Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
12 / 12Waarey 1897

Génn ci Babilon ak Misra

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 Q1 45.8Waare buñu joxe ci ngoonu Altine, 15 Maars 1897 Móol nañu ko ci General Conference Bulletin, Trimestre bu njëkk, 1897, Vol. 2, No. 1, xët 45-54.

TAM1897 Q1 45.9Ci sunu njàng mu démb ci guddi, ñu ngi woon ci bérab ci taarixu Yuda fa jafe-jafey Asiir di feesal réew mi ni mbënn. Bëggoon nañu ci raw, te Boroom bi di leen woo ñu wut ko ak seen xol bépp, ngir mu mucc leen. Ñoom ñu ngi doon jéem ci booloo, déggoo ak jàppalante ak Misira, ngir mucc seen bopp.

TAM1897 Q1 45.10Nii la mbir mi wéyee ba ñu agsi ci benn jamono ci dundug Ezekias bu ndimbal lépp juge Misira dogee bépp, du ndax moom moo ko bëggoon, waaye noonu la deme woon. Buurub Asiri bi dafa jaar ci diggante Jerusalem ak Géej gu Diggu gi, daldi taxaw ci diggante xarekat yu Misira yi ak yu Jerusalem yi, ngir tere dooley Yuda ak dooley Misira ñu booloo. Noonu mën na daan kenn ci ñoom ku mu mën a taamu.

TAM1897 Q1 45.11Bi Senakerib njëkkee jëm Yerusalem, def na fa noonu, te Ezekiya amoon na ay njuumte yu réy ba tax ñu bind ci Mbind mu Sell mi ne dafa génn dem ci buuru Asiri bi, ne ko: “Njuumte naa; dellu sa yoon; li nga ma teg rekk dinaa ko fey.” Te buurub Asiri bi teg ci kawam fanweeri talu wurus ak ñetti téeméeri talu xaalis, te Ezekias dafa waroon a sàcc ci kër Yàlla ngir fey galag googu.

TAM1897 Q1 45.12Li waraloon jafe-jafe bi mooy askanu Ekron dañoo fippu woon ci askanu Asiri; waaye buurub Ekron moom dafa wóoroon buurub Asiri, te bokkul woon ci fippu askan wi. Ci noonu, waa dëkk bi jàpp nañu ko ci doole yóbbu ko Yerusalem, te jox ko Hizikiya ngir mu sàmm ko. Hizikiya nangu na ko. Hizikiya dafa àndoon lool ci seen rébiyong bi ñu defoon buur bu Asiri bi, ba tax mu nangu bokk ci loolu tuuti.

TAM1897 Q1 45.13Buurub Asiri bi yéeg na daldi nangu Ekron. Ginnaaw loolu, mu jëm Yerusalem ngir jël buuru Ekron bi, te toogalaat ko ci nguuram ca Ekron. Ezekiya dafa dëgëral dëkk bi, tabax ay tata ak lépp lu waroon a def ngir aar ko; waaye loolu jàppandiwul, loolu muccalu leen; ndaxte Yàlla mënul woon a musal leen noonu. Dinaa jàng nettali Sennakérib ci xare boobu, ak itam nettali Biibël bi. Ñaari nettali yii dañoo leen boole ci téere bi tudd “Empires of the Bible,” ci xët 322, ak ci ñetti xët yi ci topp. Damaa tàmbalee jàng ci paragaraf 15. Sennakérib nettali na ni waa Ekron ñu ngi woon jéngu, te seen buur bi ñu jàppoon ko def ko kasoodé. Mu ne:—

TAM1897 Q1 46.1Sëriñu saraxalekat yi, njiit yi, ak waa Ekron, ñi nga xam ne Padiah, seen buur (mi daan gëm te di jaamu Assur), lañu takkoon ci jéni weñ; te joxoon ko Hizekiya, buuru Yuda; te jëflante woon ak yàlla gi ni ay noon; góor ñooñu léegi seen xol dafa tiit lool.

TAM1897 Q1 46.2Te mu nangu dëkk bi, te mu yokk ci ne, “Hezekiya, buuru Yuda, wólluwul ci sama njañ.” Bi loolu weesoo, Biibël bi nee na, Looloo tax “Sanakerib buuru Asiri yéeg na jëm ci dëkki Yuda yépp yu am ay miir, te nangu leen.” Bi loolu weesoo Sanakerib nee na:—

TAM1897 Q1 46.3Ñeent-fukki dëkk ak juróom-benn ci dëkk yooyu, yu nekkoon ay tata yu dëgër, ak dëkki seeni gox-goxaan yu amul woon lim, ak ay jumtukaayu xare, dama leen wër, jël, sàcc, te jàppe leen ni ñam.... Ñaar-téeméeri junni ak téeméer ak juróom-fukk ciy nit, ndaw ak mag, góor ak jigéen, ay fas, ay fasu jigéen, ay mbaam, ay gëléem, ay nag, ak ay xar yu amul lim, ci seen biir laa leen jëlee te seddale leen ni ñam.

TAM1897 Q1 46.4Ci noonu, Biibël bi nee na:—

TAM1897 Q1 46.5Bi Ezekias gisee ne Sanakerib agsi na, te fas-yéenee na xare ak Yerusalem, dafa waxtaan ak ay njiitam ak ay jàmbaaram ngir ñu tëj ndoxum teen yi nekkoon ci biti dëkk bi: te ñu jàppale ko. Kon nit ñu bare daje nañu, te tëj font yépp ak dex gi jaar ci diggu réew mi, di wax ne: Lu tax bu buur yu Asir yi ñëwee, te fekk ndox mu bare? Tamit dafa dëgërël boppam, tabaxaat miir bu tojoon bépp, te yékkati ko ba ci tuur yi, tabaxaat beneen miir ci biti, defaraat Millo ci dëkku Dawuda, te defar xeej ak ngilin yu bare.

TAM1897 Q1 46.6Léegi Senaakarib nee na:—

TAM1897 Q1 46.7Moom ci boppam [Esekias], ni picc ci biir kaaj, ci biir Yerusalem, dëkkam bu buur ba, dama ko tëj: tabax naa ay minara yu mag ngir song ko (ndaxte dafa digle woon ñu yeesalaat ay tata yu bunt bu mag bu dëkkam ba).

TAM1897 Q1 46.8Léegi nag, Biibël bi nee na:—

TAM1897 Q1 46.9Te mu taxawal ay njiiti xare ci kaw askan wi, te woo leen ñu dajeek moom ci mbeddu buntub dëkk bi, te dëfël leen, naan leen: «Amleen doole te am fit, buleen ragal mbaa ngeen jaaxle ngir buurub Asiri ak mbooloo mépp mi mu àndal: ndaxte ñu nekk ak ñun ëpp nañu ñi nekk ak moom; moom, loxol nit rekk a ànd ak moom; waaye ak nun Yàlla sunu Boroom a ngi fi ngir dimbali ñu, te xexal sunuy xare. Te askan wi dalu nañu ci kàdduy Hizikiya buurub Yuda.

TAM1897 Q1 46.10Loolu lépp dëgg la woon, su fekkoon ne moom amul woon benn tooñ ci mbir mi; waaye ak Padiah, buuru Ekron, mi nekkoon kaso ca Yerusalem ca jamono jooju, Yàlla mënul woon a jàppale Ezekiya ci yoon wi mu jël ngir aar dëkk bi. Looloo tax Senakerib ne:—

TAM1897 Q1 46.11Yezeqiya moom ci boppam, tiitaangeg gàcceg sama nguur moo ko daanel; ak Urbi, ak soldaaram yi, ak yeneen soldaar yi mu dugal woon ci Yerusalem, dëkkam bu buur ba.

TAM1897 Q1 46.12Ci noonu la Biibël bi waxe:—

TAM1897 Q1 46.13Te buurub Asiri bi teg na ci kaw Hezekiya buuru Yuda ñetti téeméeri talenti xaalis ak fanweeri talenti wurus. Te Hezekiya jox na ko xaalis bépp bi ñu fekk ci kër Yàlla gi, ak ci kàsseeri kër buur gi. Ci jamono jooju la Hizekiya, buurub Yuda, dagg wurus wi nekkoon ci bunt yu magu kër Yàlla gi, ak ci poto yi mu muuroon, jox ko buurub Asiriya bi.

TAM1897 Q1 46.14Te ci lii Senakerib nee na:—

TAM1897 Q1 46.15Ci galag bu njëkk ba ñu daan fey at mu nekk, ma yokk ci galagu and gi ci sama nguur, te teg ko ci kawam.... Liggéeykat yi, soldaar yi, ak tabaxkat yi, ñi mu dajale woon ci biir ngir dëgëral Yerusalem, dëkkam bu buur bi, ñoo ngi doon yóbbu galag bi léegi. Ak fanweeri talu wurus, juróom-ñetti téeméeri talu xaalis; ay sër yu ñu ràbb, yu xonq, yu ñu ràbbare; ay xeer yu jafe yu réy; ay lal yu ñu defareg ñay, ay fongaale yu ñu defareg ñay yu ñu mëna yëngal, ay deri nagi àll, bant bu ñuy wax dan, bant bu ñuy wax ku, ak alal ju bare ju xeet yépp; ak doomam yu jigéen yi, ay eunuugu kër buuram, ay woykat yu góor, ak ay woykat yu jigéen; yónnee na leen sama ginnaaw ca Niniwe, sama dëkku buur. Te ngir fay galag ak wone njukkël, yónni na ndawam. Dëkkam yi ma sàcc, dagg naa leen ci nguuram, jox leen Mitinti buuru Ashdod, Padiah buuru Ekron, ak Zilli-Bel buuru Gaza. Wàññi naa nguuram.

