Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
05 / 12Waarey 1897

Xam-xamu Muslu. – N° 2

Alonzo Trevier Jones

TAM1897 D 59.2Waare buñu joxe ci ngoonu Dimas, 14 Fewriye 1897 Bindees na ko ci General Conference Daily Bulletins bu 17 Fewriye 1897, Vol. 1, N° 4, xët 59-64 ak bu 18 Fewriye 1897, Vol. 1, N° 5, xët 65-66.

TAM1897 D 59.3Beneen baat walla ñaari baat ngir leeral laata ñuy door njàng mi ci guddi gi: Ci lu amul sikk, ñu bare bari xéj-na ñoo ngi doon laaj seen bopp ndax lépp li ñu waxoon ca ngoon ga dina mën a jàll ci nattu bi. Waaw, dina jàll. Waxuma woon ci lu ma xalaatul. Dëgg la, toppuma woon lépp ci ay leral yu mat, waaye su ngeen xalaatee li ma doon wax bu ngeen ko gisee ci mbind mi, dingeen gis ne dëgg la. Bi ma nee tóor-tóor bu weex bi dafa yam ak suuf si, te suuf si itam yam ak tóor-tóor bu weex bi, kon bu meteoro bu diis ay tonn daanoo ci kaw suuf si, ndax dooley xëcc gi du gën a yokku lu jiitu? Te loolu du dindi yamale gi amoon ci diggante tóor-tóor bi ak suuf si? — Déedéet; ndaxte du suuf si rekk a yamoon ak tóor-tóor boobu, waaye àddina sépp la. Ndax fàttaliku nga ne, ci jàng bi ñuy jànge yoonu xëcc-xëcc bi, waxi xam-xam bi mooy ne, xétt bu nekk ci mbir mu am jëmm ci àddina sépp, xétt bu nekk dafay xëcc moroomam, kon du suuf rekk a yem ak soxlayi tóor-tóor yi, waaye àddina sépp la. Looloo tax daanu meteor bi du yokk xëcc-xëccu àddina sépp.

TAM1897 D 59.4Ay kàddu yu néew rekk ngir leeral ci ndoorteel gi: Su fekkoon ne ci njàng mi weesu, maa ngi doon wax ci teema bii di “Xam-xam ci Biibël bi,” walla “Xam-xam ak Biibël bi,” kon dinaa gën a yaatal ci li gravité di, ak li mu dul, ci ni ko xam-xam gise. Waaye waxuma woon ci loolu; li ma bëggoon a def rekk ci guddi gi weesu mooy wax ne gis nañu yoonu gravitation, ak xalaat bi ci nekk yoon. Am na ay soppiku ci gis-gis yi dale ci jamonoy Newton ba léegi, ci lu jëm ci xalaat bi ñu amoon ci yoon woowu; waaye loolu soppi wul yoon wi.

TAM1897 D 60.1Ci dëgg-dëgg, xëcc gi du yoon dara, waaye dooley Yàlla rekk la. Amul dëgg-dëgg ay “yooni àddina.” Yoonu àddina, ay aaday Yàlla rekk lañu. Lépp li yoonu gravitation di, ab aaday Yàlla la; feeñalug kàttanu Yàlla. Waaye ndaxte waxuma woon ci li mu doon dëgg-dëgg, dama jëfandikoo baat yi ni ko ñépp xamee, te rekk ngir wax ne mooy li tax àddina sépp di teey.

TAM1897 D 60.2Tay ci ngoon dinaa jàng beneen tekki bu ñeel xam-xam. Lii itam, ci benn ci boroom xam-xam yu mag yi ñu gën a xam ci àdduna la jóge: “Xam-xam mooy xam-xam bi gën a wóor ci lépp lu ñu mëna wax.” Baat bii di “xam-xam”, tekki bu wéram mooy xam-xam. Tekki bi ñu amoon beneen guddi gi dëgg la. Xalaat moo ko jur. Te itam, baax na ñu tekki ko niki xam-xam bi gën a wóor ci mbir mi.

TAM1897 D 60.3Léegi nag, ñu dellu ci ñaari tomb yi nu amoon ci njàng mi weesu. Fan lañu mënoon a gise xam-xam bi gën a wóor ci wuute gi am ci leerug biddiiw yi, lu mat junni ak juróom-ñaari téeméeri at laata xam-xam di ko gis? — Ci Biibël bi. Kon, fan lañu mënoon a gise xam-xam bu wér bi ci mbir moomu? — Ci Biibël bi. — Fan lañu fekk xam-xam bi gën a wóor ci ni àddina si di yamaleekoo, lu mat ñaari junni ak juróomi téeméeri at laata xam-xam di ko gis? — Ci Biibël bi. Kon, ban téere moo doonoon téere bi gën a am xam-xam ci àddina, ci wàllu xam-xam boobu? — Biibël bi. Fàttalikuleen ne, waxuma ci xam-xam ak Biibël bi. Moo tax ma ne, wax naa ci xam-xamu mucc gi. Te donte am na yeneen xam-xam yu ñu ci tudd, waaye ci lëkkaloo gu ñu mënul tàggaleek xam-xam bu mag bii rekk la. Loolu mooy li nga xam ne yaw ak man, ci mbooleem firnde yi nu mën a dajale ci ñaari waxtu jàng yii, dinañu xam ne mucc gi xam-xam la, ne mooy xam-xam bi gën a kawe ci àddina sépp, ne mooy bi gën a yeyoo sunu jàng, te itam ne ci anam gu xam-xam lañuy doxee su nu ci joxee sunu jàng gu mag gi te joxe ci sunu xol bépp.

TAM1897 D 60.4Léegi nak, Biibël bi du téere bu jëm ci benn xam-xam bu dul xam-xamu mucc gi. Téere la bu ñu jagleel mbir moomu. Biibël bi dafay tudd yeneen xam-xam; waaye amul benn téere ci biir Biibël bi bu jëm ci beneen xam-xam. Yeneen xam-xam yi, dañu leen tudd, ni ñu ko gisee ci 1 Korent ak ci Esayi; lu tax ñu tudd leen ci bérab yooyu — ngir wax benn tomb bu jëm ci xam-xam? — Déedéet; waaye ngir ñu jëfandikoo ko ngir gën a leeralal sunu xel xam-xamu mucc gi. Lu tax dëgg-dëgg googu ci wàllu astronomi ñu dugal ko ci 1 Korent 15:41? Lan mooy njariñu wax ji ne, “Benn biddéew dafa wuute ak beneen ci ndam?” Ci topp, dafa wax ne, “Noonu la dekkiinug ñi dee mel. Dañu ko jëmbët ci ñàkk cër, ñu dekki ko ci ndam. Ci ñàkk doole lañu ko ji, waaye ci kàttan lañu koy dekki.” Naka benn biddéew di wuuteek beneen ci ndam, noonu la dekki gi mel. Kon, gis ngeen ne li tax ñu jëlee wax ju xam-xam jooju, mooy ngir leeral benn tomb ci xam-xamu mucc gi, ngir gën a dimbali ñu gis dëgg gi ci xam-xamu mucc gi.

TAM1897 D 60.5Lu tax Esayi dugal ci waxam loolu di wax ci mbirum gravitation? Nañu gën a xool ci biir saare bi, te dinañu gis. Dinaa jàng aaya bii, ak beneen bi ci mujjug xalaat bi mu doon topp. “Kan moo natt ndox yi ci biir loxoom?” « Kon, kan lañu ma nara nattaleel, walla ma tollook moom? » la Sant bi wax. « Yëkkati leen seeni bët ca kaw, te seet ku bindee yile mbir, kiy génne mbooloom biddéew yi benn-benn: benn-benn la woo ci turam, ndaxte am na doole ju réy, te kenn du ci des. » Esayi 40:25, 26.

TAM1897 D 60.6Amul kenn ku muy réere ci kanamam, te lépp a ngi nattaliku ci soxlay fleur bu ndaw bu nekk buy sax ci tool bi. Waaye lu tax mu di ñu xamal loolu, te dugal ko ci waxam fii? — Du ngir wax dëgg-dëggu xam-xam bi; waaye ngir xamal nit ñépp xam-xamu mucc gi. Lu mu ci bëgg a wax? War nanoo xalaat ci loolu lépp, te xalaat itam ci kan mooy ki def lii lépp? Ma daldi gën a jàng, “Lu tax nga wax ne, yaw Yakub, te wax, yaw Israil, sama yoon nëbbu na ci kanamu Boroom bi, te sama àtte romb na sama Yàlla?” Esayi 40:27.

TAM1897 D 60.7Bu Yàlla sàmmee noonu fleur bi nekk ci sunuy tànk, duñu ko nëbb te duñu ko fàtte; kon naka ngeen di waxe ne nëbbu ngeen ci kanamu Boroom bi, te seen àtte romb na Yàlla, te sàmmatu leenati? Noonu ngeen gise ne ci lépp, dëgg-dëgg gu xam-xam gi dañu koy dugal lépp ngir leeralal yaw ak man xam-xamu mucc gi.

TAM1897 D 61.1Beneen xalaat: Bi ñi bind yii jotee lii, ci mbindeef la woon. Waaye nak, xam-xam yooyu, ci benn jàngum xam-xam bu àdduna bi amoon lañu ko jëlee wu. Boroom bi moo doon feeñal xam-xamam bu mag bi, maanaam xam-xamu mucc gi; te woo na yeneen xam-xam yi ngir ñu leeral ko. Kon, ci xam-xam yépp, ban moo gën a am solo ci Boroom bi? — Mucc gi, ci dëgg-dëgg. Bi Boroom bi jëfandikoo yeneen xam-xam yi rekk ngir leeral lii, leer na ni dafa jàppe xam-xam bii mu gën a am solo yeneen yi.

TAM1897 D 61.2Waaye loolu rekk lañu waxul. Am na benn góor bu ñu tudde ci Biibël bi, mu xamoon bu baax xam-xamu àdduna bépp — xam-xami nattureel yépp yu àdduna bii. Dama bëgg ngeen gis ne amoon na góor gu xamoon bu baax xam-xam yi ñu fonk lool léegi ci àdduna bi. Te itam, dama bëgg ngeen dégg li mu wax ci mbir mii yépp. Lii mooy mbind mi:—

TAM1897 D 61.3Te Yàlla may Solomo xel ak xam-xam bu bare lool, ak xol bu yaatu, ni suufu tefes gi nekk ci wetu géej gi. Te xelug Solomo raw xelu doom yu penku yépp, ak xelu Misira gépp. Ndaxte moo gënoon a xel nit ñépp; gën Etan mi dëkk Ezraat, ak Heman, ak Kalkol, ak Darda, doomi Mahol; te turam siiw ci réew yu wër yépp. Te waxoon na ñetti junniy kàddu yu xel, te ay woyam di junni ak juróom. Te waxoon na ci garab yi, la dale ca sedar bu Liban ba ca isop bi di sax ci miir bi; waxoon na itam ci rab yi, ak picc yi, ak mbindeef yu yëngu yi, ak jën yi. 1 Buur 4:29-33.

TAM1897 D 61.4Wax na ci garab yi, dale ca sedar bu Liban ba ca isop bi di sax ci miir bi. Lii lan lañu koy woowe ci xam-xam? — Botanik. Xamoon na botanik bu baax, raw ku nekk ci àdduna bi.

TAM1897 D 61.5Wax na itam ci rab yi. Ban baat bu xam-xam lañu koy woowe suñu ko fa teggee tey? — Xam-xamu rab yi (Zoology). Sulaaymaan xamoon na xam-xamu rab yi gën ku nekk ci àdduna bi tey jii. Jàngale na ko; ndaxte nee na wax na ci yii yépp. Jàngale na xam-xam yooyu.

TAM1897 D 61.6“Ak ci picc yi.” Ban xam-xam la loolu?—Ornitoloji. Kon Sulaaymaan jàngale na ci xam-xami gàncax, xam-xamu ràbb, ak xam-xamu picc.

TAM1897 D 61.7Lan ci topp? — “Ak mbindeef yu yëngu yi.” Ban xam-xam la loolu? — Entomoloji.

TAM1897 D 61.8“Ak jën yi.” Ban xam-xam la loolu? — Xam-xamu jën yi.

TAM1897 D 61.9Nit ñi jàng pàcc bii ci Mbind mu Sell mi, duñu faral di xalaat ne Sulaaymaan ab boroom-xam-xam bu mag la woon ci lépp. Waaye bu ñu waxoon ne Sulaaymaan wax na ci xam-xamu gàncax, xam-xamu ràbb, xam-xamu picc, xam-xamu gënnax, ak xam-xamu jën, kon dinañu waaj di wax ne, “Sulaaymaan nit ku raññeeku la woon dé!” Waaye loolu du ko gën a raññeele dara; ndaxte lii lépp la wax sax.

TAM1897 D 61.10Damaa jàng lii ngir ngeen gis ne Sulaaymaan xamoon na lu jëm ci xam-xam, te du rekk lu jëm ci xam-xam, waaye dafa gënoon a xam ci xam-xam yooyu yépp lu kenn masul a xam ci benn ci yooyu.

TAM1897 D 61.11Waaye donte xamoon na bu baax xam-xam yooyu yépp, te jàngale ci yépp, lii la wax: “Nañu dégg njeextalu mbir mi yépp;” li tënk lépp li ñu wax mooy: “Ragalal Yàlla te sàmm ndigëlam yi, ndaxte loolu mooy wareefu nit ku nekk: ndaxte Yàlla dina àtte jëf ju nekk, ak lépp lu nëbbu, muy lu baax mbaa lu bon.”

TAM1897 D 61.12Ci gis-gisam, lan moo jiitu woon yeneen xam-xam yépp buñu leen boolee? — Njotug Yàlla.

TAM1897 D 61.13Malaaka yi xam nañu xam-xam yépp, waaye gis nañu ne muccug Yàlla moo gën a yeyoo ñu jàng ko ci mbooleem yeneen xam-xam yi. Yonent yi itam gis nañu ne moo gën a yeyoo; te jëfandikoo nañu yeneen yi ngir gën a xam muccug Yàlla. Te am na fii nit ku xamoon yeneen xam-xam yi, mu ne xam-xamu muccug Yàlla moo leen ëppale. Léegi nag, bëgg naa ngeen gis ne Yàlla ci boppam, bu mu leen xoolé, gis na ne noonu la deme.

TAM1897 D 61.14Xoolal fii: Léegi rekk lañu jàng ne Sulaaymaan jàngale woon na xam-xam yii yépp. Ci njàngale yooyu yépp, ñu bind ci dara ngir jàng ko? — Dara. Yàlla indiwuñu benn mbind mbaa benn xibaar ci njàngalem Sulaaymaan ci xam-xamu gàncax. Indiwu nu, te dencuñu ci benn téere, benn lesoŋ bu Sulaaymaan jàngaloon ci xam-xamu ràbb, mbaa ci beneen ci xam-xam yii yépp. Waaye, ci lu bari te bari, indi nañu nu ay lesoŋ yu jóge ci Sulaaymaan, ak ci ñi des ñépp, ci xam-xamu mucc gi. Kon, suñu jàppee ne malaaka yi seen xalaat rekk lañuy joxe; ne yonent yi seen xalaat rekk lañuy joxe, ak Sulaaymaan xalaatu boroom xam-xam bu mag rekk; xalaatu Yàlla moom lan la? — Moom mooy ne mucc gi moo gën a am solo ci yaw ak ci man, te moo gën a yeyoo ñu jàng ko, ba raw yeneen xam-xam yépp yii, te moom ci boppam moo leen joxe.

TAM1897 D 61.15Xam-xam bi Sulaymaan xamoon te jàngaloon du woon xam-xam bu melni bu Huxley, Darwin, ak yeneen boroom xam-xami jamono jii. Ak xelu nit, nit mën na dugg ci xam-xami àddina, te def ay gis-gis yu bare. Te donte sax du lépp dëgg, mën nañoo gis ci ay tomb yu dëgg. Waaye loolu du woon yoonu Sulaymaan. Yàlla may na Sulaymaan xel, ba mu gis loolu lépp ci leeru Yàlla. Ci xelu Yàlla la waxee loolu lépp. Kon, xam-xam bi Sulaymaan jàngale woon, xam-xamu Yàlla la woon. Xam-xamu gàncax gi mu jàngale woon, xam-xamu gàncax gu wóor, gu Yàlla la woon. Xam-xamu ràbb gi mu jàngale woon, xam-xamu ràbb gu Yàlla la woon. Gis-gisu Yàlla la woon, dëggu Yàlla, xam-xamu Yàlla ci mbir yii yépp. Du woon xam-xam bu ñu woowe rekk te du dëgg.

TAM1897 D 62.1Waaw kon, ndaxte loolu xam-xamu Yàlla la woon, te lu sell la woon ci boppam, lu tax Boroom bi joxunu ko lépp? Lu tax joxul àdduna bi téerey Sulaymaan yi ci gàncax, ak ci yeneen mbir yépp? — Am na sabab; te mooy loolu du li àdduna bi soxla njëkk.

TAM1897 D 62.2Nit mën na am loolu lépp, mën na ko xam lépp, ni ko Sulaaymaan xame woon. Waaye lan la ko mënoon a jariñ, su amul woon njëkk xam-xamu mucc gi? Sulaaymaan amoon na lépp; waaye bi mu wëlbëtiee xolam ci Yàlla, ci xam-xamu mucc gi, ak ci jàng googu ak xolam bépp, lan la ko xam-xamam ci yeneen xam-xam yi jariñ? Naka la ko mënoon a téyee ci bàkkaar? Kàttan gu ni mel naka la amoon ngir musal ko ci jikkoom ju bon, ak ci ñaawteef yi ak yàqu-yàqu yi nekkoon ci biiram?

TAM1897 D 62.3Xam nga ne bi mu wëlbëtiee xolam ci xam-xamu Yàlla, ci xam-xamu mucc gi, donte amoon na yeneen xam-xam yépp, dafa bonoon noonu rekk, dafa ñaawoon noonu rekk, mu suuxoon ba mu jeex ci jaamu xërëm ak ci lépp lu bon, mel ni ku xamul dara sax.

TAM1897 D 62.4Kon nag, mën nañu gis lu tax Boroom bi sàmmul xam-xam bépp ngir nit ki. Xalaatal ne amoon nañu ko bépp, ni Sulaaymaan amee woon, te mën nañu ko jàngale ni Sulaaymaan jàngale woon. Bu seen xol joxewul Yàlla, te seen ruu muccagul, ban njariñ la xam-xam di leen def? Mënul woon a tere leen ci mbooleem lu bon ak yàqu-yàqu ju nekk ci xolu nit.

TAM1897 D 62.5Xam-xam yooyu du li àdduna soxla tey njëkk. Xol bi dafa laaj ñu setal ko, ruu gi laaj ñu musal ko, jikko yépp laaj ñu tabaxaat ko, xel mi soppiku ba mel ni melokaanu Yàlla ak ndamam, ngir dund gi feeñal njubam, tey wone xam-xamu Yàlla rekk ci àdduna bépp. Donte am nanu lépp li xam-xam yépp mën a joxe, duñu ci jariñu dara bu amul mucc; ndaxte lu yàggul dunu ci am dara sax. Lii lu war a xalaat la ci sunu bopp tey, ci sunuy njàng, sunuy jàng-jàng, ak sunuy gëstu yépp.

TAM1897 D 62.6Am na beneen mbir: Yàlla bëgg na man ak yaw, nit ñépp, ñu xalaat ci anam gu jub ci lépp lu mu laqal loxo. Am na ay nit tey jii ñuy xalaat ci mbirum xam-xam yii yépp, waaye duñu xalaat ci anam gu jub. Dañuy dem ba egg fu ñu gisatul benn barab ngir Yàlla. Te nit ku amul Yàlla, ku amul ndimbalu xalaatu Yàlla, mënul xalaat ci yoon ci yeneen mbir yii. Waaye xel bi du jub ba kera ñu ko yeesalaate ci melokaanu Ki ko bind. Xel bi dafa wara soppiku, yeesu. Dañoo wara am beneen xel bu bees takk. Xalaat bu nekk dafa wara nekk ci biir nangu ak topp Kirist.

TAM1897 D 62.7Loolu mooy liggéeyu mucc gi. Mooy delloowaat nataalu Yàlla ci biir ruu gi; indi xel mi ba mu doon rekk caalaama, leerug njub gi, xalaatu Yàlla ju dund ji. Bu loolu amee, te liggéeyu Yàlla jeexee ci àddina si, ci xamle xam-xamu Yàlla ñeel ñi des ñépp, kon Boroom bi dina ñu ubbeel àddina si ak àddina ju dul jeex ji. Bu loolu amee, yeneen xam-xam yépp dinañu ubbeeku ngir ñu jàng leen, te Boroom bi mën na nu wax ne, Demleen fa leen neex, mën naa leen wóolu. Àddina ju yaatu ji ubbeeku na ci yéen. Amul dara lu leen ñu tëj. Lépp seeni la. Yéen la ñeel. Demleen fa leen neex, toogleen fa leen neex, defleen li leen neex; mën naa leen wóolu. Xalaatleen ci lépp lu leen neex, gëstu leen ko bu xóot ni leen neex, dingeen ko defee ni mu ware.

TAM1897 D 62.8Léegi nag, waxuma ne nit ñi war nañoo bàyyi bépp xam-xam bu dul loolu ba keroog ñuy àgg àllaaxira. Damaa bëgg a wax rekk ne xam-xamu mucc gi mooy jiite ci jàngug yépp. Ndax Boroom bi joxunu misaal ci ni ñu war a fonkee mbir yii, ak ni ñu leen war a jëfandikoo? Lan mooy njariñu jàng ak gëstu yeneen téere yii? — Ngir ñu mën ñu gën a jàppale ci dégg ak jàngale mbirum xam-xamu mucc gi, lu ëpp su ñu amul woon xam-xam boobu. Nii lañu leen di jëfandikoo ci Biibël bi. Yónni na ñu ngir ñu waare Injiil bi yeneen xam-xam yi lëkkalook, te ci royukaay, won na ñu nu ñu koy jëfandikoo. Ci lii, Boroom bi won na ñu ne xam-xamu mucc gi war na jiitu yeneen xam-xam yépp yu ñu xam ci àddina sépp.

TAM1897 D 62.9War na jiitu yeneen xam-xam yépp ci àdduna bii, te bu ñu aggee ca àdduna ju yees ja, dina fa jiitu itam. Bu àdduna ju dul jeex ubbeekoo ci kanamu ñun, te bu ñu mënee dem fu ñu neex, te xalaat ci lépp lu ñu neex, ndax dinañu bàyyi mbirum mucc gi ca jamono jooju, te naan, «Am naa sama diplom ci loolu?» — Déedéet. Xam nanu ne bind nañu ne “kruwaa bu Kirist dina nekk xam-xam ak woyu ñi mu jot ci jamono yu jeexul yu àddina ju dul jeex.” Kon, bu nu paree sunu yoon fii, bu nu amee sunu diplom, te waxtu bi ñëw ngir ndaje mu mag ma, te nu dugg ci àddina ju dul jeex jiy jàng, foofu la nu gënee mën a dégg xam-xam bii gën a mag ci yépp, lu ëpp ni nu nekkee ci àddina sii.

TAM1897 D 63.1Ci jàng bi weesu, waxoon nanu ne du jëfandikoo bu baaxul baat yu melni “xam-xam” ak “lu xam-xam” suñu leen jëfee ci mbirum mucc gi. Mucc gi xam-xam la, te lu xam-xam la. Liggéeyu Xelum Yàlla ci xel mi, di soppi xel mi ak dund gépp ba mu melni Yeesu Kirist, jóge ci bàkkaar dem ci njub — loolu mbirum xam-xam la. Kon, su ngeen koy jàng, na ngeen xam ne duñu lu wuute ak xam-xam dara suñu ko defee boppu lépp ak lépp lu am solo ci lépp, saa su nekk. Ñi bëgg a nekk boroom xam-xam yooyu ñoo wuute ak xam-xam ndaxte dañuy fàtte lii, di boppu xam-xam yépp.

TAM1897 D 63.2Am na beneen mbir buñu firndeel; te firndeel nañu ko ci ñetti réew yi doon royukaay ci njàngum àdduna. Mbindum waa Yàlla, waa Yawut yi, waa Yàlla yi nekk ci Biibël bi, ci li ñuy wax, ñoo nekk royukaay tey cosaanu njàng ngir képp ku bëgg a liggéeyal Yàlla. Geres ak Rom, ak seen xeltu, seen mbind, ak seen yoon, ñoo doon royukaay ngir ñu bare ci ñiy wax ne dañuy topp Biibël bi, ak ñépp ñi des.

TAM1897 D 63.3Léegi nag, gis nanu ne ci biir askanu Yàlla amoon na fa benn nit ku nekkoon ab waxkatum kàddu yu am solo ci àddina sépp, ak itam ab woykat bu mag, ak ab boroom xam-xam bu mag. Ay woyam junni ak juróom la woon, te ay kàddoom ñetti junni. Foofu ngeen di gis ab xel mu mag; teewul ki amoon xam-xam bu mel noonu, ak xel mi ci mbir yii yépp, firndeel na ci dundam ne xam-xam bu mel noonu amul benn kàttan ngir def lu baax ci nit walla ngir nit, su fekkee ne xam-xamu mucc gi nekkul fa ngir saytu te sàmm yamale gi ci njub ci kaw lépp.

TAM1897 D 63.4Maa ngi leen woon yëgal, bu yàggul, ne Yàlla indiwuñu benn ci njàngalem xam-xam yooyu. Léegi nag, maa ngi leen di yëgal ne indi nañu fi ab téere bu nettali dundug nit kooku bi mu wàccee Yàlla. Indi nañu fi ab téere bu nettali njuumte gu réy-a-réy gi nit kooku defoon, ci kaw xam-xamam bépp, bi mu fàttee xam-xamu mucc gi. Kon lu tax Yàlla gis ne am na solo lool ñu bind dundug nit kooku gépp ginnaaw bi mu wàccee Yàlla, ba mu rawale ko bindal ñu lépp li mu jàngaloon ci xam-xam bi? Ci xelu nit ñi, lan moo gën a am njariñ ngir nit ñépp? Téereb njuumte li, njuumte lu réy li, bu Sulaymaan defoon, moo gëna am njariñ ci nit ñi, lu ëppoon lépp lu Sulaymaan jàngaloon ci wàllu xam-xam bu mu ko bindoon ci téere ngir nit ñi tey; ndaxte ci njuumte googu lañu woné àdduna sépp ni xam-xamu lépp, bu amul xam-xamu muccug Yàlla, nekkul dara te matul dara.

TAM1897 D 63.5Beneen misaal bu mag gis nañu ko ci Geres yi. Xelu nit mënul mukk àgg ci xalaat bu gën a kawe, bu gën a jege, te gën a mat sëkk ni ko xelu Geres yi defee woon. Ci loolu lañuy gise matug xalaatu doomu aadama su amul Yàlla.

TAM1897 D 63.6Waaye lan la leen jëriñ? Loolu mooy laaj bi. Seen mbind yi lan la leen jëriñ? Seen xeltu (philosophie) bi lan la leen jëriñ? Seen xarala (art) bi lan la leen jëriñ? Seen diine bi lan la leen jëriñ? Philosophie, philo sophia — maanaam bëgg xam-xam. Ban xam-xam la woon? — Dof gu mat sëkk la woon. Yàlla moo ko wax. Lan la seen diine woon? — Ay léebi yu ñu taal rekk la woon. Lan la seen art (señ-señ) woon? — Yàlla nee na jaamu xërëm la woon. Fàttaliku ngeen mbind mi?

TAM1897 D 63.7Kàddug Yàlla waxul ne bi Pàll bi doxoon ci biir nataal yooyu te gis seen xarala, dafa rafetlu woon seen xarala. Déedéet, dafa ne: «Ruham dafa yëngu ci biir bi mu gisee dëkk bi mu joxe boppam bépp ci jaamu xërëm.» Kon lan la woon? — Jaamu xërëm.

TAM1897 D 63.8Te ba tey jii, góor ñi, jigéen ñi, ak xale yi dañuy jël li desoon ci li nekkoon rekk jaamu xërëm, di ko jaamu, di ko woowe xarala, te di ko roy. Seen xel dafa nekk ci loolu, dañuy defar ay téere ci loolu, te di ko jàngale te di ko jàng ci daara yu réew mi. Waaye lan mooy juddoo ci loolu lépp? Lan la jur ci waa Geres yi ci seen bopp? Xam ngeen li mu leen defal. Soxlawuma di ko waxaat — mbind, xarala, yoon, xeltu, yii yépp. Rom dafa roy xeltu Gereg yi lu ëpp li mu boppam sos, waaye mbind mi moom am na fa. Te lan la leen defalal waa-Rom? — Am na ay mbir yu mu leen defalal ni ñeneen ñi, waaye, bu manee nekk, da leen gëna bonal rekk ni ñeneen ñi nekke woon. Ci Gereg gépp, ci li sama bët gis, gis naa fu nekk ne waa-Gereg yi amoon nañu worma ju doy ci jigéen ba taxoon ñu muur bu baax nataal bu nekk bu ñu ci defaroon. Góor, moom, saa su nekk dafay neen; waaye bu ñu eggee Itali, worma googu jeex na, te kenn du am benn muuraan. Ci lu ëpp, mbubb mi dafa jeex takk; te itam, li ñu gën a màggal ci fànn tey jii, ñi dem Rom di ko jàng, mooy nataali jigéen yu ñu mbubbluwul rekk, te loolu fànn lañu ko tuddeewul sax bu ñu ko defee; teewul ñu nee ag fànn gu mat sëkk la, ñu koy roy fu nekk, te ayibam yépp ñu koy roy itam saa su nekk.

TAM1897 D 64.1Dama bëgg laaj benn laaj. Ku ci yeen mës a gis ñaari tànki nit, dale ci wóom yi ba ci suuf? Bi may taxaw fii, sama yaram gépp ci sama tànk càmmooñ la tekku. Loolu mooy tax yaram wi dal. Tànk ndeyjoor bi, baaraami tànk ya rekk a tekku ci suuf. Ndax siditi sama tànk ndeyjoor dinañu mel ni yu càmmooñ bi? — Déedéet. Waaye loolu mooy xarala gu yéeme gi. Wuute googu rekk a fa nekk. Ñaari tànk yi dañoo yam, te doo ci gis benn wuute bu tuuti sax. Kon nag, gis nanu ne du liggéeyu loxo la. Am na lu bare lu ma ci mën a wax, waaye du waxtaanu fànn laa di def guddi gii. Maa ngiy wax ci solo si njot am, ak njariñu lépp lu amul njot. Ana njariñu Rom bu amul woon njot? — Ay bàkkaaram a ko suuxal. Ana njariñu Geres bu amul woon njot? — Ay bàkkaaram a ko suuxal.

TAM1897 D 65.1Kon, bu dëgg-dëgg gi leeranee nii ci ñetti misaal yu wuute yii ci kanamu àddina, ci ñàkk-kàttan gu mat sëkk gu xel mu doomu aadama, ci mbooleem pàccum xam-xam, fànn, ak mbind, ngir indil nit ñi njariñ, ngir tere leen bàkkaar, ngir yóbbu leen ci lu baax, bu xol bi wàccee Yàlla, lan la Boroom bi mën a defal àddina bu ñetti njàngale yii yu am solo jàngale wuñu nit ñi? Lan la mën a defal nit ñi bu ñu toppee yoon woowu, ci kaw ñetti misaal yii yu lay artu bu wóor? Yàlla bind na ñetti misaal yii ngir jàngal ñu ñàkk-doole gu jéem-jéem bu gën a kawe bu xel ci bépp wàllu xam-xam, xarala, ak mbind, ngir defal nit ñi benn njariñ, ngir tere leen bàkkaar, ngir yóbbu leen ci bépp xeetu lu baax, bu ñu fàttee muccug Yàlla ak xam-xamu mucc gi mu jox xolu nit ñi.

TAM1897 D 65.2Kon nag, maa ngiy laaj: Ndax war nanoo roy dof-doflu Geres ak Room? Ndax war nanoo neexal seen jaamu xërëm, te jàpp ne art la? Ndax war nanoo am yëg-yëg ci seen diine, te fekk ne ay ñaawteef rekk la? Doyul nga ne léeb la rekk; ay ñaawteef la.

TAM1897 D 65.3Waaye am na kuy wax ne: Ndax seeni téere amul njariñ lu réy? Nañu xool li Yàlla jàpp ne mu yelloo. Ci jamono jooju, bi mu doon jëfandikoo làkku Gereg ngir tasaare xam-xamu mucc gi ci àddina sépp, Boroom bi amoon na ci kanamam téerey Gereg yépp, ak yu Room yi itam. Teewul, ci àddina sépp, ñetti baat yu gàtt rekk la gis yu mu yelloo woon jël dugal leen ci téere bii di wax ci xam-xamu mucc gi. Dinaa leen ko jox. Benn bi ci mooy ci fukkeel ak juróom-ñaareelu saareb Jëfi Ndaw ñi. Ci mbindum benn Gereg bu tudd Aratus lañu ko jële, te nii la mel. Dinaa jàng ci ñaar-fukkeel ak juróom-ñetteelu aaya bi. Bulus moo ngi wax, ne:—

TAM1897 D 65.4“Am na sax ci seeni boppi woykat ñu wax ne, Ndaxte nun itam ay doomam lañu.” Benn bindkat bu Gereg waxoon na ne nit doomu Yàlla la. Boroom bi jël na loolu, ne, Loolu dëgg la.

TAM1897 D 65.5Beneen bi nekk na ci fukkeel ak juróomeelu saareb bataaxalu Korent bu njëkk bi, ci fanweer ak ñetteelu aaya bi. Pàcc bu njëkk bi ci aaya bi mooy, “Buleen naxu.” Kàdduy Boroom bi la. Li ci des ci aaya bi, dañu ko jële ci ab bindkat bu Gereg bu tudd Menander: “Jokkoo yu bon yi ñoo yàq jikko yu baax yi.”

TAM1897 D 65.6Beneen bi ci Tit, ci suru bu njëkk bi ak aaya bu fukk ak ñaar la nekk, te mi ngi jóge ci Epimenides, nii la waxe: “Waa Krete yi, ay fenkat lañu lépp jamono, ay ràbb yu bon, ay lekkkat yu tayel.”

TAM1897 D 65.7Ñetti pàcc yooyu rekk la Boroom bi gisoon ci bépp xeltu-bindum Gereg, yu mu jàppoon ne jar nañu ñu jël leen te dëggal leen.

TAM1897 D 65.8Waaye kon, waxuma ne lii rekk la nit mën a jëfandikoo ngir am njariñ. Am na ay xibaari taarix ci làkku Geres yu am solo. Waaye Yàlla mi ngi jàngale li gën a am solo ci doomu aadama yépp; mi ngi jàngale ay tektal yu jub ak yu dëgg, du rekk di wone àdduna ay xibaar yu bare. Te lépp li mu mën a gis ci bépp barabu mbindum Gereg, lu ñu mën a jëfandikoo ngir dëgg walla njub doon ay tektal yu jiite nit, ñetti wax yii rekk la woon: “Ñun itam doomam lañu;” “Wax ju bon dafay yàq jikko ju rafet;” ak “Kereet ñi ay fenkat lañu saa su nekk.” Kan moo mën a gis lu ko ëpp, lu ko mën a jëriñ ci yoonu njub ak dëgg, set ak maandute?

TAM1897 D 66.1Léegi buleen fàtte. Gereg yi ak Room yi nekkuñu woon ay ñàkk-kersa, ñu ñàkk teggin, ñu yàqu, ay ñàkk-xam-xam ñu gëmul Yàlla; ñooñu ay boroom kersa lañu woon, ñu jekk, te am xam-xam bu rëy. Naka la mënee doon neneen te li ñu xamoon te jàngaloon mooy li jàngalekat yu tey yi di wut? Julius Caesar bokkoon na ci nit ñi gën a mën ci àdduna — ci teggin, yar, rafet-rafetal, ak jikko yu baax ci jëmm. Waaye naka la jikkoom meloon? Bind bu gën a teey ci jikkoom, bu mat walla bu jub, sax waruñu koo siiwal.

TAM1897 D 66.2Bu Boroom bi wonnee ni xam-xam yépp, njàngum xeet yépp, amul njariñ dara bu dul mucc gi mu indi, kon ma neeti, Lu mu mën a defal nit ñi su fekkee ne yile mbir mu teg ci kanamu àdduna du leen jàngal ne loolu du yoon wi ñu war a jël? Su nit ñi jàngul ci yile mbir ngir jël yoon wu jub, te nangu ne xam-xamu Yàlla mooy li gën a mag, te li mu xam mooy li gën, kon naka la nit ñi mënee yaakaar ne dinañu mucc ci bon-bon bi dal ñépp ñi fi jaar ba pare?

TAM1897 D 66.3Xam-xamu muccug Yàlla mooy li nit ñi war a xam, ci lépp lu jëkk; te loolu jiite nu, gindi nu, teggale nu, jàppale nu fu nekk ci lépp, te aar nu ci lu bon lépp. Te loolu dina ko def lépp. Loolu mooy dëgg gu barkeel gi. Dama jàng démb ci guddi, te jàngaat:—

TAM1897 D 66.4Man mi gën a tuuti ci ñi gën a tuuti ci sell ñi, yàlla may na ma yërmaande gii, ngir ma waare ci biir ñi dul Yawut yi alal ju ñu mënul a seetlu ju Kirist; ak ngir ma leeralal ñépp lan mooy bokk gi ci mbóot mi, mi ñu nëbb ci Yàlla dale ci njàlbéenu àddina, ba léegi, moom mi sàkk lépp ci Yeesu Kirist. Efes 3:8, 9.

TAM1897 D 66.5Lan mooy mbóotum Yàlla moomu? — “Kirist ci yéen, yaakaaru ndam li.” Kirist, dooley Yàlla, ak xelam, xebaar bu baax bi, dooley Yàlla jëm ci mucc gi — loolu mooy mbóotum Yàlla; loolu mooy xam-xamu mucc gi. Loolu mooy dëgg gu xam-xam gi, te yeneen xam-xam yépp ci wetam lañuy wër. Dooley Yàlla jooju jëm ci mucc gi, nit ku nekk war na koo am ngir mu téye ko ci bon gi nekk ci biiram. Bon gi juddu ci nit ku nekk dina ko yóbbu ci sànkute, ci kaw lépp lu xam-xam, mbind, xarala, diine, ak lépp li àdduna mën a joxe walla mu mën a joxe mukk, lu dul mu jàpp ci kàttanu Yàlla gu indi mucc, gi nit di am ci gëm-gëmu Yeesu Kirist.

TAM1897 D 66.6Su kàttan googu nekkul ci xol bi, ba ci xam-xam bi Yàlla jàngale — bu ñu ci génnee mbind mi, fànn mi, diine ji, ak lépp li ñi gëmul jàngale woon — amul doole ngir tere nit ki mu bàkkaar. Su loolu amul, bépp melokaanu bon bu nekk ci nit dina feeñ, ci kaw lépp leneen. Looloo tax mu di kàttanu Yàlla ju jëm ci mucc gi: dafay musal nit ki ci bépp bon.

TAM1897 D 66.7Sekketu Yàlla, di Kirist ci seen biir, yaakaaru ndam lu tedd; Kirist dooley Yàlla, ak xelam Yàlla; Kirist ki ñu takkal ci kuruwa bi; loolu rekk, lépp ci lépp, ci kaw lépp, ci lépp, jaar ci lépp, léegi ak ba fàww, — loolu mooy xam-xamu mucc gi, njiitu xam-xam yépp; mooy jiite xam-xam yépp, jiitu yépp, tey gindi ci jàngum yépp. Na noonu deme ak ñépp ba fàww.

TAM1897 D 66.8Kon na Boroom bi, ci Ruuham, xëcc ñu jëm ci moom; na xol bi ubbeeku noonu ci kàttan googu, ci bokk gi ci mbóotum googu, ci Ruuhu Yàlla, ngir mu samp fa Yeesu Kirist, yërmaandeem ak jikkoom ju rafet. Te ni ñu ubbee sunuy xol ci moom saa su nekk, te du ci keneen ku dul moom, ni tóor-tóor buy ubbeeku jant bi, danuy am ci mataleem gépp, njubam, kàttanam, muccam, yërmaandeem, dëggam, mbégteem, kontaanteem, jàmmam — Aah, ak dundam gu dul jeex!

Note

Back