Salbazioaren Zientzia. – 2. zenbakia

TAM1897 D 59.21897ko otsailaren 14ko igande iluntzeko sermoia 1897ko otsailaren 17ko General Conference Daily Bulletins-en (1. bolumena, 4. zenbakia, 59-64 orrialdeak) eta 1897ko otsailaren 18ko General Conference Daily Bulletins-en (1. bolumena, 5. zenbakia, 65-66 orrialdeak) inprimatua.

TAM1897 D 59.3Azalpen hitz bat edo bi gehiago eman nahi nituzke gaur gaueko azterketa hasi aurretik: Zalantzarik gabe, askok galdetu izango dute ea aurreko gauean esandako guztia proba gaindituko ote zuen. Gaindituko du. Ez nuen ausaz hitz egin. Egia da ez nuela dena xehetasunez landu, baina inprimatuta eskuratzean nire hitzak gogoratzen badituzue, egia dela ikusiko duzue. Elur-loreak lurrarekin oreka duela eta lurrak elur-lorearekin oreka duela esan nuenean, eta, ondoren, zenbait tonako meteorito bat lurrera erortzen bada, grabitatea lehen baino handiagoa ez al da? Eta horrek ez al luke lorearen eta lurraren arteko oreka suntsituko? — Ez; ez baita lurra bakarrik orekatuta dagoen lore horrekin, baizik eta unibertsoa bera. Gogoratzen al duzu grabitatearen legea aztertzean esaldi zientifikoa hauxe dela: unibertsoan dagoen materia-partikula bakoitza beste edozein partikulak erakartzen duela; beraz, ez lurra bakarrik, baizik eta unibertso osoa dago loreen beharrekin orekatuta; eta, beraz, meteorito baten erorketak ez luke unibertsoaren grabitazioa handituko.

TAM1897 D 59.4Hasieran azalpen gisa hitz gutxi batzuk: aurreko saioan “Zientzia Biblian” edo “Zientzia eta Biblia” gaiaz hitz egin izan banu, sakonago aztertuko nukeen grabitatea zer den eta zer ez den, hitzaren zientzia-ikuspegitik. Baina ez nengoen horretaz hitz egiten; aurreko gauean egin nahi nuena grabitate-legearen aurkikuntzaren eta lege gisa duen teoriaren egia adieraztea besterik ez zen. Newtonen garaitik ikuspegi aldaketak egon dira lege horren teoriari dagokionez; baina horrek ez du legea aldatzen.

TAM1897 D 60.1Egia zorrotz esanda, grabitazioa ez da lege bat ere, baizik eta Jainkoaren boterea besterik ez. Benetan ez dago “natura lege” deritzonik. Naturaren legeak Jainkoaren ohiturak besterik ez dira. Grabitatearen legea Jainkoaren ohitura bat besterik ez da; Jainkoaren boterearen adierazpena. Baina benetan zer den eztabaidatu gabe, hitzak ohiko zentzuan erabili nituen, eta unibertsoaren oreka mantentzen duen bezala bakarrik adierazi nuen.

TAM1897 D 60.2Gaur gauean zientziaren beste definizio bat irakurriko dut. Hau ere munduko zientzialari onenen eta aitortuenetako batenetik hartua da: “Zientzia gai jakin baten inguruan ditugun ezagutza zehatzena da.” “Zientzia” hitzak, hitzez hitz, ezagutza esan nahi du. Aurreko gauean izan genuen definizioa zuzena da. Pentsamenduaren emaitza da. Era berean, gai horri buruz ditugun ezagutza zehatzena gisa definitzea nahikoa da.

TAM1897 D 60.3Orain, aurreko ikasgaian genituen bi puntuetara itzuliz. Zientziak aurkitu baino mila zazpiehun urte lehenago, izarren distiraren arteko aldea zein zen zehazten zuen ezagutza zehatzena non aurki zitekeen? — Bibliaren baitan. Orduan, gai horretako zientzia egiazkoa non aurki zitekeen? — Bibliaren baitan. — Non aurkitu zen unibertsoaren orekatzearen ezagutza zehatzena, 2.500 urtez aurkitu baino lehen? — Bibliaren baitan. Orduan, zein zen munduko liburu zientifikorik onena gai horretan? — Biblia. Gogoratu, oraindik ere, ez naizela zientzia eta Bibliaz ari. Salbazioaren zientziaz ari naiz. Eta beste zientziak aipatzen badira ere, zientzia nagusi honekin bereiztezin loturan bakarrik dira. Bi orduko ikasketa honetan bil ditzakegun froga guztiekin jakin ahal izango dugu zuk eta biok salbazioa zientzia dela, unibertsoan zientzia gorena dela, gure ikerketarako merezimendu handiena duena dela, eta zientifikoki jarduten ari garela gure arreta nagusia eta bihotz osoz ematen diogunean.

