Israel markan Diosat t’aqanuqäwipa. – Payïri.

TAM1897 Q1 40.5Yatichäwi churatäna Tuminku jayp’u, 14 uru achuqa phaxsit 1897 marana General Conference Bulletin, Nayrïr Kimsa Phaxsi, 1897, Vol. 2, Jakh. 1, 40-45 laphi ukan uñt’ayata.

TAM1897 Q1 40.6Kunjamatix nayrïr yatichäwin uñjapkta ukhama, Israel markax Diosat t’aqanuqawayiwa, ukat taqi markanakjamäñatakiw mä reyiru mayipxäna. Jichha yatxatäwinxa, uñjañäniwa kunjams taqpachapuni markanakjamäxapxäna. Ukampirusa Israel markaxa Diosat t’aqanuqawayi; kunatix janiw taqi chuymampi Diosar iyawsapkänti. Arux janiw iyawsäwimpi chikt’atäkänti ist’irinakana. Formalismuruw puripxäna, ukatsti Diosar iyawsirïpkasapäna ukhaxa qhispiñapäkäna uka jan walinakaxa, kuna yaqha paganuqanakanjamarakiw jupanakar purinïna; ukatsti, kunjamatix Profecía Ajayux siwayistu, jupanakan t’aqanuqäwipat jutir taqi jan walinakxa Diosan apnaqäwiparuw juchanchapxäna. Jupanakax amuyapxänwa jupan apnaqäwipax jan walt’äwïnwa; jupanakatakix janiw askïkänti, aka pachanx janiw phuqhäkänti, ukat jupanak pachpaw mä apnaqäwinïñapänwa—mä ukham apnaqäwi jupanak pachpa apnaqañataki ukat ukamp apnaqasiñataki ukat jark’aqasiñataki.

TAM1897 Q1 40.7Ukatsti Samuelarux sapxänwa: “Taqi markanakjamaraki jiwasatakix mä reyimp churapxita,” “jiwasax taqi markanakjamarakiñäni,” sasina; ukatsti Tatitux, Samuelan tuqi, janiw walikiti sasaw jark’aqawayi, ukampirus jupanakax uka jark’aqäwirux janiw ist’apkänti, jan ukasti sapxänwa: “Janiwa; jan ukasti jiwasax taqi markanakjamaraki mä reyimpïñapuniwa,” sasina. Jupanakax ukham munapxatap layku, Tatitux ukhamäñapataki jaytawayi. Janiw mä reyiniñaki amtapkäna, jan ukasti khitis reyipäñapän ukxa amtapxarakïnwa. Jupax Saúl, Cis-an yuqapänwa; ukat Tatitux juparus katupxañapataki jaytawayarakiwa, kunatix jupanakax munañaparjam lurañ munapxäna.

TAM1897 Q1 40.8Ukampirusa, taqi jan walinakaxa, kunatix Tatitux jupanakarux mä reyimpi mä reinompi ajllisipxatap layku purinini sasaw satayna, ukax jupanakarux purinipuniwa. Ukanakatxa mä qawqha jikxatañxa Saulan urunakapanwa qalltapxäna. Davidan ch’amapampi reinapampixa, jan walinakapat qhispiyasiñatakix wali yanapt’ataw uñjasipxäna. Jupanakax Diosar jittayasipkchïnsa, Jupax janiw jupanakar jaytkänti, jan ukasti jupanakampiw qhiparawayi, taqi irpayatäñ munirinakar irpañataki, ukatsti, atisispäna ukhaxa, qhispiyañatakiwa, uka jan pächasiñ jan walt’äwinakat, kunatix jutapuniñapänwa, ukatsti Jupax jutaniw sasaw yatïna, ukatsti ukanakatxa, mä markjamaxa, janiw qhispiñ puedipkänti. Ukampirus jupax sapa mayni jaqinakjamax qhispiñ munirinakarux qhispiyänwa. Jupanakax mä thakhin sarnaqañ qalltapxatayna, ukax jan kutkataykasina, maynit maynikamaw jupanakarux irpxaruwayatayna, tukuykamax, kunjamtix uñjañäni, t’unjañax purinkama.

TAM1897 Q1 40.9Salomonampiw qhanpach qalltawayi uka jan walt’awinakaxa, kunatix jupanakax Tatitun arun contra sarnaqapxatayna uka thakhin ch’amapata. Ukat Egipto markax sapa kutiw ukamp chikachasïna. Egipto markax sapa kutiw mantani. Salomonax Egipto markat mä warmi apsusïna, Tatitun arup contra. Tatitun arup contra, Egipto markaruw kawallunaka apayaniñataki khitänxa. Tatitun jupar churkän uka jach’a k’ajanakapxa, Egipto markan yupaychañaparu, Egipto markankir yupaychirinakapan yupaychañaparu, ukat muyuntat taqi markanakan yupaychañaparuw pantjasiyäna. Solomonan paqallqu patak warminakaparusa kimsa patak warmi masinakaparusa, taqi markanakatpacha, uka idolanakar yupaychañapataki yanapt’añatakix jaqinakar uchat jathinakax janiw aguantañapäkänti, jaqinakax janiw askitakix aguantañjamäkänti; ukat pä markanakana askipataki, Tatitux tunka ayllunaka payat t’aqaqañ amtawayi.

TAM1897 Q1 40.10Janiw yatktanti kuna askis Tatitux tunka ayllunakatakisa, jan ukax payatakis amtkäna ukxa, kunatix janiw phuqhasirïkiti. Jeroboamaw nayraqat tunka ayllunak apnaqañapatakix uñt’ayata karikänwa. Ukampirus Jeroboamax, Davidan suma uñacht’äwipa armt’asina, Tatitun pachaparu suyäñataki, ukat juparu tunka markanakan tronoparu jupan thakhiparu apañapataki—Solomonax jakaskäna ukhakama, jilïr reyirux sayt’asiwayi, kunatix tunka markanakan tronop katuntañataki ukat jupanakar apnaqañataki amtawayi, Solomon contra jupa pachpa reyjam sayt’asiñataki. Ukax markar t’aqañampi ukat sayt’asiñampïnwa. Salomonax uka layku juparux juchanchañ amtawayi, ukampirus jupax Egiptoru t’ijtxatayna ukat Salomonax jiwkipan ukankarakiw qhiparawayi.

