Adventist Pioneer
Library
aplib.orgKutubxona
11 / 121897 yilgi xutbalar

Isroilning dinidan qaytishi. – 2-son

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 Q1 40.5Xutba 1897 yil 14 mart, yakshanba oqshomida berilgan General Conference Bulletin, 1897 yil, birinchi chorak, 2-jild, 1-son, 40–45-betlarda chop etilgan.

TAM1897 Q1 40.6Avvalgi darsda ko’rib chiqqanimizdek, Isroil dinidan qaytib, barcha millatlarga o’xshash uchun podshoh chaqirdi. Hozirgi darsda esa ularning millatlarga qanchalik to’liq o’xshab qolganini ko’ramiz. Ammo Isroil Allohdan yuz o’girdi; chunki ular Allohga butun qalb bilan ishonmagan edilar. So’z uni eshitganlarning imoni bilan aralashmagan edi. Ular rasmiy bo’lib qoldilar, va Allohga sodiq bo’lganida qochib qutulgan bo’lgan yomonliklar ularga boshqa har qanday butparast xalqlar kabi kelib yetdi; va keyin, bashorat ruhi aytganidek, o’zlari yuz o’girishlari natijasida yuzaga kelgan barcha yomonliklarni ular Allohning hukumatiga yukladilar. Ular uning hukumatini muvaffaqiyatsizlik deb hisoblashdi; u ularga yetarli emas, bu dunyoda ularga kifoya qilmas edi, va ular o’z hukumatlariga ega bo’lishlari kerak edi — boshqarishlari va uning yordamida o’zlarini boshqarishlari va o’zlarini himoya qilishlari mumkin bo’lgan hukumat.

TAM1897 Q1 40.7So’ngra ular Samuelga: “Bizga barcha xalqlar kabi podshoh bo’lsin, shunda biz ham barcha xalqlar kabi bo’lamiz”, dedilar; garchi Rabbiy, Samuel orqali, bunga qat’iyan qarshi chiqqan bo’lsa-da, ular bu qarshi chiqishga ham qarshi chiqib: “Yo’q, balki bizda barcha xalqlar kabi podshoh bo’lsin”, dedilar. Ular xohlaganidek bo’lsin deb, Rabbiy ularga shunday bo’lishiga yo’l qo’ydi. Ular nafaqat podshoh bo’lishini hal qilishgan, balki kim podshoh bo’lishini ham allaqachon belgilab qo’yishgan edi. Bu Qish o’g’li Saul edi; va Rabbiy ularga uni ham berdi, chunki ular o’zicha bo’lishni xohlashgan.

TAM1897 Q1 40.8Ammo Rabbiy ularga podshoh va podshohlikni tanlaganlari uchun keladigan barcha yomonliklarni aytgan edi, va ularning barchasi ularga yetib keldi. Ular Saul davrida shu yomonliklarning ba’zilarini boshdan kechira boshladilar. Davudning ta’siri va hukmronligi ularga yomonliklardan qutulishda katta yordam berdi. Garchi ular Allohni rad etgan bo’lsalar-da, U ularni tark etmadi; U hali ham ular bilan qoldi, boshqarilishni istaganlarni boshqarish va, agar imkoni bo’lsa, ularni muqarrar keladigan, U biladigan falokatlardan — millat sifatida ulardan qochib bo’lmaydigan falokatlardan — qutqarish uchun. Ammo u shaxsiy ravishda undan qutulishni istagan barcha odamlarni qutqarardi. Ular muqarrar va qaytarib bo’lmaydigan yo’lga tushib, bir qadamdan keyin yana bir qadam tashlab, oxir-oqibat vayronagarchilikka olib boradigan yo’lni boshlab qo’yishgandi, buni keyin ko’ramiz.

TAM1897 Q1 40.9Sulaymon davrida, Rabbning qarshiligiga qaramay tanlagan yo’llarining zarur oqibati bo’lgan muammolar eng ravshan tarzda boshlandi. Misr esa har doim yonida edi. Misr har doim aralashadi. Sulaymon Rabbning so’ziga qarshi Misrdan xotin oldi. U Rabbning so’ziga qarshi otlar olish uchun Misrga elchi yubordi. Rabb unga bergan shon-shuhratini Misr va misrliklarning butbozligiga, shuningdek atrofdagi barcha xalqlarning butbozligiga bag’ishladi. Xalqqa barcha butparast xalqlardan kelgan Sulaymonning yetti yuz xotini va uch yuz kanizaklarining butparast ibodatlarini qo’llab-quvvatlash uchun yuklangan yuklar odamlar ko’tarmasligi kerak bo’lgan, ularni yaxshilik uchun ko’tara olmagan yuklar edi; va ikkala xalqning ham yaxshiligi uchun Rabb o’n qabilani ikki qabiladan ajratishga qaror qildi.

TAM1897 Q1 40.10Biz Rabbimiz o’n qabila yoki ikki qabila uchun mo’ljallagan yaxshilik nima ekanligini bilolmaymiz, chunki u hech qachon ro’yobga chiqmagan. Yeroboam esa birinchi bo’lib o’n qabila ustidan hukmronlik qiladigan shaxs sifatida ajralib turgan. Ammo Yeroboam Davudning ulug’vor namunasini unutib, Xudoning belgilagan vaqtini kutmay, uning o’z yo’li bilan uni o’n qabila taxtiga olib chiqishini kutmay, Sulaymon tirik ekan paytda ham podshohga qarshi qo’l ko’tarib, o’n qabila taxtini egallash va ularni boshqarishni maqsad qilib, o’zini Sulaymonning qarshisida podshoh deb e’lon qildi. Bu xiyonat va isyon edi. Sulaymon uni shu uchun jazolamoqchi bo’ldi, u esa Misrga qochib ketib, Sulaymon vafotigacha u yerda qoldi.

TAM1897 Q1 40.11Agar u ilgari qalbi bilan misrlik bo’lmagan bo’lsa, u yerda bo’lgach, misrlik bo’lib qoldi. Sulaymon vafot etgach, Yeroboam Misrdan qaytdi. O’n qabila ikki qabiladan ajralish vaqti keldi va Rehoboam ularni ajratadigan yo’lni tanladi. Xalq kelib, otasining ularga yuklagan yuklarini yengillashtirishni so’raganida, bu mantiqiy va o’rinli so’rov edi. Sulaymonning maslahatchilari bo’lgan qariyalar ham unga shu ishni qilishni maslahat berishdi. Ammo Rehoboam ularning maslahatiga rozi bo’lmadi, chunki ular uni xalqning xizmatkori bo’lishga chaqirishgan edi; u esa xalq ustidan hukmron bo’lishni xohlardi, shuning uchun u o’zi bilan birga ulg’aygan yoshlar bilan maslahatlashdi. Onasi ammonlik ayol bo’lib, Sulaymonning butparast xotinlarining eng pastkashlaridan biri edi; uning bilan birga ulg’aygan yosh yigitlar esa Sulaymonning boshqa butparast xotinlarining o’g’illari edi. Bu yosh yigitlar Sulaymon o’z xotinlari bilan amalga oshirgan barcha xurofot va nopokliklar ichida ulg’ayishgan edi. Rehoboam ularning fikrlarini qabul qilib, ularning yo’lini tanladi va albatta Rabbning maslahatini hamda Rabbdan qo’rqadigan odamlarning maslahatini rad etdi.

TAM1897 Q1 41.1Rehoboam xalqqa hammamizga tanish javobni berdi: “Siz mendan yuklaringizni yengillashtirishni so’radingiz, lekin men ularni yanada og’irlashtiraman; u yerda ular jimjilog’ingizday bo’lsa, men ularni belingizday qilaman.” Ular esa: “Chodirlaringga qayt, ey Isroil! Endi o’zingning uy-joyingni ko’r, Dovud!” dedilar. Rehoboam bo’lgan voqeani ko’rib, haqiqatan hayron qoldi; lekin bu uning uchun unchalik ajablanarli emas, chunki u gapirgan so’zi eng nodonona ekanini ko’ra olmagan darajada ko’zi ojiz edi, shuning uchun uni aytgach, keyin yuz bergan voqealarga hayron qolishi umuman ajablanarli emas. U ularga tinchlik berish, masalani yumshatish va imkon qadar ularni qaytarib olish uchun xazinachisini yubordi. Ammo ular xazinadorni darhol toshbo’ron qilib o’ldirdilar, va Rehoboam nima bo’lganini ko’rib, qo’rqib ketdi, aravasiga sakradi va tezda Quddusga qaytdi, ularga qarshi chiqib, ularni bo’ysundirish va o’ziga xizmat qilishga majburlash uchun qo’shin to’pladi. Ammo Rabbiyning payg’ambari unga buni qilmasligini, ularni uyda qoldirishini aytdi, va ular shunday qildilar.

TAM1897 Q1 41.2Shunda Yeroboam podshohlikni egallab, Misrdan olib kelgan oltin buzoqlarni o’rnatdi, shunda o’n qabila darhol Misrga, Misr butparastligiga va Misr hukumat tizimiga ergashdi, ular ikki qabiladan ajralib qolgan edilar. Shunday qilib, Yeroboam bilan bu jarayon boshlandi va o’n qabila podshohlari qolgan barchasi ham shu yo’lni tanladi. Va har doim keyin eslatiladi: “Nebat o’g’li Yeroboam, u gunoh qilib, Isroilni ham gunohga solgan.” Va bu dinni tark etish asta-sekin, uzluksiz ravishda pastga qarab bordi, to butun podshohlik halok bo’lib, yana hech qachon eshitilmadi va hech qachon eshitilmaydi. O’n qabila podshohlari zanjiridagi dinni tark etish tobora yomondan yomonroq va yomonroq bo’lib bordi. Yeroboam yomon edi; uning darhol o’rnini egallaganlar ham yomon edi. Keyin Omri keldi va u boshqalardan ham yomoniroq edi; so’ngra Axav keldi va u undan oldin bo’lganlardan ham yomoniroq edi. Shunday qilib, butun podshohlik shu tarzda yomonlashib bordi, oxir-oqibat hammasi vayron bo’lib, yo’q bo’lib ketdi.

TAM1897 Q1 41.3Ammo Rabbiy har doim ularni o’ziga xizmat qilishga undashga intilardi. U ularga payg’ambarlarni ketma-ket yubordi; u qirollarni takror-takror o’zidan qo’rqishga, unga xizmat qilishga chaqirdi. Isroilning oxirgi kunlariga kelganimizda, ayniqsa Amos va Xosea payg’ambarlik qilganini ko’ramiz. Amos, Xosea va Mikah Isroil uchun va Isroilga, Isroilning oxirgi kunlarida payg’ambarlik qilganlar. Ammo Mikahning faqat oz qismi bevosita o’n qabila haqida. Amosning deyarli barchasi ular haqida, Hosheaning esa aksariyati. Amos va Hoshea asosan, deyarli to’liq, Isroil haqidagi bashoratlar bo’lib, bu Rabbiyning Isroilga oxirgi chaqirig’idir: yana Unga qayting va mutlaqo vayron bo’lishdan qutuling.

TAM1897 Q1 41.4Ushbu barcha bashoratlar va Isroil tarixi bu dunyo tarixining oxirgi kunlarida yashayotgan odamlarni ogohlantirish uchun Muqaddas Kitobga kiritilgan. Va u yerda oxirgi kunlardagi odamlarga — haqiqiy vayronagarchilikdan qutqarilishlari uchun Allohga yuzlanishlari haqidagi Allohning ta’limi berilgan. Shuning uchun bu narsalar u yerga kiritilgan. Shunday qilib, Amos va Hoshea bugungi kunda siz uchun ham, men uchun ham va butun dunyo uchun xuddi o’n qabila odamlariga ular yozgan paytdagi kabi hozirgi haqiqatdir.

TAM1897 Q1 41.5Amos payg’ambarlik qildi, va Bet-el’dagi ruhoniy unga dedi: “Bu yerda payg’ambarlik qilma; bu shohning uyi va shohning saroyidir; Yahudaga ket.” U ketib, ikkinchi Yeroboamga Amos yurt haqida yomon bashorat qilayotganini, podshohga qarshi qo’zg’olonni targ’ib qilayotganini va Rabbiyning qilichi barcha narsaga tushishini, shuningdek, yurt uning barcha so’zlarini ko’tara olmasligini aytdi.

TAM1897 Q1 41.6Endi ayni parcha tomon yuzlanaylik va Amos 7:10-15-ni o’qiylik:—

TAM1897 Q1 41.7Shunda Bet-El ruhoniysi Amaziya Isroil qiroliga, Yeroboamga xabar yubordi: “Amos sening qarshingda Isroil xalqining o’rtasida fitna uyushtirmoqda; bu yurt uning barcha so’zlarini ko’tara olmaydi.” Chunki Amos shunday deydi: “Yeroboam qilich ostida o’ladi va Isroil xalqini o’z yurtidan asirga olib ketishadi.” Amaziya esa Amosga dedi: “Ey bashoratchi, ket, Yahudiya yurtiga qochib bor, u yerda non yeb, bashorat qil; lekin Bet-Elda yana bashorat qilma, chunki bu shohning ibodatxonasi va saroyidir.” Shunda Amos javob berib Amaziya’ga dedi: “Men payg’ambar emas edim, payg’ambarlar o’g’li ham emas edim; men chorvador va sikomor mevasi yig’uvchisi edim. Egamiz meni qo’ylarga qarab yurgan paytimda oldi va menga: ‘Bor, xalqim Isroilga payg’ambar bo’l’, dedi.”

TAM1897 Q1 41.8Va u ularga payg’ambarlik qildi; lekin unutmang, bu Isroilning oxirgi kunlari edi. Ammo ular Amosni o’sha yurtda payg’ambarlik qilishga ruxsat bermay, uni haydab yuborib, avvalgi ko’plab payg’ambarlar kabi ta’qib qilganlarida, Rabbiy Yahuda yurtida Hosheani ko’tarib chiqardi; u esa, aynan shu butparast ruhoniy Amosga ketishni buyurgan Yahuda yurtida bo’lib, Isroil haqida payg’ambarlik qildi va ular uni ta’qib qilib, xohlaganicha qilolmadi.

TAM1897 Q1 42.1Endi butun bu mavzuni yana bir bor ko’zdan kechirib, bir-ikki so’z: Siz bilasizki, Samuel zamonidan boshlab Isroil qirollari Allohning xalqini ta’qib qilgan, payg’ambarlarni ta’qib qilgan, ruhoniylarni o’ldirgan, xohlaganicha harakat qilgan. Ular buni qilish uchun ham qudratga, ham ruhga ega bo’lgani uchun qilgan. Ammo agar Isroil hech qachon o’z podshohi, qirolligi yoki hukumatiga ega bo’lmaganida, buni uddalay olardimi? — Yo’q; bu imkonsiz bo’lardi. Bilasizki, Isroil podshohlari Allohning odamlari va Rabbning payg’ambarlariga nisbatan butparast podshohlardan ham yomonroq bo’lgan: shundayki, Isroil va Yahudiya podshohlari Rabbning payg’ambarlarini to’liq qiynoqqa solgan paytlarda, butparast podshohlari ularga hurmat bilan qarab, ularni qo’llab-quvvatlagan.

TAM1897 Q1 42.2Hosea, aytganimdek, bu haqda ham bashorat qilgan. Endi men Hoseadagi bir necha oyatni o’qib beraman, shunda siz uning bu haqda nima deganini ko’rasiz. Avvalo to’qqizinchi bobga qarang, bir-ikki so’z:—

TAM1897 Q1 42.3Ular Rabb yurtida yashamaydi; balki Efrayim Misrga qaytadi.

TAM1897 Q1 42.4Efrayim o’n qabila ichidan biri edi; lekin bu yerda bu nom ularning barchasi uchun ishlatilgan. O’n qabila Asurga ketdi; ular Asuriyaliklar tomonidan asirga olingan. Ammo Asuriyaliklar ularni asirga olganda, Rabb ular Misrga qaytishadi, deb aytganda nima nazarda tutadi? — Misr Allohdan imkon qadar butunlay yuz o’girishni anglatadi. To’liq Misr zulmatida odamlar Allohning o’rnida hukmronlik qiladi, va butun hukumat — hukmdorlar ham, odamlar ham — Allohga va uning xalqiga qarshi turadi; bu Misrga balolar tushishidan oldin Misr yurtida bo’lgan Isroilga qarshi bo’lgani kabi, so’ngra Isroil qutqarildi. Va bu yerda Rabbimiz Efrayim Misrga ketishi kerakligini aytganida, garchi Asur — Asur hukumatining — ularni asirga olib ketishi kerak bo’lsa-da, bu ularning mutlaqo dinidan yuz o’girishga qat’iy qaror qilganini ko’rsatadi, shuning uchun ular “Rabb yurtida” yashashni xohlamaganlari uchun imkoni bo’lmagan.

TAM1897 Q1 42.5Siz eslaysizki, biz Rabbning Abramga aytganini o’qigan edik: “O’zingni yurtingdan, qarindoshlaringdan va otangning uyidan chiqarib, men senga ko’rsatadigan yurtga bor.” Demak, o’sha yurt — Rabbning yurtidir. Va Hoshea orqali Isroil Rabbning yurtida yashamasligini aytganda, bu Samariya atrofidagi kichik bir hududga emas; balki Ibrohimga ko’rsatilgan va Alloh Misrdan olib chiqqan xalqini chaqirgan yerga taalluqlidir. Ular Rabbning yurtida yashamaydilar; keyin Misr, ya’ni mutlaq dindan qaytish keladi. Siz buni keyinroq, men o’qiganim sayin ko’rasiz.

TAM1897 Q1 42.6Ular Rabbning yurtida yashamaydi; lekin Efrayim Misrga qaytadi va Asurda nopok narsalarni yeydi. Ular Rabbga sharob qurbonligi keltirmaydi, na unga yoqimli bo’ladi: ularning qurbonliklari motam tutuvchilarning noni kabi bo’ladi; undan yeydiganlarning barchasi ifloslanadi; chunki jonlari uchun noni Rabbning uyiga kirmaydi. Muqaddas kun va Rabb bayrami kunida nima qilasiz? Mana, vayronagarchilik tufayli ular ketishdi: Misr ularni to’playdi, Memfis esa ularni dafn etadi; kumushlari uchun mo’ljallangan yoqimli joylarni qichitqi o’tlar egallaydi; chodirlarida esa tikanlar o’sadi.

TAM1897 Q1 42.7O’ninchi bob:—

TAM1897 Q1 42.8Isroil bo’sh tok, u o’zi uchun meva beradi: mevasi ko’paygani sayin qurbongohlarni ko’paytirdi; yurtining barakasi ortgani sayin yaxshi haykallar yasashdi. Qalblari bo’lingan: endi ular aybdor topiladi: u qurbongohlarini buzadi, haykallarini talon-toroj qiladi. Chunki endi ular aytadilar: “Bizda podshoh yo’q.”

TAM1897 Q1 42.9O’sha paytda ularning shohi yo’q edi. U qotillik qurboni bo’lgan va hokimiyat bo’shab qolgan edi. Uning o’rniga boshqa shoh hali kelmagan edi. Lekin u nima deganiga e’tibor bering: “Chunki endi ular: ‘Bizda shoh yo’q’, deydilar.” Egamiz ularga shunday dedi: ular uning qarshiligiga qaramay o’sha shohni tanlaganlarida, ular uni rad etayotgan edilar. “Yo’q; lekin bizda shoh bo’lishi kerak.” Ularning shohi bormi edi? — Ha; va vaqt keldi, ular “Bizda shoh yo’q” deb aytishga majbur bo’ldilar. Lekin aynan shu paytda Egamiz nima dedi?

TAM1897 Q1 42.10Chunki hozir ular: “Bizda podshoh yo’q, chunki biz Rabbdan qo’rqmadik; demak, podshoh bizga nima qila oladi?” — deydilar. Ular so’z aytib, yolg’on qasam ichib ahd tuzdilar; shuning uchun hukm dalaning egatlarida helok o’ti kabi paydo bo’ladi. Samariya aholisi Bet-aven buzoqlari tufayli qo’rqadi; chunki uning xalqi u uchun motam tutadi, uning buzoqlari sharafi uchun quvonadigan ruhoniylari ham motam tutadi, chunki u sharafdan mahrum bo’ldi.

TAM1897 Q1 42.11O’n uchinchi bobda Rabbimiz nima degani keltirilgan. To’qqizinchi oyat:—

TAM1897 Q1 42.12Ey Isroil, o’zingni vayron qilding; lekin yordaming men bilan. Men senga podshoh bo’laman.

TAM1897 Q1 42.13Ammo ular bunga rozi bo’lishmadi. Shunday qilib, butun voqeani ko’rib turasizki, Rabbiy yolg’iz o’zi ularning qirol bo’lishni xohladi; ular uni o’z qiroli sifatida topishlarini va boshqa hech kimni tanlamasliklarini istadi. Keyin u keyingi oyatda shunday deydi: “Men g’azabimda senga qirol berdim va jahlimda uni olib qo’ydim.” Shunday qilib, men o’sha oyatni to’liq o’qiyman:—

TAM1897 Q1 42.14Men senga podshoh bo’laman: barcha shaharlaringda seni qutqara oladigan yana kim bor? Va sen “menga podshoh va amirlar bering” deb aytgan sudyalaring qayerda?

TAM1897 Q1 42.15U ularni aynan “bizga hukmronlik qiladigan podshoh bering” deb aytgan paytga qaytaradi. Endi u shunday deydi: “Men o’sha paytda sizlarga uni olmasligingiz kerak, deb qarshi chiqqandim va bu yomonlik kelishini aytgan edim; endi esa o’zingiz tan olasizki, sizda podshoh yo’q, lekin o’zingizni vayron qildingiz. Men sizning podshohingiz bo’laman; meni podshohingiz bo’lishimga ruxsat bering. Endi o’n birinchi bob, birinchi oyatga qarang:—

TAM1897 Q1 42.16Isroil bola bo’lganida men uni sevdim va Misrdan o’g’limni chaqirdim.

TAM1897 Q1 43.1Nega u bu so’zlarni Isroilning oxirgi kunlarida, uni Misrdan chiqarganidan ming yil o’tib aytmoqda? Bu nima uchun?

TAM1897 Q1 43.2Isroil bola bo’lganida men uni sevdim va o’g’limni Misrdan chaqirdim. Ular ularni chaqirgan sari, ular ulardan yiroqlashdilar: ular Baallarga qurbonlik qildilar va o’yma tasvirlarga tutatqi yoqdilar. Men Efrayimni ham yurishni o’rgatdim, qo’llaridan ushlab; lekin ular ularni davolaganimni bilmadilar. Men ularni inson iplari, muhabbat bog’lari bilan tortdim; men ularga jag’laridagi bo’yinturuqni olib tashlovchilar kabi bo’ldim va ularga ovqat berdim. U Misrga qaytmaydi, balki Asur uning shohi bo’ladi, chunki ular qaytishni rad etdilar. Va qilich ularning shaharlarida turar, shoxlarini yo’q qilib, ularni yeb tashlar, o’z maslahatlari tufayli. Va mening xalqim mendan yuz o’girishga moyil; garchi ular ularni Eng Yuqori Zotga chaqirgan bo’lsalar ham, hech kim uni ulug’lamadi.

TAM1897 Q1 43.3Rabbiy hozir Isroil xalqiga motam tutmoqda, aynan u vayronaga aylanish arafasida turganida. U oxirgi chaqiriqni qilmoqda: oxirgi bashorat ayni damda kelmoqda; va aynan shu paytda Yahuda shohligida Hizqiya hukmronlik qilmoqda. U taxtga o’tirgach, shohlikni isloh qilishga va Ahazning dinidan qaytishidan uni qaytarishga kirishdi. U ma’badni tozalab, hamma narsani tartibga solgach, ular ikki haftalik Pasxa bayramini nishonlashdi. Ammo o’sha Pasxa bayrami oldidan Hizqiya o’n qabila bo’ylab, ulardan qolganlarga elchilarni yuborib, ularni Quddusdagi Pasxaga, Qo’shinlar Egasi Allohga ibodat qilishga chaqirdi; lekin manbalarda aytilishicha, ular elchilarni masxara qilib, ularga kulishdi; Ammo Isaxar, Zebulun va Naftaliyning hamda turli viloyatlarning ko’plari Quddusga chiqib, Pasxa bayramini o’tkazdi va Rabbiyga qo’shildi. Va bu odamlar Quddusga chiqib, Yahuda xalqi orasida o’z o’rinlarini egallagach, aynan o’sha paytda Assuriyalik podshoh chiqib, o’n qabila yurtining barcha hududini bosib oldi. Shunday qilib, Hizqiyaning Quddusga chiqib, Rabbiyga ibodat qilish chaqirig’iga bo’ysunganlar Assuriyaga asirlikka ketishdan qutqarildilar.

TAM1897 Q1 43.4Endi, Hizqiya o’z iltimosini qilishidan biroz oldin, Hoshea buni yozmoqda va Rabbiy xalqning qilishga qaror qilganidan qayg’uga botgan. Qarang, u nima deydi:—

TAM1897 Q1 43.5Men Efrayimni ham yurishga o’rgatdim, ularni qo’llaridan ushlab.

TAM1897 Q1 43.6Rabbiy ularning to’g’ri yo’ldan borishlarini shunchalik xohlarki, ularni qo’llaridan ushlab, yetaklab bordi; lekin ular qo’lni tortib, hatto shu yo’lga ham ergashishni istamadi. Ammo u ularni tashlab qo’ya olmaydi. Qarang:—

TAM1897 Q1 43.7Ey Efrayim, seni qanday topshiray? Ey Isroil, seni qanday topshiray? Seni Adma kabi qilaymi? Seni Zeboyim kabi belgilaymi? Ichimda yuragim qaytdi, achinishlarim birdan alangalanmoqda. Men g’azabimning shiddatini amalga oshirmayman, Efrayimni vayron qilish uchun qaytmayman; chunki men Allohman, inson emas; sening ichingda Muqaddas Zotman; va men shaharga kirmayman.

TAM1897 Q1 43.8Shunday qilib, u ularga tushishi kerak bo’lgan hukmdan o’zini tiyadi. U Alloh bo’lgani uchun, hatto hukm tushishi kerak bo’lgan paytda ham uni hali amalga oshirmaydi. Ammo ular baribir isyon qilishdi; baribir o’z yo’llarida davom etishdi. Natija esa 2 Shohlar 17:5-8-oyatlarda qayd etilgan:—

TAM1897 Q1 43.9Shunda Asuriya shohi butun yurt bo’ylab yurib, Samariyaga chiqib, uni uch yil qamadi. Hosheaning to’qqizinchi yilida Asuriya shohi Samariyani egallab, Isroilni Asuriyaga olib ketdi va ularni Xalaxda, Gozan daryosi bo’yidagi Xabor shahrida hamda Midiya shaharlarida joylashtirdi. Chunki Isroil o’g’illari o’zlarini Misr yurtidan, Misr qirolligi fir’avni qo’lidan chiqarib olib chiqqan Rabb ularning Allohiga qarshi gunoh qilgan edilar, boshqa xudolardan qo’rqib, Rabb Isroil o’g’illari oldidan haydab yuborgan butparast xalqlarning va o’zlari yaratgan Isroil qirollarining odatlariga ergashgan edilar.

