Lehen Agindu Handia
TAM1897 D 279.21897ko martxoaren 2ko astearte iluntzean emandako sermoia General Conference Daily Bulletin-en inprimatua, 1897ko martxoaren 5a, 1. bolumena, 16. zenbakia, 279-285. orrialdeak.
TAM1897 D 279.3Badakizue Jaunak esan duela garaia honetaz eta garaiko biztanleei buruz: «Hona hemen Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea gordetzen dutenak». Zu eta nik egiaz aitortzen dugu jende hori garela, eta hemen gaude, non aitortzen dugun Jaunak unibertsoari esan ahal izango diola: “Hona hemen Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea gordetzen dutenak.” Eta hori egia izango da, ez bakarrik hark hala esaten duelako, baizik eta egia delako esango duelako.
TAM1897 D 279.4Testu hori erabat aplikagarria zaigu hemen etxe honetan gaudenoi; eta Jaunak nahi du orain egia bihurtzea eta etengabe egia izatea, mundu osoari eta unibertso osoari etengabe aldarrika dezan: “Hona hemen Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea betetzen dutenak.”
TAM1897 D 279.5Hori da aztertu behar duguna. Ikasgai hauetan aztertu behar dugu, Jainkoaren aginduak betetzen ditugun ala ez jakiteko; horrela Jaunak guregatik esan ahal izango du: “Hona hemen Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea betetzen dutenak.”
TAM1897 D 279.6Jainkoaren aginduak betetzean, zalantzarik gabe, lehenengoa dator, eta hori, zalantzarik gabe, bete behar dugu. Eta hona hemen bere hitza: “Agindu guztien lehenengoa hau da: Entzun, Israel; Jauna, gure Jainkoa, Jaun bakarra da; eta maitatuko duzu Jauna, zure Jainkoa, zure bihotz osoaz, zure arima osoaz, zure adimen osoaz eta zure indar guztiaz; hau da lehen agindua.”
TAM1897 D 279.7Orain, Jaunak zuk eta nik agindu hori betetzen dugula esan al dezake?
TAM1897 D 279.8Jaunak zure bihotz osoa al du, berarentzat eta berarenarentzat besterik ez duzun bihotzik?
TAM1897 D 279.9Jaunak zure arima osoa al du maitasun dedikatu batean, zure izatearen inongo sentimendu bat bera ere harena ez denik egon ez dadin?
TAM1897 D 279.10Jaunak zure adimen osoa du, beraz ez dago zure adimenaren pentsamendurik, ez bere jarduerarik, ez bere zati bat ere harena ez denik — bere zerbitzuari eskainia? Adimenarekin Jaun Jainkoari zerbitzatzen diogu. Ez bere zati batekin, ez bere zati batekin bakarrik, baizik eta osorik. Horrela, Jainkoarena ez den ezeri eskaini edo jarri ahal izango dion adimenik ez duzu.
TAM1897 D 279.11Zure indar guztia harena al da, Jainkoarena eta haren zerbitzukoa ez den ezeri indarrik eskaini edo bideratzeko indarrik gabe uzten zaituen modukoa?
TAM1897 D 279.12Hau guztia zuengan egia bada, orduan egiazki esaten da zuen gainean: «Hona hemen aginduak betetzen dituztenak».
TAM1897 D 279.13Bigarrena lehenengoa bezalakoa da: ‘Zure hurkoa zure burua bezalaxe maitatuko duzu.’ Jainkoaren maitasuna gure bihotzetan dagoenean, lehen aginduan bezala, gure hurkoak geure burua bezalaxe maitatzea nahikoa erraza izango da.
TAM1897 D 279.14Anai Kelloggek beste egunean kontatu zuenez, Chicagoko mutiko txiki hark gizon erabat ezezagun bati hurbildu eta esan zion: “Badakizu munduko bekatari handiena zarela?” Eta gizonak, harrituta, nola litekeen galdetu zuenean, inor hil ez zuela eta krimen handirik egin ez zuela esanez, mutiko txikiak esan zion: “Agindu handiena hau da: ‘Zure Jaun Jainkoa maitatuko duzu bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz’. Hori al egiten duzu?” Hark erantzun zuen: “Ez, ez dut egiten. Ez dezaket batere hori egiten dudala esan.” “Ba,” esan zion mutiko txikiak, “hori da agindurik handiena. Agindurik handiena urratzen ari zara; beraz, zuk zara bekatari handiena.” Gizonak hori onartu zuen, eta Jainkoarengana eta salbamendu osoarengana eraman zuten. Hori nahiko zuzena da: agindurik handiena delako, hori urratzen duena bekatari handiena da. Zuk al zara?
