк тузаны — серкә — уртадагыга төшәргә тиеш, югыйсә чәчәк үрчә алмый.

TAM1897 D 52.11Хәзер, орлыктан үрчүче торышлы чәчәктә бу уртадагы шпиндель башкалардан кыскарак булырга тиеш, шулай итеп башкаларның серкәсе аның өстенә төшә алсын. Әгәр ул озынрак булса, серкә аска төшеп, уртадагыга тимәс иде, һәм шуңа күрә орлык барлыкка килмәс иде. Әгәр ул иелгән чәчәк булса һәм бу шпиндель башкалардан кыскарак булса, серкә читкә төшеп китәчәк һәм тагын да орлык барлыкка килмәячәк. Шулай итеп, орлыктан үрчегән һәрбер торышлы чәчәктә үзәк шпиндель тирә-юньдәгеләрдән кыскарак була. Орлыктан үрчегән һәрбер асылып торучы чәчәктә исә үзәк шпиндель озынрак була.

TAM1897 D 53.1Умырзая үсемлеге орлыктан үрчи. Һәм ул туры үсемлек булса да, аның урта шпинделе тирәсендәгеләрдән озынрак. Бу ничек мөмкин? Мин моны тагын бер кат аңлатып әйтәм, сезгә аңлаешлырак булсын өчен: Умырзая үсемлеге дөресрәге туры үсемлек, һәм ул орлыктан үрчи. Димәк, урта шпинделе башкалардан кыскарак булырга тиеш. Әмма ул озынрак. Шулай булгач, ул орлыктан ничек үрчи ала? Раббы моны да караган. Ул шулай итеп көйләгән: ул туры гөл булса да, бөгелә һәм иелә ала. Шуңа күрә үзәк шпиндель башкалардан озынрак итеп ясалган — бу туры гөлгә хас үзенчәлек. Ул үсеп, чәчәк атканчы һәм үрчергә әзер булып өлгергәнче туры тора. Шулчак ул башын ия, һәм серкә үз урынына төшкәч, кечкенә гөл яңадан күтәрелә һәм туры тора.

TAM1897 D 53.2Бу үзе үк матур; әмма монда тартылу законының мисалы килеп керә. Бу галим миңа чәчәкнең иелүенә, башын игүенә сәбәпче булган нәрсә — Җирнең тартылуы, ди. Дөрес. Алма ни өчен төшә? — Авырлык. Әмма авырлык — ул гади генә тартылу, латинча gravus сүзеннән алынган, авырлык дигәнне аңлата. Ни өчен ул басып торган чәчәк башын игә? — Җирнең авырлыгы. Ләкин ни өчен Җирнең авырлыгы ул чәчәкне алдан ук башын ияргә мәҗбүр итми? — Әх, Ходай шул кечкенә чәчәкне яратканда, ул Җирне, хәтта бөтен галәмне аның ихтыяҗларына карап тигезләгән. Ходай шул гади генә умырзаяны яратканда, ул галәмне тигез тотып, аны шул кечкенә чәчәкнең ихтыяҗларына туры китергән! Әгәр Ходай шул кечкенә чәчәкне дә кайгырткан икән, сезне, аз иманлылар, күпкә артыграк кайгыртмасмы?

TAM1897 D 53.3Хәзер бу галим миңа болай ди: әгәр Җир — һәм әлбәттә, бөтен галәм — хәзерге авырлыгыннан бер генә фунт, хәтта бер генә унция артыграк булса, ул умырзаяны вакытыннан алда иеп җибәрер иде; чөнки ул авыррак булу сәбәпле, аңа ныграк тәэсир итәр иде. Һәм шул очракта беренче умырзая соңгысы булыр иде. Ләкин шул кечкенә умырзая яшәп, дөнья ахырына кадәр кешелекне сөендерсен өчен Аллаһ галәмне нәкъ шул чәчәк ихтыяҗына туры китереп көйләгән: кирәк вакыт җиткәч, авырлык аны төшерерлек кенә җитә. Аннары ул эленеп торганда үрчү процессы бара, тамырлардан башка көч килә, сабагы бераз катыра, чәчәк тартылу көчен җиңә дә, элеккечә басып тора.

TAM1897 D 53.4Кем суларны уч төбендә үлчәгән, күкне сөям белән үлчәп чыккан, Җир тузанын бер үлчәүгә сыйдырган, тауларны таразада үлчәгән һәм калкулыкларны үлчәүдә үлчәгән?

TAM1897 D 53.5Кем галәм үлчәвен куйган? — Аллаһ. Ишая моны сэр Айзек Ньютон ачыклаганга якынча 2500 ел элек әйткән. Ишая язганда ул фәнни факт түгел идеме? — Әйе. Ул барлык шул гасырлар буе теркәлмәгән идеме? — Әйе. Ул һәрвакыт фәнни хакыйкать түгел идеме? — Әйе. Ньютон аны ачыклаган вакытта ул тагын да фәнни хакыйкатькә әйләндеме? — Юк; галимнәр элек белмәгәнне өйрәнделәр, әмма ул һәрвакыт Библиядә тора иде.

TAM1897 D 53.6Шулар турында уйлагыз. Аллаһы безнең шулай эшләүебезне тели. Ул сезнең дә, минем дә коткарылуны, ул безгә биргән һәм безнең иң югары фикерләвебезне шуңа юнәлтергә чакырган Сүзне кечкенә, тар ягы мәсьәлә дип кабул итмәүебезне, ә дөньяның кайчан да булса белә алачак иң бөек нәрсәсе икәнен күрүебезне тели. Бу дөнья фәненең кайчан да булса белә алачак иң бөек нәрсәсе. Бу дөньяның кайчан да булса белә алачак иң төп фәне.

TAM1897 D 53.7Ләкин без аны фәнни булу өчен өйрәнергә тиеш түгелбез. Без аны котылу өчен өйрәнергә тиешбез; ә котылу – ул фәнни.

Note

Back