TAM1897 Q1 40.11Janïr ukar purkasax chuymapan jan Egiptonkirïkchïnsa, ukar puritapatxa Egiptonkirjamaw tuküna. Salomonax jiwxän ukhaxa, Jeroboamax Egiptot kutt’anxäna. Tunka ayllunakax pä ayllut jaljtxañapax pachanïnwa, ukat Rehoboamasti jupanakar jaljtayiri thakhi sarantäna. Jaqinakax jupan awkipax jupanakar uskt’käna uka jath’a irnaqäwinak juk’aptayañapataki mayir sarapkäna ukhaxa, uka mayiwix wali amuyt’ata ukhamarak chiqapänwa. Salomonan nayra iwxt’irinakapax uka lurañapatakiw jupar iwxt’apxäna. Ukampirusa Rehoboam jupax janiw aka jaqinakan iwxt’apampi kusisitäkänti, kunatix jupanakax jaqinakan luqtiripäñapatakiw iwxt’apxäna, uk jupax janiw munkänti; jan ukasti jaqinakan p’iqinchiripäñwa munäna, ukatwa jupampi jilsu waynanakampi amuyt’ayasïna. Taykapax mä Amonitawa, Salomonan wali millkañ ídolo yupaychiri warminakapat maynïriwa; ukat jupamp chika jilsu waynanakax Salomonan yaqha ídolo yupaychiri warminakapan wawanakapänwa. Aka waynanakax Salomonan warminakapamp lurat taqi millkañ pagano yupaychäwinakan jilsuwayapxatayna. Rehoboam jupax jupanakan amuyunakap katuqäna ukat jupanakan thakhiparuw sarxäna, ukatsti Tatitun iwxt’apxa, ukat Tatituru ajjsarir jaqinakan iwxt’apxa jittayäna.

TAM1897 Q1 41.1Rehoboamax jaqinakarux taqinin uñt’at jaysäwi churäna: “Jumanakax q’ipinakama phisiyapxañajatakiw mayipxista, ukampirus nayax juk’amp jathiruw tukuyä; jumanakan jisk’a luk’anamjamäki ukax ch’ixmanakjamäñapänwa.” Jupanakasti sapxänwa: “¡Utamar kutt’am, Israel! ¡Jichhax jumaw utam uñjasiñama, David!” Rehoboamasti, kunatix jutaskatayna uk uñjasaxa, wali muspharäna; ukampirus jupatakix janiw ukham muspharkañäkiti, kunatix jupax ukham juykhu jaqïnwa, jupan arunakapa juk’amp jan amuyt’at arunakäkaspa uk jan uñjañjamäna, ukhamax janiw muspharkañäkiti kunatix arunakapa arsusax qhiparux kunatix pasani ukata muspharañapaxa. Jupax qullqi imiriparuw jupanakar khitawayi, jupanakar llamp’uchañataki, uka jan walt’äwi askichañataki, ukat kutt’ayanipxañapataki, atipjasispaxa. Ukampirus jupanakax qullqi imirirux jank’akiw jiwayañataki qalanakamp jiwayapxäna, ukat Rehoboamasti, kunas pasäna uk uñjasax, axsarasaw carroparu jank’aki mantawayxäna ukat Jerusalén markaruw jank’aki kutt’awayxäna, ukat mä pallapallanakan tama apthapisaw jupanakar atipjañataki, katuntañataki ukat jupar luqtañapataki sarañ munäna. Ukampirus Tatitun profetapax juparux siwa, janiw ukham lurañapäkiti, jan ukasti utanakapan qhiparañapawa, ukat jupanakax ukham lurapxäna.

TAM1897 Q1 41.2Ukatsti Jeroboamax qhapaq suyumpi katuntäna, ukatsti Egipto markat apanit quri waka qallunak sayt’ayäna, ukhamat tunka ayllunakax payanit jaljtayasipkäna ukapachax Egipto markaruw irpatäpxäna, Egipto markan idolonakar yupaychañaparu ukhamarak apnaqäwiparusa. Ukhamatwa Jeroboamampix aka sarnaqäwix qalltäna, ukatsti tunka ayllunakan taqi qhipa qhapaqanakapax arknaqapxañapatakix mä uñacht’äwix utt’ayatäna. Ukat sapa kuti qhipatxa, akham siwa: “Jeroboam, Nebat-an yuqapa, jupaw juchachasiwayi ukat Israel markarus juchachayawayi”. Ukat Diosat t’aqanuqasiwix juk’at juk’at aynacht’askakïnwa, taqpach reino chhaqtañapkama, ukat janipuniw wasitat ist’atäxiti, janirakiw ist’atäkaniti. Tunka tribus-anakan reyinakapan markapanxa, Diosat t’aqanuqasiwix juk’amp jan walit juk’amp jan waliruw tuküna. Jeroboamax jan wali jaqïnwa; jupar qhipat jank’ak apnaqirinakapas jan wali jaqinakarakïnwa. Ukatsti Omriw jutäna, jupasti mayninakat sipan juk’amp jan walïnwa; ukatsti Ahabaw jutäna, jupasti nayraqatapan taqinit sipan juk’amp jan walïnwa. Ukhamaw apnaqäwix sarantaskakïna, taqpachax chhaqtawayi ukat chhaqtawayxänwa.

TAM1897 Q1 41.3Ukampirusa, Tatitux sapa kutiw jupanakar luqtayasiñapatak ch’amachasïna. Jupax profetat profetaruw jupanakar khitänxa; reyinakarux sapa kutiw jupar ajjsarañapataki, luqt’añapatak jawst’äna. Israel markan qhipa urunakapar purisaxa, Amosampi Oseasampiw juk’ampis profetañapkänxa. Amos, Oseas, ukhamarak Miqueas jupanakax Israel markatak, Israel markaruw profetapxäna, Israel markan qhipa urunakapanxa. Ukampirusa, Miqueas-an qillqatapatxa juk’akiw tunka ayllunakat chiqak parla. Amós-an qillqatapax niya taqpachaw jupanakata parli, ukhamaraki Oseas-an jilapartisa. Amós ukhamaraki Oseas-an qillqatanakapax jilpachax, niya taqpachaw, Israel markataki profecianakawa, ukhamaraki Tatitun qhipa jawillt’awipa, Israel markax wasitat jupar kutt’añapataki, ukhamat taqpach t’unjañat qhispiyatañapataki.

TAM1897 Q1 41.4Taqi uka profecíanakasa, Israel markan sarnaqäwipasa, Bibliyan uchatäna aka pacha sarnaqäwin qhipa urunakapan jakasir jaqinakar amuyt’ayañataki. Ukat Diosan iwxt’äwipax qhipa urunakan jaqinakatakiw ukan utji—Diosar kutt’añapataki ukhamat chiqpach t’unjañat qhispiyatäñapataki. Ukatawa uka yänakax ukan uchatäna. Ukhamasti, Amós ukhamaraki Oseas jupanakax jichhüruxa, jumatakisa, nayatakisa, ukhamaraki taqi aka uraqpachankirinakatakisa, pachpa chiqapuniwa, kunjamatix jupanakax tunka ayllun jaqinakapatakix qillqapkäna uka pachan ukhamänwa.

TAM1897 Q1 41.5Amósax profetizäna, ukat Bet-el markan utjir sacerdotex juparux akham säna: “Akan jan profetizamti; akax reyin utapawa, reyin palacionapawa; Judá markaruw saräta”. Ukatsti jupax sarawayiwa, payïr Jeroboam-aruw yatiyäna, Amós-ax markat jan walinak profetizañapata, ukhamarak reyir sayt’asiñ yatichañapata, ukat Tatitun espadapax taqi ukaruw purini sasina, ukat markax janiw taqi arunakap aguantañjamäkänti sasina.

TAM1897 Q1 41.6Jichhax uka chiqaru kutt’apxañäni, ukat Amós 7:10-15 ullañäni:—

TAM1897 Q1 41.7Ukatsti Betel markan sacerdotepa Amaziasax Israelan reyipa Jeroboamaru khitänwa, akham sasa: “Amosax Israel markan taypin jumaru jan walt’ayañatakiw amtawayi; aka markax janiw taqi arunakap aguantañjamäkiti”. Kunatix Amós akham siwa: Jeroboamax espadawimp jiwaniwa, ukat Israel markax chiqpachapuniw markapat katuntatäni. Ukhamarakiw Amaziasax Amósarux sänwa: ¡Ay, jumax uñjiri jaqitixa, saram, t’ijusim Judá markaru, ukan t’ant’a manq’asim, ukan profetizañamarakiwa! Ukampirus janiw mayampis Bet-el markan profetizañamäkiti: kunatix akax reyin kapillapawa, ukat reyin cortiparakiwa. Ukatsti Amósax Amaziasarux akham sasaw jaysäna: “Janiw nayax profetäkayätti, janirakiw profetan wawapäkayätti; jan ukasti nayax uywirïnwa, ukhamarak sicómoro achunaka apthapirïnwa. Ukhamax Tatitux uywanakaj arkaskayäta ukhaw katuntitu, ukat Tatitux akham saskitu: ‘Sarma, Israel markajarux profetäma’”.

TAM1897 Q1 41.8Jupasti jupanakaruw profetizañäna; ukampis jan armasipxamti, ukax Israel markan qhipa urunakapanwa. Ukampirus jupanakax Amós-arux uka markan profetiaru janiw jaytkänti, jan ukasti jaqsupxäna, ukat nayraqat walja profetanakar lurasipkäna ukhamarakiw juparux t’aqhisiyapxäna. Ukatwa Tatitux Judá markan Oseas-ar sayt’ayäna; jupasti, Judá markan, kawkhantix uka ídolo yupaychiri sacerdotex Amós-ar sarañapatak säna uka chiqan, Israel tuqit profetiarakiwa, ukat jupanakax janiw juparux t’aqhisiyapxaspänti, janirakiw munañaparjam lurasipxaspänti.

TAM1897 Q1 42.1Jichhax mä juk’a arumpi, taqi aka tuqit wasitat uñakipasa: Yattatiwa, Samuelan pachapat qalltasina, Israelan reyinakapax Diosan jaqinakaparu, profetanakaru, munañaparjamaw t’aqisiyapxäna, sacerdotenakarus jiwayapxarakïnwa. Uka lurapxäna, kunatix ch’amapas, ajayupas uk lurañatakix utjapunïnwa. Ukampisa jichhaxa, Israel markax janipuni mä reyipa, mä reinopa, jan ukax mä jupanak pachpan apnaqäwipa utjkaspa ukhaxa, ¿uk lurasipkaspataynati? —Janiwa; janiw ukhamäkaspataynati. Yattatiwa, Israel markan reynakapaxa, Diosan jaqinakaparusa Tatitun profetanakaparusa, pagano reynakat sipansa juk’ampi jan walinak lurapxatayna: ukhamasti kawkhantix Israel markan reynakapas Juda markan reynakapas Tatitun profetanakaparux wali jan walinak lurapxäna, pagano reynakax jupanakarux yäqapxäna, ukat yanapt’apxarakïna.

TAM1897 Q1 42.2Oseasax, kunjamtix nayax siskayäta, akatx profetizarakïnwa. Jichhax Oseasan qillqatapat mä qawqha versiculonaka liyt’ä, ukhamat jumax kunsa jupax akat sixa uk uñjañamataki. Nayraqatxa, llätunka jaljawiru uñtam, mä aruki jan ukax paya aruki:—

TAM1897 Q1 42.3Janiw Tatitun markapan jakapkaniti; jan ukasti Efrayimax Egiptoruw kutt’ani.

TAM1897 Q1 42.4Efraimax tunka ayllunakat maynïrïnwa; ukampirusa aka chiqanxa sutinxa taqpachanitakiw apnaqasi. Tunka ayllunakax Asiriaruw sarxapxäna; Asirionakaw katuntat apxatapxäna. Ukampirusa, kunapachatix Asirionakax katuntat apxatapkäna ukhaxa, ¿kuns Tatitux sañ muni jupanakax Egiptoruw kut’xapxani sasinxa?—Egiptux Diosat jayan jayan t’aqanuqañ sañ muni. Uka Egipto markan ch’amakaxa, kunapachatix jaqinakax Diosan lantix apnaqapki ukawa, ukat taqpach apnaqawixa—gobiernopasa, jaqinakapasa, taqi kunasa—Dios contra, ukhamarak jaqinakaparusa sayt’atawa, kunjamatix Israel contra ukhamänwa, jupanakax Egipto markankapkäna, janïr Egipto markar usunak purinkipana, ukat Israelax qhispiyatäna ukhaxa. Ukatsti kunapachatix Tatitux akana siwa Efraimax Egipto markaruw sarani, ukhamäkchisa Asiria —Asirian apnaqäwipax— jupanakar katuntirïna, ukax uñacht’ayiwa jupanakax taqpach Diosat t’aqanuqañatakix amtatäpxänwa, ukatwa janiw “Tatitun markapan” jakapxañ atipkänti, kunatix jakapxañ janiw munapkänti.

TAM1897 Q1 42.5Amtasipktawa, kunatix Tatitux Abram-arux sän uk liyt’apxta: “Markamat mistuwayam, familiamat, awkiman utapat, mä markaru nayax jumar uñacht’aykäma ukaru.” Ukhamax uka markax Tatitun markapawa. Ukat kunapachatix Oseas tuqi arsusin Israelax janiw Tatitun uraqipan jakkaniti sasax, janiw Samaria muytapan uka jisk’a uraqit arskiti; jan ukasti Abrahamar uñacht’ayat uraqitwa, ukarusti Diosax jaqinakapar jawst’äna Egipto markat apsusina. Janiw Tatitun uraqipan jakkaniti; ukatsti Egipto, taqpach t’aqanuqawiw jutaski. Juk’amp uka tuqit uñjätawa, kunjamtix nayax liyt’käxa.

TAM1897 Q1 42.6Janiw Tatitun uraqipan jakapxaniti; jan ukasti Efraimax Egipto markaruw kutt’ani, ukat Asiria markanxa jan q’uma manq’anak manq’apxani. Janiw Tatiturux vinu waxt’apxaniti, janirakiw juparux kusisiyapxaniti: jupanakan sakripisunakax llakirinakan t’ant’apjamaw jupanakatakixäni; khitinakatix uk manq’apki ukanakax q’añuchatäpxaniwa: kunatix ajayunakatak t’ant’apax janiw Tatitun utapar mantkaniti. ¿Kuns lurapxäta jach’a urunxa, ukhamaraki Tatitun phunchhäwi urupanxa? Kunatix, uñjam, t’unjañ laykuw sarxapxi: Egiptow apthapini, Memphis markaw imantani: qullqipataki suma utanakaparuxa, itapallunakaw katuntani: utanakapanxa, ch’aphinakaw utjani.

TAM1897 Q1 42.7Tunka jalja:—

TAM1897 Q1 42.8Israel markax mä ch’usa uva aliwa, jupa pachpatakiw achunaka achuyi: achunakapax waljäpanjamax altaranakapax jilxattayawayi; uraqipan sumäwiparjamax suma wank’anak lurawayapxi. Chuymanakapax jaljtatawa: jichhax juchanïpxatapaw uñjasipxani: jupax altaranakapa t’unxaniwa, wank’anakapxa lunthataniwa. Jichhax akham sapxaniwa: “Janiw jiwasan reyisax utjkiti.”

TAM1897 Q1 42.9Uka pachanxa janiw reyipax utjkänti. Jupax jiwayatawa, ukatsti reyin jan utjatapaw utjäna. Yaqha reyix jupan lantix janïraw jutkänti. Ukampirus amuyt’apxam kunsa siwa: “Jichhax jupanakax sapxaniwa, Janiw reyisax utjkiti.” Tatitux jupanakarux säna, jupan jark’aqatapansa uka reyir ajllipxäna ukhaxa, jupanakax juparux jittayapxataynawa. “Janiwa; jan ukasti jiwasax mä reyiniñapuniwa.” ¿Reyinïpxänati?—Jisa; ukatsti pachax purinänwa kunawsatix “Janiw reyis utjkiti” sañax jupanakarux ch’amampiw lurayäna. Ukampis ¿kuns Tatitux uka pachpachan säna?

TAM1897 Q1 42.10Jichhax akham sapxaniwa: “Janiw jiwasan reyis utjkiti, kunatix janiw Tatituru ajjsarayasipkti. Ukhamax, ¿kunsa mä reyix jiwasatak lurani?” K’arisiñampiw arunak arsupxi, mä arust’äwi lurasina: ukhamatwa taripañax alsu, yapu khuchhuñanakan cicuta ali ukhamarjama. Samaria markan jakirinakapaxa Beth-aven-an waka qallunakapata ajjsarayasipxaniwa: kunatix uka markankir jaqinakapaxa ukata llakisipxaniwa, ukatsti ukana sacerdotenakapaxa, khitinakatix uka jach’añchäwipata kusisipkäna, kunatix uka jach’añchäwixa uka waka qalluta sarxawayxiwa.

TAM1897 Q1 42.11Tunk kimsan jaljanxa kunsa Tatituxa si ukawa. Llatunka qillqata:—

TAM1897 Q1 42.12¡Ay Israel, jumaw t’unjasiwayta; ukampis nayankiw yanapt’amaxa. Nayaw reyimäxä.

TAM1897 Q1 42.13Ukampirus jupanakax janiw ukham munapkänti. Ukhamasti, taqpach uñjtawa, Tatitux sapakiw jupanakan reyipäñ munäna; jupanakax juparuw reyipjam jikxatañap munäna, ukat janiw yaqha reyinïñap munkänti. Ukatsti, qhipa versiculun akham siwa: “Nayaw colerasiñajan jumarux mä rey churayäsma, ukat phiñasiñajanwa apsuwaytwa.” Ukhamasti, uka versiculu taqpach liyt’ä:—

TAM1897 Q1 42.14Nayaw jumanakan reyimäxa: ¿kawkins yaqha reyimax utjixa, taqi markanakaman qhispiyiristam? Ukatsti jumanakan taripirinakama, khitinakatï akham siskäta: ‘Mä reyimpi jilïrinakampi churapxita’ sasa?

TAM1897 Q1 42.15Jupax uka pacharuw amuyt’ayi, kunapachatix jupanakax sapxäna: “Jiwasan patxan apnaqañapatakix mä rey churapxita”. Jupax jichhax siwa: “Nayax uka pachan janiw jupar katxaruñamäkiti sasaw sayt’asiyäta, ukat aka jan waliw purinini sasaw sista; jichhax jumanak pachpaw arsupxta, janiw reyinïktati, jan ukasti jumanak pachpaw t’unjasipxta”. Nayaw reyimäxä; reyimäñajatak jaytapxita. Jichhax tunka mayan jaljawiru, nayrïr qillqataru uñtapxañäni:—

TAM1897 Q1 42.16Israel wawäkäna ukhaxa, nayax juparux munasirïtwa, ukatxa Egipto markat wawajaru jawst’ayätwa.

TAM1897 Q1 43.1Kunatsa akana Israelan qhipa urunakapan, waranqa maranak Egipto markat apsusitayna uka qhipatxa, ukham arsu? Kunatakisa?

TAM1897 Q1 43.2Israel wawa ukhamäkäna ukhaxa, nayax juparux munasirïtwa, ukatxa Egipto markatxa Yuqajarux jawst’ayätwa. Kunjamti jupanakax jawst’apkäna ukhamarjamaw jupanakax sarxapxäna: Baal diosanakaruw sakripisapxäna, ukatxa tallanaka uñstayatanakaruw insinsu nakhantayapxäna. Nayax Efraim-aruw sarnaqañ yatichayätxa, amparanakapat katxarusina: ukampirus jupanakax janiw yatipkänti nayax qullawaytwa ukxa. Jaqin wasunakampi, munasiñ chinuñanakampi jisk’antawayta: ukat nayax jupanakatakix lakanakapat yugop apsurinakjamäyätwa, manq’a ucht’ayarakiyätwa. Jupax janiw Egipto markar kutt’xaniti, jan ukasti Asiriyanox reyipäniwa, kunatix jupanakax kutt’añ janiw munapkänti. Ukatxa espadax markanakapan qhiparaniwa, ukatxa amparanakapsa tukjaniwa, ukat manq’antaniwa, jupanakan amuyunakapat layku. Ukatxa jaqinakajax nayat t’aqanuqañatakiw wakicht’ata: jupanakax Jach’a Apurur jawsapkchisa, janiw khitis jupar jach’añchkänti.

TAM1897 Q1 43.3Jichhax Tatitux Israel markat llakisiwa, chhaqañampïskipanwa. Jupax qhipa jawst’äwi luraski: qhipa profecía jichhax purini; ukatsti, ukapachparakiw Ezequíasax Judá markan apnaqaskäna. Tronor mantasinxa, markap askichañ qalltäna, ukatsti Ahasax Diosat t’aqanuqatapat kutt’ayañataki. Templu q’umachasaxa, taqi kunsa askichasaxa, pä simana Pasku phunchäwi lurapxäna. Ukampirusa, uka Pascua phunchäwi nayraqata, Ezequíasax tunka ayllunakat qhiparirinakarux Jerusalén markan Pascua phunchäwir jawst’añatakiw kacharirunak khitänxa, Tatitu Awqaqanakan Apup yupaychañapataki; ukampirusa, qillqatanxa akham siwa, jupanakax kacharirunakarux awqasipxatayna, ukat jisk’achasisa larusipxatayna; Ukampirusa, “walja jaqinakawa” Isacar, Sebulun, ukat Naftali markanakatpacha, ukat yaqha suyunakatpachaw Jerusalén markar makhatapxäna, ukat Paskwa phunchäwi phuqhapxäna, ukat Tatituru mayachasipxäna. Ukatsti aka jaqinakaxa Jerusalén markaru makhatapxäna ukatsti Judá markankir jaqinak taypin utt’asipxäna ukapachaxa, Asiriana reyipaxa makhatasinxa tunka tribus ukan taqpach uraqipa katuntäna. Ukhamasti, Ezequías-an jawillt’äwipar ist’asina Jerusalén markaru Tatitur yupaychañataki makhatapkäna uka jaqinakaxa, Asiria markaru katuntatäñata qhispiyatäpxänwa.

TAM1897 Q1 43.4Jichhaxa, Ezequías janïr mayiskipanwa, Oseasax ak qillqaskäna, ukat Tatitux jaqinakax kuna lurañ amtapkän ukat llakisiskiwa. Kunas jupax si uk uñjam:—

TAM1897 Q1 43.5Nayarakiw Efraimaru sarnaqañ yatichta, amparanakapat katxarusina.

TAM1897 Q1 43.6Tatituxa chiqa thakhin sarapxañapataki wali munäna, ukhamata amparanakapata katxarusa irpxaruwayi; ukampirusa jupanakaxa amparap kutt’ayapxäna, ni ukhamasa irpxatäñsa munapkänti. Ukampirusa janiwa jupanakar jaytaspati. Uñjam:—

TAM1897 Q1 43.7Kunjamatsa jumaru, Efraim, jaytawayiristam? Kunjamatsa jumaru, Israel, katuyiristam? Kunjamatsa Admah ukhamaru tukuyiristam? Kunjamatsa Zeboim ukar uñtasit uñstayiristam? Chuymajax manqhinxa k’umt’atawa, llakisiñanakajasti mayacht’ata naktatawa. Janiw nayan jach’a colerasiñajax phuqhaskäti, janiw Ephraimar t’unjañatak kutt’käti: kunatix nayax Diosätwa, janiw jaqïkti; jumanakan taypinkir Qullanätwa: ukat janiw markar mantkäti.

TAM1897 Q1 43.8Ukhamatwa jupax jupanakan patxar puriñapän uka taripäwinakat jark’asi. Jupax Diosäpan layku, janiraw uk puriykiti; puriñapäkchisa. Ukampirus jupanakax sayt’asipkakïnwa; kikipa thakhipanakapnam sarantaskakïnwa. Ukatsti kunatix paskäna ukax 2 Reyes 17:5-8 ukan qillqantatawa:—

TAM1897 Q1 43.9Ukatsti Asiriya markan reyipax taqi uka markaruw makhatäna, Samariaruw makhatäna, ukat kimsa maraw muyuntäna. Oseasan llatunka marapanxa, Asiriya markan reyipax Samariar katuntäna, ukat Israel markarux Asiriya markaruw apxatäna, ukat Halah markaru, Gozan jawir jak’ankir Habur markaru, ukhamarak Medo markanakan markanakaparuw uchantäna. Kunatix Israel markankirinakax Tatitu Diosaparuw juchachasipxäna, jupaw Egipto markat, Egipto rey Faraonan amparapat apsunïna, ukat yaqha diosanakaruw ajjsarapxäna, ukat Tatitux Israel markankirinakan nayraqatapat jaqsunïna uka jaqinakan kamachinakaparjama, ukhamarak jupanakax utt’ayapkäna uka Israel reyinakan kamachinakaparjamaw sarnaqapxäna.

TAM1897 Q1 43.10Ukatsti tunka kimsan qillqata tuqiruw jupanakar arst’aski:—

TAM1897 Q1 43.11Ukampirusa, Tatituxa Israel markaru, Judá markarus juchanchawayiwa, taqi profetanakampi, taqi uñjirinakampi, akham sasa: “Jumanakax jan wali sarnaqäwinakamat kutt’apxam, ukhamat nayan kamachinakajsa, sarnaqäwinakajsa phuqhapxañamataki taqpach kamachirjama, kunjamtix awkinakamarux kamachkayäta, ukhamaraki kunjamtix luqtiri profetanakaj tuqix jumanakar apayanayäta.” Ukampirus janiw ist’añ munapkänti, jan ukasti kunka ch’ullqhipxäna, kunjamatix awkinakapax jan iyawsirïpkäna ukhama Tatit Diosaparu. Ukat jupan kamachinakapwa, awkinakapamp lurat arust’äwipwa, ukat jupanakar uñacht’ayat chiqanchäwinakapsa jittayapxäna; ukat inaki sarnaqäwiruw arkapxäna, inaki tukupxäna, ukat muyuntat markanakaruw arkapxäna, uka markanakatxa Tatitux Israel markarux janiw jupanakjam lurañamäkiti sasaw säna.

TAM1897 Q1 43.12Ukhamatwa tunka ayllunakax chhaqhawayxäna. Oseasax, jupanakat profetizañap pachanxa, akham säna: “Judax Diosampi apnaqaskakiwa, qullan jaqinakampis chiqapuniwa.” Judax juk’amp pachaw sayt’asiñapäna. Ezequíasax reyïnwa; Manasesax Ezequíasan qhipäxaparu arknaqäna, ukatsti reinox wasitatwa Diosar jaytawayxäna; yuqapax jupan thakhip arknaqarakïna; Josías jupax jupar arktäna, ukatsti markaparux mayampiw askichäna; ukat kunapachatix Josías jiwayatäna ukhaxa, markapax chhaqtäwiruw sarawayxäna. Josías qhipatxa, janiw khitis Tatituru ajjsaririx utjkänti. Ezequías urunakanxa, jupanakax sapa kutiw Egipto markar jawst’apxirïna, ukat Egipto markar katxarupxirïna, Egipto markamp qhispiyayasiñataki, Egipto markat yanapt’a katuqañataki, ukampirus jupanakar purkän uka jan walt’awinakax taqpachaniw jani iyawsañapata ukat Tatitur jaytawayapxatap laykünwa.

TAM1897 Q1 43.13Jichhax Judá markan qhipa urunakap uñtapxañäni. Ahasax Asiria markan reyipa, Tiglat-Pileser-aru khitänwa, Damasco markan reyipa ukhamarak Samaria markan reyipana amparapat qhispiyañapataki mayisina. Tiglath-Pileser-ax ukham luräna; jupax Damasco markaru katuntäna, ukhamat Ahaz-aru qhispiyäna. Ahaz-ax jupar impuesto pagäna, ukat Damasco markaru jupar uñjiri sarawayäna, ukat mä súbdito ukham jupar yupaychañataki. Ukan jikxatäna mä ídolo yupaychañ altar, ukat maynïr ukhamar uñtasit lurt’ayäna, ukat Tatitun templopan punkuparu sayt’ayäna. Ukhamat jupax markaru Tatitut t’aqanuqañ thakhir irpxaruwayäna, Israel markankir yaqhanakjamaraki.

TAM1897 Q1 43.14Judá markanxa, Ezequías jupaw Ahaz-an lantix qhiparux utt’asïna. Ezequías reyïxäna ukhaxa, jupax Asirios-an apnaqäwipat ukhamarak impuesto churañat qhispiyasiñ munäna. Judá markanxa, Ezequías-amp chika, Asiria markat qhispiyasiñatakix ch’amachasir mä tama jaqinakaw utjäna. Aka tamax amuyapxäna, uk lurañatakix Egipto markan yanapt’apampikiw sasina. Uka pachan Isaías profetax profetizaskäna, jupasti jupanakarux säna, Egipto markatsa Asiria markatsa qhispiyasiñatakix Tatitur atinipxañapänwa. Jupax jupanakarux säna, Tatituru juchachasiñapataw t’aqhisiyatäpxäna. Jupax jupanakarux säna, Egipto markat yanapt’a thaqhañ yant’awipax janiw askïkaniti; kunatix Egipto markat yanapt’a thaqhañ yant’awipax juk’amp t’aqhisiyäwiruw puriyaspäna, kunatix Egipto markax janiw yanapt’añat sipanx jupanakarux t’aqhisiyañakiw munaspäna; Egipto markax janiw qhispiyirjamäkänti.

TAM1897 Q1 44.1Jichhax Isaías-an kimsaqallqu jaljaparu uñtapxañäni. ¿Kuna Qillqata chiqasa Isaías pankan jiwasanakax jilpach apnaqtanxa, Tatitun jutäwipat, ukat Tatitun jutäwip suyt’añataki? ¿Kawkins jikxattanxa? ¿Amtasktati, Isaías-an kimsaqallqu jaljapax ukax ajayu yatiñanak thaqhirinakat, uka ch’uju arumpi jisk’at arnaqirinakat arsuñapaxa,—Ajayu Yatiñ tuqita? Ukanwa akham si: “Testimonio katxaruyapxam, kamachi arkirinakaj taypin sellt’apxam. Ukat nayax Tatituru suyä, jupax Jacobon utapat ajanup imantt’asiriwa, ukat juparuw thaqhä.” Ukatsti, ¿ukax mä jutäwipat parlir qillqatati?—Jisa. ¿Ukax Tatitun jutäwipkama purir qillqatati?—Jisa.

TAM1897 Q1 44.2Jichhax uka qillqatan kunas utji uk uñjam. Aka qillqatan qalltan kunas utji uk uñjam, phisqïr aruchata qalltasina.

TAM1897 Q1 44.3Tatitux wasitatwa nayaru arsuwayitu, akham sasa: “Aka jaqinakax Silohana k’achata sariri umanakap jani munapkiti, jan ukasti Rezina Remalías-an yuqapampiw kusisipxi [jupanakax Asiria Damasco markanakänwa]; jichhax, ukhamasti, uñjam, Tatitux jupanakarux jawiran umanakap aptani, ch’amani ukhamarak walja, Asiria reyimpi, taqi jach’añchäwipampi: ukat jupax taqi jawiran thakhinakapata makhatani, taqi jawiran thiyanaka pasani: ukat Judá mark taypi pasani; jupax jalsuni, pasani, kunka pachkam purini; ukat chhiqhanakapan jist’arawipax markaman jach’a pampap phuqhantaniwa, ¡ay Immanuel!

TAM1897 Q1 44.4Ukax jupanakxat chiqapunïnwa. Asiria markan reyipax jutasin taqpach uraqi t’uxuntäna. Ukampis, kunatsa ukax mä chiqan qillqata, kawkhantix Tatitun jutäwip suyapki uka chiqan, ukat Tatitun jutäwip suyir jaqinakatakixa? Uka chiqan qillqatawa, jiwasanakaru puriyatawa, jichha urunakan taqi jaqinakaru uñacht’ayañataki, taqi uraqinakaru ukhamaraki taqi markanakaru ch’amäwinaka, t’aqhisiwinaka ukhamaraki llakinaka purininiwa, ukax uraqiru jalsuniniwa, pasaniwa, kunka kama puriniwa ukhamaraki uraqina anchuparu phuqhantaniwa, ukat jaqinakax janiw kunjamatsa qhispiñ yatipxaniti. Ukatawa aka qillqatax jiwasanakaru puriyata, khitinakatix Tatituru suyapktan ukanakaru. Sarantasaw ullapxañäni ukat uñjañäni.

TAM1897 Q1 44.5Jaqinaka, mayachasipxam, ukhamat t’unjasipxäta; jaya markankirinaka, ist’apxam: ch’amachasipxam, ukhamat t’unjasipxäta; ch’amachasipxam, ukhamat t’unjasipxäta. Amuyt’apxam mayacht’asisina, ukampirus inakiw tukusini; arsupxam arunaka, ukampirus janiw sayt’kaniti: kunatix Diosax jiwasampiwa. Kunatix Tatitux akham sänwa nayaru ch’amani amparapampi, ukat yatichitu janiw aka jaqinakan thakhipar sarnaqañajäkiti, sasa: janiw sapxamti, “Mayacht’asiwiwa”, taqi khitinakarutix aka jaqinakax sapxani, “Mayacht’asiwiwa”; janirakiw jupanakan ajjsarañapamp ajjsarapxamti, janirakiw axsarapxamti.

TAM1897 Q1 44.6Jichhürunakanxa, Tatitun jutäwipa suyasktan ukhaxa, ¿ukham pachanakax utjiti? ¿Ajjsarañampi, llakisiñampi jupanakar puritapat mayachasipxiti? ¿Aka uraqir jan walt’awinak purinkatapat mayachasipxiti? ¿Ukham kuns kawkhans uñjtanxa? ¿Jumanakat maynix uñjapxirïtati?—Jïsa, jumanakax uñjapxtawa! ¿Qanchüru Adventistanakat sipanxa, yaqha jaqinakax uñjapxiti?—Chiqpachansa, mayjt’äwix utjaspa ukhaxa, niya taqiniw Adventistanakat sipanxa juk’ampi qhan uñjapxi. Ukampirus uñjaskiwa; ukax qhanawa. Ukat jupanakax mayachasipkiwa, tamanakaru, qutuchäwinakaru chint’asisina, ch’amachasipkiwa. ¿Kunatakisa ch’amachasipki? ¿Kunas purinini?—Jupanakax t’unjatäpxaniwa. Ukatsti, kunatakisa jupanakax wakichasipki?—T’unjatäñataki. Ukampirus janiw ukham amuyapkiti; jan ukasti jutiri jan walinakat jark’aqasiñatakiw wakichasipkaspa ukham amuyapxi. Ukat jan walinakat qhispiñataki ch’amachasipki ukax, uka jan waliruw juk’amp mantayi, ukat t’unjañaru, ch’iqintasiñaruw juk’amp jak’achayi.

TAM1897 Q1 44.7Awqaqanakan Apuparu q’umachapxam; juparu ajjsarapxam, juparu wali ajjsarapxam. Jupasti mä qullan utäniwa; ukampirus Israel markan pä utapatakix mä t’iksuñ qala, mä t’unjañ qala ukhamäniwa, Jerusalenan jakirinakatakix mä sipita, mä katuntañ sipita ukhamarakiniwa. Ukanakatxa waljaniw t’iksusipxani, jaquqatasipxani, p’akjasipxani, katuntatäpxani, katuntatäpxaniwa. Testimonio q’ipintapxam, kamachi yäqanakaj taypin sellapxam. Ukat nayax Tatituruw suyä, jupax Jacoban utapat ajanup imantasi, ukat juparuw thaqkä. Uñjam, nayampi Tatitun churkitu wawanakajampixa, Israel markan señalanakataki ukhamarak muspharkañanakatakiw jiwasax utjapxta, Sión qullun jakasiri Tatitu Awqaqanakan Apupata.

TAM1897 Q1 44.8Qhanawa ukax Tatitun jutäwipkama purini. Tatitumpi jikisiñatak jaqinakatakiw mä ch’amanchawiwa. Ukampis, ¿kunatsa Asiria markax Judá markaru t’aqhisiykäna uka pachan t’aqhisiwinak uñstayi? Kunatix ukax qhanpach uñacht’ayiwa, Tatitun jutäwipanxa, kunjam t’aqhisiwinakas taqi uraqiru purini ukat taqi jaqinakarus t’aqhisiyani. Ukatsti Judan uka jan walinakat qhispiñataki ukhamarak jupanak pachpa qhispiyasiñataki ch’amachasitanakapaxa, pachparakiwa Diosan jaqinakapätwa sapki ukanakan jutiri jan walinakat qhispiyasiñataki ch’amachasitanakapaxa ukhamäni.

TAM1897 Q1 44.9Diosax sapa kutiw jawst’aski: Asiriarux jan atinipxamti; Egiptorux jan atinipxamti; jan ukasti Tatiturukiw atinipxañama. Asiriarux qhipäx churapxam: ukaw walixa. Ukampirus Asiriyat qhispiñatakix jan Egiptor sarapxamti. Tatitur thaqhapxam. Janiw Egipto markar sarapxamti; jan ukasti Tatitur sarapxam. Ukat kunapachatix taqi chuymamp Tatitur jikxatapxäta ukhaxa, Asiriyana taqi aka llakitatsa ukat t’aqhisiyawipatatsa qhispiyatäpxätawa. Uka tuqitxa juk’a arunakakiwa. Isaías p’anqan kimsa tunka jaljapax uka imantat yatiñäwipatxa yatiyistu.

TAM1897 Q1 45.1¡Ay, juchachasir wawanakaxa!, sasaw Tatitux sixa, khitinakatix amta apsusipki, ukampis janiw nayat amuyt’asipkiti; ukat imantasisipki, ukampis janiw Ajayujat imantasisipkiti, jucharu jucha yapxatañataki; Egipto markar sarantapki, ukampis janiw lakajata jiskt’asipkiti; Faraonan ch’amapamp ch’amañcht’asiñataki, ukat Egipto markan ch’iwipar atinisiñataki. Ukatwa Faraonan ch’amapax p’inqañamäni, ukat Egipto markan ch’iwipar atinisiñasti p’inqañamarakiw tukuni. Versículos 1-3.

TAM1897 Q1 45.2Jupan kachanakapax Egipto markamp aruskipañatakiw ukaru saraqapxäna. Ukat Judax Egipto markar kachanak khitkäna ukhaxa, Egipto markax uka kachanakat p’inqasïna.

TAM1897 Q1 45.3Jupan jilïrinakapax Zoan markankapxänwa, ukat jupan kachanakapax Hanes markaruw puripxäna. Jupanakax taqiniw mä markat p’inqasipxäna, ukax janiw jupanakar yanapt’irïkiti, janirakiw yanapt’irïkiti, jan ukasti mä p’inqakiwa, ukhamarak mä jisk’achäwiwa. Aynach tuqinkir uywanakan jathipawa: llaki ukhamarak t’aqhisiñ markaru, kawkhantix wayna ukhamarak achachi leon, venenoni asiru ukhamarak nina phichhantir jaliri asiru juti, jupanakax qamir kankañanakapxa wayna asnunakan kallachinakaparu, ukhamarak quri qullqinakapsa kamillun jorobanakaparu apapxani, jani yanapt’ir markaru. Egipto markankirinakaxa inaki yanapt’apxani, jan kunatakisa: ukhamasti nayax akata akham sasin art’asta: “Ch’amapax q’asalla qhiparañawa”. Versiculonaka 4-7.

TAM1897 Q1 45.4Jichhax akax janiw jiwasanakatak yaqha tuqïkiti uk uñjañamataki, akaru kutt’asin mä testimonio uñt’ayä, 5 uru julio phaxsit 1896 maran qillqata, akham siwa:—

TAM1897 Q1 45.5Diosan arunxa Israelin wawanakaparu churat amuyt’ayawinakaxa janiw jupanakatakikïkänti, jan ukasti aka uraqina jakasir taqi jaqinakapatakiwa. Jupax jupanakarux akham siwa: “¡Ay, juchachasir wawanakaxa!... khitinakatix amta katuqapki, ukampirus janiw nayat amta katuqapkiti; ukat imantasiñampi imantasipki, ukampirus janiw nayan Ajayujampix imantasipkiti, jucharu jucha yapxatañataki; Egipto markar saraqañataki sarnaqapki, ukat janiw nayan lakajata jiskt’apkiti; Faraonan ch’amapampi ch’amañchasiñataki, ukat Egipto markan ch’iwiparu iyawsañataki.” Nayra pachanxa Tatitux jaqinakaparux juchanchawayiwa, kunapachatix jupanakax ch’amäwinakan juparux iwxt’a thaqhañ armapxäna ukhaxa, ¿jichhürux janiwti jupax phiñasiskani, jaqinakapax thakhip qhant’ayañatakix Chiqa Qhana Inti ch’amapar atinisiñat sipansa, yant’äwinakapan yanapt’a thaqhasa, jupat jithiqtasinxa, jupanakjam pantjasiri ukat jan ch’amani jaqinakar sarapxi ukhaxa? Kawkins ch’amasaxa? Jiwasjam ch’amakt’ata, yanapt’asiñ muniri jaqinakankiti, khitinakatix jiwasjamaw Diosan irptäwip munapxi? Cristox siwa: “Nayampit sipan janiw kuns lurasma”; ukat jupax Holy Spirit churawayistu, taqi pachan munasipkta ukhax jichhapach yanapt’añapataki.

TAM1897 Q1 45.6Ukampirusa, jumax yatisktawa, maymarana ch’amäwinakana, ukax política tuqita campaña ukampi askichañ suyt’atäna, ukhamarusa Sábadu uru Adventistanakax Diosaru iyawsañapatxa ukham chhaqtayataw jikxatasipxäna, ukata uka campañan chikancht’asipxäna, política tuqita luräwinak mayjt’ayañ yant’asa, votacionanak apnaqañ yant’asa ukat kunayman lurañ yant’asa. ¿Kunataki?—A, markaru uka ch’amäwinakat apsuñ yanapañataki, ukax jupanakax chiqapun markaru purinini sasina yatisipkäna. Chiqpachansa, jan walt’awinakax markarux puriniskapuniwa. Ukampirus, ¿Paqallqu uru Adventistanakax ukham lurañatakix tamanakaruw tantachasipxaspati? Asiria markat qhispiyatäpxpan; Asiria ukhamarak Egipto markat Diosar qhispiyatäpxpan. Aka sapakiw qhispiyawi. Aka sapakiw qhispiyasiwi, nayra pachansa, jichha pachansa, jan ukax wiñayatakisa.