TAM1897 D 279.15Zu eta biok Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea betetzen ditugula diogu. Jainkoaren agindu guztien lehenengoa hausten ari al gara? Agindu guztien artean handiena, lehenengoa, betetzen ez badugu, hausi egiten ari gara. Hau hausten ari bagara, aginduak ez ditugu betetzen; hori argi dago. Zu eta biok orain erabaki behar dugu, eta betirako erabaki, Jaunari bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz zerbitzatuko diogun ala ez.
TAM1897 D 279.16Idatzita dago: «Jainkoaren erreinua zuen barnean dago». Gure barnean dagoen erreinua Jainkoaren erreinua da; hala zen gizakia sortu zutenean, baina etsaiak Jainkoaren lekua usurpatu zuen; eta Jaunak gizakia berriro askatu zuen, hautatzeko ea Jainkoak bere lekua izango duen bere erreinuan, ala usurpatzaileak hartuko duen Jainkoaren lekua Jainkoaren erreinuan. Zure baitan dagoen erreinua Jaunaren erreinua da. Zuri dagokio erabakitzea Jaunak han errege egingo duen ala etsaiak. Eta Jaunak han errege izatea hautatu ezean, etsaiak han errege izatea hautatzen duzu. Erabat gizakiaren hautapenaren mende dago nor errege izango den.
TAM1897 D 280.1Norbaitek agindu behar du. Gizona ez zen sortu bere burua gobernatzeko, Jainkoarekiko independente. Jainkoarekin batera bere burua izateko sortu zuten, eta Jainkorik gabe ezin da bere burua izan. Gizona Jainkoarekin batera egoteko sortu zuten. Jainkoaren erreinua bere baitan zegoen. Jainkoa bere baitan agintzen zuen. Baina Satanari jarraituz bere bidea egiteko abiatu zen. Baina gizonak bere bidea bakarrik lor dezake Jainkoari jarraituz. Jainkoaren erreinua zure baitan dago. Hautatu behar dugu Jainkoak bere lekua hartzea gure baitan, bere erreinuan, gure bihotzetan. Han bere lekua hartuko du, eta han erreinatu egingo du bere erreinuan bere lekua izan dezakeenean.
TAM1897 D 280.2Jainkoaren lurreko erreinua itsasotik itsasora eta ibaitik lurraren muturreraino izango dela dakizu. Jainkoaren erreinua, Jauna datorrenean etorriko den erreinu honek, mundu honetan dagoen lurzoruaren zentimetro eta partikula guztiak estaliko dituela dakizu. Orain Jainkoaren erreinua zure barruan dago. Zure barruan dagoen erreinu hark, Jainkoa bertan errege den hark, bere aginteak zure bihotzeko espazio guztia, lurraren partikula guztiak estaltzen al ditu? Estaltzen al ditu? Hori da galdera, eta galdera hauek guretzat hainbat modutan dira garrantzitsuak.
TAM1897 D 280.3Agindua irakurtzen ari naiz soilik, eta zure arreta aginduaren esanak entzutera deitzen zaitut. Eta hori, zuk eta nik beti galdetzeko prest egon gaitezen: egia al da guretzat «hona hemen Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea gordetzen dutenak», bihotz, arima, burmuin eta indar guztiekin?
TAM1897 D 280.4Zure burmuinak non oinarritzen den, zer ikertzen duen, zer lantzen duen — gauza horretan Jainkoa dago? Jainkoaren gorazarreagatik al da? Egin ari zaren ikerketa, jarraitzen ari zaren ikasketak, zure adimenaren pentsamendu osoa — Jainkoaren irudia bertan inprimatzeko al da? Adimenean Jainkoa zabalago aurkitzeko al da? Haren gorazarrea handiagoa egiteko al da? Zure ahalegin intelektualetan lehena eta dena al da? Maitatzen al duzu, eta adimen osoz zerbitzatzen al diozu?