TAM1897 D 60.4Orain, Biblia ez da inolako zientziari buruzko tratatua, salbazioaren zientzia izan ezik. Gai horri buruzko tratatua da. Bibliak beste zientziak aipatzen ditu; baina ez dago beste zientzia bati buruzko trataturik. Beste zientziak aipatzen dira, Korintoarrei eta Isaiasen liburuetan ikusi ditugunak; zergatik aipatzen dira leku horietan — puntu zientifiko bat azaltzeko? — Ez; baizik eta salbazioaren zientzia gure ulermenari hobeto azaltzeko erabiltzeko. Zergatik ekartzen da egiazko astronomiako egia hori 1 Korintoarrei 15:41ean? Zer helburu du “Izar bat beste izarrengandik glorean desberdina da” esateak? Ondoren zuzenean dio: “Hildakoen berpiztea ere horrela da. Deshonoran landatzen da, glorian berpizten da. Ahulean erein da, indarrean piztu da.” Izar bat beste batetik glorian desberdina den bezala, halaxe da hildakoen berpiztea ere. Horrela ikusten duzu puntu zientifiko hori ekartzeko helburua salbazioaren zientziako puntu bat ilustratzea dela, salbazioaren zientziako egia bat hobeto ikusten laguntzeko.

TAM1897 D 60.5Zergatik sartu zuen Isaiasek bere diskurtsoan grabitatearen legearen aipamena? Kapituluaren barruan pixka bat gehiago begiratuko bagenu, ikusiko genuke. Irakurriko dut bertso hori eta, ondoren, jarraitzen duen pentsamenduaren amaieran dagoen beste bat. “Nork neurtu ditu bere eskuaren hutsunean urak?” «Nori, beraz, parekatu nahi nauzue, edo berdina izan behar naiz? —dio Santuak. —Altxa zuen begiak gora, eta begiratu zeinek sortu dituen gauza hauek, bere armada zenbakitan ateratzen duena: izenka deitzen dizkie guztiei bere ahalmen handiaz, izan ere, indartsu baita; bat ere ez da huts egiten.» Isaias 40:25, 26.

TAM1897 D 60.6Ez da bat ere bere begietatik ihes egiten dionik, eta guztiak orekatuta daude zelaietan hazten den lore txiki bakoitzaren beharrak asetzeko. Baina zergatik deitzen digu horri arreta, eta zergatik sartzen du bere diskurtsoan hemen? — Ez da zientzia-faktua adierazteko; baizik eta jende guztien arreta salbazioaren zientziara erakartzeko. Zer ondorioztatzen du horretatik? Hori guztia kontuan hartu behar dugu, eta pentsatu zer den hori guztia egin duena? Eta gero aurrera irakurtzen dut: “Zergatik diozu, Jakobe, eta zergatik esaten duzu, Israel, nire bidea Jaunaren aurrean ezkutuan dagoela, eta nire epaia nire Jainkoaren aurrean baztertua izan dela?” Isaias 40:27.

TAM1897 D 60.7Jainkoak gure oinetan hazten den loreaz hainbeste ardura badu, ez da ezkutuan geratzen ezta ahaztuta ere; nola esan dezakezu, beraz, Jaunaren aurrean ezkutuan zaudela, zure epaia pasatu egin dela eta berak ez duela zuregatik ardurarik gehiago? Horrela ikusten duzu kasu guztietan egia zientifikoa guztiz sartzen dela salbamenduaren zientzia zuri eta niri azaltzeko.

TAM1897 D 61.1Beste pentsamendu bat: idazle hauek hau harrapatu zutenean, agerpen baten bidez izan zen. Jakina, ez zituzten gauza hauek mundu honek zuen inolako ikerketa zientifikotik jaso. Jaunak bere zientzia nagusia, salbazioaren zientzia, agerian jartzen ari zen; eta beste zientziei deitu zien hori ilustratzeko. Orduan, zein da Jaunaren ustez zientzia guztien artean garrantzitsuena? — Salbazioa, zalantzarik gabe. Jaunak beste zientziak soilik honi argitasuna emateko erabili zituenean, oso argi dago zientzia hau gainerakoek baino garrantzitsuagoa dela uste duela.

TAM1897 D 61.2Hala ere, hori ez da guztia. Biblian aipatzen den gizon bat zientzia unibertsalean — mundu honetako zientzia natural guztietan — sakonki menderatuta zebilen. Munduan orain hain baloratzen diren zientzietan sakonki menderatuta zebilen gizon bat egon zela ikus dezazuen nahi dut. Eta guztia kontuan hartuta zer esaten duen ikus dezazuen nahi dut. Hona hemen pasartea:—

TAM1897 D 61.3Eta Jainkoak eman zion Salomonari jakinduri eta adimen neurrigabea, eta bihotz zabala, itsasertzeko hondar bezain zabala. Eta Salomonek zuen jakinduriak gainditu zituen ekialdeko herrialdeetako seme guztien jakinduria, eta Egiptoko jakinduri osoa. Izan ere, gizaki guztien gainetik jakintsuagoa zen; Ethan Ezrahitarra, Heman, Chalcol eta Darda, Maholen semeak, baino jakintsuagoa; eta haren ospea inguruko nazio guztietan zabaldu zen. Eta hiru mila esaera egin zituen; eta bere abestiak mila eta bost ziren. Libanoko zedro-zuhaitzetik hormatik sortzen den isopo-belar txikira arteko zuhaitzei buruz hitz egin zuen; baita animaliei, hegaztiei, narrastiei eta arrainei buruz ere. 1 Erregeak 4:29-33.

