Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
08 / 121897 елгы вәгазьләр

Мисыр һәм Израиль

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 Q1 20.8Вәгазь 1897 елның 4 марты, пәнҗешәмбе кичендә бирелде Генераль конференция бюллетенендә басылган, 1897 ел, I квартал, 2 том, № 1, б. 20–26.

TAM1897 Q1 20.9Безнең беренче дәресебез безгә дәүләтнең барлыкка килүен, тарихта беренче дәүләтнең нигез салынуын күрсәтте. Икенче дәресебез безгә тарихта чиркәү белән дәүләтне аеруның беренче мисалын күрсәтте. Шул иртә вакытта Раббыбыз чиркәү белән дәүләтне аеруның ни дәрәҗәдә тулы булырга тиешлеген ачык күрсәтте. Бүген кич без бу икесен дә алар яңадан бер үк җирдә очрашканчы күзәтеп барачакбыз.

TAM1897 Q1 20.10Нимрод — Куш улы; Куш Эфиопиядә яшәгән; Куш — Хәм улы; ә Мисыр — Хәм иле. Шулай итеп без Нимрод нәселенең турыдан-туры Мисырга барып тоташуын күрсәтәбез; һәм без аның үрнәген дә Мисырга барып тоташтыра алабыз. Нимрод патша тәҗен кигән беренче кеше, титул йөрткән һәм патша хакимиятен игълан иткән беренче кеше булса да, Мисырда аның үрнәге бөтен этапларында иң тулысынча үтәлде һәм иң нык урнашты.

TAM1897 Q1 20.11Мисырда Нимрод чорыннан соң гына патша булган; ул патша урынын һәм вәкаләтләрен басып алганнан соң гына. Чөнки, сез хәтерлисездер, Нимрод моны эшләгәндә ул Аллаһыга каршы, халыкның Аллаһы турындагы фикеренә һәм Аның турындагы белемнәренә каршы булган. Ул вакытта халык бу эш аша Нимрод Аллаһы урынын ала дип белгән; һәм аның исеме шул вакытта бу гамәлгә карата хөкем сөргән карашларны күрсәтә. Мисырда да шул ук юл тотылды. Мисыр язмалары раслый: Мисырның беренче хакимнәре — илаһлар, аннары ярты-илаһлар, ягъни ярты-ходайлар; алардан соң кеше булган патшалар үзе хакимлек иткән.

TAM1897 Q1 20.12Шулай итеп, сез күрәсез, ул җирдәге тәртип Шинәр җирендәге тәртип белән бер үк иде. Мисырда патша үз теләге белән һәм ачыктан-ачык халык алдында Ходай урынына басты. Халык та аны шулай кабул итте. Кояш — Ходай иде; Мисыр патшасы — кояш улы иде. Ул халык өчен Ходай иде. Халык аның сулышы белән яшәде. Ул аларның тормыш сулышы иде. Алар рухларын аның рухыннан алдылар. Алар өчен ул «мәңгелек кояш кебек тормыш бирүче» иде. (Карагыз «Библия империяләре», бүлек 7, параграф 27, 38, 43, 44, 49, 64, 71–83, 96, 102; бүлек 14, параграф 15, 16.) Шулай итеп, Мисырда патша гади генә вәкил, илаһи затның наместнигы түгел иде; ул Аллаһының җанлы чагылышы булды. Аллаһының тормышы патшада яшәде һәм патша аша халыкка килде. Шуңа күрә патша халык өчен тормыш иде, чөнки аның эчендә бөтен дөньяны биләп торган бөек кояш илаһы чагыла иде. Патша халыкка Аллаһының бер генә сыйфатын да күрсәтмичә калмады. Борынгы Мисырда патшалык һәм хакимият системасы шундый иде.

TAM1897 Q1 21.1Хәзер Халдеягә, Ходай чиркәүне дәүләттән аерган чакка кире кайтып карыйк, бу безнең алдагы дәрестә укыган вакыйга: ул Ибраһимга болай диде: «Илеңнән, туганнарыңнан һәм әтиеңнең йортыннан чыгып, мин сиңа күрсәтергә җыенган җиргә бар». Һәм истә тотыгыз: Аллаһ Ибраһимгә җирне бары тик ул туганнарыннан тулысынча аерылганнан соң гына күрсәтте. Ибраһим башта иленнән, аннары атасының йортыннан, өченчедән туганнарыннан аерылды. Лот Содом үзәненә күчкәч кенә Аллаһ Ибраһимгә җирне күрсәтте. Беренче китап 13:14, 15. Аллаһ Ибраһимгә чакыру ясагач, ул бөтен йөрәге, җаны һәм бар булуы белән иле-җиреннән, атасының йортыннан һәм бөтен туганнарыннан аерылып, Раббының кушкан урынында басып торгач, Раббы аңа әйтте: «Хәзер күзләреңне күтәреп кара: син торган урыннан төньякка, көньякка, көнчыгышка һәм көнбатышка кара; чөнки син күргән бөтен җирне сиңа һәм синең нәселеңә мәңгегә бирәчәкмен». Мин аны мәңгелек мирас итеп бирәчәкмен.

TAM1897 Q1 21.2Хәзер мин сездән сорыйм: Аллаһы Тәгалә Ибраһимгә күзләрен күтәреп карарга кушкан вакытта, ул Аллаһы кушмаса күзләрен күтәреп караганда күргәннән күбрәкне күрдеме?

TAM1897 Q1 21.3(Җыелыш) Әйе.

TAM1897 Q1 21.4Димәк, ул караса да, Аллаһ әйтмәсә, ул моны күрә алмас иде. Һәм Ходай аңа күзләрен күтәреп карарга кушкан вакытта, ул күргән нәрсә — Ходай вәгъдә иткән җир иде. Шул вакытта Ходай аңа вәгъдә ителгән җирне күрсәтте, һәм ул — Раббының аны чакырган иле иде. Ул аны шул вакытта бирмәде: «Юк, хәтта аяк басарлык җирен дә бирмәде; әмма ул аны аңа милек итеп, һәм аның үзеннән соңгы нәселе өчен бирәчәген вәгъдә итте». Һәм ул мәңгелеккә шул күк иленә карады; ул нигезләре булган, төзүчесе һәм ясаучысы Аллаһ булган шәһәр иле. Анда «дөнья мирасчысы булырсың» дигән вәгъдә бар иде; һәм Ибраһим моны «иман гаделлеге аша» алды. Аннары Аллаһ Ибраһимгә аңа һәм аның нәселе өчен мәңгелек мирас итеп биреләчәк бу илгә карарга кушкан вакытта ул нәрсә күрде? Дөньянымы?

TAM1897 Q1 21.5(Тавышлар) Ул киләчәк дөньяны күрде.

TAM1897 Q1 21.6Һәм шул вакыттан башлап ул шул илгә ия булды. «Әгәр сез Мәсихнеке булсагыз, димәк, сез Ибраһим нәселе һәм вәгъдә буенча мирасчылар». Һәм ул сезнең дә, минем дә илем. Әй, башка берәр ил белән канәгать булучының, аңа тартылучының яки башка берәр илгә мәхәббәт тотучының нинди тар, бөтенләй лаексыз фикерләрдә булуын гына күз алдына китерегез! Кемдер ничек шулай эшли ала, әгәр ул Аллаһының күрсәткән һәм чакырган иленә карап тора икән!

TAM1897 Q1 21.7Ибраһим вафат булды. Исхак яшәде дә вафат булды. Ягъкуб һәм аның гаиләсе Мисырга күчерелде, Раббыбыз Ибраһимгә: «Сезнең нәселегез үзләренеке булмаган җирдә чит кеше булып яшәр», — дигән иде, һәм ул җир Мисыр иде. Хәзер җентекләп уйлагыз. Мисыр турында Раббыбыз әйткән бу сүзне онытмагыз, чөнки ул киләсе дәресләрдә кирәк булачак. Алар чит кеше булып яшәргә һәм Раббыга хезмәт итәргә тиешле ил — Мисыр иде. Алар анда йөзләгән ел яшәделәр — үзләренеке булмаган җирдә. Һәм исегездә тотыгыз, без сурәтләгән шул Мисыр иде ул, анда патша Алла урынында иде һәм халык өчен Алла булды.

TAM1897 Q1 21.8Әйдәгез, бу чиркәүгә тагын бер мәл күз салыйк һәм Раббының аның белән нәрсә эшләвен карыйк. Бүген кич безнең алдыбызда илне күрсәткән карта тора. Менә Халдея — Абрам шуннан чакырылган; ул монда Месопотамиягә, Харранга менде, анда аның атасы вафат булды. Шунда ул атасының йортыннан аерылды, аннары ул Лоттан аерылган җиргә килде.

TAM1897 Q1 21.9Әбрам бу җирдә булганда көнчыгыш халыклары көнбатышка таба, хәтта Мисыр чигенә кадәр җиңеп, тарих яздылар. Ләкин Исраил Мисырга киткәнче, яки бераз алданрак, Мисыр империясе бу бөтен көнчыгыш иленә таралган иде. Ул бөтен Мисыр буйлап, Эфиопиягә кадәр, Кече Азиянең барлык көньяк һәм көнбатыш чиген Әрмәнстан, Ассирия һәм Шинар җирләренә кадәр колачлады; шулай итеп, Мисыр империясе көнчыгыш төбәген, ул вакытта билгеле булган бөтен дөньяны каплады. Мисыр империясе үз чорында Рим империясе кебек үк, яки аннан соң килгән башка дәүләтләр кебек үк универсаль иде.

TAM1897 Q1 21.10Шул вакытта тарих Көнчыгыштан барлыкка килеп, бу илләрнең патшалары көнбатыш төбәкләрдә, хәтта Мисыр чигенә кадәр яулап алганда, Аллаһ үзенең чиркәвен Кәнәан илендә урнаштырды, анда үтеп йөрүче халыклар арасында чын Аллаһ турындагы белемне саклап калу өчен. Мисыр патшалыгы бу ил буйлап таралгач һәм дөнья империясенең үзәге Мисыр башкаласы булгач, Аллаһы Үз халкын Мисырга алып килде, шуның өчен барлык илләрдән үз хөкүмәтләренең үзәге булган Мисырга юл тоткан илчеләр һәм губернаторлар Аллаһының халкы белән очрашырлар иде.

TAM1897 Q1 21.11Мисырда Раббы үзенең халкын Гошен илендә урнаштырды, бу мәҗүси халыклар белән Мисыр башкаласы арасындагы үтү юлында, шуның өчен халыклар, аларның илчеләре һәм губернаторлары Ходай халкы яшәгән Гошен аша үтеп, чын Ходайга игътибарларын юнәлтсеннәр өчен.

TAM1897 Q1 22.1Мисырда шулай ук Йосыф тәхет янында иде, шуңа күрә Мисырга килгән илчеләр Йосыф белән очрашырга мәҗбүр булды, ул аларга чын Ходайны белүне тапшырды. Йосыф вафатыннан соң, аның турындагы белем һәм йогынтысы Мисыр башкаласында Муса чорына кадәр сакланды. Аннары Муса сарайда һәм тәхет янында булды. Ул Йосыф кебек гади генә тәхет янында гына түгел иде; Муса тәхеткә менүнең беренче баскычында торды, чөнки ул фараон кызының улы иде. Фараон кызы — фараонның хатыны иде; һәм Муса фараон кызы улы булганга күрә тәхеткә икеләтә законлы мирасчы булды. Әгәр фараонның хатыны аның кызы булмаса, аның кабул иткән беренче улы тәхет мирасчысы булыр иде. Тагын шунысы бар: әгәр фараонның башка хатыны булса һәм башка балалары булмаса, аның кызы тәхет мирасчысы булыр иде. Ләкин фараонның кызы аның хатыны булганда, аның кабул иткән улы икеләтә тәхет мирасчысы булды. Ул вакытта дөнья тәхете саналган Мисыр тәхете мирасын алу хокукына беркем дә каршы килмәде.