TAM1897 D 280.5eta zure indar guztiekin. Aratzen ari zaren lurra, Jainkoarentzat ari zara aratzen? Arrabotarekin egurra leuntzeko ari zaren lanean, Jainkoarentzat ari zara egiten, jasotzen duzun guztia Jainkoarena izan dadin eta ez zurea? Zure indarra hain da Jainkoari oso-osorik eskainia, non eskua jartzen duzun leku guztietan Jainkoaren aldeko kausan ari zaren?
TAM1897 D 280.6Ideia zabaldua izan da pertsona batek bere lanbidean edo eskuzko lanetan diharduen jarduera utzi behar duela, kausaren aldeko langile izan aurretik. Askok diote: “Orain egiten ari naizenetik irten nahi dut. Nahi nuke irten ahal izatea. Nahi nuke lantegi honetatik irten ahal izatea. Kausaren aldeko langile izan nahi nuke.” Zauden tokian kausako langilea ez bazara, nahi duzun tokira iritsitakoan ere ez zara kausako langilea izango. Zelaiari aradoa pasatzen ari zaren bitartean kausako langilea ez bazara, pulpituan predikatzen saiatzen bazina ere ez zara kausako langilea izango. Burdinolari bazara, eta egunero egunero ingudean — ez bazara kausaren langile ni pulpituan naizen bezain sakon, bihotzez eta osorik, orduan ez zinateke kausaren langile izango nonbait liburuxkak banatzen ari bazina ere.
TAM1897 D 280.7Gizateriak izan dezakeenaren eta Jesusengan sinesten duen bakoitzak izan beharrekoaren adibide bat jarri zaigu aurrean. Jainkoaren Semea mundu honetara etorri zen zuk eta nik aginduak betetzea zer den eta nola egiten den zehazki erakustera. Eta predikatu zuen denboraren gutxi gorabehera sei aldiz luzeagoan aritu zen lanbide batean. Hamabi urte zituela hasi zen lanean, Josepe egur-lanetan laguntzen hasi zenean; hamabi urteko mutiko batek egur-lanetan asko lagundu dezakeelako. Beraz, hamabi urterekin hasi eta hogeita hamar urte inguru zituela bataiatu eta hasi zen predikatzen; horrek hemezortzi urte osatzen ditu. Urte horiek guztiak ebanista lanetan aritu zen. Hogeita hamar urtetik hogeita hamahiru eta erdi urtera arte, berriz, ministerio publikoan eman zituen, predikatzen. Beraz, ikusten denez, ebanista lanetan aritutako denbora ia sei aldiz luzeagoa izan zen predikatzen aritu zen denbora baino.
TAM1897 D 280.8Orain, egur-lanetan aritu zen hemezortzi urteetan Jainkoaren Seme bera zen, predikatzen aritu zen hiru urte eta erdi horietan bezainbeste? — Badakizue hala zela. Salbatzailea zen, nire eta zuen Salbatzailea, han egur-taula bat ebakitzen, eserleku bat egiten eta hankak jartzen ari zenean? — Orduan ere, gurutzearen gainean zegoenean bezainbeste nire eta zuen Salbatzailea zen? — Badakizue hala zela. «Bere bizitzaz salbatuta baikara.»
TAM1897 D 281.1Ez ahaztu hemezortzi urte horiek amaitu zirenean, bere ministerioaren hasieran eta zurgintza-lanaren amaieran bataiatzera etorri eta bataiatu zela — orduan esan zuen Jainkoak: «Hau da nire seme maitea, eta harekin nago gogobeteta». Beraz, ez al zen hemezortzi urte horietan ere, azken hiru eta erdi urteetan izan zuen bezainbeste lan egin zuen kausa horretan? — Badakizue hala izan zela. Orduan, zuek zaretenean zurginak eta Jesus Kristoren sinesle aitortuak, ezin al zarete bere jarraitzaile izan? Ez al zarete bere jarraitzaile eta kausaren langile izan behar, bertan bertan, pulpitu batean egongo bazinete bezala? Ez dut esaten beti zurgin izatera behartuta zaudetela. Hark ez zuen hala egin. Ez dut esaten beti burdinolari edo nekazaritzan aritu beharko duzunik; baina bai esaten eta azpimarratzen dut, zurgina zaren bitartean, burdinolari zaren bitartean, nekazaritzan aritzen zaren bitartean, kausaren aldeko langile izan behar duzula, nonahi egonda ere inoiz izango zaren bezain egiazki.