TAM1897 D 61.4Libanon dagoen zedro-zuhaitzetik hormatik sortzen den isopoaraino zuhaitzei buruz hitz egin zuen. Zientzian zer deitzen zaio horri? — Botanika. Botanika munduko inor baino hobeto ulertu zuen.

TAM1897 D 61.5Animaliak ere aipatu zituen. Gaur egun hor jarriko balitz, zein izango litzateke hitz zientifikoa? — Zoologia. Salomonek zoologia munduan gaur bizi den edozein gizonek baino hobeto ulertzen zuen. Irakatsi zuen; izan ere, esaten du gauza hauek guztiak aipatu zituela. Zientzia hauek irakatsi zituen.

TAM1897 D 61.6“Eta hegaztiez.” Zein da zientzia hori? — Ornitologia. Beraz, Salomonek botanika, zoologia eta ornitologia zientzietan irakatsi zuen.

TAM1897 D 61.7Zer ondoren? — “eta arrastaka dabiltzan izakiak.” Zein zientzia da hori? — Entomologia.

TAM1897 D 61.8“Eta arrainetaz.” Zein zientzia da hori? — Iktiologia.

TAM1897 D 61.9Pasarte hau irakurtzen dutenek ez dute normalean Salomon zientzialari unibertsal gisa hartzen. Baina Salomonek botanikaz, zoologiari, ornitologiari, entomologiari eta iktiologiari buruz hitz egin zuela esango balute, prest egongo lirateke esateko: “Zein gizon zoragarria zen Salomon!”. Baina orduan ez litzateke orain baino apur bat ere zoragarriagoa izango; izan ere, hori guztia jada esaten baitu.

TAM1897 D 61.10Hau irakurri dut zuk ikus dezazun Salomonek zientziari buruz zerbait bazekiela, ez bakarrik zientziari buruz zerbait, baizik eta zientzia horietako edozeinetan beste edozein gizonek inoiz ezagutu duen baino gehiago.

TAM1897 D 61.11Hala ere, zientzia hauek guztiak hain sakonki ezagutu eta guztiak irakatsi ondoren, hona hemen zer dioen: “Entzun dezagun gauza guztien ondorioa”; esandako guztien laburpena hau da: “Beldur zaitez Jainkoaz eta bete bere aginduak, izan ere, hori baita gizakiaren betebehar osoa: Jainkoak ekarriko baitu epaiketara egindako lan oro, baita sekretu guztia ere, ona ala txarra izan.”

TAM1897 D 61.12Bere ustez, beste zientzia guztien baturaren gainetik zer zegoen lehenetsita? — Jainkoaren salbamendua.

TAM1897 D 61.13Aingeruek zientzia guztiak ulertzen dituzte, baina salbazioa ikertzeko mereziagoa dela uste dute beste zientzia guztiak batera baino. Profetek ere hala uste zuten; eta besteak baliatu zituzten salbazioa hobeto ulertzeko bitarteko gisa. Eta hona hemen beste zientziak ulertzen zituen gizon bat, eta hark dio salbazioaren zientziak gainontzeko guztiak gainditzen dituela. Orain nahi dut ikusi dezazuen Jainkoak berak, bere aldetik, hauek guztiak alde batera utzita, halaxe uste duela.

TAM1897 D 61.14Ikusi hemen: Orain irakurri dugu Salomonek zientzia hauek guztiak irakatsi zituela. Zenbat idatzi ditugu gure ikerketarako irakaskuntza horietatik? — Ez bat ere. Jainkoak ez zigun ekarri Salomonen botanikako irakaskuntzari buruzko inolako erregistro edo txostenik. Ez zigun ekarri, ezta erregistratu ere, Salomonen zoologiako edo beste edozein zientzia horietako inongo ikasgairik. Baina bai, behin eta berriro, ekarri zizkigun Salomonen eta gainerako guztien ikasgaiak salbamenduaren zientziari buruz. Orduan, aingeruak aingeru baten iritzia besterik ematen ez dutela kontuan hartuta, profetaak profeta baten iritzia besterik ematen ez dutela, eta Salomonek zientzialari unibertsal baten iritzia besterik ematen ez duela kontuan hartuta; zein da Jainkoaren iritzia? — Salbamendua zuretzat eta niretzat baliotsuagoa dela, eta gure ikerketarako merezi handiagoa duela, berak berak eman digun ezagutza horietako beste zientzia guztien gainetik.

