Egipto ukhamaraki Israel · Kimsïri Anqilan Yatiyäwipa – 1897

TAM1897 Q1 20.8Yatichäwi churatäna Jueves jayp’u, 4 uru achuqa phaxsit 1897 marana Jach’a Tantachäwin Yatiyäwipa, Nayrïr Kimsa Phaxsi, 1897, Panka 2, Jakhü 1, 20-26 laphi.

TAM1897 Q1 20.9Nayrïr yatichäwisax markan qalltawipat yatichawayistu; nayrïr markan sayt’ayawipat nayra pachat qillqatan. Payïr yatichäwisax nayrïr uñacht’äwi churawayistu, nayra pachat qillqatan, iglesia ukhamarak markax jaljtayatäñapataki. Uka nayra pachanxa, Tatitux qhanpach uñacht’ayäna kunjamas iglesia ukhamarak markax jaljtayatäñapax taqpachäñapa. Jichhürux arumax paypachaniruw arkañäni, mayampis mayak markan jikisiñapkama.

TAM1897 Q1 20.10Nimroduxa Kusina yuqapänwa; Kusixa Etiopía markan jakasïna; Kusixa Hamana yuqapänwa; ukatxa Egipto markaxa Hamana markapänwa. Ukhamasti, Nimrodona yuqallachäwipa chiqak Egipto markaruw uñt’tanxa; ukatsti jupan sarnaqäwipsa Egipto markarakiw uñt’araksna. Nimrod-ax nayrïr reyjam coronap uchasirïkchïnsa, nayrïr rey sutimp uñt’ayasirïkchïnsa ukhamarak reyjam apnaqañap yatiyasirïkchïnsa, ukampirusa Egipto markanxa uka Nimrod-an luratapax taqi kunanxa juk’amp phuqhatjam arkt’atawa, juk’amp sum utt’ayatawa.

TAM1897 Q1 20.11Egiptunxa janiw mä reyix utjkänti Nimrod pachata qhipakama; janiw reyin chiqapampi apnaqäwipampi katuntkäna uka pachata qhipakama. Kunatix, amtasipxtawa, kunapachatix Nimrod uka luräna ukhaxa, ukax Dios contra, jaqinakan Diosat amuyup contra, ukat jupat yatxatap contra ukhamänwa. Uka pachanxa jaqinakax yatipxänwa, akana Nimrodax Diosan chiqap katuntaskäna; ukat sutipax uka pachan uka lurañat amuyunakax kunjämänsa uk uñacht’ayi. Egiptunxa ukhamarakiw lurasirïna. Egiptun qillqatanakapaxa chiqanchapxiwa, Egiptun nayrïr apnaqirinakapaxa diosanakänwa, uka qhipatxa chikat diosanakänwa; jupanaka qhipatxa jaqinakäpki uka reyinakänwa.

TAM1897 Q1 20.12Ukhamasti, uka markan lurañax Sinar markan lurañapamp pachpänwa uk uñjtawa. Egipto markanxa, reyix amtasisa ukat qhananchasisa, jupa pachpaw jaqinakatakix diosan lantipjam sayt’asïna. Jaqinakax ukhamarjamaw jupar uñjapxäna. Intiw diosänxa; Egipto reyix Intin yuqapänwa. Jupax jaqinakatakix Diosänwa. Jaqinakax jupan samapampiw jakapxäna. Jupaw jupanakan jakañ samapänxa. Ajayunakapax jupatpachänwa. Jupanakatakix jupax “jakañ churiwa, wiñay inti ukhamawa” sasaw amuyapxäna. (Uñxatt’aña “Empires of the Bible,” 7ni jalja, 27, 38, 43, 44, 49, 64, 71-83, 96, 102 t’aqanaka; 14ni jalja, 15, 16 t’aqanaka.) Ukhamasti, Egipto markanxa, reyix janiw diosan sayt’iripakïkiti, jan ukax sutipxar apnaqiripakïkiti; jan ukasti, jupaw Diosan kikipapänwa. Diosan jakañapax reyin jakasïna, ukat reyin taypita jaqinakar purïna. Ukhamasti, reyix jaqinakatakix jakañapänwa, kunatix jupanwa jach’a taqi chiqan utjiri dios, Inti, uñacht’ayasïna. Janiw kuna Diosan kasta kankañapas utjkänti, reyix jaqinakar jan uñacht’aykäna ukaxa. Ukhamänwa nayra Egipto markan reyinakan apnaqäwipaxa.

TAM1897 Q1 21.1Jichhaxa, nayra yatiqäwin liyt’tan ukhama, Diosax iglesiaru estadot jaljtaykäna uka pacharuw Caldeamar kutt’añäni, kunawsatix Abrahamar siskäna: “Markamat mistuñamawa, familiamat, awkaman utapat, mä uraqiru nayax uñacht’käma ukaru”. Ukat amtañäni, Abrahamax qhipa familiaranakapata jaljtxäna ukhat qhiparuw Tatitux uka uraqi uñacht’ayäna. Abrahamax nayraqat markapat jaljtxäna; payïri, awkipan utapat; kimsïri, familiaranakapat. Lotax Sodom qhirwawjaru sarxäna ukhat qhiparuw Diosax Abrahamarux uka uraqi uñacht’ayäna. Génesis 13:14, 15. Diosax Abrahamar jawst’käna ukhaxa, jupax markapatwa jalxattawayi, taqi chuymampi, taqi ajayumpi, taqpachaniwa; awkipan utapat, taqi wila masinakapat ukhamaraki. Ukatsti, kawkhantï Tatitux sayt’añap munkäna uka chiqan sayt’asïna. Ukatwa Tatitux juparux akham säna, “Jichhax nayranakam aptasim, ukat uñtam kawkhantï jikxataskta uka chiqata alay tuqiru, aynach tuqiru, inti jalsu tuqiru, ukhamarak inti jalanta tuqiru: kunatix taqi aka uraqix jumax uñjkta ukxa, jumaruwa churä, ukhamarak jatha masinakamarux wiñayatak.” Wiñay katuntañapatakiwa churä.

TAM1897 Q1 21.2Jichhax jumanakarux jiskt’apxsma, kunapachatix Diosax Abrahamar nayranakap aptasina uñtañapatak säna ukhaxa, ¿Abrahamax juk’amp uñjapuniti, jan Diosax siskaspäna ukhax uñjkasapäna ukat sipansa?

TAM1897 Q1 21.3(Tantachäwi) Jisa.

TAM1897 Q1 21.4Ukhamasti, kunsa uñjäna, ukasti janiw uñjaspänti, Diosax janiw uñtañapatak siskaspän ukhaxa. Ukat kunapachatix Diosax jupar “Nayranakam aptasim uñtam” sän ukhaxa, kunatix jupax uñjäna ukax Diosan jupar arsuwaykäna uka uraqïnwa. Uka pachanxa Diosax jupar arsuwayat uraqi uñacht’ayäna, ukat uka markaruw Tatitux jupar jawst’äna. Janiw uka pachan jupar churkänti, “Janiwa, ni kayup uskuñapatakisa: ukampirus arsuwayänwa jupar mä katuntäwipataki churañataki, ukat qhipäxankir jathapatakis.” Ukatsti jupax wiñayatak alaxpach markaruw uñkatäna; uka markax mä markaniwa, thaxsinakapax utjki uka, luriripasa utt’ayiripas Diosawa. Ukanxa “akapachan herenciapaniñapatakiw arsuwi utjäna;” ukatsti Abrahamax “iyawsañan chiqaparjama” katuqäna. Ukatsti, kunapachatix Diosax Abrahamar uñkatañapataki siskäna, ukatsti juparusa jupan jathaparusa wiñayatak katuntañapataki churä sas arsuwaykäna ukhaxa, ¿kuns jupax uñjäna? ¿akapachati?