TAM1897 D 281.2Horrela, Jesusek gure bakoitzari erakutsi digu zer den kristau izatea eta nolakoa izan behar duen gure bizitza, gure buruak, bihotzak edo eskuak edozein lanetan aritu arren. Egur-lanetan ari zenean, Jainkoa maite zuen bere bihotz osoaz, bere arima osoaz, bere burmuin osoaz eta bere indar osoaz. Tablak ebakitzean, mahaiak egitean, ateak egitean eta jartzean, hori guztia Jainkoaren gorazarreagatik egiten zuen. Jainkoa zen dena berarentzat. Norbaitek egur-lan egile gisa bakarrik ikusi zuenean, munduko Salbatzaile gisa ikusi gabe —egur-lan egile huts gisa etorri, harekin eseri eta “mahai bat eginarazi nahi dut” esan zuenean—. Niretzat egingo al didazu?” eta hark erantzun zion: “Mota zerko mahai bat nahi duzu?” Gizonak deskribatu zion, eta Jesusek esan zuen: “Bai, egingo dizut;” Jesusek mahai hori egin eta bizkarrean eraman zuenean gizonaren etxera, eta gizonaren etxera sartu eta han utzi zuenean gizonak erabili zezan — ekintza horretan guztian Jesus erabat Jainkoarena izan zen. Jainkoa bere ekintza guztietan zegoen. Mahaia egiterakoan egindako juntura guztietan ez zegoen arrakalik, ez zegoen hautsez estalita zegoenik, ezer ez zegoen estalita; mahai zintzoa zen. Jainkoak onar zezakeen mahai mota zen.
TAM1897 D 281.3Eta mahai hori egiteko akordioa egin zuenean, akordio zintzoa egin zuen, Jainkoak begiratu eta “akordio zintzoa da” esan zezakeen modukoa. Ez zion gizonari lan horren truke justuki zor zitzaiona baino gehiago ordaintzeko eskatu. Gizonak galdetu zion: “Hain eta hain mahai bat egingo al duzu?” “Bai.” “Zenbat kobratuko duzu horregatik? — Zenbat balioko du?” Hura kalkulatuko zuen, eta gizonari esango zion: “Egurra hainbeste balioko du, eta egiteko hainbeste denbora beharko da, eta nire lanak hainbeste balio du. Ez al zaizu hala iruditzen? Ez al duzu uste nire lana, hartuko duen denbora kontuan hartuta, hainbeste balioko duenik?” Eta gizonak esango zuen: “Bai, hala uste dut. Uste dut hori guztia merezi duela. Hori zintzoa da. Hori negozio garbia da.” Eta hark mahaia bizkarrean hartu, han eraman eta jartzean, gizonak negozioan adostutakoa ordaindu zion, eta Jainkoak negozio osoari begiratu eta esan zezakeen: “Hori zintzoa da. Hori da inork egin dezakeen guztia.”
TAM1897 D 281.4Hori al da zure moduko ebanista? Kristaua zarela diozu. Hori al da zure moduko langilea, edozein lan egiten ari zaren bitartean?
TAM1897 D 281.5Jainkoa maite al duzu bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz? Egiten duzun edo deituta zauden edozein gauza, edo auzokidearekin egiten duzun edozein negozio, paganoa ala kristaua izan, modu horretan egiten al da Jainkoak begiratu eta “Jainkoaren erreinurako nahikoa ona da” esan dezan, zure bihotz osoa, arima osoa, adimen osoa eta indar guztiak Jainkoaren gorazarrean jarriz?