TAM1897 D 61.15Salomonek ulertu eta irakatsi zuen zientzia ez zen Huxleyren, Darwinen eta garaiko beste zientzialarien zientzia bezalakoa. Giza adimen naturalarekin natur zientzietan sakon dezake eta aurkikuntza asko egin. Eta nahiz eta ez beti egokiak izan, egiazko puntu batzuk aurkitu ditzakete. Baina hori ez zen Salomonek jarraitutako bidea. Jainkoak eman zion Salomonari jakinduria, eta horri esker, Jainkoaren argitan ikusi zuen hori guztia. Hori guztia Jainkoaren jakinduriari esker azaldu zuen. Beraz, Salomonek irakatsitako zientzia Jainkoaren zientzia zen. Irakatsitako botanika benetako, jainkozko botanika zen. Irakatsitako zoologia jainkozko zoologia zen. Gauza hauetan guztietan Jainkoaren ikuspegia, Jainkoaren egia eta Jainkoaren zientzia ziren. Ez zen faltsuki zientzia deituriko zerbait.

TAM1897 D 62.1Ba, hori Jainkoaren zientzia izanik eta berez jainkozkoa izanik, zergatik ez zigun Jaunak hori guztia eman? Zergatik ez zion munduari eman Salomonek botanikari buruzko tratatua eta beste gai horiei buruzkoak? — Horretarako arrazoia dago; eta hori ez baita munduak lehenik eta behin behar duena.

TAM1897 D 62.2Gizon batek hori guztia izan zezakeen, eta Salomonek bezala hori guztia ulertu zezakeen. Baina zer on egingo lioke, salbazioaren zientzia lehenik eta behin ez bazuen? Salomonek dena zuen; baina bihotza Jainkoarengandik, salbazioaren zientziatik eta horren bihotz osozko ikerketatik aldendu zuenean, zer on egin zion beste zientzien ezagutzak? Zenbat lagundu zion bekatutik atzera geldiarazten? Zenbat indar zuen bere izaera naturaletik, eta bere baitan zeuden deabruzko jokabide eta ustelkeriatik atzera eusteko?

TAM1897 D 62.3Badakizu, Jainkoaren zientziatik, salbazioaren zientziatik, bihotza aldendu zuenean, nahiz eta beste guztiak izan, hain txarra, hain gaiztoa izan zen, idolatriaren eta profanotasun guztien erdian erabat murgilduta, ezerren A B C-a ere ez zekiela balitz bezala.

TAM1897 D 62.4Horrela ikus dezakegu zergatik Jaunak ez zion gizakiari zientziaren guztia gorde. Pentsa dezagun dena zutela, Salomonek bezala, eta Salomonek irakatsi zuen bezala irakasteko gai izango liratekeela. Bihotza Jainkoari amore eman gabe, arima salbatu gabe, zer on egingo lieke zientziak? Ezingo luke gizakiaren bihotzean dagoen edozein gaiztakeriatik eta ustelkeriatik atxiki.

TAM1897 D 62.5Zientzia horiek ez dira, lehenik eta behin, munduak gaur behar duena. Bihotza garbitua izan behar da, arima salbatua izan behar da, izaera osoa berreraiki behar da, burmuina Jainkoaren irudi eta gloria berean bihurtu behar da, bizitzak bere zuzentasuna islatuko duela ziurtatzeko, eta Jainkoaren ezagutza bakarrik mundu osoari agerian jartzeko. Zientziek eman dezaketen guztia izan arren, salbaziorik gabe ez du ezer balio; izan ere, gutxira ez dugu horretaz ezer ere izango. Hau gaur geure buruari pentsatzeko merezi duen zerbait da, gure ikasketetan, irakurketetan eta ikerketetan.

TAM1897 D 62.6Beste gauza bat dago: Jainkoak nahi du zuk eta nik, gizon guztiok, berarekin zerikusia duen gai bakoitzari buruz zuzen pentsatzea. Gaur egun badira gai zientifiko hauei buruz pentsatzen duten gizonak, baina ez dute zuzen pentsatzen. Hain aurrera heltzen dira ezen Jainkoarentzat lekurik aurkitzen ez dutenik. Eta Jainko gabe dagoen gizona, Jainkoaren pentsamenduaren gidarik gabe, ezin da gai gai hauetan egoki pentsatzeko. Baina adimena ez dago zuzen, sortu zuenaren irudian berritu arte. Adimena eraldatu eta berritu egin behar da. Guztiz bestelako adimen bat izan behar dugu. Pentsamendu oro obedientzian, Kristori menpe egon dadin, ekarri behar da.