TAM1897 Q1 46.16Loolu mooy nettali gu mat sëkk gu aay bi nekk ci Mbind mu Sell mi, fa ñu waxe ne Esekias yónnee na ay ndaw ca buuru Asiri bi, mu ne ko, “Jalgati naa; dellu sa ginnaaw: li nga ma teg, dinaa ko mën.”

TAM1897 Q1 46.17Gannaaw loolu tuuti, Eziqiya yónni na ay ndaw ca Misira, te Misira def ak moom déggoo, yónni fa ab xare. Senakerib dégg na loolu te yóbbu fa xareem samp ko ci diggante Misira ak Yerusalem. Gannaaw loolu, dafa yónni njëkk ab woo ca Yerusalem jëm ci Ezekias, mu nangu, te xaar ba keroog muy jóge Egipt dellusi, te dina ñëw jël leen ñépp mu yóbbu leen njaam ca réew mu mel ni seen bos, te dina nekk lu baax ni seen bos. Waaye Ezekias wax leen ñu bañ a tontu dara, te góor ga dellu Lachis, fekk buur ba dem Libna, te fa lañu ko ko xamalee.

TAM1897 Q1 46.18Ci noonu Senakerib dégg ne xarekat yu Misira yi ñu ngi doon ñëw, mu yónnee beneen bataaxal Yerusalem, di leen wax li mu mën a def ak li Boroom bi mënul a def; ne Hesekiya warul a wéeru ci Boroom bi, ndaxte Boroom bi mënul leen a musal ci loxoom; ak ne bu paree ak buurub Misira bi, dina dellusi, te Yerusalem dina jël li muy jur.

TAM1897 Q1 46.19Ci jamono jooju, Ezekiya jàngoon na wóolu Yàlla; ndaxte amul woon keneen ku mu mënoon a wóolu. Mujje na, dafa mujj war a wóolu Yàlla. Looloo tax mu dem ca kër-sambaa ga, teg bataaxal bu Senakerib ba ca kanamu Yàlla, ne Yàlla: «Moo ngi nii léegi; mënunu ci dara.» Boroom bi, jëlal sunu mbir ci sa loxo. Te Boroom bi def na ko. Ci guddi googoo, xarekat yu Senaakerib yi lañu rey, mu dellu ca Ninewe. Noonu la mujje, ci biir jafe-jafe yu metti yépp, ak bon-bon yi leen daloon, te tëjoon leen ba ñu mënutoon am ndimbal ci Misira mbaa fu mu mën ti doon, ñu agsi fa Boroom bi bëggoon ñu agsi ca njëlbéen ga—fa mu leen mënoon a musale.

TAM1897 Q1 47.1Su fekkoon ne dañu wóoroon ci Boroom bi saa su nekk ni ñu ko defee ca jamono jooju, Boroom bi dina def saa su nekk li mu leen defaloon ca jamono jooju. Duñu mukk nekk ci ron nguurug Asiri, te duñu am lenn lu ñu bokk ak Misira. Duñu mukk ñu sàcc leen, yóbbu leen ci njaam. Dinañu taxaw nekk askanu Boroom bi ak nguuram ba fàww, di dëkk ñoom rekk, te duñu leen boole ci xeeti àdduna yi.

TAM1897 Q1 47.2Soppalikuwuma ci topp jaar-jaaru Yuda ci lépp. Moom jaar-jaaru fukki xeet yi lañu ciy gisati. Dina doon ñu ciy dellusi rekk ci jaar-jaar bi nu seetloon démb ci guddi, ba kera nu agsi ci barab bi Yàlla yónnee woon ndawam ca Sedekiya, buur bi mujj, mu ne ko, “Jëleel diadèm bi, ak kàlaama gi: lii du deme noonu: kaweel ki suufe, te suufal ki kawe. Dinaa ko daaneel, daaneel, daaneel: te du amati, ba keroog ki mu war a moom dikk; te dinaa ko ko jox.”

TAM1897 Q1 47.3Gannaaw loolu tuuti, ñu yóbbu askan wi yépp jaam ca Babilon, baamu ñi gënoon a néew doole ci réew mi te amul woon dara. Ñooñu lañu bàyyi ci réew mi, ngir ñu moom ko ni leen neexee. Kon, ci jamono jooju, ndimbal la woon a néew doole te amul dara; te loolu lañu bind ngir xam-xamu ñépp ñiy dund ci kaw suuf si léegi. Amul barke a am alal ak ay kër yu réy léegi. Te bés yi di ñëw ci lu gàtt, ñi ñàkk te amul dara ñoo gën a nekk ci jàmm ci àdduna bii. Nii la deme woon bi ñu daaneelee Yerusalem ca jamono jooju, ñu yóbbu leen njaam Babilon walla ñu rey leen.

TAM1897 Q1 47.4Ci jamono jooju, ñi amul woon dara mën nañoo am kër fu nekk ci réew mi; ndaxte ñoom rekk a moomoon réew mépp. Ñi ci des ñépp, dañu leen yóbbu njaam. Te noonu la dina amati. Ñi jàpp ci alalu àdduna, ñi di doon borom-alal, seen alal ji dina leen yóbbu njaam, te dinañu faatu ak àdduna sépp. Kon ñi ñàkk alalu àdduna bi, te amul dara, ndaxte joxe nañu lépp ngir yoonu Yàlla,—ñoom ñoo dinañu dëkk ci suufu Boroom bi, bu ñépp ñiy dëkk ci suufi àdduna bi ñu leen yóbboo njaam, te àdduna bi yépp tas.

TAM1897 Q1 47.5Netali bii ci wàccu Israyel ak seen alag, duñu ko bind ci dara. Hosea ak kàdduy waxyu yi ñu tuddoon démb ci guddi, duñu leen bind ci dara. Xaj bu juróom-ñetteel bi ci Isaaya, duñu ko bind ci dara. Kàddu yii dañu leen bindal ñun, te war nañu leen déglu ci sunu jamono.

TAM1897 Q1 47.6Léegi nag, ñu ngi agsi ci bés yu mujj yu Yuda. Jàngal téerey Yeremi ak Ezekiyel. Ñoo ngi doon dëgg gu teew tey jii ngir Adventist yu Bés bu Juroom-ñaareel bi, ni mel ni téerey Yowann bu Wone bi. Téerey Yeremi ak Esékiel ñu ngi leen bindal ñun ñi mujjug àdduna agsi ci ñoom, ndaxte téere yooyu dañu leen bindoon ci jamono ji mujjug Yuda agsee; te yàqug Yerusalem, ak li ko wër, dañu ko bind rekk ngir won askanu àdduna bépp jamono ji mujjug àdduna ak yàqug gi jege, te artu leen ci xew-xew yi koy àndal, ak jafe-jafe yi koy topp.

TAM1897 Q1 47.7Israyil tànn na buur ci lu safaanoo ak ndigalu Yàlla. Bi ñu leen séddalee, fukki xeet yi agsi nañu ci bérab bu ñu mujjee wax ne, Amunu buur; te Yàlla ne, Man laay doon seen buur. Ñu neeti, Déedéet; buur lañu war a am. Te amati nañu beneen, te loolu moo nekkoon mujj gi. Ginnaaw loolu, amatulooñu buur mbaa nguur; waaye dañu leen yóbbu njaam te ñàkk ba fàww, ndaxte bëgguñu woon Yàlla doon seen buur.

TAM1897 Q1 47.8Yuda des na fa ab diir, ba pare la li ñu jàngoon tuuti nii am: «Jëleel mbaxana mi, te wàcceel kàlaama gi.» Yuda mënatuñoo am buur. Dañoo waroon a wax ne, «Amunu buur.» Dañoo waroon a dem njaam ca Babilon. Askan wi ak xeet yi amatuñu buur ba keroog seen Buur bu dëgg bi ñëw, moom mi am sañ-sañu nguur ak njiit; te ba tey sax, dañoo fasoon seen xel, te feesoon dell ak menn ruu mi daan weddi Yàlla ci jamonoy Saul, ba tax duñu nangu Boroom bi jiite leen; dañoo ko weddi, te tànn benn buur bu àdduna bi—“Amunu buur ku dul Seesaar.”

TAM1897 Q1 47.9Lépp benn nettali la. Bi ñu bañee Yàlla, def nañu ko ci bañug Yàlla, te tànn nañu buur bu tudd Saul. Boroom bi gis na ci loolu seen bañug Yeesu, seen buur, ak seen tànnug Seesaar ak Barabas. Seen bañug Kirist te tànn Seesaar mooy rekk li waroon a juddoo ci seen bañug Yàlla te tànn Saul. Bi ñu bañee Yàlla te tànn Saul, Boroom bi xamoon na ne dinañu ko bañ te tànn Seesaar. Te jéego bu mujj bi, ci bu njëkk ba la nekkoon.