TAM1897 D 281.6Aginduak bete egiten ditugu, ala ez? Hori da galdera. Eta garaia da hori hain sakonki jakiteko, non Jaunak bere mezuan ziurtatu dezan: «Hona hemen Jainkoaren aginduak betetzen dituztenak».
TAM1897 D 281.7Orain, ikus dezakezu agindu honek dena hartzen duela, eta gure pentsamenduaren eremu osoan ez dagoela bakarrik pentsamendu bat ere testu honetara ekartzen ez denik, non hasi garen. Beraz, gure pentsamendu guztia aztertu behar dugu, gure adimenari eskatzen zaion guztia, agindu guztien lehenengoa den eskritura horren argitan.
TAM1897 D 281.8Eskuari ekiteko deituta gauden gauza guztiak agindu horren argitan begiratu behar ditugu, agindu guztien artean handienaren argitan. Jainkoaren beldurrez, bihotz, arima, adimen eta indar guztiekin sartzeko modukoa al da? Hala ez bada, ukitu nahi al dut? — Ez. Nire bihotz, burmuin, arima eta indar guztiekin, Jainkoarekin batera sartu ezin naizen gauza batean, zer egin behar dut nik horrekin? Jainkoa ezin bada nirekin joan, aginduak urratzen ari naiz. Ez dut dena berari eskaintzen. Nire indar guztiak ez balio dute ezer, bera sartu ezin den zerbaitetan murgilduta badaude, edo ezin badu ukitu, onartu edo onetsi.
TAM1897 D 282.1Badakit hau zuzena dela, baina Kristautasuna da. Kristautasuna da, eta zuk eta nik ezin gara ase horren hamaseigarren zatirik txikienarekin ere, zehatz-mehatz hori ez den ezerrekin. Ez dugu onartu behar mundu honetan inoiz, momentu baten itzalarekin ere, asebetetuta egotea; egin behar dugun guztia Jainkoarekin batera egin behar dugu, eta bihotz osoz, arima osoz, burmuin osoz eta indar osoz ekingo diogu. Eta esaten dizuet, horretara iritsitakoan, denok, etxe honetako guztiok orain bertan berari amore emango bagenio eta hor eutsiko bagenio, ezin genuke irudikatu zein Jainkoaren botere agertuko litzatekeen munduan.
TAM1897 D 282.2Hasieratik zailtasun handiena izan da gizakiek ez diotela Jainkoari bere bihotzetan dagokion lekua uzten. Jainkoak gizakia horrela sortu zuen, baina hark beste gauza guztietara bira egin eta Jainkoa erabat kanporatu zuen. Jainkoak askatu zuen iluntasunetik, askatu zuen aukeratzeko, eta deitu zuen aukeratzera: Jainkoa bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz maitatuko ote zuen. Askatu zuten Jainkoari bere lekua berriro emateko aukeratzeko; baina hain askok hautatu zuten Jaunak bere lekua ez izatea, ezen uholdeak lurraren gainazaletik garbitu baitzituen.
TAM1897 D 282.3Orduan Jaunak gizateria berriro hasi zuen. Eta bakoitzari eskatu zion gauza bakarra hauxe izan zen: Jaun Jainkoa bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz maitatzea, eta bere hurkoa berak bere burua maitatzen zuen bezala. Hori besterik ez zien eskatu arkara sartu ziren zortziei, eta handik atera zirenei ere. Lehen gizonak Jainkoa bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz maite izan balu, bekatua inoiz ez litzateke sartuko.
TAM1897 D 282.4Bekatu egin ondoren, eta Jaunak menpekotasun hartatik askatu zuenean, Adamek eta bere seme-alaba guztiek bihotz osoz, arima osoz, indar osoz, adimen osoz eta gorputz-indar osoz Jainkoa maite izan balute, zein izango litzateke munduaren egoera? — Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea beteko lituzkete, eta zuzentasunak lurra estaliko luke, urek itsasoa estaltzen duten bezala. Ezinezkoa al da gauza hori betetzea gizakian madarikazioaren menpean, bekatuzko haragiaren menpean? Jainkoak bekataria haragiaren bekatuaren boteretik hainbeste askatu dezake, non bihotz, arima, indar, adimen eta indar guztiekin Jainkoa maita dezakeen? — Bai. