Israel markan Diosat t’aqanuqasiwipa. – 1
TAM1897 Q1 33.6Yatichäwi churatäna Tuminku jayp’u, 7 uru achuqa phaxsit 1897 marana Jach’a Tantachäwi Yatiyäwin uñt’ayata, Nayrïr Kimsa Phaxsi, 1897, Panka 2, Jakhü 1, 33-40 laphi.
TAM1897 Q1 33.7Mä nayra arumax yatichäwinxa, nayax sista, jichhakamax janiw kunawsas uñjkayätti, Biblia anqana, Sábadu Uru Adventistanakan uñt’ayat tunka kamachinakan mä copia, kunjamtix Diosax arsunïna ukhamarjama. Kusistwa jichhax pachax purinitapata, Sábadu Uru Adventistanakax Diosan kamachipan mä copia, kunjamtix Diosax churkäna ukhamarjama, katxaruñapataki. Kusistwa Jilata Howex Diosan kamachipan copianakap uñstayatapata, kunjamtix Diosax churkäna ukhamarjama. Jichhax janiw juk’ampis jaqinak nayraqatan sarnaqkasax mayninakax juchanchapkistu ukhamarjam juchanchayasiñasäkiti, Diosan kamachipat mä chiq apanukuñasat.
TAM1897 Q1 33.8Qhanaw uñjasispa, uka Diosan kamachipan qillqatapa nayraqat churat jaqixa, ukax niya taqinin apnaqatawa, jupax mä Egipto markankirïnwa. Akham siwa: “Nayätwa Tatitu Diosama, jumarux Egipto markat, esclavitud utat apsunirïma”. Ukampirus jupax jupapachpaw akham sänxa: “Ukax janiw nayatakiti, janirakiw jichha pacha jakasir jaqitakisa; kunatix jiwasanakax janipuniw Egipto markat apsutäpktanti”. Ukax Judionakatakikïnwa. Ukhamasti jupax uka chiqxa apsusinx kamachin puchupa qillqantawayi, ukatsti Tatitun pachpan churat kamachit mä khuchhurata qillqata akapachan uñacht’ayawayi. Ukhamat jupax amuyt’ayawayi, Tatitux alaxpachat arst’käna uka sapa qillqatax jan khitit qillqatapsa yatiyasisa, jan uñt’ayasisa, jan ukasti mä qhana, jan qhananchat arumpiw “Janiw nayat sipan yaqha diosanakamäñapäkiti” sasaw qalltawayi. Ukatsti jank’akiw akham jiskt’asiñax utjaspa: ¿Jumax khititasa? ¿Khitisa aruskipaski? Ukhamasti, kamachix kunjamtix churatäna ukhamarjam uñjatäspa ukhaxa, Diosaw khitisa aruskipaski uk yatiyi. “Nayaw Tatitu Diosamaxä, Egipto markat, esclavitud utapat apsunirïma”. Ukaw khitis aruskipaski ukxa; janiw nayat sipan yaqha diosanakaniñamäkiti, “khitis Egipto markan esclavitudapat qhispiyañ atirïma”.
TAM1897 Q1 33.9Aka pachparakiw yaqha amuyt’awix wakisiraki: Kamachix Tatitun pachpa arst’atap qhanañchäwimp jan uñt’ayata imprimiski ukhaxa, kunjamatix jilapart p’anqanakan ukat tarjetanakan uñjasi, wakisirjamaw uka qalltarux “Diosan Kamachipa” arunak uchañaxa. Akax uñacht’ayiwa jaqinakax amuyapxiwa wakisiwa mä qhanañchäwi utjañapa, khitin kamachipasa ukhamaraki khitis aka kamachinak arsu uk yatiñataki. Ukat, aka wakiskir uñjasaxa, jaqinakax Diosan kamachipan nayraqataparux jupanakan qhanañchäwip ucht’apxi, Diosan kamachipawa sañataki.
TAM1897 Q1 33.10Ukampisa, jaqinakaxa Tatitun pachpa kamachipa, kunjamtix Tatitux churkäna ukhamarjama, uñt’ayapxaspa ukhaxa, jupanakax Tatitun pachpa qhanañchäwipaniw jikxatasipxaspa, ukax Diosan kamachipawa, ukat jupapuniw aka kamachinaka arsurixa, sasa. Jupax akham siwa: “Nayaw Tatitu Diosamax, Egipto markat, esclavitud utat apsuniristam. Janiw nayat sipan yaqha diosanakaniñamäkiti,” ukhama. Ukat jaqinakax Tatitun pachpa certificado ukapxani ukhaxa, ukax jupan kamachipawa sasina, chiqpachansa janiw kuna jaqin certificadopas munasxaniti, Diosan kamachipawa sañataki.
TAM1897 Q1 33.11Ukat ¿janiit Tatitun pachpa qhanañchäwipa, akax jupan kamachipawa, ukax juk’amp askixa, kawkir jaqin jan ukax taqi jaqinakan qhanañchäwipata sipansa? Ukat kunapachatix jaqinakax Tatitun pachpa qhanañchäwipa, akax jupan kamachipawa, uk armt’apxi, ukat jupanakan pachpa qhanañchäwipampi ukxatantapxi, ¿janit ukham qhanapunïspaxa jaqinakax Diosan chiqaparu mantasipkaspa ukha? ¡Ay, apsusipxañäni aka jach’a jach’a tukuri, jan wali luraña; ukat katuqapxañäni qullan kamachi, kunjamtix qullan Luririx arsuwayki ukat qillqt’awayki ukhamarjama! “Nayaw Tatitu Diosamax, Egipto markat, esclavitud utat apsusirïma.” Ukhamäpan. Ukhamäpan.
TAM1897 Q1 33.12Tatitun arunakapax ukan utjipanxa, Diosan kamachipax ukatsti Qhispiyirirusa ukatsti Luririrusa aka pachan jaqinakar uñacht’ayi. Ukatsti taqi jaqinakaruw si, khititix uka kamachin Luriripa, khititix jaqir uka kamachi phuqañapataki jawsirixa, jupax Qhispiyirisa ukat Luririsa ukhamawa. Ukax kamachimp pachpaw uñacht’ayasi. Ukat kunapachatix Qhispiyir uñacht’ayir chiq apsupxi ukhaxa, janiw muspharkañäkiti jaqin Luririp uñacht’ayir chiq apsuñatakix wakicht’atäpxatapaxa. Supayax sapa kutiw kamachi chhaqtayañ munäna, ukat jaqinakat jach’a wakiskiripat imantañataki. Jupax Qhispiyiriru kamachit apsusiñampiw qalltäna; jichhax jaqin Luririru apsusiñampiw tukuyi. Ukampirus Tatitux yatisiñ munistu jupaw Egipto markat qhispiyistu, ukhamat Qhispiyirirusa Luririrusa jaqitak churat kamachin uñjañäni.
TAM1897 Q1 34.1Yaqha amuyu. Jumampi nayampi kunapachatix uñjasksna, ukat uñjtanwa, Israel markax uka uraqir mantapkäna ukhaxa, janiw kunapachas Tatitux jupanakatak wakicht’käna uka uraqir mantapkänti, jan ukasti taqpach pantjasipxatayna, ukapachaw Moisesatakix ukar jan mantañax mä llakisiñänwa uk uñjsna. Jichhax, yaqhip jaqinakax amuyapkixa, Israel markax Tatitun jupanakatak wakichat uraqir mantawayiwa, ukat ukaw Tatitun jupanakar irpañ munat chiqapänxa, ukat Moisesax jiwäna ukat alaxpachar sarxäna uk uñjasaxa, jupanakax sapxiwa, Moisesax taqi kunan juk’amp askin jikxatasïna; ukat janiw sinti llakisiñäkanti jupar uraqit apsusina alaxpachar irpañaxa.