TAM1897 D 62.7Hori da salbazioaren lana. Ariman Jainkoaren irudia berreskuratzea da; pentsamendua bizirik dagoen Jainkoaren zuzentasunaren eta pentsamenduaren islada eta distira izango den tokira eramatea. Hori eginda, eta Jainkoaren lana mundu honetan amaituta, Jainkoaren ezagutza beste pertsona guztiei jakinaraziz, orduan Jaunak unibertsoa eta betiroa guretzako irekiko ditu. Orduan, gai horiek guztiak gure ikerketarako zabalik egongo dira, eta Jaunak esan ahal izango digu: «Joan nahi duzun lekura, zuregan konfiantza dut». Unibertso zabala zure esku dago. Ez dago ezer zuregandik gordea. Dena zurea da. Zurea da. Joan nahi duzun lekura, egon nahi duzun tokian, egin nahi duzuna; zuregan konfiantza dut. Pentsatu nahi duzun edozein gai, sakondu nahi duzun sakonera arte, eta zuzen egingo duzu.

TAM1897 D 62.8Orain, ez dut esaten gizakiok beste zientzia guztiak guztiz alde batera utzi behar ditugunik beste mundura iritsi arte. Soilik esaten dut salbamenduaren zientziak haien guztien ikerketan gidatu behar duela. Jaunak ez al digu adibiderik jarri gauza horiei eman behar diegun arretari eta haien erabilerari buruz? Zein da beste testu-liburu horiek irakurri eta ikertzeko helburua? — Hauek salbazioaren zientziaren gauzak hobeto ulertzen eta irakasten laguntzeko, ezagutza hori ez bagenu izango balitz baino. Hori da Bibliak haiekin egiten duen erabilera. Besteek zerikusirik zuten ebanjelioa predikatzera bidaltzen gaitu, eta adibidearen bidez erakutsi digu nola erabili. Horrela, Jaunak erakusten digu salbazioaren zientziak unibertsoan ezagutzen diren beste zientzia guztien gainetik egon behar duela.

TAM1897 D 62.9Mundu honetan beste guztien aurretik joan behar du, eta beste mundu hartara iristen garenean ere aurretik jarraituko du. Betirabetasuna gure aurrean zabalik dagoenean, nahi dugun edozein lekutara joan eta nahi dugun edozein gaiez pentsatu ahal izango dugunean, salbamenduari bizkarra egingo diogu orduan, eta esango al dugu: “Hori gainditu dut jada”? — Ez. Badakigu idatzita dagoela: «Kristoren gurutzea salbatuen zientzia eta kantu izango dela betiko adin amaigabeetan zehar». Orduan, hemen gure ibilbidea amaitzean, graduatu garenean, eta ekitaldi handirako unea iristen denean, eta ikasketa amaigabe batean sartzen garenean, orduan izango gara gaiago mundu honetan geundeneko baino zientzia guztien handiena hau ulertzeko.

TAM1897 D 63.1Beste ikasgaian azaldu genuen ez dela “zientzia” eta “zientifiko” hitzen erabilera okerra salbazioari aplikatzea. Salbazioa zientzia da, zientifikoa da. Jainkoaren Espirituaren burmuinean egindako lana, burmuina eta bizitza osoa Jesus Kristoren irudira bihurtuz, bekatutik zuzentasunerako — hori gauza zientifikoa da. Beraz, hori ikertzen duzuenean, kontuan izan ez garela batere ez-zientifikoak gai hori gai guztien nagusi eta dena den bezala jartzen dugunean, uneoro. Zientzialari izan nahi duten horiek ez-zientifikoak dira hau, zientzien nagusia, alde batera uzteagatik.

TAM1897 D 63.2Beste gauza bat frogatu da; eta munduko ikaskuntzan eredu diren hiru nazioetan frogatu da. Biblia-jendearen, judu-jendearen, Jainkoaren jendearen (Biblikoa) erregistroa, aitortzen denez, Jainkoa zerbitzatu nahi duten guztientzat ikaskuntzarako eredu eta iturri da. Grezia eta Erroma, beren filosofia, literatura eta legeekin, Bibliaren jarraitzaile direla dioten askorentzat eta beste guztientzat eredu dira.

TAM1897 D 63.3Orain ikusi dugu Jainkoaren herriaren artean gizon bat zegoela, esaera-jotzaile unibertsala, poeta unibertsala eta zientzialari unibertsala. Bere abestiak mila eta bost ziren, eta bere esaerak hiru mila. Han buru bikain bat ikusten duzu; eta hala ere, gauza guztietan halako ulermen eta jakinduria zuen hark bere bizitzan frogatu zuen halako jakintza guztia guztiz baliogabea dela gizakiarentzat edo gizakiarengan onik egiteko, salbazioaren zientzia gabe, dena kontrolatzeko eta zuzentasunean oreka eusteko.

TAM1897 D 63.4Duela gutxi zuen arreta erakarri nuen Jainkoak ez zigula ekarri halako irakaskuntza zientifikorik. Orain, zuen arreta erakarri nahi dut Jainkoaren aurka bihurtu zen gizon horren bizitzaren erregistroa ekarri zigula. Ekarri zigun erregistroa gizon hark egin zuen porrot izugarriarena, jakintza hori guztia izan arren, salbazioaren zientzia ahaztu zuenean. Zergatik, beraz, Jainkoak garrantzitsuagoa iruditu zitzaion guretzat eta zuretzat gizon hark Jainkoari bizkar eman ondoko bizitza osoa jasotzea, hark emandako irakaskuntza zientifiko guztien erregistroa ekartzea baino? Gizakien ustez, zein da gizateriarentzat baliotsuagoa? Salomonek egindako porrotaren, porrot izugarriaren erregistroa gizateriarentzat baliotsuagoa da, gaur egun gizateriarentzat liburu batean jasoko litzatekeen Salomonek inoiz eman zuen irakaskuntza zientifiko guztia baino; izan ere, porrot horretan erakutsi baitzen mundu osoari Jainkoaren salbazioaren ezagutza gabe gauza guztien ezagutza guztia guztiz hutsala eta ezer baino gutxiago dela.

TAM1897 D 63.5Beste adibide handia grekoetan ikusten da. Adimen naturalak ezin du inoiz lortu grekoen adimenak lortu zuen baino pentsamendu gorago, hurbilago eta perfektuago bat. Horretan islatzen da Jainkorik gabeko gizakiaren pentsamenduaren perfekzioa.

TAM1897 D 63.6Baina zer ekarri zien onik? Hori da galdera. Zer ekarri zien onik haien literaturak? Zer ekarri zien onik haien filosofiak? Zer ekarri zien onik haien arteak? Zer ekarri zien onik haien erlijioak? Filosofia, philo sophia — jakinduriaren maitasuna. Zer zen jakinduria hori? — Erabat tontakeria zen. Jainkoak hala dio. Zein zen haien erlijioa? — Mitologia hutsa besterik ez zen. Zein zen haien artea? — Jainkoak dio idolatratzea zela. Gogoratzen al duzu erregistroa?

TAM1897 D 63.7Jainkoaren Hitzak ez du esaten Paulo estatua horien artean ibiltzean eta haien artea ikusita haien artea mirestu zuenik. Ez, dio: “Bere espiritua astindu zitzaion hiria erabat idolatriari emana zegoela ikusita.” Orduan, zer zen hori? — Idolatria.

TAM1897 D 63.8Hala ere, gaur egun gizonezkoek, emakumeek eta haurrek idolatriaren hondakinak hartzen dituzte, gurtzen dituzte, arte deitzen diote eta kopiatu egiten dituzte. Haien burmuinak horretan murgilduta daude, horri buruzko liburuak prestatzen dituzte, eta herrialdeko eskoletan irakasten eta ikertzen dute. Baina zer lor daiteke horretatik guztitik? Zer gertatu zen grekoen artean bertan? Badakizu zer ekarri zien. Ez dut berriro errepikatu behar — literatura, artea, legea, filosofia, gauza horiek guztiak. Erromak bere filosofia Greziatik kopiatu zuen, berak berak sortu baino gehiago, baina literatura bertan dago. Eta zer ekarri zien erromatarrei? — Besteentzat egin zituen gauza batzuk, baina, ahal den neurrian, besteak ziren baino okerrago bihurtu zituen. Nire begi-belarrietan, Grezia osoan ikusi nuen grekoek emakumeari errespetu nahikoa ziotela, eskulturak egiterakoan bere irudi bakoitza ondo estaltzeko. Gizona, jakina, beti dago biluzik; baina Italiara iristean errespetu hori desagertu egiten da, eta denak inolako estalkirik gabe agertzen dira. Kasuen gehienetan jantzia guztiz desagertu egin da; eta, gainera, gaur egun Erromara joan eta han artea ikasten dutenek gurtzen duten artearen perfekzioa emakumeen irudi biluzien bakarra da, eta hori ez da inolaz ere artea egiten denean; eta hala ere, artearen perfekziora iritsi da, eta nonahi kopiatu egiten da, eta bere akatsak ere behin eta berriro kopiatu egiten dira.

TAM1897 D 64.1Galdera bat egin nahi dut. Zeinek ikusi du inoiz gizakiaren hanketako bikote bat belaunetatik behera? Hemen zutik nagoen bitartean, nire gorputzaren pisua ezkerreko oinean dago. Horrek nire gorputzaren pisua guztiz orekatzen du. Eskumako oinak hatzekin lurrean atseden hartzen du. Eskumako hankaren muskuluak ezkerrekoaren muskuluen antzera zehatz-mehatz egongo al dira? — Ez. Baina hori da artearen miraria. Hori da aldea. Bi hankak zehatz-mehatz berdinak dira, eta ez dugu ile-zabaleko aldea ere aurkitu ahal. Eta, beraz, ikusten dugu ez dela artea, inondik ere. Horri buruz asko esan daiteke, baina gaur gauean ez dut arteari buruzko hitzaldirik emango. Salbazioaren balioaz ari naiz, eta horren gabe gauza guztien onuraz. Zer onura izan zuen Erromak horren gabe? — Bere gaiztakeriak hondoratu zuen. Zer onura izan zuen Greziak horren gabe? — Bere gaiztakeriak hondoratu zuen.

TAM1897 D 65.1Beraz, munduaren aurrean hiru aldiz frogatuta dagoenean giza adimenaren ahaleginik onenak ere ez duela balio onik lortzeko bihotza Jainkoarengandik aldentzen denean, zer egin dezake Jaunak munduarentzat hiru mundu-ikaskuntza hauek jendeari ezer irakatsiko ez badiote? Zer egin dezake gizakientzat hiru abisu serio hauek gorabehera bide horretatik jarraituko badute? Jainkoak hiru adibide hauek jaso ditu guri erakusteko zergatik den hutsala giza-arrazonamenduaren ahalegin gorena zientzia, arte eta literaturaren adar guztietan, gizakiei inolako onik egiteko, bekatutik urruntzeko edo edozein onura lortzera eramateko, Jainkoaren salbazioa eta salbazioaren zientzia—gizakien bihotzetan jarri duena—ahazten dutenean.

TAM1897 D 65.2Beraz, galdetzen dut: Greziarren eta erromatarren ergelkeria kopiatu behar al dugu? Haien idolatriak liluratu behar gaitu, eta artea dela pentsatu? Haien erlijioaz interesa hartu behar al dugu, guztiz izugarrikeria denean? Mitologia dela esatea ez da nahikoa; izugarrikeria da.

TAM1897 D 65.3Baina norbaitek esango du: «Haien literatura ez al da baliotsua?» Ikus dezagun Jainkoak zer baloratu zuen. Grezierazko hizkuntzaren bidez salbamenduaren zientzia mundu osoan zabaltzen ari zen garaian, Jaunak grezierazko literaturaren mundu osoa zuen bere aurrean, eta baita erromatarrena ere. Hala ere, erresuma osoan hiru esaldi labur bakarrik aurkitu zituen salbamenduaren zientziari buruzko tratatu honetan jasotzeko merezi zutenak. Eman egingo dizkizuet. Horietako bat Apostoluen Ekintzen XVII. kapituluan dago. Aratus izeneko greziar idazle baten aipu bat da, eta hau da. 28. bertsoa irakurriko dut. Paulo ari da hitz egiten, eta honela dio:—

TAM1897 D 65.4“Zuen poeta batzuek ere esan dute: ‘Guk ere haren ondorengoak gara’.” Greziar idazle batek esan zuen gizona Jainkoaren ondorengoa dela. Jaunak hori hartu eta esan zuen: “Hori egia da.”

TAM1897 D 65.5Beste bat lehen Korintoarren hamabosgarren kapituluan dago, hogeita hamahirugarren bertsoan. Bertsoaren lehen zatia hauxe da: “Ez izan engainatuta.” Hauek Jaunaren hitzak dira. Bertsoaren gainerakoa Menandro izeneko greziar idazle batetik aipatuta dago: “Komunikazio txarrek ohitura onak hondatzen dituzte.”

TAM1897 D 65.6Beste pasartea Tito liburuko lehen kapituluan, hamabigarren bertsoan dago, Epimenidesena da, eta honela dio: “Kretarrak beti gezurtiak, animalia gaiztoak, sabel alferrak dira.”

TAM1897 D 65.7Pasarte horiek hiruak izan ziren Jaunak grezierazko literaturaren eremu osoan aurkitu zituen bakarrak, merezi zutenak hartu eta bere onespena emateko.

TAM1897 D 65.8Bada, beraz, ez dut esaten hori dela inork onurarako erabil dezakeen guztia. Grezieraz balio duten datu historikoak daude. Baina Jainkoak gizateriari baliotsuenak diren gauzak irakasten dizkio; zuzentasunaren eta egiazkotasunaren printzipioak irakasten ditu, ez munduari datu-multzo bat besterik aurkeztea. Eta grezierazko literaturaren eremu osoan gizakia gidatzeko printzipio gisa egia edo zuzentasunaren mesedetan erabil zitezkeenak, hiru adierazpen hauek besterik ez ziren: “Guk ere bere seme-alabak gara”; “Komunikazio gaiztoek ohitura onak hondatzen dituzte”; eta “Kretarrak beti gezurtiak dira”. Nor aurkitu dezake horretatik harago ezer, zuzentasun, egia, garbitasun eta osotasunaren bidean onik egingo diona?