TAM1897 Q1 21.5(Arunaka) Jupax jutïr pacha uñjäna.

TAM1897 Q1 21.6Ukat uka markaw jupatakix uka pachata qalltasina utjäna. “Jumanakasti Cristonäpxtaxa, ukhamax Abrahamana jathipäpxätawa, ukat arsuwirjamaxa herencia katuqirinakäpxätawa.” Ukatsti ukax jumanakan markamawa, ukhamaraki nayan markajawa. ¡Ay! amuyt’añäni, qawqha jisk’a, qawqha jan wali amuyunakampis jakasiñapa mayni jaqixa, khititix yaqha markamp kusisita, jan ukax yaqha markar munasita, jan ukax yaqha markatak munasiñanïki ukaxa. ¿Kunjamarak maynix ukham luraspa, nayranakapax uka markar uñch’ukiskipanxa, kawkiritix Diosax jupar uñacht’ayki ukat kawkirus jupax jawst’ki ukaru?

TAM1897 Q1 21.7Abrahamax jiwawayiwa. Isaacax jakasaw jiwawayaraki. Jacobompi familiapampix Egipto markaruw apayatäpxäna, kunjamtix Tatitux Abrahamarux siskäna: “Juman jathimax jani jupanakan markapanxa jaya markankirïniwa,” ukat ukax Egipto markänwa. Jichhax suma amuyt’apxañäni. Aka arunak jan armasimti, kunatix Tatitux Egipto markat jiwasar churistu, kunatix ukax jutir yatichäwinakan yanapt’istaniwa. Uka markax kawkhantix jupanakax forasterjam jakañapäna ukat Tatitur luqtañapäna, ukax Egipto markänwa. Jupanakax patak patak maranakaw ukan jakapxäna, jani jupanakan markapan. Ukat amtañamarakiwa, ukax jiwasan siq’intat Egipto markänwa, kawkhantix reyipax Diosan chiqapan sarnaqäna, ukat jaqinakatakix Diosänwa.

TAM1897 Q1 21.8Jichhax mä juk’atakiw aka iglesiaru uñakipañäni, ukat uñjañäni kunsa Tatitux ukamp lurkäna. Jichha arumax nayraqatasan mä mapa utjistu, ukax markaruw uñacht’ayistu. Akax Caldea, kawkhitsa Abramax jawillt’atäna; ukat jupax akaruw Mesopotamia, Harán markaru saräna, kawkhantix awkipax jiwkäna. Ukanwa awkipan utapat jaljtayatäna, ukat ukatax Lot-at jaljtayatäkäna uka markaruw mantäna.

TAM1897 Q1 21.9Abram aka uraqin jakaskäna uka pachanxa, Inti jalsu tuqinkir markanakaxa inti jalanta tuqir atipjasaw sarapxäna, Egipto markan qurpapanakaparu ukha. Ukampirusa, Israel markax Egipto markar sarkäna uka pachakama, jan ukax uka pachat juk’a nayraqata, Egipto Imperiox aka taqi Inti jalsu tuqinkir uraqinakaruw jilxattatayna. Ukax Egipto markpacharu, Etiopía markkamaw purïna, Asia Menor uksan aynach tuqimpi inti jalant tuqimpi qurpapanakapa, Armenia, Asiria, ukat Sinar markanakakamaw katuntäna; ukhamatwa Egipto Imperiox inti jalsu tuqinkir taqi uraqi, uka pachan uñt’at uraqpach katuntäna. Egipto Imperiox, jupan pachanxa, Roma Imperiox jupan pachan ukhamarakiw taqi uraqpachankäna, jan ukax qhipäxar jutir yaqha markanakjamaraki.

TAM1897 Q1 21.10Jichhaxa, kunawsatix nayra pacha sarnaqäwix Inti jalsu tuqit qalltkäna, ukat aka markanakan reyinakapax Inti jalanta tuqir atipjasipkäna, Egipto markan qurpaparu puripkama, Diosax Canaán markan iglesiap ucht’äna, chiqpach Diosat yatiñax uka tuqir sarnaqir markanak taypin jakaskakiñapataki. Ukatsti Egipto markan apnaqäwipax taqi aka uraqiruw jilxattäna, ukatsti uraqpachan jach’a apnaqäwipan qamäwipax Egipto markan jach’a markapänwa, ukapachax Diosax markaparux Egipto markaruw irpxaruwayäna, ukhamat taqi markanakan kachanakapasa, apnaqirinakapasa, taqi uka markanakat jupanakan apnaqiripar, Egipto markaru, sarapkäna ukanakax Diosan markapampi jikisiñapataki.

TAM1897 Q1 21.11Egiptunxa, Tatituxa jaqinakaparuxa Gosen markanwa utt’ayäna, aka jan iyawsir markanakampi ukhamaraki Egipto markan jach’a markapampi thakhinxa, ukhamata jaqinakasa, jupanakan kachanakapasa, ukhamaraki apnaqirinakapasa, Gosen tuqi, Diosan jaqinakapan markap tuqi, pasañapataki, ukat chiqap Diosar amuyt’ayasiñapataki.

TAM1897 Q1 22.1Egiptunxa, José-s qhapaq tiyan jak’anwa jikxatasirïna, ukhamata Egipturu puriri kachanakax José-mpi jikisiñapänwa, jupasti chiqa Diosat yatiñ churapxirïna. José jiwxipanxa, jupan yatiñapasa ukhamarak ch’amapasa, Egiptun jach’a markapanxa Moisés pachakama qhiparäna. Ukatsti, Moisés-ax palacio-nwa, qhapaq tiyan jak’apanwa jikxatasirïna. Janiw José-n jikxatasirïkän ukhama jak’apankikiti; jan ukasti, Moisés-ax qhapaq tiyan nayrïr patanakapan sayt’asirïna, kunatix jupax Faraónan phuchapan yuqapänwa. Faraonan phuchapax Faraonan warmipänwa; ukat Moisesax Faraonan phuchapan yuqapjamax pä kuti kamachirjam qhapaq patan herederopänwa. Faraonan warmipax jani jupan phuchapäkaspän ukhaxa, jupan uywata nayrïr yuqapax qhapaq patan herederopäspänwa. Ukhamaraki, Faraonan yaqha warmipax utjaspa ukat yaqha wawanakapas jan utjaspa ukhaxa, phuchapax qhapaq kankañan herederapänwa. Ukampirus Faraonan phuchapax Faraonan warmipäxän ukhaxa, ukapachax uywata yuqapax pä kuti qhapaq kankañan herederapänwa. Janiw khitis Egipto markan qhapaq kankañapataki herederäwipxatxa pächasiñjamäkänti, uka pachanxa ukax akapachan qhapaq kankañapänwa.