TAM1897 Q1 43.10So’ngra bu voqea o’n uchinchi oyatgacha davom etadi:—

TAM1897 Q1 43.11Shunga qaramay, Rabb barcha payg’ambarlar va bashorat qiluvchilar orqali Isroil va Yahudaga qarshi guvohlik berdi, shunday dedi: “Yomon yo’llaringizdan qayting va men sizlarga, otalaringizga buyurgan hamda xizmatkorlarim payg’ambarlar orqali yuborgan barcha qonunlarimga, buyruqlarimga va nizomlarimga rioya qiling.” Shunga qaramay, ular quloq solishmadi, balki bo’yinlarini qotirdilar, xuddi ota-bobolari kabi, ular ham Rabb, o’z Allohiga iymon keltirmagan edilar. Va ular Uning qonun-qoidalari, ota-bobolari bilan tuzgan ahdi va ularga guvohlik bergan guvohliklarini rad etdilar; va ular behuda narsalarga ergashib, behuda bo’lib qoldilar va atrofidagi butparast xalqlarga ergashdilar, garchi Rabb ularga: “Ular kabi qilmanglar”, deb buyurgan edi.

TAM1897 Q1 43.12Shunday qilib, o’n qabila yo’qoldi. Hoshea ular haqida bashorat qilganida shunday dedi: “Yahuda hanuz Alloh bilan hukmronlik qiladi va muqaddaslar bilan birga sodiqdir.” Yahuda hanuz biroz turib qoldi. Hizqiya podshoh edi; uning o’rnini Manasseh egalladi va u podshohlikni yana dinidan qaytishga botirdi; uning o’g’li ham uning izidan bordi; Yosiya uning o’rnini egallab, podshohlikni yana bir bor isloh qildi; Yosiya halok bo’lgach, podshohlik to’g’ridan-to’g’ri vayronaga ketdi. Yosiyadan keyin Rabbdan qo’rqadigan hech kim bo’lmadi. Hatto Hizqiya davrida ham ular doim Misrga murojaat qilib, Misrga yopishib, Misrdan qutqarishni, yordamni so’rashardi, holbuki ularga kelgan barcha qiyinchiliklar ularning imonsizligi va Rabbdan yuz o’girgani tufayli edi.

TAM1897 Q1 43.13Endi Yahudaning oxirgi kunlariga nazar soling. Ahaz Assuriya qiroli Tiglat-Pileserga elchi yuborib, Damashq va Samariya qirollarining qo’lidan uni qutqarish uchun yordam so’radi. Tiglat-Pileser shunday qildi; u Damasqni egallab, Ahazni qutqardi. Ahaz unga xiroj to’lab, uni kutib olish va unga bo’ysunuvchi sifatida sajda qilish uchun Damasqqa bordi. U yerda u butparastlik qurbongohini ko’rib, unga o’xshashini yasatib, uni Rabbiyning ma’budxonasi eshigiga o’rnatdi. Shu tariqa u xalqni Isroildagi boshqalar kabi dinidan qaytishga yetakladi.

TAM1897 Q1 43.14Yahudada Ahaz o’rnini Hizqiya egalladi. Hizqiya podshoh bo’lgach, u Asur hukmronligidan va soliqlardan qutulishni xohladi. Yahudada Asur hukmronligidan qutulishga qaror qilgan Hizqiyani qo’llab-quvvatlovchi bir guruh bor edi. Bu guruh bunga erishishning yagona yo’li Misr yordamini olish deb hisobladi. O’sha paytda Isaya payg’ambarlik qilayotgan edi va u ularga Misr va Asurdan qutqarilish uchun Rabbga tayanishni aytdi. U ularga zulmga uchrashlarining sababi Rabbga qarshi gunoh qilganlari ekanini aytdi. U ularga Misrdan yordam so’rash urinishlari foydasiz bo’lishini aytdi; chunki Misrdan yordam so’rash ularga yanada ko’proq zulm olib keladi, chunki Misr ularga yordam berish o’rniga faqat zulm qiladi; Misr esa qutqara olmasligini aytdi.

TAM1897 Q1 44.1Endi Isaya kitobining sakkizinchi bobiga qarang. Rabbiyning kelishi va uning kelishini kutish haqidagi, Isaya kitobida biz eng ko’p qaysi oyatni ishlatamiz? Uni qaerdan topamiz? Eslaysizmi, Isayaning sakkizinchi bobida arvohlarga murojaat qiladiganlar, pichirlaydigan va ming’irlaydiganlar haqida gap boradi — bu ruhparastlikka ishora qiladi? Ana o’sha yerda shunday deyilgan: “Guvohlikni bog’lab qo’ying, shariatni shogirdlarim orasida muhrlang. Men esa Yuzini Yaqqub xonadonidan yashiradigan Egamizni kutaman va uni izlayman.” Bu advent bobimi? — Ha. Bu bob Rabbimizning kelishiga oidmi? — Ha.

TAM1897 Q1 44.2Endi o’sha bobda nima borligini ko’ring. Ushbu bobning boshida, beshinchi oyatdan boshlab nima borligini ko’ring.

TAM1897 Q1 44.3Egamiz yana menga shunday dedi: “Chunki bu xalq Siloh suvlari — sekin oqadigan suvlarni — rad etadi va Rezinning hamda Remaliyoh o’g’lining (ya’ni Asur va Damashq) yordamini quvonadi; shuning uchun endi, mana, Rabb ularga daryoning kuchli va ko’p suvlarini, ya’ni Asur podshohini va uning barcha ulug’vorligini qo’zg’aydi; u barcha kanallari bo’ylab ko’tarilib, barcha qirg’oqlaridan oshib o’tadi; u Yahudadan o’tadi; u to’lib-toshib, hatto bo’yingacha yetadi, qanotlarini yoyishi esa, ey Immanuel, sening yurting kengligini to’ldiradi.

TAM1897 Q1 44.4Bu ularga nisbatan so’zma-so’z rost bo’ldi. Asuriya qiroli butun yurtni bosib o’tdi. Lekin nega bu Rabb kelishi kutilayotgan va Rabb kelishini kutayotgan xalq haqida, shu bog’liqlikda va o’sha joyda yozilgan? Bu joyda yozilgan va bizga yetkazilgan, bugungi kunda barcha odamlarga shuni ko’rsatish uchun: qiyinchiliklar, mashaqqatlar va chigal vaziyatlar butun yerga va barcha xalqlarga keladi, ular to’lib-toshib, hatto bo’yingacha yetib, yerning kengligini to’ldiradi va odamlar undan qanday qochishni bilmaydi. Shuning uchun bu parchani Rabbni kutayotgan bizlarga yetkazgan. Davom ettirib o’qiylik va ko’raylik.

TAM1897 Q1 44.5Ey xalqlar, birlashavering, bo’lak-bo’lak bo’lasiz; ey uzoqdagi barcha yurtlar, quloq soling: kamarlaringni bog’langlar, bo’lak-bo’lak bo’lasiz; kamarlaringni bog’langlar, bo’lak-bo’lak bo’lasiz. Maslahat qiling, lekin u bekor bo’ladi; so’z ayting, lekin u barqaror bo’lmaydi; chunki Alloh biz bilan. Chunki Rabb menga kuchli qo’l bilan shunday dedi va menga bu xalq yo’lida yurmasligimni buyurib, shunday dedi: “Bu xalq ‘ittifoq’ deganida sizlar ‘ittifoq’ demanglar; ularning qo’rqishidan qo’rqmanglar va vahimaga tushmanglar.

TAM1897 Q1 44.6Xuddi hozir, Rabbimizning kelishi kutilayotgan paytda ham shunday davrlar bormi? Ular qo’rquv va adashish ularga hukmron bo’lgani uchunmi, yurtga musibatlar kelayotgani uchunmi birlashyaptimi? Biz bunday narsani qayerdadir ko’ryapmizmi? Sizlardan hech kim buni ko’rganmi?—Ha, albatta, ko’rgansizlar! Yettinchi kun adventistlaridan boshqa hech kim buni ko’rmadimi? — Aslida, agar farqi bo’lsa, deyarli hamma buni adventistlardan ham ravshanroq ko’radi. Lekin bu ko’rinadi; bu yetarlicha ravshan. Va ular birlashib, guruhlar va to’da-to’da bo’lib, o’zlarini tayyorlamoqdalar. Ular nima uchun o’zlarini tayyorlamoqdalar? Nima bo’ladi? — Ular parchalab tashlanishadi. Unda ular nima uchun o’zlarini tayyorlamoqda?—Parchalarga bo’linish uchun. Ammo ular shunday deb o’ylamaydi; balki kelayotgan yomonliklarga qarshi o’zlarini tayyorlamoqda, deb hisoblaydi. Va ularning yomonliklardan qutulishga bo’lgan urinishlari vaziyatni yanada chuqurlashtiradi va ularni vayronaga va parchalanishga yanada yaqinlashtiradi.

TAM1897 Q1 44.7Armiyalar Rabbini muqaddas tuting; u sizlarning qo’rquvingiz va vahshatingiz bo’lsin. U muqaddas joy bo’ladi; lekin Isroilning ikkala uyi uchun to’siq tosh va yiqilish toshiga, Quddus aholisi uchun tuzoq va tarmoqqa aylanadi. Ularning ko’plari qoqilib, yiqilib, sinib, tarmoqqa tushib, ushlanadilar. Guvohlikni bog’lang, shariatni shogirdlarim orasida muhrlang. Men esa Yuzini Yaqqub xonadonidan yashiradigan Rabbga intizor bo’laman va uni kutaman. Qarang, men va Rabb menga bergan bolalarim — Siyon tog’ida yashaydigan Armiyalar Rabbiga mansub bo’lib, Isroilda belgilar va mo’jizalar uchunmiz.

TAM1897 Q1 44.8Bu aniqki, bu Rabbimiz kelishigacha cho’ziladi. Bu Rabbimizni kutib oladigan odamlarga berilgan da’vatdir. Lekin nega u Asuriya Yahudani zulm qilayotgan davrdagi qiyinchiliklarni keltiradi? Chunki bu Rabbimiz kelishi vaqtida butun yerga keladigan va barcha odamlarni qiynayotgan qiyinchiliklar qanday bo’lishini eng ravshan ko’rsatadi. Yahudaning o’sha yomonliklardan qochish va o’zini ulardan qutqarishga bo’lgan urinishlari aynan Allohning xalqi ekanini da’vo qiladiganlarning kelayotgan yomonliklardan qutqarilish uchun qiladigan urinishlariga o’xshaydi.