TAM1897 Q1 34.2Ukampisa kunapachatix amuytanxa Tatitux juparux qullana utaparu, jupa pachpataki jakasiñapataki lurata chiqaru, amparanakapamp utt’ayata qullana utaru irpañ munatayna ukhaxa; ukapachaw uñjañjamäxi kunjamas Moisesatakisa llakisiñapänwa uka uraqir jan mantkasina jiwasa alaxpacharu sarañaxa. Kunapachatix jupax amuyasïna jupan juchapaw Diosan arsuwayat saminchata uraqipar jan mantañapatakix jark’aqaskäna ukha; kunapachatix jupax amuyasïna Israel markax Tatitun jupanakatak wakicht’atapa apt’asipxatap ukha: Nebo qullu patxata uka suma uraqi uñjkasina, ukatsti Diosan amtaparu ukhamaraki jaqinakaparu tumpañapäkäna uka jaya pacha sarnaqäwinaka, Diosat t’aqanuqañanaka, ukhamaraki llakinaka amuyt’añapänwa, ukatsti jupax uka jaya sarnaqäwi utjañapatakix juchanïnwa uk amuyasina; Janipuni jiwasin uka uraqir jan mantañax jupatakix qawqha llakisiñapunïnsa uk amuyañax ch’amäkiti—pantiyunat apst’ata alaxpacharu apayatäkasasa.
TAM1897 Q1 34.3Yaqha qillqatax, Israel markax ch’usa pampan jakasipkäna uka pachakama Egipto markat jan mistuwayapxatap chiqañchañatakix wakisispäna ukhax, Josué pankan jikxatasi. Amtasipxarakïtawa uka chiqata,—Jordán jawir makhatasipxatatxa, ukxarux circuncidasiñ lurayasipxäna,—akham sasaw qillqata: “Jichhüruw jumanakat Egipto markan k’umisiñap apsusxta”. Uka jaqinakaxa, uñjapxam, Egipto markat mistuwayapkäna ukaxa, Jordán jawir pasañkamaxa janiw kunaspachas Egipto markat mistuwayapkänti; kunatix uka pachakamakiw Egipto markan k’umisiñapax apsutäna. Ukatxa jupanakax taqiniw Diosar iyawsir jaqinakäxapxäna. Uka taqpach markax iyawsañampiwa Jordán jawir pasawayapxäna. Jupanakax mä markänwa Diosar iyawsiri, ukat janiw maynis janiw sañax utjkänti, janirakiw pächasiñ amuyus utjkänti,—ukatwa jupanakax Egipto markat mistuwayxapxäna. Ukhamata uñjapxtawa, qhanapuniwa, ajayu tuqit Egipto markax Biblia qillqatan chiqap Egipto markapuniwa.
TAM1897 Q1 34.4Jichhax jichha arumax qillqataru uñt’apxañäni. Akax Números 23:9 ukawa. Paqallqu t’aqatpach liyt’añ qallta. Balaamaw Moab markan reyiparu, Balak-aru, profetizañkaskäna ukawa.
TAM1897 Q1 34.5Ukatsti sawip qalltasin akham siwa: Moab markan reyipa Balakax Aram markatpacha, inti jalsu tuqinkir qullunakatpacha apanitu, akham sasa: Jutam, Jacobarux ñanqhachita, ukat jutam, Israelarux jisk’achita. ¿Kunjamarak nayax ñanqhachäxa, khitirux Diosax janiw ñanqhachkiti? Jan ukax ¿kunjamarak jisk’achäxa, khitirux Tatitux janiw jisk’achkiti? Kunatix qaqanakan patapatwa jupar uñjta, ukat qullunakan patapatwa jupar uñch’ukiskta: ¡UÑJAM!, UKA JAQINAKAX SAPAKIW QAMAPXANI, UKAT JANIW MARKANAKAN JAKTHAPITÄPXANITI.
TAM1897 Q1 34.6Aka qillqatax jichha arumax jiwasatak arsusitawa. Akax jichha pachana chiqawa. Akax Diosan qhananchat munañapänwa jaqinakapataki, kunapachatix jupanakax Egipto markat jawst’atäpxän ukhax irpañ munkäna uka markan qurpapan sayt’atäpxän ukhaxa. Jupanakax pusi tunka maranakaw wasaran sarnaqapxatayna, ukat jichhax markan qurpaparuw puripxatayna. Ukat akaw jupanakxat munañapaxa, sapa jakasipxañapataki, ukat markanak taypin jan jakthapitäpxañapataki.
TAM1897 Q1 34.7Uka tuqit jach’a amuyuxa, jan ukax mayni amuyunakat maynïrixa, kunjamatix ukax, Hechos qillqatan paqallqür jaljaparu kutt’asaw jumanakax amuyapxäta. Esteban uka urux aruskipaskäna, ukat yatiyäna kunjamtix Tatitux jaqinakaru Egipto markat, esclavitud markat, muspharkañanakampi uñacht’äwinakampi apsunïna, ukat kimsa tunka paqallqürimpi kimsa tunka kimsaqallqürimpi versiculonakana akïr arunakaw utji; kimsa tunka kimsaqallqür versiculonxa aka chiqaw utji:—
TAM1897 Q1 34.8Akax uka Moisesawa, khititix Israel markan wawanakaparux akham sänxa: “Jumanakan Tatitu Diosamax jumanakan jilanakamatwa nayjam mä profetaru sayt’ayapxätam, juparuw ist’apxañama”. Jupaw uka jaqixa, khititix wasaran tantachäwinkän ukaxa.
TAM1897 Q1 34.9Ukatsti, ¿kunas Israelax wasaranxänxa?—Iglesia. ¿Kunäpxañänsa jawir pasxasaxa uka markar mantxasaxa?—Iglesia. ¿Kuna sañ munarakisa, jan ukasti iglesiax markat jaljtäñapawa?—Kunjamati, kunapachatix Tatitux Abrahamar uka markat apsunïna, ukhamarakiw akapacharux yatichäna iglesiax markat jaljtäñapawa, ukatsti kunjamati Abrahamampi uñacht’ayäna, uka iglesia markat jaljtäwix sapa mayni jaqin chuymapat qalltañapawa.
TAM1897 Q1 34.10Nayax chuymajan markat jani jaljtayatäkasaxa, kawkhantï nayax jikxataskä ukanxa, iglesiampi markampix mayachasiñapuniw utjani. Ukhamasti, markan jani irpiri kankti, janiraki ukar irpiriñataki sartkti ukhasa, iglesianxa mä pulitikuw tukü; ukan irpiriñataki sartäwa, ukan imantat mayninakar apnaqäwa. Ukhamata, mä jaqix chuymapan markat jani jaljtayatäki, ukampirus iglesiaru mantiri ukhaxa, juk’amp askiwa aka uraqpachan pulitikapan chikancht’asiñapa ukat ukan pulitikuñapa, iglesiar pulitikap apantañat sipana.
TAM1897 Q1 34.11Ukhamasti, Tatitux Abrahamaru jawst’käna ukhaxa, nayraqata akham sänwa: “Markamat mistuñamawa”. Jichhasti Abrahamax jilxattasin iglesiaruw tukxi, ukat uka iglesix markanak nayraqatan Tatitun sapa irnaqäwipar mantañatakïskipanxa, jupax yatiyiwa uka iglesiax janiw markanak taypin jakthapitäñapäkiti; sapakiw jakasiñapa. Jumanakax uñjasipxasmawa kunjamsa Tatitux jaqinakax ukham sarnaqañap munäna, kunatix jupax kunjamäsisa markanakax uk yatïnwa; ukat yatirakïnwa kunjamsa markanakax uka sarnaqäwir puripxäna. Jupax iglesiapax sapa jakañap munäna, jani jupat sipan yaqha p’iqinchiriniñapataki, jani jupan kamachipat sipan yaqha kamachiniñapataki, jani kuna kamachis Tatitun arupat sipan utjañapataki, jani Tatitun apnaqäwipat sipan yaqha apnaqäwiniñapataki.
TAM1897 Q1 35.1Diosax, jupanakar uka markar apankäna ukhaxa, iglesiapana p’iqinchiripäñ munäna. Jesus Cristox iglesiapana p’iqinchiripänwa, chiqpachansa, jichhürunakanjamarakiwa. Yatichäwinak yatiqapktan ukanakatxa yatipxtanwa, kunjamsa jaqinakax reyinakana apnaqäwipar, ukhamanakar mantawayapxäna; jupat jithiqtasaw uk lurapxäna, Diosarux sapaki Apnaqiripjam jan uñt’asa, kamachiparux sapaki kamachipjam jan uñt’asa. Wak’a yupaychirinakaruw tukupxäna, ukhamatwa jupanak pachpat Diosan apnaqäwip apt’asipxäna, ukhamarak kamachipan ch’amapsa apt’asipxarakïna; ukat Diosat jaljtawayasaxa, jupanak taypin mä apnaqäwix utjañapänwa, mayninakapar apnaqañ munirinakan munañanakap phuqhañataki, ukat jan wali sarnaqäwinakapat jupanak pachpa jark’aqañataki, Diosat jithiqtawayapxatap layku.
TAM1897 Q1 35.2Ukampirusa Tatituxa Israel markaruxa taqi jaqinakata ukhamaraki apnaqirinakata jupatakiki jaljtayäna. Tatituxa jichhaxa Israel markaruxa Abrahamar qalltkäna ukhamarakiw qalltayäna, muyuntatapan utjiri reyinakata, apnaqirinakata, taqi kasta aka uraqina apnaqäwinakata jaljtatañapataki. Jupaxa markapaxa sapa jakasiñapwa munäna, jan kuna markanak taypinkirjam jakasiñapataki, ukhamata markanakaxa jupanakar uñkatasaxa, Israel markaxa janiw jupanakan kasta markapjamäkiti sasina amuyapxañapataki.
TAM1897 Q1 35.3Jupax munäna Israel markax akapachan nayraqatan ukham qhanapun uñjasiñapataki—ukat ukax yaqha taqi markanakat mayjañapatakiw luräna—taqi markanakax jupanakar uñkatasin akham sasin: “Ukax mayjawa; jiwasan apnaqäwisax janiw ukhamäkiti”. Janiw reyinipkiti; sapa mayniw jani khitir apnaqirimpis sarnaqapkaspas ukham amuyasi. Ukat uka tuqit jiskt’asiñ qalltapxaspawa; akham sasa: “¿Kunatsa akhamäki?” Kunjamasa jumanakax mä reyin, ejércitonakan, impuestonakan ukat taqi aka jiwasan aguantañanakasan yänakapan jan munas sarnaqapxta? Jaysawix akhamäspawa: ¡Kunatixa, Diosaw jiwasan reyisaxa! Ukat jupan apnaqawip sarantayañatakix janiw jumanakan apnaqawimjam walja qullqi munaskiti; kunatix jiwasanakax janiw jumanakanjam llakinakanixtanti. Jisa; jiwasanakax janiw impuesto apanipkti, ukat jupax wali suma jaqitaynawa, ukhamat jiwasanakax taqi kunatix utjkistu uk jupar churañ munapxtanwa, jupan apnaqäwipan bendicionanakap yanapt’añataki ukhamarak taqi chiqaru yatiyañataki.
TAM1897 Q1 35.4Ukat kunapachatix jupan jaqinakapax uka paganu jaqinakarux yatiyapxani ukhaxa, paganu jaqinakax sapxaniwa: “Chiqpachansa aka markax mä amuyt’asiri ukhamarak yatiñani jaqinakawa; ukatsti, ¿kawki markas aka uraqin ukham jach’axa, ukham amuyt’asiri, ukham suma kamachinakani, taqi aka kamachi ukhamarjama? Ukatsti, ¿kawki markarus Diosax ukham jak’ankixa, kunjamtix Tatitu Diosamax taqi kunan jiwasan mayitanakasan juparu mayipktan ukanakanxa?” Ukaw Tatitux amtkäna. Ukatsti jupax akham siwa, Israelax “sapakiw jakani, ukat janiw markanak taypin jakthapitäkaniti”. Jupax taqi akapachaniruw yatichañ munäna, iglesia ukhamarak estado ukanakan jaljtäwipa, janiw iglesianakikiti, jan ukasti markanak taypin estado ukanakatjamaraki, ukhamarak iglesiatpachpatjamaraki.
TAM1897 Q1 35.5Aka Qillqata uñtam, ukhamatwa uka uñjäta. Deuteronomio 4. Mä qawqha versiculonakakiw taqi kunatix nayax qhanañchawaykta ukxa siwa. Nayrïr versiculot qalltasina, kimsaqallqurkam liyt’asa:—
TAM1897 Q1 35.6Jichhaxa, ist’apxam, Israel, kamachinakaru ukhamaraki taripäwinakaru, nayax jumanakar yatichkta, ukham lurañamataki, jakasiñamataki, ukat mantasina awkinakaman Tatitupa Diosapan jumanakar churkätam uka uraqi katuntañamataki. Janiw nayax jumanakar kamachkta uka arunxa jilxattayapxätati, janirakiw kunsa jisk’aptayapxätati, ukhamat nayax jumanakar kamachkta uka Tatitu Diosaman kamachinakap phuqhapxañamataki. Nayranakamax uñjapxänwa kunsa Tatitux Baal-peor layku luräna: kunatix taqi chachanakax Baal-peor arkapkäna ukanakax, Tatitu Diosamax jumanakatxa t’unjawayiwa. Ukampirus jumanakax Tatitu Diosamar katxarupkayäta ukanakaxa, sapa mayniw jichhürux jakaskapxta. Uñjam, nayax jumanakarux kamachinaka ukat chiqanchawinaka yatichapxsma, kunjamtix Tatitu Diosajax nayar siskitu ukhamarjama, uka uraqir katuntañatak mantapkäta ukan lurañamataki. Ukhamasti, ukanak phuqhapxam; kunatix akax jumanakan yatiñama ukat amuyt’awimawa taqi markanak nayraqatanxa, jupanakax taqi aka kamachinak ist’asax akham sapxani: “Chiqpachansa aka jach’a markax wali yatiñani ukat amuyt’asiri jaqinakawa”. Kuna jach’a markas utjixa, jupanakar jak’ankir Diosanixa, jiwasan Tatitu Diosasaxa taqi kuna mayitanakasataki utjki ukhama? Ukat kuna jach’a markas utjixa, kamachinakampi ukat chiqap taripawinakampi ukham suma, jichhüru jumanakar uñacht’aykta aka taqi kamachi ukhama?
TAM1897 Q1 35.7Ukhamasti, ¿Israel markanxa kamachi jan ukax kamachinaka lurañatakix chiqax utjarakïnwa?—“Janiw nayax jumanakar kamachkta uka arurux yapxatapxätati, janirakiw kunsa jisk’aptayapxätati.” Jupanakax ukham lurañapänwa. Kamachinakapax taqpach jupanakatak luratawänwa. Kamachinakapax taqpach phuqhatänwa, ukhamarak jan pantjaniwänwa; ukat ukhanipkäna ukhakamax, janiw yaqha munapkänti, ukat kunapachatix yaqha munapxäna ukhax, uka pachpaw Diosar jaytawayapxatapax qhanst’äna.
TAM1897 Q1 35.8Kawkïr pachas jupanakax pachpa kamachi, pachpa taypinakapan kamachi munapkäna ukhaxa, ukax Diosar jaytawayapxatap uñacht’ayänwa, kamachipas janiw jupanatakix askïxänti, ukhamarak apnaqäwipas janiw jupanatakix askïxänti. Ukhamarakiw taqi yaqha paganu jaqinakampixa. Ukhamarakiw taqi markanakampixa. Ukhamatwa paganu tukupxäna. Ukatsti yattatiwa Israel markax ukhamarakiw sarnaqawayi. Jupanakax Diosarux armt’awayapxiwa ukatsti waka yupaychañaruw mantawayapxi, ukatsti akham sapxänwa: “Jiwasatakix mä reyinïñapuniwa, ukhamat taqi markanakjamañataki”. Ukampirusa, jan armasimti, jupanakax mä reyiniñataki nayraqatax Diosaruw jittayañapäna; ukat Diosar jittayasax, markanakjamäñataki, pagano jaqinakjamäñatakiw amtapxäna —ukaw chiqap amuyuxa— Diosar jittayasax markanakjamäñataki, jupanakax Diosar jittayir markanakjamaw tukupxäna. Taqi qhipa sarnaqäwinakatwa uk yattaxa.
TAM1897 Q1 35.9Ukhamasti, qhanapuniwa, janiw Diosan munañapäkiti, janiw jaqinakapan askipatakisa, jupanakax markanakjamäpxañapataki. Janiw Diosan munañapäkiti, janiw jaqinakapan askipatakisa, muyuntat markanakjam kuna kasta apnaqäwis utjañapataki. Yatiptawa, jupanakax janiw Diosar arkasaw ukham lurapkänti, jan ukasti Diosat t’aqanuqasiñatwa ukham lurapxäna. Taqi akanakatxa, qhanawa Diosax janiw munkänti jaqinakapax jupanakpura mä apnaqäwi utt’ayasiñapxa.
TAM1897 Q1 36.1Tatitux janiw jupanakax muyuntat markanakjam mä apnaqäwi sayt’ayañap munkänti. Kunapachatix akham si, “Janiw nayax jumanakar kamachkta uka arurux yapxatapxätati, janirakiw kunsa jisk’aptayapxätati,” ukatxa amuyasispawa jupax ukhamat jupanakarux jark’antataynawa kuna kamachi lurañatakis, kuna kamachi uñanchatakis, ukat ukhamat jark’antarakitaynawa jupanakpura kuna kasta apnaqäwis sayt’ayañapataki.
TAM1897 Q1 36.2Ukatsti aka tuqitxa qhanawa, kunapachatix jupanakax jupanakpura kuna kasta apnaqäwis munasitap amuyapxäna, ukanxa Diosat sipan yaqha kamachinakampi apnaqirinakampinïpxañapänwa, uka pachpax qhananchawayiwa Diosar armxapxatapata; jupat jithiqtapxatapata; apnaqäwipax janiw phuqhäkänti; ch’amapax janiw jupanakar katxaruñatakïkänti, ukatwa jupanakpachax jupanakpura kuna kasta apnaqäwis utt’ayapxañapäna, jupanakpachat jupanakpach jark’aqasiñataki.
TAM1897 Q1 36.3Ukhamasti, jumax uñjtawa, janiw Tatitun munañapäkanti, jupan markapax, sapa jakasina, jupanakpura pachpa apnaqäwinïpxañapaxa. Janiw jupan munañapäkanti jupanakax markanak taypin jakasipxañapaxa, ukat markanakjam apnaqäwinïpxañapaxa; kunatix jupanakpura pachpa apnaqäwip lurasiñ qalltapxäna ukhaxa, ukax markanakana apnaqäwinakapjamäñapänwa, kunatix taqiniw jaqïpxäna, ukat jaqix taqiniw pachpakïpxi. Ukhamasti, Israel markax jupanakpach apnaqasiñatak mä apnaqäwi utt’ayañ amtapkäna ukhaxa, muyuntat markanakjamarakiw ukaxäna, ukat janiw yaqhäñapax atiskänti. Ukax paganu apnaqäwïnwa. Ukat kawkhantix yant’atäskpas ukhaxa, wiñayaw ukhamäni, paganu apnaqäwïniwa.
TAM1897 Q1 36.4“Janiw nayax jumanakar kamachkta uka arunxa jilxatt’apxätati, janirakiw kunsa jisk’apt’apxätati, ukhamat nayax jumanakar kamachkta uka Tatitu Diosaman kamachinakap phuqhapxañamataki.” Diosax muniwa kamachinakapasa, kamachipas, apnaqäwipas jaqinakapatakix askïñapa. Ukatsti jupan markapatakix walikiskiwa. Ukax amtatäxiwa. Wiñayaw markapatakix walikiskani. Ukampirus janiw jupanakan utjkiti ukanakatakix walikiti; janiw Diosat, jupan kamachipat ukhamarak apnaqäwipat t’aqanuqirinakatakix walikiti. Jupan apnaqäwipax janiw jupanatakix walikiti, kunatix janiw jupanakan utjkiti; ukatsti jupanakan pachpa may lurasipxixa, ukax pagano jaqinakan ukhamarakiwa.
TAM1897 Q1 36.5Nayranakamax uñjapxiwa kunsa Tatitux Baal-peor layku luräna: kunatix taqi chachanakax Baal-peor arkasipkäna, Tatitu Diosamax jumanakat chhaqtayawayiwa. Ukampirus jumanakax Tatitu Diosamar katxarusiwayapkta ukanakax jichhürux taqiniw jakaskapxta. Uñjam, nayax kamachinaka ukat chiqanchäwinaka yatichawayapxsma, kunjamtix Tatitu Diosajax nayar siskitu ukhama, uka uraqir mantapxäta ukar katuqañataki ukham lurapxañamataki. Ukhamasti, imasim ukat phuqham: kunatix akax jumanakan yatiñama ukat amuyt’asiñamawa markanakan uñjatapata.
TAM1897 Q1 36.6“Akaxa jumanakan yatiñamawa, amuyt’añamawa markanakan nayraqatapanxa.” Janiw nayan nayraqatajankikiti; jan ukasti ak lurasipxäta ukhaxa, taqi markanakaxa, jani iyawsirinakaxa, jumanakaruxa yatiñanipxtawa sapxätamwa. Markanakaxa, jani iyawsirinakaxa, jumanakaruxa suma amuyunipxtawa sapxätamwa.
TAM1897 Q1 36.7Uñjam, nayax jumanakar kamachinaka, amtanaka yatichapxsmawa, kunjamtix Tatitu Diosajax nayar kamachkitu ukhama, jumanakax uka uraqin lurapxañamataki, kawkhantix katuntañataki sarapxäta uka. Ukhamasti, ukanak phuqhapxam; kunatix akax jumanakan yatiñama, amuyt’añama markanakan nayraqatapanxa, jupanakasti taqi aka kamachinaka ist’asaxa, akham sapxaniwa: ‘Chiqpachansa aka jach’a markaxa yatiñani, amuyt’iri jaqinakawa’. Kunatix, ¿kawki markas ukham jach’äspaxa, jiwasan Tatitu Diosasaxa taqi kuna mayitanakasatakix jak’ankistu ukhama, jupanakar jak’ankir Diosanipxaspaxa? Ukatsti, ¿kawki markas ukham jach’a utjixa, kamachinakampi ukat chiqap taripawinakampi ukham chiqapani, taqi aka kamachi nayax jichhüru jumanakar uñacht’aykta ukhama? Jumakipuni amuyasim, ukat ajayumarux wali suma imasim, jan nayranakamax uñjkatayna uka yänak armt’añamataki, ukat jan jakañaman taqi urunakapan chuymamat sarxañapataki: jan ukasti, yuqanakamaru, ukat yuqanakan wawanakaparu yaticham; juk’ampisa uka uru, kunapachatix jumax Horeb qullun Tatitu Diosamar nayraqatan sayt’askäna ukhama.
TAM1897 Q1 36.8Jan armasimti kunatix uñjta ukhamarak ist’ta ukxa, jan ukasti juk’ampirus jan armasimti kunatix ist’ta ukxa, uka urun Horeb qullu nayraqatan sayt’askäna ukhaxa. ¿Kuns ist’apxäna?—¡Ay, Diosan kamachipa; Diosan kamachinakapa ukhamarak Jesusan iyawsañapa uka urun ist’apxäna; alaxpachat mä aru qhispiyäwi ukhamarak uñstayäwi yatiyäna, jaqinakax jan juchachasiñapataki! Ukampirus Israelax Diosarux armt’awayiwa, ukatx waka yupaychirinakaruw tukupxatayna, ukat akham sapxatayna: “Mä reyimpi churapxita; mä reyimpi churapxita, taqi markanakjamaraki.” Uka pachata, janïr juchachasipkäna ukhaxa, Tatitux qhipatx akham siwa (Salmo 81:13-16):—
TAM1897 Q1 36.9¡Ay, jaqinakajax nayar ist’apxaspäna, ukat Israelax thakhinakajan sarnaqaspäna ukhaxa! Jank’akiw uñisiripanakapar atipjaspäna ukat amparajax jupanakan uñkatasirinakapar uñtayaspäna. Tatitun uñisirinakapax jupar katuyasipxaspäna: ukampirus pachapax wiñayatakïspäna. Jupax jupanakarux juk’amp suma trigompiw manq’ayaspäna: ukat qaqat mistur misk’impiw jumarux phuqhantayaspäna.
TAM1897 Q1 36.10Jichhax Tatitux jiwasanakat siwa, jiwasarux ch’amakan ch’amapat qhispiyawayistu, ukat munat Yuqapan apnaqäwiparuw apawayistu. Diosan apnaqäwipax wasitat jaqinakap taypin sayt’ayatawa, ukat “Diosan apnaqäwipax jumanakan manqhanwa,” ukat sapa mayni ukat taqinin manqhan utjatap laykux jumanakan taypinkarakiwa. Jichhaxa, Diosan apnaqawipax mä suma apnaqawiwa, kunatix apnaqiripax mä suma apnaqiriwa, kunatix uka apnaqawin kamachipax mä suma kamachiwa. Ukhamax mä suma apnaqiri, mä suma kamachi, ukat mä suma apnaqawix, ¿jumatakix askïkiti? ¿Ukhamäpachati? ¿Mä jaqitakix ukax askïkiti?—Jïsa, chiqpachansa! ¿Mä jaqitakix ukhamäñapax wakisiti?
TAM1897 Q1 36.11Ukatsti, taqi ukax jaqitakix jan walïkchi ukhaxa, ¿jan walt’awix markampiticha, jan ukax jaqimpiticha?—Jumanakax yatipxtawa, jan walt’awix jaqimpikiwa. Ukampis, uka jaqix cristianotwa sasin arsuspa ukhaxa. ¿Jan walt’awix jichhas jaqimpiticha, jan ukax markampiticha?
TAM1897 Q1 36.12(Arunaka) Jaqimpiwa.
TAM1897 Q1 36.13Amuyt’añäni, jupax Seventh-day Adventistätwa siwa, ukampis Diosan qhapaq suyupax janiw jupatakix askïkiti; amuyt’añäni, jupanakax walja tantachasipxaspa, ukampis Diosan qhapaq suyupax janiw jupanakatakix askïkiti, jan ukasti jupanak pachpaw mä qhapaq suyu, yaqha qhapaq suyu munapxi; jupanakax mä apnaqäwi sayt’ayañapawa, jupanak pachparu impuesto uchañapawa, jupanak taypitpach apnaqirinak ajlliñapawa jupanak pachpa apnaqasiñataki; ¿jupanakax Diosan wawanakapätati? ¿Diosan jan pantjani qhapaq suyupax jupanakatakix walikiti? ¿Jupanakax Diosan apnaqäwipankapxiti? ¿Diosan apnaqäwipax jupanakatakix walikiti? ¿Diosan qhapaq suyupax jupanakana utjiti? ¿Utjiti? ¿Kunjamarak ukhamäspaxa, kunawsatix jan pantjani qhapaq suyu, jan pantjani qhapaq, ukat jan pantjani kamachix jupanakatakix jan walikïk ukhaxa?
TAM1897 Q1 37.1Ukhamasti, amuyapxtati, iglesia ukhamaraki estado ukan jaljtäwipaxa, Seventh-day Adventists ukanak taypinxa, chuymanwa qallti; ukatsti sapa mayni jaqina, kawkhansa ukham qalltañapawa, jan ukhamäxipanxa, kawkhantix jupax jakki uka chiqanxa, janiw iglesia ukhamaraki estado ukan jaljtäwipax utjkaspati. Pusïri patak maranxa, Imperio Romano uksanxa, khitirus janiw chuymapanxa iglesia ukhamaraki estado mayachata utjkänti ukhaxa, pusïri patak maranxa janiw papismo ukax utjkaspänti. Jupan chuymapanxa iglesiaki, iglesiaki sapaki utjaspäna, jan markan utt’ayäwipasa, jan markan kamachinakapasa, iglesiaki utjaspäna ukhaxa,—Dios, jupan apnaqäwipa, jupan kamachipa, jupan chiqapar sarnaqäwipa, jupaki ukan apnaqkaspa ukhaxa,—¿papal apnaqäwix utjaspänti?
TAM1897 Q1 37.2(Arunaka) Janiwa.
TAM1897 Q1 37.3Ukatsti, ¿kunas wiñay jark’aqasiñatakix wakiskirixa?—Iglesiampi markampix chuyman mayachasiñapawa. Ukatsti, ¿kunas papa ukar jark’aqañatakix sapa chiqap jark’aqawixa?—Diosar taqi chuymampi, taqi ajayumpi, taqi amuyumpi, taqi ch’amampi munañawa. “Markamat, wila masimat, awkiman utapat mistuñamawa” sañawa. Ukax Egipto markar qhipäx uñt’ayañawa. Ukax “sapaki jakaña, ukat janiw markanak taypin jakhutäñäkiti” sañawa.
TAM1897 Q1 37.4Jichhax “Biblia-n Imperionakapa” panka, 152 uka laphi qalltatpach, uka pachpa tuqit “Patriarcas y Profetas” pankata uñstayawaykta uka qillqatanaka, qillqatanakampi chika, ukanakat liyt’äma. Nayraqatax nayan arunakaj liyt’ä; ukampis “Patriarcas y Profetas” pankana arunakap liyt’ä ukhax yatiyapxämawa:—
TAM1897 Q1 37.5“Uñjam, jaqinakax sapakiw jakapxani, ukat janiw markanak taypin jakthapitapxaniti.” Tatitux janiw kuna pachas munkänti jaqinakapax aka uraqpachan jaqinakjamax mä qhapaq suyu, jan ukax mä marka, jan ukax mä apnaqäwi ukham utt’ayatäpxañapa. Janiw muyuntat markanakjamaxäñapäkanti. Jupanakax “aka uraqpachan jakasir taqi jaqinakata” Diosatak jaljtayatäñapänwa. “Jaqinakax janiw markanak taypin jakthapitapxaniti.”
TAM1897 Q1 37.6Jichhax, nayax Alemania markankirïkasmas ukham amuyasiristxa, ¿markanak taypin jikxatastti? Jan ukax, nayax Inglaterra markan apnaqäwipan chikancht’atäkasmas, mä iyawsiri, markapar munasiri jaqïkasmas, wiphala layku nuwasirïkasmas ukham amuyasiristxa, ¿markanak taypin jikxatastti? Ukat nayax uka wiphala layku nuwasiristxa, nayan wiphala, nayan Británico wiphala, ukat akankir Seventh-day Adventist jilajax Estados Unidos markankiristxa, ukat markaparux iyawsirïkaspasa ukat markap layku sayt’asirïkaspasa, ukat paypach markanakax nuwasiñar mantapxatayna, ukat jupax nuwantirinakarux arknaqañapawa, ukat mä ch’axwaw utji, ukhax nayax mä tuqinkaskta, jilajasti yaqa tuqinkarakiwa, jilatax jilata contra nuwasipxi. ¿Diosax ukham amtawaypacha?—Jumax yatisktawa janiw ukhamäkiti. Ukatsti, ¿jupax kunsa amuyt’äna, “jaqinakax sapakiw jakapxani, ukat janiw markanak taypin jakthapitapxaniti” sasin siskäna ukhaxa?
TAM1897 Q1 37.7Nayan qillqatajat mä juk’a “Biblia-n Imperionakapa” sat qillqatan liyt’ta:—Jupanakan apnaqäwipax mä Diosan apnaqäwipakïñapänwa—Diosax jupanakan sapaki Reyipänwa, sapaki Apnaqiripänwa, sapaki Kamachiripänwa. Chiqpachansa, mä iglesian tantachäwipänwa, “ch’usa pampan iglesian” tantachäwipamp qalltasina; ukatx mä markan amuyupat taqpach jaljtayatäñapänwa. Moisés tuqi ch’usa pampan utt’ayat sarnaqäwixa, Josué tuqimpi Canaán markan sarantaskakïnwa, wiñayatakïñapatakiw amtatäna.
TAM1897 Q1 37.8Jichhax “Patriarcas y Profetas:”— uka qillqatat liyt’apxäma:—
TAM1897 Q1 37.9Israel markan apnaqäwipaxa Jehová sutipana ukhamaraki ch’amapampi apnaqatänwa. Moisés-an, paqallq tunka jilïrinakan, apnaqirinakan ukhamaraki taripirinakan luräwipaxa, Diosan churkäna uka kamachinaka phuqhachañakiwänwa. Jupanakax janiw markatak kamachi lurañatak ch’amanïpkänti.
TAM1897 Q1 37.10¿Khitinakasa markatak kamachi lurañatakix jani ch’amanïpkänti?
TAM1897 Q1 37.11(Arunaka) Iglesia.
TAM1897 Q1 37.12¿Qawqhanis iglesianxa utjapxäna? ¿Mayniki, jan ukax paya, jan ukax tunka, jan ukax tunka payani, jan ukax phisqa tunka jaqinakampis utjapxänti?—Jisa. Ukhamax, ¿jupanakax, jan ukax khitis jupanakatxa, yaqhanakatakix kamachi lurañatakix atinipxänti, jan ukax jupanakpachatakisa?—Janiw atipxänti.
TAM1897 Q1 37.13Ist’apxam, Israel, kamachinakaru ukhamaraki taripäwinakaru, kunatix nayax jumanakar yatichksma, uk lurañataki, ukhamata jakapxañamataki, ukat mantasina awkinakaman Tatitupa Diosapax churapkätam uka uraqi katuntapxañamataki. Janiw nayax kamachktam uka arurux yapxatapxätati, janirakiw kunsa jisk’aptayapxätati.
TAM1897 Q1 37.14Jichhax wasitat “Patriarcas y Profetas” qillqatat apst’asa:—
TAM1897 Q1 37.15Ukhamänwa, ukat ukhamarak sarantaskakïnwa, Israel markan jakäwipaxa.
TAM1897 Q1 37.16Ukatsti Israelax ukat jithiqtasax, mä qhapaq suyumpi utt’ayasiñataki, ukat yaqha markanakjamañataki sarnaqañ qalltkäna ukhaxa, ¿kuns ukax sañ munäna?—Markjam jakäwipa chhaqtayaña. Uka jan armasimti.
TAM1897 Q1 37.17Jichhax yaqha qillqata, nayax qillqt’kta ukat jichhax wasitat sañ munta:—
TAM1897 Q1 37.18Israel markan apnaqäwipan amuyunakapax mä q’uma Diosan apnaqäwipakïnwa. Kawki apnaqäwins markachirinakax apnaqäwina amuyunakapata chiqapar sarnaqapkixa, ukakiw jiltayaspaxa.
TAM1897 Q1 37.19Taqi chiqan ukham amuyatawa. ¿Kuna apnaqäwitsa akana amuyt’asktanxa?—Diosan apnaqäwipa. ¿Kuna apnaqäwins jupanakax markachirinakäpxäna?—Diosan apnaqäwipa. Ukhamax, uka apnaqäwin amuyunakapamp chiqap sarnaqañaxa, uka apnaqäwsa uka p’iqinchäwsa, Diosamp chikasa, askinjam sarantayañatakix sapa mayakiw wakisïna.
TAM1897 Q1 37.20Israel markan utt’ayat apnaqawixa, Diosan sapa kuti jupanakampi jakasitap laykukiwa askïñapänxa. Ukatsti, uka apnaqawin amuyunakap phuqañatakixa, sapa mayni jaqinakaxa sapa kuti Diosan jupanakampi jakasiñapa thaqhapxañapänwa, jupakïkipuni Reyipa, Apnaqiripa, ukhamaraki Kamachiripjama, sapa uru jakañapan taqi lurañanakapanxa. Ukampisa “iyawsäw jan utjkipanxa janiw Juparu kusisiyañax atiskaspati”. “Iyawsäwimpiwa” Diosax chuyman jakasi ukat jakañan apnaqi. Ukhamasti, Israel markan apnaqäwipan qallta amuyupa, chiqpachapuni jakañapax, Israel markan jaqinakapan jakañan, sayt’at iyawsäwipan utjäna.
TAM1897 Q1 38.1Ukat ukapachparakiw Israel markax pantjasïna. Chiqpachansa, uka chiqakikiw pantjasiñapax utjaskäna. Jupanakax iyawsäwin janiw qhiparapkänti; janiw Reyiparusa ni apnaqäwiparus iyawsapkänti. Uka uraqir mantir jaqinakaxa, khitinakatix iyawsañampi Jordán jawirxa waña uraqiruwa makhatapxäna, jawirax wali phuqhantatäskäna ukhaxa; khitinakatix iyawsañapampix Jericó markan pirqanakapax paqallqu uru muyuntapxäna ukat atipañ iyawsañ arumpi art’asipxäna ukhax t’unjasirakïna—uka jaqinakax Tatituruw iyawsapxäna, ukat Jupax ch’amapampiw jupanakampïna. Ukampirus mayjt’äwiw utjäna. Jaqinakax iyawsañan q’umañap chhaqtayapxäna, ukat uñnaqak lurañaruw puripxäna. Aka sarnaqäwix Qullan Qillqatanakanxa jisk’a, ch’ullqi arunakampiw jiwasatak yatiyasi. “Jaqinakax Tatituruw Josuén taqi urunakapan luqtapxäna, ukhamarak Josuét qhipar qhipart’ir jilïrinakan taqi urunakapan, jupanakasti Tatitun Israel markatak lurkäna uka taqi jach’a luräwinakap uñjapxäna. Ukat Josuéx, Nun-an yuqapa, Tatitun luqtiripax, patak tunka maranïnwa jiwawayi.... Ukatsti uka mirayankir jaqinakax taqpachaw awkinakaparu saraqxapxäna, ukat jupanakat qhiparux yaqha mirayaw sartanïna, jupanakasti janiw Tatituru uñt’apkänti, janirakiw Israel markatak lurkäna uka luratanakapsa. Ukatsti Israel markankirinakaxa Tatitun nayraqatapanxa jan wali lurapxäna, ukat Baal diosanakaru yupaychapxäna: ukat jupanakaxa awkinakapan Tatitu Diosaparu jaytanukupxäna, khititix Egipto markat apsunïna, ukatsti muyuntat markanakan diosanakaparu arkapxäna, ukat jupanakaru alt’asipxäna, ukat Tatituruxa phiñasiyapxäna. Ukatsti Tatituru jaytawayapxäna, ukat Baalampiru Astartampiru luqtapxäna.”—“Biblia-n Imperionakapa,” p. 153, 154.
TAM1897 Q1 38.2Ukhamapuniw Nimrodan pachan lurapkäna ukhama. ¿Kunas Nimrodan pachan tukuyäwipaxänxa?—Jupanakax Diosarux reyjam jittayasina, mayniruw reyjam utt’ayapxäna. ¿Ukhamax muspharkañäti, jichha pachan Israel markampitakix ukhamaraki tukuyäwix utjañapaxa?
TAM1897 Q1 38.3Chuymapan jan Diosan utjatapampixa, jupanakpachatsa jaljtayañataki, ukhamat yaqha jaqinakat mayjañapataki, muyuntat markanakjamaw tukupxäna, ukatwa diosanakapar luqtañan jupanakamp chikachasiñapax wali pachpakïnwa. Ukampisa, jupanakan Diosar jaytawayapxatap layku, jupanakan luratapan jathitapampi ukat yaqha markanakan t’aqhisiyawinakapampix sinti jathiruw tuküna, janiw aguantañjamäxänti; ukapachaw Taqin chuymampi Tatitur kutt’apxäna, Jupakiruk atinisipxäna, ukat Jupampiw juchanakapata ukat taqi t’aqhisiyirinakapata mä jach’a qhispiyäwi jikxatapxäna. Ukampirusa, qhispiyat jikxatasisina, Tatitupa Qhispiyiripana jupanakampïtap jilxattayañsa ukat jupamp chika sarnaqañsa janiw phuqhapkänti; ukhamasti, iyawsäwipax wasitatwa uñacht’äwikik tuküna, ukat jank’akiw wasitat paganu jaqinakana sarnaqäwipar kutt’awayapxäna, ukat diosanakaparuw yupaychapxäna.
TAM1897 Q1 38.4Uka askichäwi pachanakan lurapkäna ukhama, Taqpach chuymampi Tatitur chuym churasipkaspa ukat sapa kuti jupar atinisisipkaspa ukhaxa, jupanakax juparux sapa kuti pachpa ukham jikxatapxaspawa, kunjamatix uka pachanakan jikxatapkäna ukhama. Ukhamax taqpach sarnaqäwipax kunjamtix jupax sapa kuti munäna ukhamäspawa: mä sapa kuti nayraru alayaru sarantäwi, khuyapayasiñan ukhamarak Qhispiyir Tatitusan yatiñapan jilsusina. Ukhamäspäna ukhaxa, taqi markanakatakixa mä qhana k’ajkiri ukhamäspänawa.
TAM1897 Q1 38.5Aka kutin kutin yant’äwinakampix jupanak pachpa wiñayataki jan iyawsañapataki, ukat Tatituruki iyawsañapataki puriñat sipansa, jupanakax Tatitur jan iyawsañ qalltapxäna, ukat jupanak pachparuki taqpach iyawsañ amtapxäna. Jani iyawsañapampi, Diosat t’aqanuqañapampixa, jupanakax paganos-anakan sapa kuti nuwasir jutawinakapanxa, kawkhantix markapax lunthatatäna ukat jaqinakax t’aqhisiyatäna, ukhamanxa, Diosan apnaqawipax taqi kunatakiw jan atipkatayna ukakiw amuyapxäna.—“Biblia-n Imperionakapa,” p. 154, 155.
TAM1897 Q1 38.6Jichhax wasitat “Patriarcas y Profetas” qillqatat apst’asa:—
TAM1897 Q1 38.7Jupanakan juchapata ukhamarak jan amuyt’asitapata uñstiri taqi jan walinakxa, Diosan apnaqawiparuw juchanchapxäna.
TAM1897 Q1 38.8Ukhamasti, amuyapxtawa, kuna markas Tatitun sasin arsusipki uka jaqinakax jupan apnaqäwipat sipan yaqha apnaqäwi munapxi ukhaxa, kunas jan walt’awixa. Jupanakax Diosat jithiqtapxiwa; jan walir mantapxiwa; kunayman jan walt’awinakamp t’aqhisipkiwa; ukat taqi ukanakxa Diosan apnaqäwipar juchanchapxiwa. Diosan apnaqäwipax janiw jupanakatakix walïkänti; janiw jupanatakix askïkänti. ¿Kunatsa?—Kunatix janiw jupanakan uka apnaqäwix utjkänti.
TAM1897 Q1 38.9“Patriarcas y Profetas” panka qillqatat juk’amp liyt’ta:—
TAM1897 Q1 38.10Juk’at juk’atwa Diosar yäqañap apt’asipxäna, ukat jupan ajllit markapäñan jach’a kankañapsa janirakiw wali uñjañjamäxänti. Pagano reyinakan qamir kankañapampi uñacht’äwinakapampiw munasipxäna, ukat jupanakan pachpa jan qamir kankañapampix qaritäpxänwa. Tribus taypinxa ch’axwañ munasiñampi ukat envidiampiw uñstawayi. Manqha ch’axwawinakax jupanakarux q’aphtayäna; sapa kutiw pagano uñisiripanakapan nuwasitapata uñjasipxäna: ukat jaqinakax amuyt’añ qalltapxäna, markanak taypin sayt’atäñatakix, ayllunakax mä ch’amani taypi apnaqäwir mayachasiñapaw sasina. Diosan kamachipar ist’añat jithiqtasaxa, jach’a Apupankir Apnaqäwipat qhispiyasiñ munapxäna; ukhamatwa mä reyin apnaqäwip mayiñax Israel markpachan jach’ar tukuwayi.
TAM1897 Q1 38.11Jichhax “Biblia-n Imperionakapa” qillqatajat liyt’apxäma:—
TAM1897 Q1 38.12Ukax Babilonia ukhamarak Egipto markanakan sarnaqäwipax wasitat uñstawayiwa. Jach’a sallqjirix jupanakarux waka yupaychañaruw sallqjawayi, ukat waka yupaychañatxa mä reyimp apnaqatäñaruw irpawayi, jupanak patxar jilïr apnaqäwi katuntañataki, ukhamarak aka uraqpachan ch’amapampix Diosar luqtañat sallqjañataki, jan ukax ch’amampi jark’antañataki.
TAM1897 Q1 38.13Ukatsti yattanwa Israel markax profetanakarux t’aqhisiyäna, Diosan arunakap yatiyañ jark’apxäna, kunjamtix aka uraqin taqi yaqha pagano markanakax Nimrod pachata jichha arumakam lurapkäna, ukat kunjamtix taqi yaqha pagano markanakax lurapxani, Seventh-day Adventists ukanakamp utt’ayatäskpas ukhamaraki.
TAM1897 Q1 38.14Jichhax wasitat “Patriarcas y Profetas” qillqatat uñt’ayäxa:—
TAM1897 Q1 38.15Diosax munäna jaqinakapax Jupakipuni uñtañapataki, Kamachinak Churiripjama ukhamarak Ch’amapan Qalltapjama. Diosar atinisiñap amuyasaxa, jupanakax sapa kutiw Juparu jak’achasiñapäna. Jupanakax jach’anchayatäpxañapäna ukhamarak suma jaqir tukupxañapäna, jupan ajllit jaqinakapjama jawillt’atäpxän uka jach’a puriñapataki wakicht’ata. Ukampirus kunapachatix mä jaqix qhapaq kachir uchatäna ukhaxa, jaqinakan amuyunakap Diosat apsuñatakiw ch’amachasirïna.
TAM1897 Q1 38.16Ukat janiw nayatakix kunäkisa jupax Paqallqu uru Adventista ukhamächi ukhaxa; ukampirus jaqinakan amuyunakap Diosat jithiqtayañaruwa irpi.
TAM1897 Q1 38.17“Patriarcas y Profetas” panka qillqatat juk’amp liyt’ta:—
TAM1897 Q1 38.18Jupanakax jaqin ch’amaruw juk’amp atinipxasapäna, ukat Diosan ch’amarux juk’amp jisk’aruw atinipxasapäna—
TAM1897 Q1 39.1¿Jan iyawsirinakat jark’aqasiñ munapxänti?—Jisa. ¿Jan iyawsirinakax jupanakar nuwasipkänti, lunthatasipkänti?—Jisa. ¿Jark’aqasiñ munapxänti?—Jisa. ¿Kunatsa mä apnaqäwi sayt’ayapxäna?—Jark’aqasiñataki—jan iyawsirinakan lunthatasiñanakapat jark’aqasiñataki.
TAM1897 Q1 39.2Kuna sänsa Tatituxa, juparu ukhamaraki kamachinakaparu ist’apxaspa ukhaxa? Phunchäwinakan pachanxa, chachanakaxa taqini utanakapat mistusaw Jerusalenar makhatapxaspa, ukat janiw khitis jupanakar jan walt’aykasapati, janirakiw khitis uraqiparu munkasapati. Ukampisa, Diosat jithiqtapxäna ukhaxa, ukat jupan jark’aqäwipax jan utjxän ukhaxa, janiw utanakapat mistusipxasapati, jan ukasti paganonakaw mantapxirïna. Ukat taqini utankapkchisa ukhaxa, paganonakax jupanakaruw mantapxirïna. Trigo jupanakana poqotäxän ukhaxa, ukat apthapiñatak wakicht’ata, paganu jaqinakaxa mantasipxänwa ukat taqpach apthapipxänwa, chachanakaxa taqini utankapkchisa. Ukat uva jupanakana poqotäxän ukhaxa, ukat apthapiñatak wakicht’ata, paganu jaqinakaxa mantasipxänwa ukat taqpach apthapipxänwa. ¿Kunatsa?—Kunatix jaqinakaxa Diosat jithiqtapxatayna, ukat jupaxa janiw jupanakaruxa jithiqtapkän ukhaxa bendisirjamäkänti, kunjamti jupampi jakasipkän ukhaxa bendisipkäna ukhama, kunatix ukham lurañaxa jithiqtapkän ukhaxa juk’ampi ch’amachapxaspänwa.
TAM1897 Q1 39.3Ukhamasti:—
TAM1897 Q1 39.4Mä jaqix qhapaqaru sayt’ayatäna ukhaxa, jaqinakan amuyunakapax Diosat jithiqtañ qalltapxirïnwa. Jupanakax jaqin ch’amaruw juk’amp iyawsapxirïna, ukat Diosan ch’amarux juk’akiw, ukat qhapaqapan pantjasitanakapax jucharuw irpapxirïna, ukat markarux Diosat t’aqanuqayirïnwa.
TAM1897 Q1 39.5Ukhamasti, Samuelarux akham sapxäna: “Taqi markanakjamaraki jiwasanakar taripañatakix mä reyimp churapxita.”
TAM1897 Q1 39.6Jichhax wasitat “Patriarcas y Profetas” qillqatat mayampi uñacht’ayä, jichha pachakama purini mä qillqata:—
TAM1897 Q1 39.7Ukat jichhakamax [Kawkirus ukax apanixa?—Jichha pacharu.] Diosan arxatir jaqinakapanxa aka pacha sarnaqäwinakaru ukat yänakaparu uñtasitäñ munañax utjaskakiwa. Tatitut jithiqtasaxa, aka pacha qullqi jikxatañataki ukat jach’añchäwinakapatakiw munasipxi. Cristianonakax sapa kutiw aka pacha diosaparu yupaychirinakan sarnaqäwinakapa yäqañ munapxi. Waljanakaw amuyt’ayapxi, aka pacha jaqinakampi mayachasisina, ukat sarnaqäwinakaparu phuqhasina, jani yupaychirinakarux juk’ampi ch’amampi amuyt’ayapxaspa sasina.
TAM1897 Q1 39.8Ukham sasaw Israelax säna.
TAM1897 Q1 39.9Ukampirusa, taqi khitinakatix aka thakhi arkasipki ukanakaxa, ch’amapan Qalltapata jithiqtapxiwa. Aka pachan masinakapjam tukusina, jupanakax Diosan awqanakapawa. Aka pachan uñt’atäñ layku, jupanakax Diosan jawillt’atäpxatayna uka jan arsuñjam jach’a yäqäwipa apt’asipxiwa, ukasti ch’amakata muspharkañ qhanaparu jawillt’istu uka jupan jach’añchäwinakap uñacht’ayañawa.— “Patriarcas y Profetas,” cap. 59, par. 13.
TAM1897 Q1 39.10Jichhax nayax Israel markat nayra pachanakat liyt’askta:—
TAM1897 Q1 39.11“Taqi markanakjamaraki.” Israelitanakax janiw amuyapkänti, aka tuqit yaqha markanakat mayjañax mä jach’a askiwa ukhamarak mä bendición ukhamäkaspa ukxa. Diosax Israelitanakarux taqi yaqha jaqinakat jaljtayäna, jupan sapa mayni quri imataparu tukuyapxañapataki. Ukampirus jupanakax, aka jach’a yäqäwi jan yäqasina, wali munasaw paganonakan sarnaqäwipar uñtasipxañ munapxäna.
TAM1897 Q1 39.12Jichhax “Patriarcas y Profetas” panka ukat liyt’askakthwa:—
TAM1897 Q1 39.13Israel markan jach’a qamiriptañ urunakaxa, kunapachatix Jupanakax Jehová-ru Reyipjama uñt’apkäna ukhanakänwa, —kunapachatix jupan utt’ayat kamachinakapasa ukhamarak apnaqäwipas taqi yaqha markanakan kamachinakapat sipan juk’amp jach’jam uñjatäkäna ukhan.
TAM1897 Q1 39.14Kunapachatix Diosan apnaqäwipampi kamachinakapampi taqi yaqha markanakan apnaqäwipat sipan juk’amp jach’ätap amuyt’a ukhaxa, ¿kunjamatsa yaqha markanakampi kunanakatakis apasiñajaxa? Ukhamax, nayax naypach apnaqañataki, chiqapar sarnaqañataki, ukat nayjam sarnaqir jak’ankirinakajsa ukhamaraki, yaqha markanakjam kunsa wakicht’añajax wakischi ukhaxa, ¿Diosan apnaqäwipasa kamachinakapasa nayan lurañ munatanakajat sipan juk’amp jach’apuniw sasati amuyta? Ukat kunapachatix jupan kamachinakapax nayan lurañ munatanakajat sipan janiw juk’amp jach’äkiti sasin amuyt’äxa, ¿kawkins ukax nayar uñst’ayitu?
TAM1897 Q1 39.15(Arunaka) Diosat jilankiri.
TAM1897 Q1 39.16Yaqha papa ukhamaraki; Nimrod ukhamaraki,—Diosan chiqaparu nayaru uchasiña. Janiw khiti jaqis Diosan chiqaparu juparu uchkaspati, jan Diosat jilankir uchasisa.
TAM1897 Q1 39.17Uka taypirusti, jumanakax chiqpachawa sasin uñt’apkäta ukwa qillqt’ta:—
TAM1897 Q1 39.18Ukampirus taqi ukax jichhax armataw sasaw, jupanakax taqi markanakjamaraki mä reyimpi, mä gobiernompi, mä estadompi utjañatakix amtawayapxatayna. Tatitun arsuwayat munañap contra, Israel markax markanak taypin jakthapitäñapänwa.... ¡Ay, Israelax uka pachan yatiñapänwa, suma qamañapatakix kuna lurañanakas wakiskäna ukxa! ¡Ay, Tatituru iyawsañapänwa, ukat jupax jupanakat sipan juk’amp sum yatitap iyawsañapänwa, jupanakan askipatakix kuna thakhis sarañapäna ukxa! Ukampirus jupan jach’a mayiñaparusa ukat jach’a amuyt’ayäwiparus janiw ist’apkänti, jan ukasti jinchup jark’aqasipxäna ukat chuymap ch’ullqhichasipxäna, ukat ukapachaw mä thakhi qalltapxäna, ukax jan jalt’añjam amuyt’awimpiw markjamax ukhamarak ajllit markjamax chhaqtayañaru irpxaruwayäna.
TAM1897 Q1 39.19Ukhamarakiw ayllunakax jaljtxatayna—tunka ukhamarak paya. ¿Kunas tunkanakampix pasäna?—Jupanakax mä sapa sarnaqäwiw Diosar jaytanukuwayapxäna, “Janiw jiwasan reyisax utjkiti” sasina. Ukatsti Tatituxa Oseas profetampi jupanakaruxa jutäna, akham sasa: “Nayaw jumanakan reyimäxa; kutt’anita nayaru, Israel, jumax nayat jaltxtawa; nayaw jumanakan reyimäxa”. Ukampirus jupanakax janiw kutt’anipkänti; ukatsti katuntataw uñjasipxäna, ukat wiñayatak chhaqhawayapxäna.
TAM1897 Q1 39.20Uka luratäxän ukhaxa, Oseas profetax Judá tuqit akham qillqatayna: “Judax Diosampiw apnaqaski, qullan jaqinakapampis chiqapuniwa.” Ukampisa, jumanakax yatipxtawa, Judax mayat mayat, apostasía thakhin aynacharuw saräna, akham arun purinkama: “P’iqinchiri ch’uqxa apsum, ukat corona apsurakim: janiw pachpakxaniti: aynachankiriru jach’anchayam, ukat alaxankiriru aynachacham. Nayax k’umt’ayä, k’umt’ayä, k’umt’ayä: ukat janiw utxaniti, jupan purinkama, khititakix wakiskixa; ukat juparuw churä.”
TAM1897 Q1 39.21Tatituxa paganos jaqinakampiwa jupan markaparu apnaqayäna. Ukatsti Tatituxa, paganos jaqinakampi, paganos apnaqäwipampi, jupanakaru jark’aqäna jupa pachpa jupanakar purinkama, ukhamäkipansa jupanakaxa Saulan urunakapan arsupkäna uka arumpiwa arnaqasipxäna: “Janiwa; jan ukasti jiwasax mä reyiniñ munapxtanwa.” Cristox janiw jupanakan reyipäñ munkänti ukhaxa, jupanakax juparux kurusir ch’akkatapxäna, ukatsti “¡Janirakiw jiwasan yaqha reyisax utjkiti, jan ukasti Cesarakiw!” sasaw art’asipxäna.
TAM1897 Q1 40.1Kunapachatix Samuel tuqi Tatitun jark’äwip contra jupanakax arnaqasipxäna, “Janiwa; jan ukasti jiwasax mä jiwasar apnaqir reyiniñ munapxtanwa” sasa, uka arnaqäwin Tatitux ist’äna, ukat jichhax taqinitakix jasakiw ist’añaxa, jupanakana juparu qhipa arnaqäwipa—“Janirakiw jiwasan yaqha reyisax utjkiti, jan ukasti César ukakiwa”. Diosar jaytanukusina “taqi markanakjama” ukhamäñataki, jupanakax Diosar jaytanukir taqi markanakjamaw tukupxäna.
TAM1897 Q1 40.2Cristorux Pilato-n taripañ utapan arnaqapkäna uka arnaqawix, Saúl-an urunakapan arsusipkäna uka “Mä reyiniñ munapxtanwa” siski uka arnaqawinwa, ukatsti Diosax ist’arakïnwa. Ukaw amuyt’añaxa, ukat janiw jaltxañax utjkiti. Ukat jumasa nayasa jaltxañ munstan ukhaxa, taqi chuymampi, taqi ajayumpi, taqi amuyumpi, ukat taqi ch’amampi Diosar kutt’añapuniwa. Markasata, wila masisata, awkisana utapata mistuñasawa. Egipto markarux qhipäxar uñt’ayañasawa, aka uraqina jach’a apnaqäwi qhapaq qunuñan gradasapan sayt’atäskstan ukhasa; uka chiqata saraqañasawa, qhipäxar uñt’ayañasawa, taqpach jaytañasawa, ukat Diosar kutt’añasawa, mä jakañ iyawsäwimpi; ukatsti sapaki jakañasawa, ukat janiw markanak taypin jakhthapitäñasäkiti.
TAM1897 Q1 40.3Ukhamasti, Diosax jaqinakaparusa, markanakarus sapa kutiw yatichawayi, jaqinakapan wiñay qhispiyasiñapasa, khiti jaqin qhispiyasiñapasa, chuymanxa iglesiampi estadompi taqpach jaljtayasiñxaruw sayt’asi sasina.