TAM1897 Q1 47.10Looloo tax Boroom bi nee, Samuwel, du yaw lañu bañ, waaye man lañu bañ ngir ma bañ a jiite ci seen kaw; te loolu am na maanaam ci Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel yi. Yàlla bëgg na nekk Njiitu askanam, bëgg na nekk Buuru askanam. Ndax dina nekk loolu? Ndax buur-giiram dina doy? Ndax nguuram dina doy ngir askanam? Loolu mooy laaj bi léegi, ni mu nekkee woon laaj bi ca jamono jooju. Doyu leen woon ca jamono jooju; ndaxte bëgguñu woon koo nangu ak seen xol bépp. Ñu dugg ci ay aada yu ñu def rekk, te mujj niroo ak àddina ba tax ñu dugg ci jaamu xërëm yu àddina. War nañoo am buur, ni yeneen ñi ñu gëmul Yàlla. Te nettali bi mooy loolu ba léegi. Su fekkee Yàlla matul ni buur ngir Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel bi, li ko waral mooy gëmunuñu ko ak seen xol bépp. Li ko waral mooy dañoo niróok ñi gëmul ba pare, ba tax na war nañoo am nguurug ñi gëmul ak kàttanug ñi gëmul ngir aar seen bopp ci seen bopp, te di seen bopp jiite. Way, na Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel bi tey, déglu kàddug Boroom bi tey: Man laay doon seen Buur.

TAM1897 Q1 48.1Yahuuda, ni ma ko waxee tuuti, dañu leen yóbbu njaam ca Babilon, te ñenn ci ñi gënoona ñàkk ñoo desoon ca réew ma. Foofu lañu waroon a des. Waaye dañu dem Misira ci seen coobare. Ci lu safaanoo ak ndigalu Boroom bi, dañu dem Misira. Noonu la askanu Boroom bi yépp tasaaroo ci biir ñi dul gëm, ca Babilon ak ca Misira. Te noonu la, la dale ca jamono jooju, Mbind mu Sell mi yépp di wax ci ni ñuy génnee askanam ca Babilon ak ca Misira; te noonu la deme ba léegi.

TAM1897 Q1 48.2Tey jii, kàddu gi mooy, “Génnleen ci moom, sama askan, ngir bañ a bokk ci bàkkaar yi, te bañ a jot ci mbugal yi.” Loolu Babilon la. Te ci fukkeel ak bennu saare bu téerey Alxila, dafa wax ci li ñu tudde “Misira ci wàllu ruu”; te ñi daan rab bi, ak nataalam, ak màndargaam, ak limu turam, “ñu woy woyu Musaa”—du lu ko niru—waaye “woyu Musaa jaamu Yàlla.” Lan la woon woyu Musaa?—Woyu mucc gi jóge Misira. Kon, bu ñi daan rab bi, ak nataalam, ak màndargaam, ak limu turam, woyee woyu Musaa, li ko waral mooy dañoo mucc jóge Misira. Ndaxte, tey jii, ba keroog àdduna di jeex, «Jóge Misira laa woo sama doom.» Tey jii am na Babilon ak Misira. Tey jii am na askanu Yàlla ca Babilon ak ca Misira. Tey jii Boroom bi di woo naan, “Génn leen ci, sama askan;” ak, “Jóge Misira laa woo sama doom.”

TAM1897 Q1 48.3Xoolaat ko: Fan la Nimrod nekkoon?—Nekkoon na Babilon, te dafa doon jiite nguurug Babilon. Fan la Abraham nekkoon?—Nekkoon na ci réew mi nguurug Nimrod sampoon jiite woon. Waaye Yàlla woo na ko mu génn réew moomu. Réew moomu Babilon la woon, ci wàllu ruu ak ci wàllu yaram. Te lu ëpp loolu: Nimrod doomu Kus la woon, te Kus doomu Cam la woon, te Misira réewum Cam la. Kon, ci Nimrod, Misira ak Babilon ñoo fa nekkoon ñoom ñaar ñépp. Te bi Yàlla woo Ebrayim, woo na ko mu génn Misira ak Babilon ñoom ñaar ñépp. Te “su fekkee ne yéen ñi ngeen a bokk ci Kirist, kon doomu Ebrayim ngeen, te ay donoo ngeen ci dige gi.” Te yéen itam woo nañu leen ngeen génn Misira ak Babilon ñoom ñaar ñépp.

TAM1897 Q1 48.4Kon, na ñun ñépp jël bopp ñu jàng Biibël bi, te di ko jàng ngir li mu wax, ngir maana yu ruu yi nekk ci biir. Bu boobaa, Biibël bi bépp, laa-ca-laa ca aaya ju njëkk ja ba ca mujj ga, dina nekk lu dund tey leer ci kenn ku nekk ci ñun.

TAM1897 Q1 48.5Gannaaw loolu, danu fekk Israyil ca Misira, te Boroom bi woo leen waat ñu génn Misira. Bi loolu amee, dañoo weddi Boroom bi, te mujj gi mooy ñu dem jaam ca Babilon, te dellu waat Misira. Bi Yeesu ñëwee, dañoo weddi, te tànn Seesaar. Gannaaw loolu, jàngu Kiristiyaŋ gi ñëw, te am na fa weddi gu jàngu gi, mu jur beneen Babilon, te Yàlla woo nit ñi ñu génn Babilon boobu. Ci jamonoy Réforme bi, woo na leen ñu génn ci Babilon boobu. Gannaaw loolu, Protestantisme ñëw, di Nasaraan gu ñu reforme, moom itam dafa wàcc diine, te léegi mu ngiy defal mala ji ab nataal, loolu di indiwaat Babilon, yaay ji ak doomam yi, ñu booloo ak nguuri àdduna bi. Te ba léegi Yàlla mi ngiy woo: “Génn leen Babilon, génn leen ci, sama askan.”

TAM1897 Q1 48.6Xalaat bi waraloon ñàkk diine gi ci jàngu Kirist; njàngalem fen, bu doon bu yàlla-yàlla, bi ñu dugaloon ci daara yu Kirist yi, te waral ñàkk diine gi, ci Misira la jóge woon. Xalaat bu Misira boobu yàq na daara yu Kirist yi, waral ñàkk diine gi, te tabax Jàngu Róom, mi tey di Babilon ak Misira ñoom ñaar ñépp. Te noonu la tey, ci dëgg gu dund gi, Boroom bi di woo askanam mu génn ci Babilon ak Misira ñoom ñaar ñépp.

TAM1897 Q1 48.7Waaye Boroom bi lépp la bëgg. Bëgg na àtte lépp. Bëgg na nguuram nekk ci kaw lépp. Bëgg na mu deme noonu ci jàngu bi; bëgg na mu deme noonu ci daara yi; bëgg na mu deme noonu ci këri siiwalukaay yi; bëgg na mu deme noonu fépp fu ñu tuddee turam. Ndax dingeen ko bàyyi mu def ko noonu?

TAM1897 Q1 48.8Su fekkee loolu la, yaw, kenn ku nekk ci sa bopp, war ngaa tàmbalee may Boroom bi mu am palaas bépp ci sa xol. Bàyyil Buur boobu mu jité foofu ci nguuram, ci nguuram gu Xel mi. Nguur gii ak jité gi war nañoo mat te wér ba tax dootoo gis beneen buur, mbaa beneen njiit, lu dul Yàlla, te dootoo gis beneen yoon, lu dul yoonu Yàlla.

TAM1897 Q1 48.9Kon, te du balaa loolu, lañuy mucc ci Misira ak Babilon. Te bu boobaa, ginnaaw bi ñu leen musalee nii ci Misira ak Babilon, mën nañu wax dëgg, te Yàlla di ko wax àddina sépp, ne, “Ñii ñooy ñiy sàmm ndigali Yàlla ak ngëmug Yeesu,”—du ñi ko jéemoon rekk,—waaye seedeeb Yàlla laay doon ci kanamu àddina sépp, di wone askan wu nekk ci kaw suuf wiy sàmm ndigali Yàlla ak ngëmug Yeesu. Jamono jooju jege na, te Yàlla mi ngiy woo ab askan mu génn Babilon ak Misira ngir loolu am, te ngir mu seede ne, «Mii mooy askan wi ma may ma jiite leen, te soxlawuñu beneen njiit, beneen yoon, walla beneen nguur gu dul gu Yàlla.»

TAM1897 Q1 48.10Léegi nag, xoolaat ko bu baax. Yàlla dafa tambalee nit ak ndigël li jiitu lépp, mu nekk ci moom tey dund ci moom: «Danga bëgg Yàlla sa Boroom ak sa xol bépp, ak sa ruu bépp, ak sa xel bépp, ak sa doole bépp.» Nit ki daal di jël beneen yoon, di déglu keneen kuy wax, mu ñàkk lépp. Yàlla taxawalati ko, te delloo ko sañ-sañu bëgg Yàlla ak xolam bépp, ak ruuwam bépp, ak xelam bépp, ak dooleem bépp. Ci diir bu gàtt, ay sëtam sori nañu Yàlla lool ba Yàlla amatu fa bërëb ci seen dund, te nit ñi waroon nañu jeex ci suuf si ci ndoxum lay. Juroom-ñetti nit rekk a naroon Yàlla am bërëb ci seen dund.