TAM1897 D 66.1Orain, ez ahaztu. Grezia eta Erroma ez zirela apalak, degradatuak, zatarriak, ignoranteak eta paganoak; aristokratikoak, kultuak eta oso hezitakoak ziren. Nola liteke bestela, haiek ezagutzen eta irakasten zituzten gauzak gaur egungo irakasleek lortu nahi duten gailurra direnean? Julius Caesar inoiz bizi izan den gizonik bikainenetako bat izan zen — dotoretasunean, etiketetan, estetikan eta, oro har, ohituretan. Baina zein zen haren izaera? Bere izaera deskribatzeko kontu handiz egindako zehaztasun zorrotzena ere, osorik edo bidezko izan nahi balu, inprimatzeko egokia ez litzateke.

TAM1897 D 66.2Jaunak erakutsi duenean salbamendurik gabe zientzia guztia, edozein motatako jakintza guztia, guztiz alferrikakoa dela, orduan berriro diot: zer egin dezake gizakientzat, munduari aurkeztu dizkion gauza hauek ez badituzte irakasten hori ez dela jarraitu beharreko bidea? Gizonek gauza hauek ikusita ere ez badute bide zuzena hartzen, Jainkoaren zientzia dela nagusia eta hark dakiena dela onena onartzen ez badute, nola itxar dezakete gizakiok aurrekoek jasan dituzten gaiztakeriak saihestuko dituztela?

TAM1897 D 66.3Jainkoaren salbazioaren zientzia da gizakientzat lehenik eta behin jakin beharreko gauza bakarra; eta horrek gidatu, zuzendu eta orekatu gaitzala, gauza guztietan eta gaizki guztien aurka eusteko. Eta hori guztia egingo du. Hori da egia bedeinkatua. Atzo gauean irakurri nuen, eta berriro irakurri dut:—

TAM1897 D 66.4Ni, santu guztien artean txikienaren baino txikiagoa naizen honi, grazia hau eman zaio: jentilen artean Kristoren neurtu ezin den aberastasuna predikatzeko; eta gizaki guztiei misterioaren elkartea zer den erakusteko, munduaren hasieratik Jainkoaren baitan ezkutuan egon dena, eta Jesus Kristoren bidez gauza guztiak sortu zituena. Efesiarrei 3:8, 9.

TAM1897 D 66.5Zer da Jainkoaren misterio hori? — “Kristok zuen baitan, gloriaren itxaropena.” Kristok Jainkoaren boterea eta jakinduria da, ebanjelioa, salbamenerako Jainkoaren boterea — hori da Jainkoaren misterioa; hori da salbazioaren zientzia. Hori da egia zientifikoa, beste zientzia guztiek erdigune dutena. Salbamenerako Jainkoaren botere hori edonork izan behar du bere baitako gaiztakeriatik atxikitzeko. Gizon bakoitzean jaiotzen den gaiztakeriak suntsipenera eramango du, zientzia, literatura, arte, erlijio eta munduak eskaintzen edo inoiz eskain dezakeen guztia gorabehera, salbamenerako Jainkoaren indarraz eusten ez badu, indar hori Jesus Kristoren fedez jasotzen baita.

TAM1897 D 66.6Bihotzean indar hori gabe, Jainkoak irakatsitako zientzia bera ere —literatura, artea, erlijioa eta paganoek irakatsi zuten guztiaz ezer esan gabe— ez da gai gizakia bekatu egitera jotzearen aurka eusteko. Hori gabe, gizakiaren barruko gaiztakeriaren aztarna oro agerian geratuko da, beste gauza guztien gainetik. Horregatik da salbamenerako Jainkoaren indarra: gizakia gaiztakeria orotatik salbatzen duelako.

TAM1897 D 66.7Jainkoaren misterioa, hau da, Kristok zuengan duen presentzia, gloriaren itxaropena; Kristo Jainkoaren boterea eta Jainkoaren jakinduria; Kristo, gurutziltzatua; hori bakarrik, guztietan guztia, guztien gainetik, denetan, guztien bidez, orain eta betiko — hori da salbazioaren zientzia, zientzien nagusia; zientzia guztiei bidea erakusten diena, guztien aurretik doana eta guztien ikerketan gidatzen duena. Hala izan dadila betiko guztiekin.

TAM1897 D 66.8Orduan, Jaunak bere Espirituaren bidez beregan erakar gaitzala; bihotza irekia izan dadila botere horri, misterio horren elkarteari eta Jainkoaren Espirituari, eta han Jesus Kristo, haren grazia eta bertutea landatu dezan. Eta gure bihotzak beti berari eta berari bakarrik irekita eusten diogunean, lorea eguzkiari bezala, bere zuzentasuna, bere boterea, bere salbazioa, bere errukia, bere egia, bere poza, bere alaitasuna, bere bakea — O, eta bere bizitza betirako! — guztien betetasunean jasotzen ditugu.