TAM1897 Q1 22.2Uka pachanxa Egipto suyuna reyipax niya kimsaqallqu tunka maranïnwa, ukhamasti Moisesampi jupan pä kuti chiqaparjama qhapaq tiyanaru mantañapampixa, ukatsti taqi uraqpacharu ch’amampi katxarur Egipto Imperio-n ch’amap katuqañapampixa, juk’a pachakiw jayankäna. Uka pachparakiw Diosan Abrahamaru arsuwaykäna uka arsuwipan pachax jak’achasinxäna, ukasti Moisesax iyawsänwa, ukatwa amtasisa taqpachaniw Egipto markan qhapaq tiyan qamir kankañapa, ch’amapa ukhamarak jach’añchäwipa jaytawayäna—jupax “Faraonan phuchapan yuqap sutichatäñ janiw munkti” sasaw säna.

TAM1897 Q1 22.3Moisésax iyawsänwa Diosax Abrahamar arsuwaykäna uka arsuwipan pachapax jak’achasiskiwa. Ukatsti, jiwasanakax amuyt’asiñasawa iyawsañänicha janicha ukata; kunatix chiqpachapuni iyawsapxtan ukhaxa, Moisesan uka iyawsäwipanxa juk’ampiwa uñjañäni. Hechos 7:17 ukaru uñt’aña:—

TAM1897 Q1 22.4Kunapachatix Diosax Abrahamaru arsuwaykäna uka arsuwipan pachax jak’achasinxäna ukhaxa, jaqinakax jilsuwayapxäna ukat Egipto markan waljañapxäna.

TAM1897 Q1 22.5Moisés yuritayna uka pachanxa, Faraón jupax jaqinakaru t’unjañ amtawayi, jan jilxatt’apxañapataki ukat jan ukham ch’amanïpxañapataki uka markat mistuñ atipxañapataki. Amuyt’añax akawa, Egipto markanxa janiw judionakakiw yaqa markat jutir jaqinakax utjkänti, jan ukasti walja yaqa markat jutir jaqinakaw utjäna, yaqa markanakat Egipto markaru apanit katuntatanaka. Ukhamasti uka pachanxa, Egipto markan jakasir jaqinakapat kimsa jaljat mayax yaqa markat jutirinakäpxänwa. Jaqinakax mirantapxatayna sañ hebreo aruxa, wayrunqunakjama jan ukax challwanakjama “t’ijuntapxatayna” sañ muni. Faraón ukax jaqinakax ukham walja mirantir uñjasina, ukatsti markapas yaqha markat jutir jaqinakampi phuqhantat uñjasina, jupax markap apxasipxaspa ukhamarak markat mistuñatakix sayt’asipxaspa sasaw ajjsarayasïna.

TAM1897 Q1 22.6Yaqha ukhamar puriyirix akänwa: Israel markax Egipto markan jakaskäna ukhaxa; Egipto jach’a markax taqi Inti jalsu tuqinkir uraqinak katuntaskäna ukhaxa, uka markan ch’amapax taqi jach’a markpacharu Inti sapaki yupaychañapataki ch’amampi lurañ munäna. Uka jach’a markanxa, kunayman kasta inti yupaychañanakaw utjäna, ukampirusa jach’a markan taqi ch’amapampiw ch’amachasipxäna taqi kasta inti yupaychañanaka jark’aqañataki, alaxpachan q’ara inti muytaki jan ukax nayraqatapan uka inti muyta uñtasita jamuqatakiki jaytasa. Jichhaxa, Israel markaxa, chiqpachansa, janiw uka kamachi ist’apkänti. Jupanakax janiw intiru yupaychañ munapkänti. Jupanakax Diosan chiqaparuw sayt’asipxäna, ukat uka luratapax jichhax aka reyin amuyupanx utjaskänwa. Mä yaqha reyinwa inti yupaychaña ch’amampi phuqhayañ yant’atayna; ukampirus aka reyix jilïrïxän ukhaxa, uka amuyux jupan amuyupan utjäna, ukat ukham amuyt’asaw jupax amuyt’äna, aka jaqinakax mä ch’am jikxataspa ukhax markat mistuñan nayraqat sarapxaspawa.

TAM1897 Q1 22.7Uka pachata qillqatax janiw “jaqinakax jilxattapxatayna, mirantapxatayna” sañakikiti, jan ukasti “Diosan Abrahamaru arsuwaykäna uka arsuwix jak’achasisxänwa” sasaw si. ¿Kuna arsuwi Diosax Abrahamaru arsuwayäna? ¿Kuna arsuwi Diosan Abrahamaru arsuwipaxänxa?—Uñjkäna uka uraqi churañataki. ¿Kuna uraqïnsa ukaxa?

TAM1897 Q1 22.8(Arunaka) Uraqpacha.

TAM1897 Q1 22.9Kuna uraqpachasa?

TAM1897 Q1 22.10Jutïr pacha.

TAM1897 Q1 22.11Ukaw Estebanan arunakapaxa: “Arsuwin pachax jak’achasïnwa, kunatix Diosax Abrahamar juramentkäna ukha.” Ukhamäpachati? Jumax iyawsmati? ¿Iyawsapxtati uka pachax jak’ankänwa Diosax Abrahamar uka uraqi churañapataki, kunatix jupar uñacht’aykäna ukha? “Abrahamaruxa” sasaw si. Yaqhanakax utjapxaspänwa, ukampirus Abrahamatakïnwa. Janiw Abraham jan utjkipan yaqha jaqitakïkiti; jan ukasti Abrahamampi jupan jathapampiwa. “Janiw ‘jathanakaru’ sasax waljanitjam siskiti; jan ukasti maynitjamawa, ‘juman jathamaruxa’, ukasti Cristowa.”

TAM1897 Q1 22.12Ukhamax, ¿arust’äwin pachapax jak’ankänti, kunapachatix Diosax Abrahamaru ukhamarak Cristoru uka uraqi churañapäkäna, ukax Diosax Abrahamar uñacht’aykäna ukha? Janiw jiskt’kämti aka tuqit nayrax amuyt’apxiritati janicha ukxa. Jiskt’apxsmawa kunatix qillqatax sixa uk iyawsapxiritati janicha ukxa. Janiw nayax qhanañchañ yant’käti. Mä kuti iyawsasax janiw qhanañchañax wakiskiti, kunatix qillqatax sixa ukhamawa. Jumanakaxa, Biblia yatiñamat layku, versiculonakar jan uñtasasa, sum yatipxtawa, Diosax aka arsuwi sapa kuti Abrahamaru ukhamaraki jupan jathaparu luräna. Janipuniw Abraham jan utjkipanxa jathaparu lurkänti. Janipuniw jathap jan utjkipanxa Abrahamaru lurkänti,—ukat “janirakiw jathanakaru” sasaw säna, jan ukasti juman jathamarukiwa. Ukatsti, kunapachatix uka arsuwin pachax Abrahamaru churañatakix jak’achasïna, ¿khitirus ukhamarak purïna?—Cristoruwa. ¿Kunjamarak Abrahamaru purïna?—Cristotwa.

TAM1897 Q1 22.13S. H. Lane.—Kunapachatix arsuwix Isaacampi Jacobompirus wasitat arsusitäna ukhaxa, ¿janit arunakax pachpakïkänti?

TAM1897 Q1 22.14Jisa. Sapa kuti pachpakiwa.

TAM1897 Q1 22.15S. H. Lane.—Ukatsti jiskt’awix akhamäspawa, ¿Abrahamax Estebanan arunakap phuqhañatakix ukankañapax wakisïnti?

TAM1897 Q1 23.1Jisa, kunatix sapa kutiw akham si: “Jumataki, ukat juman jathimatakisa”. Ukampirus yaqha qillqatanakaw utjani, ukax chiqapuniw sasaw qhananchani.

TAM1897 Q1 23.2Jichhax mä aruki. Jacobux Egipto markan jiwawayi, ukatsti uka markar apatawayi, ukatsti ukan imantatawayi. Josefax Egipto markan jiwawayi, ukampirus akham siwa: “Jan nayaru imantapxistati; ni uka markans ukhamaraki. Josefax janiw jupanakarux Palestina markar apapxañap munkänti, kawkhantix Jacobux apatawaykäna ukaru, ukatsti ukan imantatawaykäna. Josefax akham siwa, Diosax jumanakarux tumpiriniwa. Nayan jiwat janchijxa imasim, ukat kunapachatix Diosax jumanakar tumpanixa, nayarux apsusipxita jumanakampi chika. Ch’akhanakajsa apsusipxarakita. Ukat jupanakax ukham lurapxäna. Ukat kunapachatix uka uraqir puripxäna, ¿kawki uraqis ukaxänxa, kunatix Diosax Abrahamar arsuwipan arsuwaykäna?

TAM1897 Q1 23.3(Tantachäwi) Jutïr pacha.

TAM1897 Q1 23.4Janiw amuyapxtati, José jupax janipuniw aka pachan imantatäñ suykänti?

TAM1897 Q1 23.5Yaqha tuqit uñjañäni. Arunxa akham siwa: “Diosan Abrahamar arsuwaykäna uka arsuwipan pachax jak’achasxiwa”. Diosax Abrahamar uñacht’aykäna uka uraqi wiñay katuntañapataki churañatakiw arsuwayatayna. Ukampirus Abrahamax jichhax jiwataynawa, patak patak maranakaw jiwatayna. Ukhamasti, ¿kunjamarak Diosax Abrahamar uraq churaspänxa jiwatäskäna ukhaxa? Qhanawa, janiw atiskänti. Ukhamasti, kunjamtix Diosax Abrahamarux uka uraqi churäñataki arsuwaykäna ukhama; kunjamtix Diosan Abrahamar arsut pachax jichhax jak’ankxäna ukhama; ukatsti kunjamtix Abrahamax jichhax jiwatäxäna ukhama, chiqapuniw uka uraqix janiw Abrahamar jiwatäskipan churasispänti; ukatsti ukhamarakiw chiqapuni, Abrahamax jiwatat sartayatäñapatakix pachax jak’ankxäna, ukhamat Diosax juparux wiñayatak katuntañapataki arsut uraqi churäñapataki. Ukhamasti, ¿janiw amuyktati kunatsa Joseax janiw janchipax imantatäñap munkänti, ni Canaán markansa, Jacobonjamaraki? Chiqpachax akawa: Joseax iyawsänwa Diosax Abrahamarux mark churäñatakix arsusiskäna uka pachax jak’ankxataynawa, ukat Joseax Abrahamampi chikaw uka herencia markar mantañ suyaskäna.

TAM1897 Q1 23.6(Arumpi) ¿Janit uka arsuwixa Diosan Abrahamar arsuwipat parlkiti, Génesis panka tunka phisqhani jaljapan qillqata?

TAM1897 Q1 23.7Jisa, ukapuniwa, Tatitur yuspärasipxañäni. Ukhamasti, Josex jiwawayiwa, ukat Egipto markan q’apachatawa, mä ataúd ukar uchatänawa, ukat kunapachatix Israel markax Egipto markat mistuwaykäna ukhaxa, Jose-n ch’akhapanakax pusi tunka maranakaw jupanakamp chika ch’usa pampan apatawayatayna; ukat taqi uka pachax Jose-n jiwat janchipax jupanakamp chikänawa, nayranakap nayraqatan, sapa uru, ukat jani iyawsañanakapatakix mä tuqañänawa.

TAM1897 Q1 23.8Walja jaqinakaw, nayax jikxatta, Estebanan arst’äwipan uka qillqata ullart’asaxa, akham amuyt’apxi, ukham amuyt’apxi, yaqha amuyt’apxi, kunatix qillqatax sixa uk iyawsañat sipansa, jan ukasti Diosan Abrahamar lurkäna uka arust’äwip uñjañat sipansa, ukax jupar uñacht’aykäna uka uraqi churañatakiw arsuwayäna. Ukampisa jumanakax iyaw sapxtawa, Diosan Abrahamar uñacht’ayat uraqipax uraqpachänwa, janiw aka pachäkiti, jan ukasti jutïr pachänwa? Uka markawa Diosax jupar churañataki arsuwaykäna; ukat uka markarakiw jupax suyt’äna. Uka markawa mä markanïkäna, kawkiritix jupax suyt’äna, uka markan luriripasa utt’ayiripas Diosawa. Ukat jupax janiw mayampis nayra mistuwaykäna uka markapar kutt’añ amuykänti.

TAM1897 Q1 23.9Taqi pachaw Diosan arust’äwipax Abrahamaru ukhamarak jupan jathaparu uka uraqi churañatakïnwa. Diosax apsuski ukhaxa, “jathinaka” jan ukar yapxatapxamti; Diosax apsuski ukhaxa, jan ukar mä “s” yapxatapxamti. “Janiw ‘jathinakaruwa’ siskiti, waljanitjam; jan ukasti, maynitjamawa, ‘Juman jathamaruwa’, ukasti Cristowa.” Jupanakax waljanipxänwa, ukax chiqawa. Kimsa waranqa waranqa jaqinakaw Egipto markat mistunipxäna, ukampirus janiw jupanakax Diosan “Jumataki, ukat juman jathimatakisa” sasin arsuwaykäna uka jaqinakäkiti, ukax “mä sapaki” ukhamänwa, ukat “Cristowa”. ¿Amuytati? “Jumataki, ukat juman jathimatakisa” arunak liyt’kasaxa, jan Israel markan walja jaqinakapax amuyumar mantapxañapatak jaytkamti. Kunapachatix Diosax uka “s” apsuwayi ukhaxa, jiwasax janiw kunapachas ukhamar uchañasäkiti. Janiw amuyunakasans ukham amuyt’añäniti. ¿Khitisa jathaxänxa?—Cristowa. Jupax “Jumataki, ukat jathamataki” sasinxa, jumampi nayampix janiw yaqha tuqit liyt’añäniti, jan ukasti akham liyt’añawa: “Jumataki ukat Cristotakiw churä, wiñay katuntañataki”. Janiw Cristot sipan yaqha khitirus ukar uchañäniti, Cristo taypita ukhamächi ukhakiw uchañsna. Jumataki ukat Cristotakiw churä.

TAM1897 Q1 23.10Estebanax akham siwa: “Diosax Abrahamar arsuwaykäna uka arsuwix jak’achasiwayiwa”. Estebanax uka Biblianwa jikxatäna. Nayax jumanakar uñacht’ayañ munta, ukax janiw uka pachan Estebanar Ch’uya Ajayun mä sapa ch’amanchäwipakïkänti, jan ukasti taqi kunas nayraqatpach Biblian utjäna, ukat Ch’uya Ajayux Estebanan amuyupar nayraqat Biblian liyt’käna ukanak amthapisina, aka mayninakarux jupan taypipanwa churäna. Ampi, Éxodo suxtan jaljaparu uñxatt’apxam. Aka qillqatanxa wali qhanawa, janiw yaqha tuqit qhanañchañjamäkiti. Aka pachax Israelan qhispiyasiñapawa, ukat Tatitux uk lurañapänwa. Éxodo 6:1-5:—

TAM1897 Q1 23.11Ukatsti Tatituxa Moisesaru akham sänwa: Jichhaxa jumaxa uñjätawa kunsa nayaxa Faraonaru luräxa: kunatixa jupaxa ch’amampiwa jupanakaru khitani, ukatsti ch’amampiwa markapatxa jaqsuni. Ukatsti Diosaxa Moisesampi parlasin akham sänwa: Nayawa Tatitu: ukatsti Abrahamaru, Isaacaru, Jacoborurakiwa uñstaniyätxa, Dios Taqi Ch’amani sutimpi, ukampirusa Jehová sutijampi janiwa jupanakaxa uñt’apkituti. Ukatsti nayax jupanakampiw arust’äwijax utt’ayawayta, Canaán uraqi, sarnaqäwipan uraqipa, kawkhantix jupanakax jaya markankirïpkän uka uraqi, jupanakar churañataki. Ukatsti nayax Israelin wawanakapan jacht’asitap ist’awaytwa, khitinakarutix egipcionakax esclavjam katuntapki ukanakana; ukat arust’äwijax amtasiraktwa.

TAM1897 Q1 23.12¿Kunänsa jupan arust’äwipaxa?—Jupanakaruxa uraqi churañataki. ¿Kuna sañ muni uka uraqixa? ¿kunänsa?—Uka uraqixa, uraqpachawa, kunatix Tatitux Abrahamar uñacht’aykäna, ukat wiñay katuntañapataki jupar churañataki arsuwaykäna.

TAM1897 Q1 24.1(Arunaka) Jutïr pacha.

TAM1897 Q1 24.2Jichhax akham siwa: “Arust’äwijwa amtasta”. ¿Kuns ukax sañ munäna? “¿Arust’äwij amtasta?”. ¿Arust’äwipx armt’atänati? —Janiwa; jan ukasti, kunatix arsuwaykäna uk phuqhañ pachax jichhax purinxiwa. Amtapxtawa, Apocalipsis qillqatan tunka kimsaqallqun jaljapan akham siwa:—

TAM1897 Q1 24.3Ukatsti alaxpachat yaqha aru ist’ta, akham siri: “Jutapxam jupat, nayan markajaxa, jan jupan juchanakapan chikancht’asipxañamataki, janiraki jupan t’aqhisiwinakap katuqapxañamataki. Kunatix jupan juchanakapax alaxpacharuw puri, ukat Diosax jupan juchanakap amti. Kunjamti jupax jumanakar kutiyapxätamxa, ukhamaraki jupar kutiyapxam, ukat luratanakaparjamax payat payaruw jupar churapxam: kawki vasun jupax phuqhantki ukarux payat payar phuqhantapxam.” Kunjamati jupax jach’añchasitayna, ukhamaraki qamir jakasitayna, ukhamarjamaw t’aqhisiñampi llakimpi churapxam: kunatix chuymapan akham siwa: ‘Nayax mä reinaw jikxatastxa, janiw viudäxtwa, janirakiw kuna llakis jikxataskäti.’ Ukatwa usuchjasiñanakapax mä urukiw purinini, jiwäwi, llakisiña, ukhamaraki manq’a pisinkañampi; ukat ninampiw taqpach phichhantatani: kunatix Tatitu Diosax jupar taripiri ch’amaniwa.

TAM1897 Q1 24.4Diosax juchanakap amtasinx, juchanchatäñ pachaw purinxi. Jupax arust’äwip amtkäna ukhaxa, ¿kuna pachasa purinkäna?—Arsuwi phuqhañ pachaw purinkäna. Ukampirus, ¿kunas Abrahamampi, Isaacampi, Jacobompi arust’äwixäna?—Jupanakar uka uraqi wiñay katuntañapataki churañatakiw, jupanakarusa jathaparusa. ¿Khitisa jathapaxäna?—Cristowa.

TAM1897 Q1 24.5Ukatsti Israelin wawanakaparux akham saskakim: Nayaw Tatitutxa, ukatsti Egipton jaqinakapan llakinakapat apsunipxäma, ukatsti esclavitudapat qhispiyapxäma, ukatsti mä jach’a ch’amampi, ukat jach’a taripäwinakampi qhispiyapxäma: ukat nayax jumanakar nayan markajäñamatakiw katuntäma, ukat nayax jumanakatakix mä Diosäniwa: ukat jumanakax yatiñapxätawa nayax Tatitu Diosapxätwa, jumanakar Egipto markan irnaqäwinakapat apsunirixa.

TAM1897 Q1 24.6Israel markax uk iyawsapxaspäna ukhaxa, ¿Sinaí tuqina uka arust’äwiru mantañax wakisispänti? Jupanakampi Egipto markat mistuñ qalltañap nayraqataxa, akham sänwa: “Nayaw jumanakan Diosamäxä, jumanakax nayan markajäpxätawa. Nayax Tatitüta uk yatipxätawa.”

TAM1897 Q1 24.7Ukatxa jumaruxa uka uraqiruwa apanïma, kawkïritix Abrahamaru, Isaacaru, Jacobarus churä sasina arsuwaykta ukha; ukatxa jumanakatakixa mä herencia ukham churäma: Nayaxa Tatitutwa.

TAM1897 Q1 24.8“Arsuwi pachax jak’achasinwa, ukax Diosax Abrahamar arsuwaykäna ukawa.” Jumarux uka uraqiruw apanïma, ukax churäma sasaw arsuwayta. Ukhamax, ¿kunas uka arsuwixa? ¿Kawkïr uraqirus Diosax Israelar apantañ munäna? ¿Kawkïr uraqis jupanakatakix utjäna?—Jutïr pachan uraqipa. Jichhax janiw taqi akanak qhanañchañ yant’añamäkiti. Janiw nayax ukxat qhanañchañ atkti. Arux kunjamatix sixa ukawa, ukat nayax iyawstwa. Janiw qhanañchañax wakiskiti. Iyawsañakiw wakisi. Janiwa, janiw jumapachpas ukxat qhanañchañ yant’amti. Jumantakix machaqächi, jan ukax yaqha amuyunakampïstaxa, janiw akanakamp chikachañ yant’amti. Taqi ukanak jaytawayam, ukat kunas akax sixa uk uñjam.

TAM1897 Q1 24.9Wasitat jiskt’apxsma. Kuna uraqirus Diosax Abrahamaru, Isaacaru, Jacoboru churañataki juramentäna?

TAM1897 Q1 24.10(Tantachäwi) Jutïr pacha.

TAM1897 Q1 24.11Ukaru sayt’asipxätati? Jichhakamax ukax chiqapänwa sasaw iyaw sapxista. Jichhax ajayunakas layku jan uka aru kutt’ayasipxañäniti.

TAM1897 Q1 24.12(Arusa) Qhispiyawix jupanakar purinpachänti?

TAM1897 Q1 24.13Jisa; qhispiyawix jupanakaruw purirïna. Qhispiyawix akapacharuw purirïna. Taqi ukax purirïna. Ukampirus, kunjamatix lurasiwayki ukat sipanxa, mayja thakhinwa purirïna. Aka pachax mayja yant’äwinïspawa, janiw jichhürunakan yant’apkixa ukhamäkaspa. Uka yant’äwip uñjasaxa, ukat Diosax ukhamaruw jawst’äna sasin amuyasaxa, pantjasipxtanwa. Jupanakax uka axsarkañ yant’äwinïpxäna, kunatix Diosan jawst’äwiparux janiw iyawsapkänti. Ukhamaxa, jilatanaka, jumanakampi nayampi jichhüru uka nayra Israelan nayraqatapan utjkäna uka yänakaru, kunjamtix jupanakax uñjapkäna ukhamaraki uñjapxtan ukhaxa, jichhax kunjamtix Israelax uka pachan lurkäna ukhamarakiw lurapxañäni. Israel markax uka pachanxa janiw kunatix Diosax jupanakapatakix wakichkäna uk uñjkänti, ukatwa janiw kunatix jupanakapatakix utjkäna uk katuqapkänti. Jichhax, jumampi nayampi uka yänakana Israel markan uñjatapat sipan janiw juk’amp uñjksnati ukhaxa, Israel markan katuqatapat sipan janiw juk’amp katuqksnati. Kunjamatix aka yänakaru Israel markan uñjkän ukham uñjksna ukhaxa, jichhürux kunjamatix Israel markax uka pachan lurkäna ukhamarakiw lurapxañäni.

TAM1897 Q1 24.14Jiwasanakarux suma yatiyäwix jupanakar yatiyatäpkän ukhamarakiw yatiyatäna: ukampirus yatiyat arux janiw jupanakar yanapt’känti, ist’irinakan iyawsäwipamp jan chikt’atätapat. Ukhamasti, ajjsarapxañäni, samarañapar mantañataki jiwasatak mä arsuwi utjkipanxa, jumanakat maynix ukar jan purkaspa ukham amuyatäñapataki.

TAM1897 Q1 24.15Jichhax akax jiwasatakix, ist’irinakax iyawsañampi chikt’atax, askïspati? ¡Janipuniw Diosax munkiti Israel markan sarnaqäwipax jiwasan mayamp pasañapa! Akax jiwasan nayraqatasan uñacht’ayatawa, qhispiñataki.

TAM1897 Q1 24.16Jupanakax Diosar jan iyawsasax kunsa jan uñjapkäna uk uñjañäni. Diosax jupanakatakix kunsa wakichäna uk uñjañäni, ukatsti jupanakjam jan uñjañataki, janiraki jupanakjam jan katuqañataki, jan ukasti ukaru puriñäni.

TAM1897 Q1 24.17Éxodo panka tunka phisqani jaljaparu kutt’apxam, ukanxa qhanpachaw qillqata uñjasipxäta. Israel markax Egipto markat mistuwayxäna, ukat Quta Wila pasawayxäna ukhaxa, tunka kimsani qillqatanxa akham arunakaw utji:—

TAM1897 Q1 24.18Jumax khuyapayasiwimana qhispiyata markarux irpxaruwaytawa: ch’amamanwa qullan utamar irpawaytawa.

TAM1897 Q1 24.19Aka jaljawixa Moisesan kirkiwipawa. Khitinakatix Sión qullun sayt’asipki, ukatxa uka bestia, uka uñnaqapa, ukatxa sutipan jakhuñapatsa atipjapxi ukanakaxa, Moisesan kirkiwipwa kirkt’apxi. Janiw uka kasta kirkiwikiti. Janiw uka kasta kikpakiti. Jan ukasti, Moisesan kirkiwipwa kirkt’apxi. Uka Éxodo pankan tunka phisqani jaljawixax jiwasan kirkiwisawa.

TAM1897 Q1 24.20Kawkirus Diosax irpañ munäna?—Jupan “q’uma utaparu”. Kawkins uka q’uma utaxäna?

TAM1897 Q1 24.21(Tantachäwi) “Mä marka, thaxsinakani, luriripasa utt’ayiripas Diosawa.”

TAM1897 Q1 24.22Juk’ampi. “Jaqinakax ist’apxani, ukat axsarapxani: Palestina markan jakirinakarux llakix katuntaniwa.”

TAM1897 Q1 24.23E. J. Waggoner.—Ukhamapunïnwa.

TAM1897 Q1 24.24Jïsa, ukhamänwa. Uka qurpata jupanaka sarapkäna ukhaxa, Edom markan jilïrinakapaxa muspharapxänwa. “Moab markan ch’amani jaqinakaparuxa khathatiñaw katuntani; Canaán markan taqi jakirinakaparuxa chhaqtxapxaniwa.” Uka jakirinakampixa kunas pasañapäna?

TAM1897 Q1 25.1(Arunaka) Chhaqtañapänwa.

TAM1897 Q1 25.2E. J. Waggoner.—Jupanakax nayratpach lurapxänwa.

TAM1897 Q1 25.3Uka chiqaru puripxäna ukapachaxa, Israelax jiskt’äna: “¿Jumanakan markam taypi sarapxañäni?” ¿Kuns jupanakax sapxäna?—Janiwa, tatay. Janiw markaparu kayupamp mantañapatakix iyaw satäpkänti. Ukampirus jupanakax Quta Wila-t Edom-an qurpapanakaparu chiqak sarapxaspäna ukhaxa, taqpach Edom-ankirinakax muspharata sayt’asipxaspäna jupanakax pasañapkama. ¡Ay, Israel jichhakamax janiw amuykiti kuna Israel ukan apt’asitapasa! Jilatanaka, kunapachatix Israelax kunsa apt’asitayna uk amuyapxañäni ukhaxa, ukax mä ch’amaw churistani, Diosan ch’amap apanini, ukatsti iyawsapxañäniwa.

TAM1897 Q1 25.4Ajjsarañampi muspharañampiw jupanakarux purini; amparaman jach’a ch’amapata, qala ukham amukt’atäpxaniwa; jaqinakamax makhatkama, Tatitu, alawaykta uka jaqinakamax makhatkama.

TAM1897 Q1 25.5¿Kuns jupax jupanakampix lurani? “Jumaw jupanakar apanïta, ukatsti herenciaman qullupanwa satäta.” ¿Khitin herenciapa?—Tatitun. Ukampirus “Diosax, nayra pachanakan profetanak taypiw awkinakasarux kunayman pachanakana ukat kunayman kasta tuqinakana arsuwayi, jichha qhipa urunakanxa Yuqapampiw jiwasarux arsuraki, juparuw taqi kunan herederapjam utt’ayi.” ¿Khitisa Israel markaru irpxaruwayäna?—Diosawa. ¿Kunarusa?—“Juman katüqäwimaruxa;” janiw jiwasankiti—jumanwa. “Cristonïpxtan ukhaxa, Abrahamana jathipäpxtanwa, ukhamaraki arsuwinjamaxa katüqirinakäpxtanwa.” “Juman katüqäwima, Tatitu.” Janiw ukakïkiti. “Jumaw jupanakar apanïta, ukatsti herenciaman qullupan utjayäta, Tatitu, jumax qamasiskakiñamatak luraskta uka chiqan.” Ukax janiw taqpachäkiti. “Santuarion, Tatitu, amparamanakamax sayt’ayawaykta uka.” ¿Kuna santuario amparanakapax Tatitux sayt’ayawaykixa?

TAM1897 Q1 25.6(Arunaka) Chiqa yupaychaña uta.

TAM1897 Q1 25.7Ukhamapuniwa. “Aka aruskipatanakasata, jach’a amuyux akawa: Jiwasanx ukham jach’a sacerdoteniwa, jupax alaxpachan Jach’a Qhapaqan qont’äwipan kupi tuqinkaski; santuarion uñjiri, ukhamarak chiqpach tabernaculon, ukax Tatitun sayt’ayatawa, janiw jaqin sayt’ayatäkiti.” Ukax jichha arumax aruskipäwisana jach’a amuyupawa, ¿janich ukhamäki? Ukaruw Diosax Israel markar irpañ munäna. Ukampirus jupanakax janiw amuyapkänti. ¿Uñjtati? Ukaruw jupax jiwasar irpañ muni.

TAM1897 Q1 25.8¿Amuytati Diosax uka pachan Israelarux uka chiqaru irpañ munatapxa? Ukhamächi ukhaxa, jumax Israelan pantjasit chiqaparu sarañatakix wakicht’atätawa. Ukampirus jumax ukax jaqin sayt’ayat mä uraqpachan santuarionïtap amuyätaxa, ukakiw Israelax uñjawayi, ukat ukakiw jumax uñjäta. Ukat Israelax janiw uka uraqir mantawaykiti, jumanakas janiw mantapkäti. Jiwasax Israelan uñjatapat sipan juk’ampi uñjañapxtanwa, jan ukhamäxipanxa, janipuniw Israelan puritapat juk’amp sarksnati. Ukampisa, ¿kunatsa Israelax jupanakax uñjapkäna ukat sipan janiw juk’amp uñjapkänti?—Janiw iyawsapkänti. Ukampisa jumampi nayampi jichhax iyawsañapxtanwa kunatix Israelax uka pachan janiw iyawsäna uk, jan ukhamäxpanixa, Israelan apt’asiskäna ukxa janipuniw katuqapxañäniti. Ukampisa, Israelan janiw iyawsäna uk iyawsapxañänixa, ukhaxa Israelax jan mantayatäkäna uka herencia ukaru, Israelax jan mantkäna uka tabernaculoru, Diosan qullan utaparu, uka fundacionanïki uka markaru irpatäpxañäniwa, kawkiritix Diosaw luriripasa utt’ayiripasawa.

TAM1897 Q1 25.9Tunk kimsaqallqun arunxa: “Tatitux wiñay wiñayaw apnaqani.” Jupapachpaw jupanakar apnaqañ muni; janiw Faraonax apnaqxaniti; janiw Nimrodax apnaqxaniti; janiw aka waka yupaychirinakax apnaqxaniti; janiw aka juchachasiri jaqinakax apnaqxaniti. Diosax Israel markarux bendicita uraqir irpañ munäna, ukatsti wiñay wiñayaw jupanakar apnaqañ munäna, ukampirus jupanakax janiw uk amuyapkänti. ¡Ay, Tatitur jan iyawsasax qawqhanaksa apt’asipxäna! ¡Ay, jiwasanakax taqi aka maranakanxa qawqhanaksa apt’asiraktanxa! Kunatix qharüru arumax jumanakar liyt’apkäma ukhama, Tatitur iyawsapxañän ukhaxa, nayraw ukan sarnaqapxañänxa. Diosax ukham siwa, ukat ukhamarakiwa. Jichha arumax janiw aka tabernaculon kuns lurañas utjkiti. Chiqpachansa, akana janiw kuna lurañas utjkiti, kunatix aka pachanxa janiw kuna lurañas utjkiti. Ukampirusa, aka pachan jakasaxa, aka chiqaw jiwasatakixa. Ukampis janiw aka pachan jakasiñasäkiti. Nayratpachaw Diosan apnaqäwipan jakasiñasäna. Ukax chiqawa, jilatanaka. Bibliax juk’ampiw utji, kunatix yaqha maya horanxa uka mayaki amuyt’awitxa janiw apsuñjamäkiti.

TAM1897 Q1 25.10Jichhaxa, Moisesax taqi ukanak iyawsänwa. Jupax iyawsänwa, arsuwi phuqhasiñapatakix pachax jak’ankxataynawa. Ukampirus jupax jank’akiw Egipto markan qhapaq kankañap katuqañapäna. Jupax reyïñapänwa. Jupax apnaqañapänwa; mä irnaqäwinïñapänwa, kawki markan alcalde jan ukax secretario ukanakat sipan juk’amp jach’a irnaqäwi. Jupax janiw mä qhapaq markak apnaqañapäkanti, jan ukasti mä jach’a apnaqäwi; akapachan jach’a apnaqäwipa, ukat ukax jupan derechopänwa. Pä chiqawimpix jupanänwa. Janiw irpiriñatakix ch’axwañapänati. Juparuwa puriniñapäna, ukat janiw khitis chiqap pächasiñjamäkänti. Qunuñar puriñatakix mä takt’akiw utjäna; aka Faraón jiwkipanakiwa, jupasti niya patak maranïnwa. Ukatsti aka Moisesax akapachan reyipaw tukuspa, kunatix Egipto Imperiox akapachpachanïnwa.

TAM1897 Q1 25.11Uka pachanakana Israel markax wali t’aqhisiwina ukhamarakïnwa. Israel markax ñanqhachata, arknaqata, ukat ladrillo lurañ hornunakar irnaqañataki ch’amampi apayata ukhamänwa. Moisesax akham saspänwa: Jichhax jaqinakajax ñanqhachatawa; arknaqatawa; Diosapan layku t’aqhisiwipxiwa; ukampirus janiw jaya pachäkaniti, kunatix Faraón sat jilïrix niya patak maranïxiwa, ukat janiw juk’amp jaya jakkaniti. Ukat nayax mä machaq sarnaqäwi apanï. Aka apnaqäwi chiqanchäwa. Chiqapar apnaqä. Janiw aka jan wali Faraonanaka ukhamäkiti. Nayax Diosaruw iyawsta. Nayax cristianötwa, ukat cristianötayät laykux apnaqañatakix juk’amp wakicht’ataw jikxatasta. Ukat jupax janiw jupanakan q’ipinakap apsuñakikiti, jan ukasti jupanakarux irpirinakar uskuspänwa, ukat Diosan jaqinakapampiw akapach apnaqaspänwa. Janiw thakhix jist’aratäkänti? Qhapaqan qunuñaparu mä takt’akiw ukch’akïnwa, ukat uka takt’ax jank’akiw sarantañapäna. Ukampisa, uka Cristiana jaqixa ukham pachanakanxa kunsa luräna uk uñjañäni. Hebreos qillqatan tunka mayan jaljaparu uñt’apxam. Suma amuyumpi uñakipapxam, suma amuyumpi ullapxam, ukat kunsa si uk uñjañäni. Pä tunka pusin arunxa:—

TAM1897 Q1 26.1Iyawsäwimpiw Moisesax, waynäxän ukhaxa, Faraonan phuchapan yuqapjam uñt’atäñ janiw munänti.

TAM1897 Q1 26.2¿Kunänisa Faraonan phuchapan yuqap sutimpi uñt’ayasiña jani munañaxa?—Mä reyïña jani munañawa. Uka qunuñax ukanänwa. Ukaru puriñatakix mä takt’akiw utjäna. Ukampirusa, uka qamir kankañaru mantañat sipansa, jupax jitt’awayiwa. Jupax Egipto markan qamir kankañapata, taqi qamir yänakapsa, kusisiñanakapsa jaytawayiwa, ukat yaqha markaruw uñtayasiwayi; kunatix pachax purinxiwa, Diosax markaparu uka markat apsusina yaqha markaru irpañapataki. Moisesax Jesus Cristoru iyawsäna, ukatwa iglesia ukhamarak estado ukanakax jaljtatañapawa sasaw iyawsarakïna. Ukhamasti, estado uksat jaljtasina, taqi chuymampiwa iglesiapampi sayt’asïna. Diosax aka markat apsüna, kunjamatix nayraqat Abraham awkipar markapat apsüna ukhama. Ukampirus janiw ukakïkiti. Ist’apxam: “¿Diosan jaqinakapamp chika t’aqhisiñ ajllisa, Egipto markan mä juk’a pachatak kusisiñanakapamp kusisiñat sipana?”

TAM1897 Q1 26.3(Tantachäwi) Juchawa.

TAM1897 Q1 26.4¿Juchachu? Jupax qhapaq uta katxaruñapatakiw utjäna. Ukatsti, ¿kunasänxa jupax Egipto markan qhapaq utapata, aka pachan ch’amapata, kusisiñanakapata, ukhamarak aka pachan apnaqirinakapat amuyupar uchañapaxa? ¿Kunasänxa?—Jucha. ¿Ukham sañicha?

TAM1897 Q1 26.5(Arunaka) Jisa.

TAM1897 Q1 26.6Uk iyawsatati?

TAM1897 Q1 26.7(Arunaka) Jisa.

TAM1897 Q1 26.8Ukhamax Israelitakix juchänati?

TAM1897 Q1 26.9(Arunaka) Jisa.

TAM1897 Q1 26.10Jichhax ¿kunasa?

TAM1897 Q1 26.11(Arunaka) Juchawa.

TAM1897 Q1 26.12Jilatanaka, Bibliyanxa utjiw amuyt’añatakix yaqhipanakaxa. “Juk’a pachatakix juchan kusisiñanakapamp kusisitäñat sipansa, Diosan jaqinakapamp chika t’aqhisiñ juk’amp munaña.” Ukampirusa, jan armasimti, akawjan aytat kusisiñanakaxa,—juchan kusisiñanakapaxa,—chiqpachapuniw Egipto markan kusisiñanakapaxa; Egipto markan reyïñan kusisiñanakapaxa, aka uraqin gobiernon irpiriñan kusisiñanakapaxa, yaqha jaqinakar apnaqañan kusisiñanakapaxa. Taqi akanakax chiqpach wila masipatpach, herencia ukham jupar puriniñapänwa. Jupax janiw kandidatjam uñt’ayasiñapäkanti, janirakiw vutunaka mayiñapäkanti. Ukax pachpatpach jupar purinkäna. Qillqatax akham siwa, jupax taqi uka kusisiñanaka katuqasina ukat kusisiñapäkaspäna ukhaxa, juchan kusisiñanakapampiw kusisiskaspäna. Ukampirus jupax uk jaytawayi. Kunata?—“Criston jisk’achäwipax Egipto markan qamir qullqinakapat sipan juk’amp jach’a qamirïkaspas ukham amuyasina.”

TAM1897 Q1 26.13Cristox Egipto markan apnaqäwipampi, qhapaq tiyanapampix, ¿kawkinsa jikxatasïna? ¿Cristox Egipto markampix mayakïnti?—Janiwa. ¿Moisex Cristompi Egipto markan qhapaq tiyanapampix panpachanit jikxatasispänti?

TAM1897 Q1 26.14(Arunaka) Janiwa.

TAM1897 Q1 26.15Ukampirus Egipto markan qhapaq kankañapax juparux pachpakiw purinirïna, kunjamatix laphinakax quqanakat jaqnuqaski ukhama. Janiw jupax irpiriñataki ch’axwañapäkanti. Janirakiw sutip uñt’ayasiñatakisa.

TAM1897 Q1 26.16A. F. Ballenger.—Jan ukax mayiwi qillqata wakicht’añatakis.

TAM1897 Q1 26.17Janiwa. Jupax janiw mayni jaqir mayiñapasa wakiskänti, mayiñap p’iqinchirir uñt’ayañapataki.

TAM1897 Q1 26.18Uka pacharu wasitat uñtapxañäni. Egipto markax qamawipampi, kusisiñanakapampi, qamir qullqinakapampiw jupatak jaquqantaskäna, kunjamatix laphinakax quqanakata jaquqantki ukham, jani jupax kuns ch’amachaskasin. Jupax amparanakap q’imthapisis qamasiñapakiw wakisïna, reyix chuymanïtap layku jiwäñapkama, ukatsti taqi kunas jupanxänwa. Ukampirus jupax Cristompi kasirakiñwa munäna, uka k’umisiñanakapsa aguantañwa munarakïna, Egipto markan qhapaq sillun qamasit sipansa. Ukat amuyt’apxañäni, Cristompi kasirakiñatakix qhapaq sillusa, Egipto markan taqi qamir qullqinakapsa, kusisiñanakapsa jaytañapänwa.

TAM1897 Q1 26.19Jichhax jan sismati nayaw uk ucht’ta, jan ukax nayaw amuyt’asiskta sasina. Amuyt’apxam kunas Arun sixa, ukatxa taqpachaw ukan utjatap uñjäpxäta. ¿Janit chiqpachapuni ukan utjkixa?

TAM1897 Q1 26.20(Arunaka) Jisa.

TAM1897 Q1 26.21Uka qillqata wasitat liyt’apxañäni, jichhüru arumax tukuyañ pachäxiwa; qharüru arumasti Israel tuqit wasitat yatxatapxañäni:—

TAM1897 Q1 26.22Iyawsäwimpiw Moisesax, waynäxän ukhaxa, Faraonan phuchapan yuqapjam uñt’atäñ janiw munawaykiti; jan ukasti, juchan mä juk’a pacha kusisiñanakapamp kusisiñat sipansa, Diosan jaqinakapamp chika t’aqhisiñ juk’ampiw munawayi. Criston k’umphitapxa Egipto markan quri qullqinakapat sipansa juk’amp jach’a qamirjamaw uñjawayi, kunatix jupax katuqañapäkäna uka premio suyt’askäna.

TAM1897 Q1 26.23“Diosax Abrahamarux mä arust’äwi luräna, uka pachax jak’achasinxänwa” juparux bendicionampi phuqhañataki. Moisesax uk iyawsäna, ukatsti markat jithiqtasïna, qhapaq kachan jakañsa jaytawayarakïna, Criston k’umitapataki ajllisisina, Egipto markan taqi ch’amapa, kusisiñapa, jach’añchäwipata sipansa. Ukatsti jan armasimti, jupax taqi akanakat jithiqtañapänwa, Criston k’umitapat chikancht’asiñapataki.