TAM1897 Q1 49.1Boroom bi tambaliwaat na liggéeyam ci kaw suuf ak juróom-ñetti nit. Ñoom la jox ndigël li njëkk ci lépp: “Danga bëgg Boroom sa Yàlla ak sa xol bépp, ak sa ruu bépp, ak sa xel bépp, ak sa doole bépp.” Waaye ñu bàyyi loolu, am yeneen yàlla, te jóge ci jaamu xërëm, ñu dugg ci nguur. Ñu samp réew—réew mi njëkk ci àdduna. Mu nekkoon meññeefu ñàkk ngëm.

TAM1897 Q1 49.2Ci biir nguur gu bon googu, Yàlla woowaat na askanam, daldi sos xeet wu bees. Yàlla woo na Abraham mu jóge ci réew moomu, ci njabootam, ak ci kër baayam, jëme ko ci réew mu mu nar a won. Te joxul ko sax fu mu teg tànkam ci kaw suuf si; waaye dige na ko ne dina ko jox moom ak doomam yi koy wuutu, te fekk amagul woon doom. Noonu la Yàlla woo ko mu génn réew ma mu nekkoon, te mayu ko benn réew ci àdduna. Looloo tax Abraham, xaritu Yàlla, di jàngu Yàlla, bàyyi nañu ko mu amul réew ci àdduna, te “su fekkee ne yéen ñi ngeen a bokk ci Kirist, kon ay doom Abraham ngeen, te di donnuwaatkat ci dige gi.”

TAM1897 Q1 49.3War nanoo topp ci tànki ngëm gu sunu baay Abraham, li mu amoon laata ñu koy sàq. Ndax amuloo réew ci àdduna bii? Boroom bi daf lay woo génn sa réew, dem ca suuf si mu lay won. Réewu asamaan la. Ndax dinga ko nangu?

TAM1897 Q1 49.4Sëtu Abrahaam yi dem nañu Misira, te Yàlla séddale na leen ci réew moomu. Musaa mo nekkoon royukaay bu mag ci jamono jooju. Moom moo waroon a donnu nguur gi. Waaye dafa ko bàyyi, dem ak Yàlla; te dafa waroon a bàyyi loolu ngir dem ak Yàlla.

TAM1897 Q1 49.5Yàlla muccal na askanam, ne leen, “Askan wi dañuy dëkk seen bopp, te duñu leen boole ci xeet yi.” Waaye ñu wàcc diiney Yàlla, sampal seen bopp buur ak réew mu melni ñi gëmul Yàlla te wër leen; te lan moo ci juddu? Ndax loolu indil na leen njariñ? Boroom bi bàyyiwu leen; waaye ndax loolu jural na leen njariñ? Dafa nekkoon benn yoon bu wéy di wàcc, di wàcc, di wàcc, ba ñu séddaliku, te ñaar ñépp mujj tas; te ba tey jii, ñu ngi doon “ay doxandéem ci biir xeet yi.” Bokkul ñu ci limu xeet yi, donte sax jéem nañu ko.

TAM1897 Q1 49.6Kon, bi Kirist ñëwee, mu sampaat beneen njabootu ruu. Waaye apostasi dellusiwaat, te jàngu bi dem ci jaamu xërëm ak ñàkk-gëm, te samp nguur—jàngu bi ak nguur gi, beneen yoon. Loolu mooy nguurug Paab bi; te lan mooy mujjeem?—Xam ngeen ne dina “dem ci alku.” Ginnaaw loolu, Yàlla sampaat na beneen njabootu ruu ci biir Protestantism bu Kirist. Waaye moom itam wàcc na ci diine, te booloo ak yaayu jigéen yu jaay seen yaram yi, te samp nataalu rab bi,—di ab nguur ci kaw suuf buy wax ne mooy nguurug Yàlla; te lan mooy xew ci loolu lépp?—Xam ngeen ne dañu koy alag ak alag gu sax dàkk.

TAM1897 Q1 49.7Lu daloon nguuru Nimrod?—Dañu ko yàq. Lu daloon nguuru Misira?—Dañu ko yàq. Lu daloon nguuru Asiir?—Dañu ko yàq. Lu daloon nguuru fukki xeet yi?—Dañu ko yàq. Lu daloon nguuru Yuda?—Dañu ko yàq. Lu daloon nguuru Babilon?—Dañu ko yàq. Lu daloon nguuru Medo-Persia?—Dañu ko alag. Lu daloon nguuru Geres?—Dañu ko alag. Lu daloon nguuru Rom?—Dañu ko alag. Lu daloon fukki nguur yi ko wuutu?—Dinañu leen alag. Lu daloon nguurug Pàpa bi sampu ci yàqu-yàquy Rom?—Dinañu ko alag. Lu nar a dal nguur gi ñu defar ci melokaanam, ca Etaasini?—Dinañu ko tas.

TAM1897 Q1 49.8Boroom bi dafa bëggoon a wone ñun ne du bëgg askanam ñu lëkkalook mbir yii. Ndax du loolu njàngale li ci nekk? Ndax dafa bëgg askanam ñu takk seen xol ci li nar a yàqu? Dale ci Adama ba léegi, Yàlla mi ngi woo nit ñi ñu bàyyi ko mu jël nguur gi, ngir mu nekk seen buur; te askan wi génn seen réew, seeni mbokk, kër seeni baay, dëkk seen bopp, te bañ a bokk ci xeet yi. Ndax dina gis mukk askan wu koy bàyyi mu def li ko neex?

TAM1897 Q1 49.9(Baat yu bari) Waaw.

TAM1897 Q1 49.10Waaw; xam nanu ne dina am askan bu mel noonu, ndaxte kàddug Yàlla nee na ko. Waaye ndax dina am askan woowu ci biir ñi nga xam ne léegi ñoo ngiy wax ne ñooy askanam? Loolu mooy laaj bi. Ndax dinga bokk ci ñooñu? Ndax dinga bokk ci ñooñu?—Dinga ne, Waaw. Kon ndax dinga génn sa réew, ak sa mbokk, ak sa kër baay? Ndax dinga dëkk kepp, te doo bokk ci askan yi? Ndax Yàlla dina nekk sa buur, te doo am beneen buur? Ndax nguurug Yàlla dina nekk sa nguur, te doo soxla beneen nguur?

TAM1897 Q1 49.11Du ne dingeen bañ benn nguur gu dul gi; dafa mel ne soxlaatu leen ko ndaxte am ngeen nguur gi gën—nguur gu mat sëkk. Su nguur googu nekk ci seen dund, dootuleen soxla benn nguur ci kaw suuf ngir mu yilif leen, te duñu am benn jafe-jafe ak yéen. Loolu rekk la Boroom bi di laaj. Ndax dingeen ko bàyyi mu am ko ci seen dund?

TAM1897 Q1 50.1Loolu moo nekk ci bataaxalu malaaka mu ñetteel mi, ne ci moom, ak jaarale ko ci moom, Yàlla dafa fas-yéenee “taxawal diiney Kirist ci cëslaay bu sax dàkk.” Kon, ni mu leer ci bataaxalu malaaka mu ñetteel mi, Yàlla sukkandikoo Kiristianism ci ponk bu sax, dina nekk Kiristianism bu amul benn lëkkaloo ak dara ci kaw suuf si. Dina lëkkalook Yàlla rekk; ak kàddoom gu sax gi rekk; Xelam mu Sell te sax mi di ko leeral; di ko jàngal Ki nga xam ne jóge na ci jamonoy sax dàkk; te noonu ñu yóbbu ko ci Yàlla ju sax ji, ngir mu jiite, te loxoom yu sax yi di ko samp.

TAM1897 Q1 50.2Xam naa, te yéen itam xam ngeen ne, am na ci suñuy mbokk ñu xalaat ne lii jubul. Am na ñaari at, ñu ngi ko woon di waare, te siiwal ko ci BULLETIN bi. Ñu bare nanguñu ko woon. Am na ñenn ñu nanguñu ko ba léegi. Ñu ngi ko jàppee lu juum takk. Waaye ci Ndajéem Nguur gu mag gi weesu, ñaari seede lañu nu jàngal,—yu ñu bindal ndaje mii sax, te benn bi, gis naa ne, siiwal nañu ko ci BULLETIN No. 4; bi ci topp siiwalaguñu ko ba léegi, waaye yaakaar naa ne dinañu ko siiwal ci lu gàtt,—di yedd Adventist yu bésu juróom-ñaareel yi ndax seen bokk ci mbiri politig. Jàng naa fii benn pàcc bu leen di won li mu tekki:—

TAM1897 Q1 50.3Boroom bi Yeesu mer na ci askanam. Moom mooy Njiit li, te ñoom war nañoo wéeru ci njiiteefam. Amuñu jot, xel, mbaa doole buñuy jëfandikoo ci jàppal parti politig yi. Nit ñi dañu leen di yëngal ak doole ju metti jóge ci suuf, te doomi Yàlla yi waruñoo joxe seen sañ-sañ ci xëccoo politig bii. Waaye ban xelum jëkk jàpp sunu nit ñi, bu ñi gëm ne léegi ñu ngi ci biir bataaxalu malaaka mu ñetteel mi, di bataaxal bu mujj bu yërmande bi ñeel àdduna, di ay mbokk ci gëm-gëm bii, feeñee di sol màndargay pàrti politig yu wuute, di yëgle ay xalaat yu bokkul te di feeñal seeni gis-gis yu tàqalikoo?

TAM1897 Q1 50.4Léegi nag, maa ngiy laaj laaj bii ni ab xalaat: Su fekkoon ne li ñu waare woon am na ñaari at ci mbirum nguur gi ak jàngu ji, waa Adventiste bu Bés bu Juróom-ñaareel ñépp nangu woon ko te topp ko, ndax amoon na fu seede googu mënoon a feeñee?—Ci leer, déedéet. Kon ndax njàngale yooyu laajte woon nañu lu baaxul, bi ñu woo woon askanu Yàlla ci taxawaay bu taxoon Yàlla mënutoon leen a jiiñ? Ci poñ bii laa koy waxe. Li ma bëgg wax mooy ne, bu ñu jëlee benn waxi dëgg ci kàddug Yàlla, te bu askanam nangu woon ko ci kanamu Yàlla ak àddina, loolu dina leen taxawal ci taxawaay bu tax ne Yàlla mënul leen a amee ay njuumte ci mbir yi jëm ci waxi dëgg googu, ndax baaxul ñu nangu loolu ne mooy dëgg? Naka la mën a doonee lu bon?

TAM1897 Q1 50.5Waaye lii benn rekk la ci seede yi. Beneen seede bi am na xët yu toftaloo yu fees ak ay tektal yu ni mel, jëm ci askanam, ndax seen bokk ci waxtaani politig yu jamono ju jege ji; ba tax ci ñaari seede yu toftaloo, Boroom bi dafa war a yedd askanam ndax li ñu def, te loolu mooy li ñu mënoon a moytu su ñu nangu woon bataaxal bi ñu leen joxoon fukki weer ak juróom-ñett laata kàmpaañ bi di door. Kon lu tax Boroom bi yónnee bataaxal boobu ñeel askanam fukki weer ak juróom-ñett laata ñuy am sax lenn lu leen di tax ñu jël beneen yoon? Ndax bëggul woon askanam mu waaj bu waxtu wu jaaxle googu ak waxtaan gi ñëwee ci ñoom, ngir ñu xam yoon wu jub wi, te bañ a jaaxle ni ñi des ñépp ñi jaaxle woon, te noonu duñu bokk ci mbir yi mu war a yedd?

TAM1897 Q1 50.6Léegi, laajuma kenn ku nangoo ko ndax rekk mu nekk foofu. Dama leen di ñaan ñu nangu ko, jàng ko, ñaan ci kawam, seetlu ko, te nangu ko ndaxte dëgg la, te dina musal askanu Yàlla ci mën a tax ñu soxla ñu leen di yedd walla di leen jubanti ci mbir mu mel noonu. Waaye xam naa ne am na ay mbokk yu ba léegi jàpp ne loolu lépp juumte la; te naan dafa laajoon sunu nit ñi ñu taxaw taxawaay bu metti, te ne moom ci boppam taxawaay bu metti la woon. Ndax loolu mën na nekk taxawaay bu metti, te fekk mooy taxawal askanu Yàlla fa mu leen bëggee ñu taxaw, ngir ñu mucc ci bépp jafe-jafe ak jaaxle jiy jaaxal àddina?

TAM1897 Q1 50.7Rén jii, xalaat boobu dellusi na ci beneen anam. Ay mbind yu ñu jëfandikoo woon am na ñaari at, duggul ci njàngum réen jii dara. Injiil la woon ca jamono jooju; injiil la léegi; ndaxte injiil rekk a fees del ci Biibël bi bépp, te foo ko laale ci Biibël bi, dinga fa fekk loolu.

TAM1897 Q1 50.8Am na beneen mbir bu nu war a xalaat. Su nu bokkee ci mbiri politig ak waxtaani politig, nit ku nekk dina jël wetam, ci parti politig yu wuute, di yëkëti ay xalaat yu wuute, tey feeñal seeni gis-gis yu tàqalikoo, fekk ne dañuy wax ne ay mbokk lañu. Lan mooy jéego bu mujj bi ci liggéeyu politig?—Xare, dé. Kon, lan la ciy am, ci ndoorteel gi?—Li ci nekk ci mujjug gi rekk la—xare. Mooy ruu googu, ci ndoorteel ba ci njeexteel. Ndax mbokk yi ci Kirist, ñi bokk benn ci Kirist, mën nañoo dugg ci lenn lu leen di xàjjale, ci ruu wu jaayante? Ndax mën nañu ko?—Déedéet; duñu ko mën te des di benn ci Kirist. War nañoo wut bennoo, wut bennoo gu Ruu bi, “di goor-goorlu ngir sàmm bennoo gu Ruu bi ci lëkkaloo gu jàmm.”

TAM1897 Q1 50.9Ñenn ñi nangu nañu xalaat bi, te nangu ne ci muj gi, Kiristeen yi mën nañoo xare, ku ci nekk, Adventist yu bésu juróom-ñaareel yi walla ñeneen. Du ngir xareente seen biir, waaye ngir xareel seen réew, te dugg ci xare ngir sàmm nguurug askan wi. Waaye fan la réewum Kiristeen di nekk? Fan la nguurug Kiristeen di nekk? Mën nga koo wax?

TAM1897 Q1 50.10(Baat yi) “Du bu àddina bii.”

TAM1897 Q1 50.11Du bokk ci réew mii, te du bokk ci àddina sii. Sunu nguur ak sunu réew bokkuñu ci àddina sii. Waaye ndax Kiristian yi mën nañoo xare ngir seen réew ak ay ngànnaay yu àddina? Buurub réew moomu nangu na ñu takk ko ci kuruwaa, rey ko, te suul ko ba kenn du ko gis, ci palàsu mu yëkkati loxoom ngir xare ngir réewam. Kon ndax am na lenn lu am xel mu dem ba fële, te mën a nekk dëgg ci njàlbéen gi?

TAM1897 Q1 51.1Waaye loolu rekk lañu waxul. Su fekkee ne nun, ñi bokk ci Adventiste bu Bésu Juróom-ñaareel bi, danu wara waare njàngale yooyu, te itam danu leen wara sàmm, am na benn jéego bu am solo bu war a def, ngir jublu ak nguurug Amerig, ak Etaa bu Michigan, ak yeneen Etaa yu bare, ngir nu man a feeñ ci melokaan wu jub.

TAM1897 Q1 51.2Maanaat naa ko, ngir ngeen xam li may wax. Su fekkee ne dañuy nangu ne Kiristeen yi mën nañoo xeex, mën nañoo yëkkati seen loxo ndeyjoor ngir aar réew mi ak nguur gi ak lépp, kon mbooloo mi, ngir jublu ak boppam, te rawatina ngir jublu ak nguurug Etaasini ak yenn ci Etaat yi, war na koo yëgle ci mbooloo mi, te weddi te dindi doxalin bi mbooloo mi doon doxal bu yàgg.

TAM1897 Q1 51.3Am naa fi ñaari këyit yu ndaw yuñu móol ci atum 1865, waaye liñu ci bind amoon na ci atum 1864. Benn bi, turam mooy “Gis-gisu Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel ci mbirum yor gànnaay, niñu ko tegee woon kanamu guwernëeri Eta yu bare ak Provost-Marshal General [maanaam bu Eta-Sini], ak benn xaaj ci Yoonu Bind gi.”

TAM1897 Q1 51.4Ci jamono jooju, Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel, jaarale ko ci Kureelu Ndigal gu Mag gi, xamal nañu nguurug Etaa Sini, ak nguurug Etaa Illinois, Michigan, Pennsylvania, Wisconsin, ak beneen Etaa walla ñaar, ne Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel, niki ay Kiristeen, te ndaxte ay Kiristeen lañu, mënuñoo nangu ne Kiristeen yi mën nañoo yor gànnaay walla xare ci anam gu mu mën ti doon. Beneen mbind mi, ay tànneef la ci mbindi ak siiwal yu Adventist yu Bésu Juróom-ñaareel yi, ngir dëggal nguur gi ci nangu ñaan googu jóge ci mbooloo mi, ne dëgg la.

TAM1897 Q1 51.5Léegi nak, su fekkee ne ndigal loolu dañu ko war a soppi, te nu nangu gis-gis ne Kiristeen yi mën nañoo xeex ci anam gu mu mën ti doon, ngir nguur gi walla leneen, kon warugaru nguurum Etaa Sini la nu Kureelu Ndigal gu Mag gi, miy teewal mbooloo mi, dem ca nguurum Etaa Sini ba te wax leen ne soppi nanu sunuy gis-gis; te dem ci njiiti Etaa yooyu di leen wax ne soppi nanu sunuy gis-gis; ngir mbind yi dëppoo ak sunuy gis-gis yu bees te ñu leen xoolaat ci mbir moomu.

TAM1897 Q1 51.6Léegi nag, gëmuma sax benn simili ne war nanoo téye dara luñu defoon, ndaxte rekk def nañu ko. Waaye bu liñu defoon baaxoon, kon nañu ko téye. Te léegi maa ngi wax ne, su fekkee sunuy gis-gis soppiku nañu ci loolu, war nañu ko yëgal nguur yooyu, ngir ñu bañ ñu jàpp ci lu wute ak li ñu doon. Loolu mooy jub ci nguur yi; ndaxte ci turu mbooloom diine mi, duggaloon nañu sunu bopp ci anam gu ofisel ci gis-gis bu safaan bi.

TAM1897 Q1 51.7Am na ñaari at, bi ñu joxee njàngale yooyu, xamuma woon ne mbind yooyu am nañu. Xamuma woon ne am nañu ba ci lu jege ndoorteelu atum 1897. Am na ku ma leen yónnee ci biir ab paake, te loolu rekk la ci xam. Ñu ngi leen móoloon ci atum 1865 ca “Steam Press of the Seventh-day Adventist Publishing Association, Battle Creek, Mich.” Tur yi ñeel Kureelu Ndigal gu Mag gi ñu ngi fa siiñe ci mbind yi ñu joxoon nguurug Etaasini, te tur yi ñeel Kureeli Ndigal yu Etaa yi ñu ngi fa siiñe ci mbind yi ñu joxoon guwernëeri Etaa yi.

TAM1897 Q1 51.8Léegi dinaa leen jàngal yenn ci ay tànneef yu ñu móoloon ca jamono jooju, jóge ci ay kàyyit, ay téere, ak ay mbindum Adventist yu bésu juróom-ñaareel bi, ngir mu doon firnde ci kanamu nguurug Amerig, ak ci kanamu guwernëeri Eta yi, ne taxawaay boobu Komite bu Mag bu Konferans bi jël, mooy seen taxawaay bu ñu xamoon, te du lu ñu sosal ngir jamono jooju, ngir daw woote soldaar bi, walla ngir daw li xare bi di jur ci réew mi. Mbir mii lañu joxe woon niki firnde ci nguur yooyu, ne loolu ab ponk la woon ci Adventist yu bésu juróom-ñaareel bi, te ñu ngi ko jàppoon ndaxte loolu diiney Kirist la woon.

TAM1897 Q1 51.9Dinaa jàng ci ay tànneef yu néew, te dingeen gis li ma gis saa su ma ko jàngee,—ne su ma amoon këyit gii ci sama kanam am na ñaari at ci Tabernacle bii, mënuma woon a jàngale njàngale yi ci nekk ci anam gu gën a leer, lu dul ni ma ko defee ci njàngale yi ma joxe woon, te ñu siiwal leen ci BULLETIN bi. Am na fii benn pàcc bu ñu jële ci lu ñu bindoon ci Signs of the Times, bu pasteur James White, ci atum 1853:—

TAM1897 Q1 51.10Jàngu Kirist ji wax ne moom la, bàyyi na loxol jëkkëram ju dëgg ji, te léegi mu ngiy tëye loxol yoon wu dëgër wi. Dafa di wut kaaraange ak ñor ci nguur yu bon yu àdduna bi, te li ko firndeel mooy doomi yaay ju mag ja yu jigéen, di ay jaaykati yaram, moom mi di melokaanu Jàngu Katolik bi. Ni jigéen jàppee war a jàpp ci jëkkëram, noonu la Eglis war a jàpp ci Kirist, te ci palàsu di wut kaaraange ci loxol yoon, mu jàpp rekk ci loxo gu am doole gu ki mu bëgg. Eglis bi, ci anam gu dul yoon la séy ak àdduna. Lii mën nañu koo gis ci bépp pàcc ci nguurug réew mi. Ba ci sax ci pàccu xare bi, ñi wax ne ay ndawi Yeesu Kirist lañu, dañu leen di gis ñuy reetaan Yàlla ju jàmm ji ak seeni ñaan ngir am ndam ci xare bi.

TAM1897 Q1 51.11Delloosiwaat, ab tànneef bu jóge ci Review and Herald bu 9 Mee 1854:—

TAM1897 Q1 52.1Mbaa mbir yii jege nañu mbaa déet [lii ci dikkug Boroom bi la jëm], dëgg gi mooy; am na ruug xare bu tasaaroo, ruug bañante ak nax. Li ñu ragal mooy sañ-sañam bu bon bi muy wàll,—mooy sañ-sañ bu yàq jikko bi jóge ci jege xalaati xare ak tuuru deret, mooy coow lu wérul, ruug kureel gu wex, loolu mooy lu bon, tey tax lu bon di tasaaroo.
TAM1897 Q1 52.2Buleen wax ne amul benn ngàññ ngir taalibe Yeesu yi ci sabab yii. Am na ngàññ; ndaxte bu “ñàkk-kersa baree, mbëggeelug ñu bare dina sedd.” Loolu mooy yëg-yëg yu nëbbu te kenn mënul firi yuy takk nit ak moroomam, yuy tere kenn mu am njariñ lu wuute ak mbooloo mi, ba tax ñu jël, te yëguñu ko, doxalin bi gën a siiw, te xamuñu ko ba keroog xel mi di dëng te jaaxle; noonu, bi mu nekkee ci nekkin wu wérul, dafa paré ngir nangu te sàkk lu bon. Mbugalum jikko moo gën a yàq sax jàngoro ju metti.

TAM1897 Q1 52.3Beneen tànneef bu ñu jëlaat ci Review and Herald bu 31 Sulet, 1856:—

TAM1897 Q1 52.4Yeesu nee na, «Toppal ma.» Lan mooy sa nattukaayu ngëm, sama rakk ju góor ju baax, sama rakk ju jigéen ju baax? Ndax du Biibël bi? Nga ne, Waaw. Kon foofu lañuy dem, ngir xam ndax topp nanu Yeesu walla déet. Dinaa la jiitu ci sa yoon, te waxtaan ak yaw; te yoon woowu mooy sunu jëf yépp ci dund gi. Dañuy xool bu baax, njëkk, te laaj, Ndax ni àdduna ngeen di jëfe? Waaye da ngeen di laaj, “Lu nga ci jublu?” Dinaa jéem a leen ko leral. Ndax da ngeen bokk ak àdduna ci ay ngëmam ak ay yoonam? Su fekkee loolu la, seen yoon du yoon wi Yeesu jaar. Yeesu nee na, “Ñoom (ndaw yi) bokkuñu ci àdduna, ni ma mel ne man it bokku ma ci àdduna.” Kaŋ ngeen gis Yeesu ca néegu àttekaayu Seesaar?—Mukk, lu dul bi ñu ko yobboo ni xar ngir ñu aljje ko.
TAM1897 Q1 52.5Waaye danoo soxla ay yoon yu baax, te sunu warugar la ñu wut ay nit ñu baax ñu defar leen te jëfe leen.
TAM1897 Q1 52.6Dëgg-dëgg, dañoo bëgg ay yoon yu baax; te Yeesu bàyyiwuñu ñu topp ko te amunu leen. Mu nee, “Kàddu gi ngeen di dégg, du sama bos, waaye bu Baay bi ma yónni.” Yowanna 14:24.
TAM1897 Q1 52.7Ki bind Sabóor bi nee na, «Yoonu Boroom bi mat na, di soppi xol.» Sabóor 19:7. Bulus nee na, «Mbind mépp, Yàlla moo ko wahyu, te am na njariñ ngir njàngale, ngir tektal, ngir jubanti, ngir jàngale njub: ngir ki topp Yàlla mat, am lépp lu mu soxla ngir def jëf yu baax yépp.» 2 Timóote 3:16, 17. Lan nga ciy yokk la soxla, sama rakk ju baax? Walla lan nga ciy wàññi la soxla?
TAM1897 Q1 52.8Li nga koy laaj ci topp, mooy mu samp ay yoon, yoo xamne su kenn wéeruwoo ci, dañu koy doxal ak jaasi, di ngànnaay gu bokkul ak diiney Kirist. Yoon yooyu ñooy cëslaay gi, bakkan gi, ak nekk-nekk gi ci nguur googu mu bokk, te nguur googu mënul a taxaw ci réewam lu dul ak ay armale walla ay ngànnaayu dee, ay mbooloom gaalu xare yu mag ak xarekat yu am seeni ngànnaay yu rey. Ci topp, danga teg sa mbokk bu baax, Kiristeen bi topp Njiitu Jàmm bi, ci wetu fu ñuy reye nit ñi, ngir mu faat nit; walla ci boppu mbooloom soldaar, ak këyit bu ko may mu tëj ab mbokk bu néew doole, ndax tooñu bëgg a noyyi ngelaw lu gore lu asamaan. Wala, bu fekkee mooy sa kilifa gu mag ci réew mi, dingeen yéegal sa ewêk bu baax bi ci kaw fasu xare bu ñu muur ak ay weñ, di ko def njiitu xare bi ci kaw doole ju réy ju dee jépp ci réew mi.
TAM1897 Q1 52.9Dama leen di laaj, yéen toppkati Yeesu, ndax nit mën na def rey nit mu baax, te Yàlla wax na ne, “Bul rey”? Ndax du ci jaasi la nguurum nit ñépp tegu? Ndax duñu leen wàcce ba ñu tas bu ki am sañ-sañu jiite ci yoon ñëwee?
TAM1897 Q1 52.10Waaye man, nekkuma ci xare ak nguurum nit ñi. Déedéet, déedéet. Dawuda nee na ci benn woyu tagg bu mu jagleel Yàlla, “Ndaxte meru nit dina la tagg, te li des ci mer boobu dinga ko téye.” Sabóor 76:10. “Ndaxte njiit yi, duñu tiital liggéey bu baax, waaye bu bon. Kon, ndax bëgg nga bañ a ragal doole ji? Defal lu baax, te dinga am ndamal ci loolu. Ndaxte ndawu Yàlla la ci yaw [way-kriste] ngir lu baax.” Rom 13:3, 4.
TAM1897 Q1 52.11Su fekkee, samay mbokk, ngeen fàttaliku ne Kiristiyen yi mbooloo mu wuute lañu, mbooloo mu tuuti, mu tàqalikoo, ñu tànn leen ci àdduna, ngir ñu nekk leer ci àdduna, walla ngir àdduna, ba su gisee seeni jëf yu baax (leer gi), mu man a topp mbooloo mu tuuti mi, mi ñu waññi bés bu nekk ngir yóbbu leen ci mbëj mi, te noonu màggal seen Baay bi nekk Asamaan, kon dingeen man a dégg ay mbind yu melni Rom 13, ak 1 Timote 1; 2, yi ma mën a xoolaat ci kanam. “Na pot bu tojj jàmaarlook poti suuf yi” [Esayi 45:9]; waaye, na Kiristian yi am xelam Yeesu, kon dinañu topp Yeesu.
TAM1897 Q1 52.12Ndax gis nanu ñenn ci li juddoo ci taalibe Kirist yi di topp àdduna? Loolu na nu waajal kon ngir nu yéeg ci barab bu kawe ni Balaam defoon, bi Balak woo woon ngir mu ñaan lu bon ci kaw Israel, mu wax misaalam ne, “Naka laay ñaan lu bon ci kaw ki Yàlla ñaanul lu bon ci kawam? Walla naka laay bañee ki Boroom bi bañul? Ndaxte ca kaw doj ya laa koy gise, te ca tund ya laa koy seetlu: gisal, askan wi dina dëkk kepp, te duñu leen boole ci xeet yi.” Nombre 23:8, 9.

TAM1897 Q1 52.13Léegi ma ngiy jàng beneen pàcc buñu jëlaat ci téere bu tudd Review, bu génn ci 14 Ut 1856:—

TAM1897 Q1 52.14Ndax Injiilu Yeesu may na la sañ-sañu jëfandikoo jaasi, di la solal ay ngànnaay yu yaram, di yóbbu jaasi ngir “saytu sa njaboot,” ngir muccël ñi ñu sonal ci loxol ñi leen di sonal, ci jalgati juroom-bennelu ndigalu Yàlla, “Buleen rey”? Yeesu nee na, “Bëgg leen seeni noon.”
TAM1897 Q1 52.15Ndax yaakaar ngeen ne yéen, di ay Kereceen yu dund ci biir Injiil, am ngeen ndigël ci Biibël bi ngir dugg ci xëccoo politig ci anam gu mu mën a doon? Mbaa ci wàllu yoonal, mbaa ci wàllu jëfe yooni nguurum nit ñi? Su fekkee loolu la, kon gëm naa ne juum ngeen bu rëy.

TAM1897 Q1 52.16Loolu la mbooloo mi waxoon ci atum 1864. Ñu jébbal ko nguurug Amerig, ngir wone ne gëmunu ci xare, te mënunu yor gànnaay, te bu ñu leen fekkee ci soldaar, kenn waru leen a xaar ci xare. Te nguurug Etaasini dégg na seen laaj, te taxawalal leen ay matuwaay ngir ñu dem ci lopitaal yi fa ñu mënee def liggéeyu ndawi Injiil yi, toppatoo ñi wopp, te indil mucc ñi doon dee. Léegi nak, su fekkee loolu dañu koo bëgg a soppi, war nañoo taxaw bu baax ci kanamu nguur gi, te wax leen ne soppi nañu ko.

TAM1897 Q1 52.17Ma wéy di jàng:—

TAM1897 Q1 52.18Kàddu gu mu man a doon gu nga ciy tudd, walla sabab bu niru dëgg bu nga ciy joxe, war nañu koo natt ci Kàddug Yàlla gi leer, ni mu bindoo. Man na nekk dinañu seet yépp mbind mi walla sabab yi nga indi, bu waxtu wa jotee; waaye li njëkk, dinañu déglu Injiil bi. Ngir Kereceen yi nangu topp Yeesu, lii war na doy.
TAM1897 Q1 52.19Yeesu nee na, “Ku ma bëgg liggéeyal, na ma topp.” Yowanna 12:26. Waaye ndax yaa ngiy wax ne, Lii mën naa ko def, te liggéeyal sama réew ni doom-réew bu wóor, ci politigam ak nguuram? Bàyyil. Yeesu nee na, “Kenn mënul liggéeyal ñaari boroom.” Macë 6:24. «Su fekkoon ne yéen ñoo bokk ci àdduna bi, kon àdduna bi dina bëgg ñi mu moom: waaye ndaxte bokku leen ci àdduna bi, te man tànn naa leen ci biir àdduna bi, looloo tax àdduna bi bañ leen.» Yowanna 15:19.
TAM1897 Q1 52.20Ban cér ngeen mën a am ci doxalinu àdduna bi, bu fekkee ne “bokku ngeen ci àdduna bi,” waaye àdduna bi moo leen bañ, te ngeen di ñu mu tànn “ci biir àdduna bi”? Waaye, ndax war nanoo jox njiit li loxoy ñu bon ñi? ngeen ne. Mënuleen koo soppi. Nit ñu bon ak naxkat yi dinañu gën a bon; te ci jamonoy mujjug àdduna, ñu bon ñi dinañu gën a bon, te kenn ci ñoom du xam. Daniyel 12:10. Li ko waral mooy àdduna bëggul a déggal Yàlla, mbaa topp Yeesu, ndaxte xamul ne benn yoon-defarkat rekk a am. Saag 4:12.
TAM1897 Q1 53.1“Looloo tax Boroom bi nee: Ndaxte askan wii ci seen gémmiñ lañu may jege, te ci seen tuñ yi lañu may màggale; waaye seen xol sore nañu ma, te seen ragal ci man, nit ñi ñoo leen ko jàngal: kon nag, gis leen, dinaa def ci biir askan wii lu yéeme, lu yéeme ak lu jaaxal; ndaxte xelug seeni xeltu dina tas, te xam-xamug seeni ku xam dina nëbbu.” Yesaya 29:13, 14. Naka la lii mel ni ku ko defee ci anam gu yéeme ci biir boroom xam-xami diine yu mag yu bari yi, ñi nga xam ne, ci lu yàggul dara, ñoo jiite woon yéewutey diine, yeesalaatey jikko, ak mbootaayi jàmm: di jiite Eglisu Kirist, te am nguurug Injiil giy feeñal dund ak dund gu dul dee; di ko doxalee ak ñaan, ñaanlu, ak ay rangooñ; léegi nag, ci kanamu Injiil gi, teewul Yeesu wax na ne, “Dégg ngeen ne waxees na ne, ‘Bëggal sa moroom, te bañ sa noon.’ Waaye man maa leen di wax ne, Bëgg leen seeni noon, ñaanal leen ñi leen di ñaan lu bon, defal lu baax ñi leen bañ, te ñaanal ñi leen di yàq der te di leen dàq; ngir ngeen man a doon doom yi seen Baay bi nekk asamaan: ndaxte moom, jantam day fenk ci kaw ñu bon ñi ak ñu baax ñi, te day yónnee taw ci kaw ñu jub ñi ak ñu jubul ñi.” “Kon, yéen itam, nangeen nekk ay nit ñu yërmaande, ni seen Baay di yërmaande.” Matë 5:43-45; Luk 6:36. Waaye, ci kaw mbind yii lépp, danu gis nekkin bu metti bi jàngu Kirist yi nekk, bi ñuy gën a daanu ci seen jikko te di roy àdduna. Ci misaal yu bare yi, danu ciy tànn yu néew.