TAM1897 Q1 44.9Alloh doim chaqiradi: Asurga tayanmang; Misrga tayanmang; balki faqat Rabbga tayaning. Asurga orqangizni o’girib oling: bu to’g’ri. Ammo Asurdan qochish uchun Misrga bormang. Rabbni izlang. Misrga bormang; Rabbga boring. Va siz Rabbni butun yuragingiz bilan topganingizda, Assuriyaning barcha bu qiynoq va zulmidan qutulasiz. Shu haqda bir necha so’z. Ishayo kitobining o’ttizinchi bobida buni sirini aytadi.

TAM1897 Q1 45.1Qo’zg’olonchi bolalarga voy, deydi Egamiz, ular mendan maslahat so’ramay, o’zaro kengashadi; ular mening Ruhimdan bo’lmagan qoplama bilan, gunoh ustiga gunoh qo’shish uchun o’zlarini qoplaydilar; Misrga tushish uchun yo’lga chiqadilar, lekin mening og’zimdan so’ramadilar; Fir’avn kuchiga tayansalar va Misr soyasiga ishonadilar. Shuning uchun Fir’avn kuchi siz uchun uyat, Misr soyasiga tayanish esa xijolat bo’ladi. 1–3-oyatlar.

TAM1897 Q1 45.2Uning elchilari Misrga o’z takliflarini bildirish uchun o’sha yerga tushib bordilar. Yahuda Misrga elchilar yuborganida, Misr o’sha elchilardan uyalib qoldi.

TAM1897 Q1 45.3Chunki uning sardorlari Soanda edilar, elchilari esa Hanesga keldilar. Ularning barchasi foyda keltirmaydigan, yordam ham, foyda ham bo’lmaydigan, balki uyalish va masxara bo’ladigan xalqdan uyalishdi. Janubiy hayvonlarning yuklanishi: qiynoq va azob yurtiga, u yerdan yosh va keksa sher, zaharli ilon va olovli uchuvchi ilon chiqadi; ular boyliklarini yosh eshaklarning yelkalariga, xazinalarini tuyalarning o’rkachlariga olib ketadilar, ularga foyda keltirmaydigan xalqqa. Chunki misrliklar behuda va foydasiz yordam beradilar; shuning uchun men shu haqda: “Ularning kuchi – jim o’tirishdir”, deb baqirdim. 4–7-oyatlar.

TAM1897 Q1 45.4Endi bu narsa begona emasligini ko’rishingiz uchun men bu yerga murojaat qilib, 1896 yil 5 iyul sanali guvohlikdan quyidagilarni o’qiyman:—

TAM1897 Q1 45.5Xudoning so’zida Isroil o’g’illari uchun berilgan ogohlantirishlar nafaqat ularga, balki yer yuzida yashaydigan barcha odamlarga mo’ljallangan edi. U ularga shunday deydi: “Qo’zg’olonchi bolalarga voy... Maslahatni mendan emas, boshqalardan oladilar; o’zlarini mening Ruhim bilan emas, boshqa narsa bilan qoplaydilar, gunohga gunoh qo’shadilar; Misrga tushib ketish uchun yo’lga chiqadilar, lekin mening og’zimdan so’ramadilar; o’zlarini Fir’avn kuchi bilan mustahkamlash va Misr soyasiga tayanish uchun.” Agar Rabb o’z xalqini qadimda, qiynalganda undan maslahat so’rashni e’tiborsiz qoldirganlari uchun tanbeh bergan bo’lsa, bugun ham xalqim yo’lini yoritish uchun Adolat Quyoshining yorqin nurlariga tayanish o’rniga, sinov va qiynalish paytida yordam uchun o’zlari kabi xato qiluvchi va ojiz insonlarga yuzlanganidan norozi bo’lmaydimi? Bizning kuchimiz qayerda? U biz kabi ojiz va boshqalarga bog’liq odamlarda-mi; ular ham xuddi biz kabi Xudodan hidoyatga muhtoj? Masih deydi: “Mensiz hech narsa qila olmaysizlar;” va u har bir zarurat paytida hozirgi yordam sifatida Muqaddas Ruhni ta’minlab qo’ygan.

TAM1897 Q1 45.6Ammo siz bilasizki, o’tgan yilgi chigal vaziyatlarda, siyosiy kampaniya orqali hal qilinishi kutilgan paytlarda, hattoki Yettinchi kun adventistlari ham Allohga bo’lgan sadoqatlaridan shunchalik chalg’idiki, ular siyosat ishlarini boshqarishga, saylovlarni nazorat qilishga va voqealarni o’z yo’nalishiga burishga harakat qilib, kampaniyada ishtirok etishdi. Nima uchun? — O’zlari mamlakatga kelayotganiga qat’iy ishonadigan qiyinchiliklardan uni qutqarish uchun. Albatta, qiyinchiliklar yurtga kelmoqda. Lekin Yettinchi kun adventistlari bunday ish uchun o’zlarini kompaniyalarga tashkil qiladimi? Ular Asuriyadan qutqarilsin; ular Asuriya va Misrdan Allohga yetaklanib qutqarilsin. Bu yagona najotdir. Bu yagona qutqarilishdir, o’shanda ham, hozir ham, abadiy ham.

Sahifa osti izohi

Orqaga