TAM1897 Q1 22.2Ул вакытта Мисыр патшасы якынча сиксән яшьтә иде, шуңа күрә Муса белән аның икеләтә законлы тәхет урыны һәм бөтен дөньяны колачлаган Мисыр империясенең бөтен хакимиятен үз кулына алу арасында бары тик аз гына вакыт калган иде. Шул вакытта Аллаһның Ибраһимгә ант итеп биргән вәгъдәсе дә якынайган иде, һәм Муса моңа ышанды, шуңа күрә ул ниятләп һәм тулысынча Мисыр тәхете, бөтен хакимлек һәм дан-шөһрәтеннән баш тартты — ул «Фараон кызы улы дип аталудан баш тартты».

TAM1897 Q1 22.3Муса Аллаһның Ибраһимгә ант итеп биргән вәгъдә вакыты якынлашканына ышанды. Һәм, әйткәндәй, безгә моны ышанабызмы-юкмы икәнен ачыкларга кирәк; чөнки әгәр без моңа ышанабыз дип ышанабыз икән, Мусаның моңа ышануында без күбрәк нәрсә күрербез. Апостоллар гамәлләре 7:17-гә күз салыйк:—

TAM1897 Q1 22.4Аллаһ Ибраһимгә ант иткән вәгъдә вакыты якынлашканда, халык Мисырда үсеп, күбәйде.

TAM1897 Q1 22.5Муса туган вакытта Фараон халыкны юк итәргә уйлады, алар күбәймәсен, көчле булып, илдән чыгып китмәсеннәр өчен. Мәсәлә шунда ки, Мисырда яһүдиләр генә түгел, башка илләрдән китерелгән күпсанлы әсирләр дә яшәгән. Шуңа күрә ул вакытта Мисыр халкының якынча өчтән бере чит ил кешеләреннән торган. Халыкның артканын белдергән иврит сүзе аларның бал кортлары яки балыклар кебек күпләп үрчүен аңлата. Фараон халыкның шулкадәр күпләп үрчүен һәм илнең чит кешеләр белән тулуын күреп, аларның котылып китү өчен күтәрелеп, илен басып алырлар дип курка башлады.

TAM1897 Q1 22.6Бу хәлгә тагын бер сәбәп шул булды: Израил Мисырда булганда, Мисыр империясе бөтен Көнчыгышны биләгәндә, дәүләт көче бөтен империяне бары тик кояшка гына табынырга мәҗбүр итү өчен ныклы омтылыш ясады. Кояшкә табынуның төрле формалары бу империядә киң таралган иде, ләкин империянең бөтен көче кояшкә табынуның барлык формаларын бетереп, бары тик күктәге кояш дискысына яки алда торган кояш дискысы сурәтенә генә табынырга мәҗбүр итүгә юнәлтелде. Әлбәттә, Израил бу боерыкны үтәмәде. Алар кояшка табынмадылар. Алар Аллаһының хакыйкаты өчен тордылар, һәм аларның шулай эшләве хәзер дә бу патшаның хәтерендә иде. Кояшка табынуны мәҗбүр итәргә тырышкан башка патша булган иде; әмма бу патша хакимияткә килгәч, ул моны истә тотты һәм шуннан чыгып уйлады: әгәр бу халыкка мөмкинлек бирелсә, алар илдән чыгып китүдә алда булырлар.

TAM1897 Q1 22.7Шул вакыйгалар турында язмада фәкать «халык үсеп, күбәйде» генә түгел, «Аллаһның Ибраһимгә ант иткән вәгъдәсе якынайды» дип тә әйтелә. Аллаһ Ибраһимгә ант итеп нинди вәгъдә биргән иде? Аллаһның Ибраһимгә вәгъдәсе нәрсә иде? — Аңа күргән җирен бирергә. Ул җир нинди җир иде?

TAM1897 Q1 22.8(Тавышлар) Дөнья.

TAM1897 Q1 22.9Нинди дөнья?

TAM1897 Q1 22.10Киләчәк дөнья.

TAM1897 Q1 22.11Бу — Стефан сүзе: «Аллаһның Ибраһимгә ант иткән вәгъдәсенең вакыты якынлашты». Чыннан да шулаймы? Син моңа ышанасыңмы? Сез Аллаһның ул күрсәткән җирне Ибраһимгә бирү вакыты якынлашты дип ышанасызмы? Анда «Ибраһимгә» диелә. Анда башкалар да булыр иде, ләкин ул Ибраһимгә иде. Ибраһимсез башка берәүгә түгел; ә Ибраһимгә һәм аның нәселе. «Ул күпләрнең нәселе кебек “нәселләргә” дип әйтми, ә бер кеше кебек: “һәм синең нәселеңә”, ул – Мәсих».

TAM1897 Q1 22.12Шулай итеп, вәгъдә вакыты якын идеме — Аллаһ Ибраһимгә күрсәткән ул җирне Ибраһимгә һәм Мәсихкә бирер өчен? Мин сез моны элек уйлагансызмы-юкмы дип сорамыйм. Мин сезнең әйтелгәннәргә ышануыгызны сорыйм. Мин аны аңлатырга җыенмыйм. Бер тапкыр ышангач, аны аңлату кирәкми, чөнки ул үзе әйтелгән. Сез Библияне белүегез аркасында, аятьләргә мөрәҗәгать итмичә дә яхшы беләсез: Аллаһ бу вәгъдәне һәрвакыт Ибраһимгә һәм аның нәселе өчен бирде. Ибраһимсез нәселгә беркайчан да түгел. Нәселсез Ибраһимгә дә беркайчан да түгел — һәм «нәселләргә түгел», ә синең нәселеңә. Аннары, бу вәгъдә Ибраһимгә биреләчәк вакытка якынлашкач, ул тагын кемгә кагылды? — Мәсихкә. Ул ничек Ибраһимгә килеп җитәргә тиеш иде? — Мәсих аша.

TAM1897 Q1 22.13С. Х. Лейн.— Вәгъдә Исхакка һәм Якупка кабатланганда, сүзләр шул ук булмадымы?

TAM1897 Q1 22.14Әйе. Ул һәрвакыт шул ук иде.

TAM1897 Q1 22.15С. Х. Лейн.—Аннары сорау туа: Стефанның белдерүен үтәү өчен Ибраһимнең анда булуы мәҗбүри идеме?

TAM1897 Q1 23.1Әйе, чөнки һәрвакыт «Сиңа һәм синең нәселеңә» дип әйтелә. Ләкин башка аятьләр бар, алар моны төгәл раслый.

TAM1897 Q1 23.2Хәзер бер сүз. Ягъкуб Мисырда вафат булды, аны җиргә күчерделәр һәм шунда җирләделәр. Йосыф Мисырда вафат булды, ләкин ул: «Мине җирләмәгез; хәтта ул җирдә дә җирләмәгез», — диде. Йосыф аларны үзен Ягъкуб күчерелгән һәм җирләнгән Палестина җиренә күчерүләрен теләмәде. Йосыф: «Ходай сезне зиярәт итәчәк», — диде. Минем җәсәдемне монда калдырыгыз, ә Алла сезне зиярәт иткәндә мине үзегез белән бергә чыгарып алыгыз. Сөйәгемне дә үзегез белән чыгарып алыгыз. Һәм алар шулай эшләделәр. Һәм алар җиргә җиткәч, Алла Ибраһимгә вәгъдә иткән җир кайсы иде?

TAM1897 Q1 23.3(Җыелыш) Киләчәк дөнья.

TAM1897 Q1 23.4Син күрмисеңме, Йосыф бу дөньяда җирләнүне беркайчан да көтмәгән?

TAM1897 Q1 23.5Моңа башка яктан карагыз. Сүз болай: «Аллаһ Ибраһимгә ант иткән вәгъдә вакыты якынлашты». Аллаһ Ибраһимгә күрсәткән җирне мәңгелек милек итеп бирергә ант иткән иде. Ләкин Ибраһим инде үлгән иде һәм йөзләгән ел буе вафат булып ятты. Шулай булгач, Аллаһ үлгән Ибраһимгә җирне ничек бирә ала иде? Әлбәттә, бирә алмады. Шулай итеп, Аллаһ Ибраһимгә җирне бирергә ант иткән; ант иткән вакыт хәзер якынайган; ә Ибраһим инде үлгән булгач, ул үлгән вакытта җирне ала алмавы ачык; һәм шулай ук Ибраһим үлеләр дөньясыннан терелергә тиешле вакыт та якында булуы да ачык, шул вакытта Аллаһ аңа мәңгелек милек итеп бирергә ант иткән җирне бирә алачак. Шулай итеп, син Йосыфның үзенең гәүдәсен хәтта Ягъкубныкы кебек Кәнан җиренә күмдерергә ни өчен рөхсәт итмәвен күрмисеңме? Чынлык шунда ки, Йосыф Аллаһның Ибраһимгә җирне бирергә ант иткән вакытның якынлашканына ышанды һәм ул Ибраһим белән бергә мирасны алырга өметләнде.

TAM1897 Q1 23.6(Тавыш) Бу вәгъдә Яратылыш китабының унбишенче бүлегендә телгә алынган Аллаһның Ибраһимгә биргән вәгъдәсе түгелме?

TAM1897 Q1 23.7Әйе, нәкъ менә шулай, Раббыбызга шөкер. Шуннан соң Йосыф вафат булды, Мисырда мумификацияләнде, табут эченә салынды, һәм Израил Мисырдан чыккач, Йосыф сөякләре кырык ел буе чүлдә алар белән йөртелде; һәм шул бөтен вакыт дәвамында Йосыфның җәсәде аларның күз алдында, көннән-көн торып, аларның ышанмауларына киная булды.

TAM1897 Q1 23.8Мин күп кешеләрне таптым, алар Стефанның чыгышындагы шул аятьне укыганда аны төрлечә аңлаталар, ә анда язылганны ышану урынына, Аллаһының Ибраһимгә күрсәткән җирен бирергә ант итеп биргән вәгъдәсенә карамыйлар. Әмма сез ризалаштыгыз: Аллаһ Ибраһимгә күрсәткән җир — бу дөнья түгел, ә киләчәк дөнья? Менә шул җирне Аллаһ аңа бирергә ант итте; һәм ул шул җирне көтте. Менә шул җирнең ул көткән шәһәре бар иде, аның төзүчесе һәм ясаучысы — Аллаһ. Һәм ул чыгып киткән башка җиргә кире кайту мөмкинлеген дә уйламады.

TAM1897 Q1 23.9Һәрвакыт Аллаһның анты шул җирне Ибраһимгә һәм аның нәселе өчен бирү иде. Аллаһ аны өзеп ташлаганнан соң, аңа «нәселләр» дип өстәмәгез; Аллаһ аны алып ташлаганнан соң, аңа «s» өстәп язмагыз. «Ул: “Һәм нәселләргә”, – дип, күпләр турында әйткәндәй әйтми; ә берәү турында әйткәндәй: “Һәм синең нәселеңә”, – ди, ул – Мәсих». Алар күп иде, бу дөрес. Мисырдан өч миллион кеше чыкты, ләкин Аллаһы “Сиңа һәм синең нәселеңә” дигәндә, бу кешеләр турында түгел, ә “бердән” һәм “ул – Мәсих” булган нәсел турында сөйләде. Син моны күрәсеңме? «Сиңа һәм синең орлыгыңа» дигән сүзләрне укыганда, Израилнең күпсанлылыгы хакында уйлама. Ходай «s»ны алгач, без аны беркайчан да куя алмыйбыз. Без моны хәтта уйларыбызда да куя алмыйбыз. Орлык кем иде? — Мәсих. Ул «Сиңа һәм синең орлыгыңа» дигәндә, син дә мин дә аны бүтәнчә укырга тиеш түгелбез: «Сиңа һәм Мәсихкә бирермен, мәңгелек мирас өчен». Анда Мәсих аша булмаса, башка беркемне дә кертмәскә тиешбез. Сиңа һәм Мәсихкә бирермен.

TAM1897 Q1 23.10Стефан болай ди: «Аллаһның Ибраһимгә ант итеп вәгъдә иткән вакыты якынлашты». Стефан моны Библиядән алды. Мин сезгә күрсәтергә телим: бу вакытта Изге Рухның Стефанга аерым илһам бирүе түгел иде, ә барысы да элек үк Библиядә язылган, һәм Изге Рух аны Стефан аша башкаларга бирде, аңа Библиядән элек укыган әйберләрне искә төшереп. Зинһар, Чыгыш китабының алтынчы бүлеген ачыгыз. Бу язмада шулкадәр ачык язылган ки, аны кире кагу мөмкин түгел. Бу — Израилнең азат ителү вакыты, һәм Раббы моны үтәячәк. Чыгыш 6:1-5:—

TAM1897 Q1 23.11Шуннан соң Раббы Мусага әйтте: «Хәзер син фараонга нәрсә эшләячәгемне күрерсең: ул аларны көчле кул белән җибәрер, көчле кул белән ул аларны үз иленнән куар». Ходай Мусага сөйләп әйтте: «Мин — Раббы. Мин Ибраһимгә, Исхакка һәм Якупка Бөтенкөчле Ходай исеме белән күрендем, әмма Яһвә исеме белән аларга билгеле булмадым». Мин шулай ук алар белән үземнең килешүемне ныгыттым: аларга Кәнан илен, алар килмешәк булып яшәгән җирне бирергә. Мин шулай ук Мисырлылар коллыкта тоткан Израил балаларының инәлүен ишеттем; һәм килешүемне искә алдым.

TAM1897 Q1 23.12Аның килешүе нәрсә иде? — Аларга җирне бирү. Җир нәрсәне аңлата иде? ул нәрсә иде? — Җир, дөнья, Раббының Ибраһимгә күрсәткән һәм мәңгелек милек итеп бирергә ант иткән җир.

TAM1897 Q1 24.1(Тавышлар) Киләчәк дөнья.

TAM1897 Q1 24.2Хәзер ул әйтә: «Мин үз килешүемне искә алдым». Бу нәрсәне аңлата иде? «Мин үз килешүемне искә алдым». Ул аны оныткан идеме? — Юк; әмма хәзер вәгъдә иткән эшне башкару вакыты җиткән иде. Сез хәтерлисездер, Ачылыш китабының унсигезенче бүлегендә болай дип әйтелә:—

TAM1897 Q1 24.3Һәм мин күктән тагын бер тавыш ишеттем: «Чыгып китегез аннан, халкым, сез аның гөнаһларына катнашмасын өчен һәм аның газапларын алмасын өчен. Чөнки аның гөнаһлары күккә җитте, һәм Аллаһ аның явызлыкларын искә төшерде. Аңа ул сезгә ничек яманлык кылган булса, шундый ук яманлык кылыгыз, һәм аның гамәлләренә карап аңа икеләтә газап бирегез: ул тутырган касәсен аңа икеләтә тутырыгыз». Ул үзен ничек мактаган һәм ничек рәхәттә яшәгән, шулкадәр газап һәм кайгы бирегез аңа; чөнки ул йөрәгендә: «Мин патшабикә булып утырам, тол түгелмен һәм кайгы күрмәячәкмен», — ди. Шуңа күрә аның бәлаләре бер көн эчендә киләчәк: үлем, кайгы һәм ачлык; һәм ул ут белән тулысынча яндырылачак; чөнки аны хөкем итүче Раббыбыз Аллаһ көчле.

TAM1897 Q1 24.4Ходай аның гаепләрен искә төшергәндә, аны хөкем итү вакыты җитте. Ул үзенең килешүен искә төшергәндә, нинди вакыт җиткән иде? — Антны үтәү вакыты җиткән иде. Әмма Ибраһим, Исхак һәм Якуб белән булган килешү нәрсәдән гыйбарәт иде? — Аларга ул җирне мәңгелек милек итеп бирү, аны аларга һәм аларның нәселе өчен бирү иде. Нәсел кем иде? — Мәсих.

TAM1897 Q1 24.5Шуңа күрә Израил балаларына әйт: Мин — Раббыгыз, мин сезне Мисырлыларның авыр йөкләреннән чыгарачакмын, аларның коллыгыннан азат итәрмен, һәм сузылган кул белән, бөек хөкемнәр белән сезне коткарачакмын: һәм мин сезне үземә халык итеп алачакмын, һәм мин сезгә Ходай булырмын; һәм сез белерсез ки мин — сезнең Ходай Раббыгыз, ул сезне Мисыр коллыгыннан чыгара.

TAM1897 Q1 24.6Әгәр Израил моңа ышанган булса, Синайдагы шул килешүгә керергә аларга кирәк булыр идеме? Мисырдан чыгып китәр алдыннан ул әйтте: «Мин сезнең Ходай булам, сез минем халык булырсыз. Сез белерсез ки мин — Раббыгыз».

TAM1897 Q1 24.7Һәм мин сезне Ибраһимгә, Исхакка һәм Якупка бирергә ант иткән җиргә кертеп урнаштырачакмын, һәм сезгә аны мирас итеп бирәчәкмен. Мин — Раббыгыз.

TAM1897 Q1 24.8“Аллаһның Ибраһимгә ант иткән вәгъдәсенең вакыты якынлашты.” Мин сине бирергә ант иткән җиргә кертәм. Ә ул вәгъдә нәрсә соң? Аллаһ Исраилне нинди җиргә кертергә теләде? Алар өчен нинди җир бар иде? — Киләчәк дөнья. Хәзер моның барысын да аңлатырга тырышма. Минем моңа аңлатмам юк. Сүз нәрсә ди — шуны гына кабул итәм. Аны аңлатырга кирәкми, бары тик ышанырга кирәк. Юк, хәтта үзеңә дә аңлатырга тырышма. Әгәр бу синең өчен яңа икән, әгәр моңа карата башка фикерләрең булган икән, аларны моңа туры китерергә тырышма. Барысын да җибәр дә, бу нәрсә әйтә — шуны гына кара.

TAM1897 Q1 24.9Тагын сорыйм: Аллаһ Ибраһимгә, Исхакка һәм Якупка бирергә ант иткән җир кайсы иде?

TAM1897 Q1 24.10(Җыелыш) Киләчәк дөнья.

TAM1897 Q1 24.11Шуңа ябышып каласыңмы? Бераз элек син моның дөреслегенә ризалашкан идең. Рухыбыз өчен хәзер аннан кире чигенмик.

TAM1897 Q1 24.12(Тавыш) Аларга коткарылу килер идеме?

TAM1897 Q1 24.13Әйе; коткарылу аларга килер иде. Коткарылу дөньяга да килер иде. Барысы да килеп җитәр иде. Ләкин ул хәзерге кебек түгел, башкача килер иде. Дөньяның тәҗрибәсе хәзергесеннән бөтенләй башка булыр иде. Без аларның кичергәннәренә карап, Аллаһ аларны нәкъ менә шуңа чакырган дип уйлыйбыз да, төп мәгънәне күрми калабыз. Алар ул куркыныч тәҗрибә кичерделәр, чөнки Аллаһ чакырганга ышанмадылар. Һәм, кардәшләр, әгәр без бүген сез һәм мин шул вакытта Израил каршында торган әйберләргә аларча карасак, без дә шул вакыттагы Израил кебек эш итәрбез. Исраил ул вакытта Аллаһның алар өчен әзерләгәнне күрмәде, шуңа күрә Аллаһның алар өчен әзерләгәнне ала алмады. Әгәр син дә мин дә шул әйберләрдә Исраил күргәннән арттыкны күрмәсәк, без дә Исраил алганнан арттыкны ала алмаячакбыз. Ничек без бу әйберләргә Исраил кебек карасак, бүген дә без шул вакыттагы Исраил кебек эшләячәкбез.

TAM1897 Q1 24.14Безгә дә, аларга да Инҗил вәгазе иреште; ләкин вәгазьләнгән сүз ишетүчеләрнең иманы белән кушылмаганга күрә аларга файда китермәде. Шуңа күрә куркыйк: сезнең берәрегез дә безгә калдырылган Аның ял итүенә керү вәгъдәсеннән мәхрүм калмасын.

TAM1897 Q1 24.15Бу хәзер безгә ишетүчеләрдәге иман белән кушылганда файда китерәме? Алла сакласын, Израил тәҗрибәсе бездә дә кабатланмасын. Бу безгә күрсәтелгән, без котыла алсын өчен.

TAM1897 Q1 24.16Аллаһыга ышанмаулары аркасында алар нәрсәне күрмәгәннәрен карыйк. Аллаһ алар өчен нәрсә әзерләгәнне карыйк та, алар кебек карап кына тормыйча, алар кебек ирешә алмыйча калмас өчен шуңа омтылыйк.

TAM1897 Q1 24.17Чыгыш китабының унбишенче бүлегенә күз салыгыз, анда бу бик ачык язылган. Израил Мисырдан чыгып, Кызыл диңгезне кичкәч, унөченче аятьтә болай диелә:—

TAM1897 Q1 24.18Син рәхмәтең белән коткарган халыкны алып чыктың; көчең белән аларны изге яшәү урыныңа юнәлттең.

TAM1897 Q1 24.19Бу бүлек — Муса җыры. Сион тавына басып, хайванга, аның сурәтенә һәм исеме санына каршы җиңү яулаганнар Муса җырын җырлыйлар. Ул җыр шул җыр үрнәгендә ясалган түгел. Ул җыр шуңа охшаган да түгел. Ләкин алар Муса җырын җырлыйлар. Чыгыш китабының унбишенче бүлеге — безнең җырыбыз.

TAM1897 Q1 24.20Аллаһ аларны кая алып барырга теләде? — Үзенең «изге яшәү урынына». Ул изге яшәү урыны кайда иде?

TAM1897 Q1 24.21(Җыелыш) «Нигезләре булган шәһәр, аның төзүчесе һәм ясаучысы — Аллаһ».

TAM1897 Q1 24.22Тагын. “Халыклар ишетер, куркып калыр; Фәләстин яшәүчеләренә кайгы төшәр.”

TAM1897 Q1 24.23Э. Дж. Уэггонер.— Чыннан да шулай булды.

TAM1897 Q1 24.24Әлбәттә, шулай булды. Алар шул чиккә җиткәч, Эдом кенәзләре шаккаттылар. «Моабның бөек ир-атлары куркуга биреләчәк; Кәнъанның барлык яшәүчеләре эри төшәчәк». Яшәүчеләр белән ни булырга тиеш иде?

TAM1897 Q1 25.1(Тавышлар) Алар эреп югалачак иде.

TAM1897 Q1 25.2Э. Дж. Уэггонер.—Алар инде эреп югалган иде.

TAM1897 Q1 25.3Шулчак алар анда менгәч, Израил сорады: «Сез безгә илегез аша үтәргә рөхсәт итәрсезме?» Алар ни диделәр? — Юк, әфәнде. Аларга иленә аяк басарга рөхсәт итмәделәр. Әмма әгәр алар Кызыл диңгездән турыдан-туры Эдом чигенә барган булсалар, бөтен Эдом алар үтеп киткәнче гаҗәпләнеп торып калыр иде. О, Израил, син әле һаман да анда нәрсәне югалтканыңны аңламагансың. Туганнар, Израилнең нәрсәне югалтканын ачыклагач, безгә рухландыру киләчәк, ул Аллаһның көчен китерәчәк, һәм без моңа ышаначакбыз.

TAM1897 Q1 25.4Аларга курку һәм шом киләчәк; кулыңның бөеклеге белән алар таш кебек тынып калачаклар; Раббым, синең халыгың, син сатып алган халык үтеп киткәнче.

TAM1897 Q1 25.5Ул алар белән нишләргә җыена? «Син аларны китерәсең дә, мирасың тавына утыртасың». Кемнең мирасы? — Раббының. Ләкин «Аллаһы Тәгалә, элек пәйгамбәрләр аша төрле вакытларда һәм төрле юллар белән ата-бабаларыбызга сөйләгән булса, соңгы көннәрдә Улы аша безгә сөйләде; Ул аны бар нәрсәнең мирасчысы итеп билгеләде». Кем Израилне җитәкләде? — Ходай. Кая? — «Синең мирасың;» безнеке түгел — синеке. «Әгәр сез Христосның булсагыз, димәк, сез Ибраһим орлыгы һәм вәгъдә буенча мирасчылар». «Синең мирасың, эй Раббым». Бу барысы да түгел. «Син аларны кертеп, мирасың тавына урнаштырасың, Раббым, үзең яшәр өчен ясаган урынга». Бу да әле бөтенесе түгел. «Изге урында, Раббым, кулларың белән нигез салган урында». Раббының куллары нигез салган изге урын нинди ул?

TAM1897 Q1 25.6(Тавышлар) Чын изге урын.

TAM1897 Q1 25.7Әлбәттә, шулай. “Без сөйләгәннәрнең кыскача йомгагы болай: бездә шундый югары рухани бар, ул күктәге бөеклек тәхетенең уң ягында утыра; ул изге урын һәм чын чатыр хезмәткәре, аны кеше түгел, ә Раббыбыз корган.” Бу безнең бүгенге сөйләшүебезнең йомгагы, шулай бит? Ходай Исраилне шунда алып барырга теләгән иде. Ләкин алар моны күрмәделәр. Син күрәсеңме? Ул безне шунда алып барырга тели.

TAM1897 Q1 25.8Син күрәсеңме, Ходай шул вакытта Израилне шунда алып барырга теләгән? Әгәр күрәсең икән, син Израил югалткан урынга барырга әзер булырсың. Әгәр син моны кеше корган җир өстендәге изге урын дип уйлыйсың икән, Израил шуны гына күргән, һәм син дә шуны гына күрерсең. Израил Җиргә керә алмады, һәм син дә керә алмаячаксың. Без Израил күргәннән күбрәкне күрергә тиешбез, югыйсә без Израил барып җиткәннән алга китә алмаячакбыз. Ләкин ни өчен Исраил күргәннәреннән күбрәкне күрмәде? — Алар ышанмадылар. Әмма син дә мин дә хәзер Исраил ул вакытта ышанмаганга ышанырга тиешбез, югыйсә без Исраил югалтканны беркайчан да ала алмаячакбыз. Әмма әгәр без Исраил ышанмаганга ышансак, безне Исраил кертелмәгән мираска, Исраил кермәгән чатырга, Аллаһының изге яшәү урынына, нигезләре булган, төзүчесе һәм ясаучысы Аллаһы булган шәһәргә кертерләр.

TAM1897 Q1 25.9Унсигезенче аять: «Раббы мәңге-мәңге хакимлек итәчәк». Ул үзе алар өстендә хакимлек итәргә тели; Фараон да, Нимрод та, бу идолга табынучылар да, бу мятежле халык та юк. Ходай Исраилне бәрәкәтле җиргә алып керергә һәм анда мәңге-мәңге хакимлек итәргә теләде, ләкин алар моны белмәделәр. Ох, Раббыга ышанмау аркасында алар күп нәрсә югалттылар! Ох, без дә бу еллар буе күп нәрсә югалттык! Чөнки мин сезгә иртәгә кич укып бирәчәгемчә, әгәр без Раббыга ышанган булсак, без күптән инде анда булыр идек. Ходай шулай ди, һәм шулай да. Бүген кич безнең бу чатырда эш юк. Дөрестән дә монда безнең бернинди эшебез юк, чөнки безнең дөньяда эшебез юк. Ләкин дөньяда яшәгәч, без монда булырга тиешбез. Әмма без бөтенләй дөньяда булырга тиеш түгелбез. Без күптән инде Ходай патшалыгында булырга тиеш идек. Бу чынбарлык, кардәшләр. Библиядә шул бер генә фикер турында да тагын бер сәгать сөйләп бетерә алмаслык күбрәк нәрсә бар.

TAM1897 Q1 25.10Хәзер Муса моның барысына да ышанды. Ул вәгъдәнең үтәлү вакыты якынлашканына ышанды. Ләкин тиздән ул Мисыр тәхетендә утырырга тиеш иде. Ул патша булырга тиеш иде. Ул хакимлек итәргә тиеш иде; теләсә кайсы шәһәрнең мэры яки секретаре вазифасыннан да югарырак бер вазифа биләргә тиеш иде. Ул патшалык кына түгел, бөтендөнья империясен дә идарә итәргә тиеш иде, һәм бу аның хокукы иде. Икеләтә хокук буенча ул аңа караган иде. Аңа вазифага сайланырга кирәк булмады. Ул аңа үзе үк килеп җитәргә тиеш иде, һәм аның хокукын кире кагучы беркем дә юк иде. Патшалык тәхетенә бары тик бер адым гына калды — фәкать бу фараон үлгәнче, ә ул инде якынча йөз яшь иде. Шуннан соң бу Муса дөнья патшасы булачак, чөнки Мисыр империясе бөтен дөньяга таралган иде.

TAM1897 Q1 25.11Шул вакытта Израил дә авыр хәлдә иде. Израилне бастырып тоттылар, эзәрлекләделәр һәм кирпеч мичләрендә эшләргә мәҗбүр иттеләр. Муса болай дия алыр иде: «Хәзер безнең халык бастырыла; эзәрлекләнә; үз Аллаһылары өчен газап чигә; ләкин бу озакка бармый, чөнки фараон инде йөз яшь тирәсе, күп яшәмәс». Аннары мин реформа кертермен. Мин бу хөкүмәтне дөрес юнәлешкә куячакмын. Мин гадел итеп идарә итәчәкмен. Бу явыз фараоннар кебек түгел. Мин Аллаһыга ышанам. Мин христиан, һәм христиан булуым аркасында идарә итү өчен тагын да яхшырак әзермен. Ул аларның йөкләрен генә төшереп калмас иде, ә аларга вазифалар да бирер, Аллаһының халкы аша дөньяны идарә итәр иде. Юл ачык түгел идеме? Тронга бары тик бер адым гына калган иде, һәм ул адым тиздән ясалырга тиеш иде. Ләкин шундый шартларда ул христиан ни эшләгәнен карыйк. Еврейләргә язылган хатның унберенче бүлеген ачыгыз. Яхшылап карагыз, игътибар белән укыгыз һәм нәрсә әйтелгәнен күрегез. 24-нче аять:—

TAM1897 Q1 26.1Иман аша, Муса өлгергән чагында Фараон кызы улы дип аталудан баш тартты.

TAM1897 Q1 26.2Фараон кызы улы дип аталудан баш тарту нәрсә дигән сүз иде? — Патша булудан баш тарту. Трон шунда гына иде. Аңа бары тик бер адым гына калган иде. Ләкин ул анда менеп тәхеткә утыру урынына кире чигенде. Ул Мисыр тәхетенә, Мисырның бөтен хәзинәләренә һәм ләззәтләренә аркасын борып, йөзен башка илгә юнәлтте; чөнки Ходай үз халкын шул илдән чыгарып, бу илгә күчерү вакыты җиткән иде. Муса Иисус Христоска ышанды, шуңа күрә чиркәү белән дәүләтне аерырга кирәклегенә ышанды. Шуңа күрә ул дәүләттән аерылып, бөтен күңеле белән чиркәү ягында торды. Ходай аны шул илдән чыгарып чакырды, ничек тәү башлап атасы Ибраһимне дә үз иленнән чыгарып чакырган кебек. Ләкин моның белән генә чикләнми. Тыңлагыз: «Минутлык кына булса да Мисырның рәхәтләреннән ләззәт алудан бигрәк, Ходай халкы белән бергә газапларны кичерүне сайладымы?»

TAM1897 Q1 26.3(Җыелыш) Гөнаһ.

TAM1897 Q1 26.4Гөнаһмы? Ул тәхет мирасчысы иде. Шулай булгач, аның Мисыр тәхете, дөньяның көче һәм ләззәтләре, дөнья хөкүмәтләре турында уйлануы нәрсә иде? Нәрсә соң ул? — Гөнаһ. Шулай язылганмы?

TAM1897 Q1 26.5(Тавышлар) Әйе.

TAM1897 Q1 26.6Син моңа ышанасыңмы?

TAM1897 Q1 26.7(Тавышлар) Әйе.

TAM1897 Q1 26.8Ул вакытта Израил өчен бу гөнаһ идеме?

TAM1897 Q1 26.9(Тавышлар) Әйе.

TAM1897 Q1 26.10Хәзер ул нәрсә?

TAM1897 Q1 26.11(Тавышлар) Гөнаһ.

TAM1897 Q1 26.12Туганнар, Библиядә без уйланырга тиешле кайбер әйберләр бар. «Бер мәлгә гөнаһ ләззәтләреннән файдалану урынына Аллаһының халыгы белән бергә газапларны кичерүне өстен күрү». Ләкин монда телгә алынган гөнаһ ләззәтләренең чынлыкта Мисыр ләззәтләре икәнен онытмагыз: Мисыр патшасы булу ләззәте, җир өсте хөкүмәтендә вазифа тоту ләззәте, башка кешеләрне идарә итү ләззәте. Бу барысы да аңа чын нәселдән, мирас хокукы буенча эләгергә тиеш иде. Аңа үзен кандидат итеп куярга яки тавышлар җыярга кирәк булмады. Бу табигый рәвештә аңа эләгәчәк иде. Язмаларда әйтелгәнчә, ул барлык бу ләззәтләрне кабул итеп, алардан ләззәт алса, бу гөнаһ ләззәтләреннән ләззәт алу булыр иде. Ләкин ул моны ташлады. Ни өчен? — «Мәсих хурлыгын Мисырдагы хәзинәләрдән дә зуррак байлык дип санады».

TAM1897 Q1 26.13Христос Мисыр хөкүмәте һәм тәхете белән нинди мөнәсәбәттә иде? Христос Мисыр белән бер идеме? — Юк. Муса Христосны да, Мисыр тәхетен дә берьюлы ала ала идеме?

TAM1897 Q1 26.14(Тавышлар) Юк.

TAM1897 Q1 26.15Ләкин Мисыр тәхете аңа шулкадәр табигый рәвештә килеп төшә иде, нәкъ агачлардан яфраклар коелган кебек. Аңа вазифа өчен көрәшергә кирәк булмады. Үзен намзәт итеп тәкъдим итәргә дә кирәк булмады.

TAM1897 Q1 26.16А. Ф. Балленжер.—Яки гариза әзерләргә дә кирәк булмады.

TAM1897 Q1 26.17Юк. Ул хәтта үтенечен президентка тапшырыр өчен вәкил табарга да тиеш булмады.

TAM1897 Q1 26.18Вакыйганы тагын бер кат карагыз. Мисыр үзенең тәхете, рәхәтлекләре һәм хәзинәләре белән аңа агач яфраклары төшкән кебек үк табигый рәвештә эләгә иде, һәм моның өчен ул бернинди шәхси тырышлык та күрсәтергә тиеш түгел иде. Аңа бары тик кул кушырып утырырга гына кала иде, карт патша үлеп киткәнче, һәм шуннан соң барысы да аның булыр иде. Ләкин ул Мисыр тәхетендә утырудан бигрәк, Христос белән бергә булырга һәм аның хурлыгын күтәрергә өстен күрде. Һәм истә тотыгыз: Христос белән бергә булырга аңа тәхеткә һәм Мисырның бөтен хәзинәләренә һәм ләззәтләренә арка борырга туры килде.

TAM1897 Q1 26.19Хәзер мин моны өстәдем, уйдырдым дип әйтмәгез. Сүз нәрсә дигәнен игътибар белән укыгыз, һәм барысының да анда булуын күрерсез. Чыннан да анда юкмы?

TAM1897 Q1 26.20(Тавышлар) Әйе.

TAM1897 Q1 26.21Әйдәгез, аны тагын бер кат укып чыгыйк, һәм бүгенге кичкә тәмамлау вакыты булыр; ә иртәгә кич без тагын Исраилне өйрәнербез:—

TAM1897 Q1 26.22Иман аша Муса, өлгергән чагында Фараон кызы улы дип аталудан баш тартты; ул бер мәлгә гөнаһ ләззәтләреннән файдаланудан бигрәк Аллаһ халкы белән бергә газап чигүне сайлады; ул Христос хурлыгын Мисыр хәзинәләреннән дә зуррак байлык дип санады, чөнки ул бүләкнең бирелүен күздә тотты.

TAM1897 Q1 26.23“Аллаһ вәгъдә вакыты якынлашты, ул Ибраһимгә изге бүләк бирергә ант иткән иде.” Муса моңа ышанды, үзен дәүләттән аерды, тәхеттән баш тартты, Мисырның бөтен көче, рәхәте һәм дан-дәрәҗәсеннән бигрәк Мәсих хурлыгын сайлады. Һәм онытмагыз, ул Мәсих хурлыгына катнашучы булу өчен боларның барысыннан да баш тартырга тиеш булды.

Note

Back