TAM1897 Q1 53.2Fii, ay waxi ay waarekat yu siiw di topp, yu fees ak waxi “gànnaay,” “xare,” “jàmmarloo,” “benn-benn,” ak yeneen. Ginnaaw loolu, mu weyee nii:—

TAM1897 Q1 53.3Ci ay mbir yu am yu mel nii, di wone ni wurus wu gën a rafet soppiku na ba gën a bon sax mbalitu weñ, ak ñàkk a bàyyi xel bu mat sëkk seedey Kirist ak li ñu daan wax bu njëkk, war nañoo yuuxu ne, “Ñu ngi topp yoonu Kayin, te daw ak bëgg-bëgg bu ëpp ci njuumtey Bil’am.”
TAM1897 Q1 53.4Ndax góor ñii ñoo ngiy topp Yeesu? Ndax ñoom ak seeni toppkat ñoo ngiy takk seeni ngànnaayu Injiil? Ndax ñoo ngiy wone wóolu gu mat sëkk ci yoon wu mat sëkk wu Yàlla? Ndax xam nañu ne benn Yoonalkat rekk a am ngir Kiristeen? Ndax dégg nañu Pawlos di wax ne, “Sunuy ngànnaayu xare du yu yaram, waaye am nañu doole ci Yàlla ngir dàbbi tata yu dëgër yi”? 2 Korent 10:4. Ndax mujj nañu di déglu Mbind mi ñu wax ne ñoo koy jàngale?
TAM1897 Q1 53.5Solal leen gànnaayu Yàlla yépp, ngir ngeen man a taxaw jàmmaarloo ak pexe yu bon yu saytaane. Lu tax?—“Ndaxte suñu xeex du ci nit ñi ak doom-aadama.” Déedéet; loolu du woote gu toppkati Yeesu. Waaye suñu xeex mooy “jàmmaarloo ak njiit yi, ak doole yi, ak buur yu lëndëm gi ci àddina si, jàmmaarloo ak dooley ruu yu bon yi [ruu yu bon, ci wetu xët wi] ci barab yu kawe yi.” « Kon jël leen gànnaayu Yàlla yépp, ngir ngeen man a xeex ci bés bu bon bi, te bu ngeen defee lépp, ngeen taxaw dëgër. » Efes 6:11-13.
TAM1897 Q1 53.6Pawlos lim na gànnaayu Kiristiyen yi ci Efes 6:14-18, nee na, Jël leen “jaasi Xel mu Sell mi [du bu weñ], mooy kàddug Yàlla; di ñaan saa su nekk ak ñaan yépp ak ñaanlu ci Xel mu Sell mi;” sol mbubbum asamaan bii, te seen tànk yi sol waajtaayu xebaar bu baax bi ci jàmm, di goor-goorlu ngir am barkeb Kirist,—“Boroom barke lañu, ñi am yërmande: ndaxte dinañu am yërmande.... Boroom barke lañu, ñiy tax jàmm [du ñiy yàq jàmm]: ndaxte dinañu leen woowe doom yu Yàlla.” Macë 5:7, 9. Dégluleen Yowanna bi muy wax ak soldaar yi, bi ñu ko laajee li ñu war a def. Mu tontu leen ne, “Buleen tooñ kenn.” Luka 3:14.
TAM1897 Q1 53.7Fàttalikuleen ne Yeesu waxoon na Piyeer, bi ñu jàngalee njàngalem jëf ju mag ji ñeel Kereceen yépp, ci li ñu war a def ak jaasi bi, “Duggalal sa jaasi ci palaasam: ndaxte képp ku jël jaasi dina dee ci jaasi.” Macë 26:52.
TAM1897 Q1 53.8Na Kiristian yi dox ci leerug dëgg yii, kon du am lu bari ci ay njiit walla xarekat yu Kiristian, ngir jëfandikoo “ñaar fukki fetal yu Sharp ak juróom yu Reverend Mr. Beecher,” donte sax dañu taqale Biibël ci anam gu naaféq ci ginnaaw fetal bu nekk.
TAM1897 Q1 53.9Dañuy dégg Yeesu di wax ne, “Sama nguur nekkul ci àddina bii: su fekkoon ne sama nguur ci àddina bii la bokkoon, kon samay jaam dinañu xeex.” Yowanna 18:36. Kiristiyen yi, buñu solee ngànnaayu Injiil yii te bàyyi bu baax ngànnaayu àdduna, te tàggalikoo ci nguurum àdduna, mën nañoo bàyyi àdduna bi, ak ngànnaayum dee yi mu yor, mu daw ci yoon wu yaatu wi, di doxal ay yoonam yu bokkul ak Kirist ci mbugalum dee.
TAM1897 Q1 53.10Ndimbal lu kenn mënta wax la ci desitu egëlis bi, bu ñuy xool jaar-jaaru jamono ju weesu, te gis ne, donte ndawu Kirist yi, ni Pawlos, yuuxu nañu, “Ndax yaw lañu ñuy rey bés bu nekk; dañu ñu jàppe ni xar yu ñu waajal ngir ñu rey leen [Rom 8:36];” teewul seen yoon dafa tóoy ak ay rangooñ, fees ak seen deret, te muur ak seeni néew yu ñu dagg-dagg ak seeni yax yu weex;— seen cër la ñu yuuxu ak Bil’am, bi ñu gisee ne “askanu Yàlla dina dëkk kepp, te duñu leen boole ci xeet yi,” “Bàyyil ma ma dee dee gu jub, te sama mujj dal ni mujjam!” Nombar 23:9, 10.

TAM1897 Q1 53.11Am na lu bare bari ci biir kayit bii, waaye soxlawumaa ci jàng lu ëpp. Dinaa jàng beneen aay walla ñaar yu jóge ci Boroom bi, yu ñu fi bàyyil ngir sunu jamono. Lii, Ruug waxyu gi moo nu ko joxoon am na ñeenti at, te ñu jàngoon nu ko fi ci Tabernacle bii:—

TAM1897 Q1 53.12“Boroom bi tànn na Yakuba ngir boppam, ak Israyil ngir mu nekk alalam ju wóor. Ndaxte xam naa ne Boroom bi réy na, te sunu Boroom bi moo ëpp yàlla yépp.” Xalaatal, samay mbokk góor ak mbokk jigéen, ne Boroom bi am na askan, askan wu mu tànn, Eglisam, ngir ñu nekk alalam, tataam, mu leen téye ci àdduna ju bàkkaar ak ju weddi; te fas yéene woon na ne amul benn nguur gu ñu war a xam ci biir, amul benn yoon bu ñu war a nangu, lu dul bu boppam.

TAM1897 Q1 53.13Beneen mbir dikk na ci ñun ci Ndajéem gu Mag gi ci at mii. Lii daf ñuy delloowaat fa wàcc diine gi tambalee woon, te tax ñu jàkkaarlook Yàlla, ak dëggam, ak mbir mii mépp ni mu nekke ci sañ-sañu Boroom bi; ni mu bëggee ànd ak askanam tey jii.

TAM1897 Q1 53.14Rëdd bi wara tàqale diggante askanu Yàlla ñi wax ne dañuy sàmm ndigël yi ak àdduna, leeratul ni mu leerale woon. Ñi dox ak Yàlla duñu leen fekk ci ndaje politig yi. Ñi koy def, ñoo ngi firndeel ne nekkunu ay jaam yu wóor ci Yeesu. Yàgg nañoo laal safara su ñépp bokk ba seen xel-muñu jeex. Am na askan wu bindu ngir taxaw ci ron daraapub Yeesu. Ñoo di xareb Kirist. Dig nañu seen bopp ne dinañu génn ci àdduna, te beru. Dig nañu seen bopp ne dinañu jëfandikoo jaasi Xel-mu-sell mi, di Kàddug Yàlla, ngir xare bu metti jàmmaarlook bàkkaar ak ñaawteef yépp. War nanoo wone sunu ngëm-ngëm.

TAM1897 Q1 53.15Am na waxin wu ñeel nguur gi; am na itam waxin wu ñeel askanu réew mi. Danu wara wone sunu kóllëre ci lan? Loolu mooy laaj bi.

TAM1897 Q1 53.16War nanoo wone sunu ngëm-ngëm ci sunu Buur, Boroom bi di Yeesu Kirist. Yaawoot bi Yakuba nee na: “Kon, képp ku bëgg àdduna, duwul xarit ak Yàlla.” Te Yowanna bu ñu bëgg bi, ndaw li gën a jege Yeesu ci ruu, artu na, “Buleen bëgg àdduna, ak li nekk ci biiram. Su nit bëggee àdduna, mbëggeelu Baay bi nekkul ci moom.” Kenn du am mbégte ci topp royukaayu Adama, di sori Ki ko Sàkk.

TAM1897 Q1 54.1Kon, njàngale yii dañuy tëj fenn fuñu tambalee woon—ci Adam ak Ki ko Sàkk, ak ndigël li njëkk ci àddina sépp—“DANGAA bëgg Yàlla sa Boroom, ak sa xol bépp, ak sa ruu bépp, ak sa xel bépp, ak sa doole bépp.” Kon doo réer sa Sàkkkat. Kon du am ku wàcc diine. Kon du am jaamu xërëm. Kon du am nguur gu ñu taxawal ci royukaayu ñi ñàkk gëm yu sori Yàlla; waaye Yàlla mooy nekk lépp ci lépp, te dina jiite askanam jëm ci réew mu tedd ma mu wonoon sunu baay Ibraxim bi mu ko séddalee ak nguur yépp ci àdduna, te bàyyi mu wuute ak ñoom ci biir àdduna bi mu nekkee.

TAM1897 Q1 54.2Moom mi ñu woo ngir ñu topp te dox ci tànki ngëm googu sunu baay Ibraxim amoon, te yàggagul ñu sàkk ko, dina ñu yóbbu ca suuf soosu di ndamu suuf yépp; Te foofu lañuy dëkk ci kanamu Boroom bi, ak ci suufu laaf yu tedd yu Aji-Kàttan ji, ba fàww—di bëgg Yàlla ak xol bu wépp, ak ruu wépp, ak xel mu wépp, ak doole ju wépp; te mën na nu won léegi, ak ëllëg, ak ba fàww ci kanamu àddina sépp, ne, “Ñii ñooy ñiy sàmm ndigali Yàlla, ak ngëmug Yeesu.”

TAM1897 Q1 54.3Te na askan wi yépp wax ne, “Aamiin, Aamiin.”

Note

Back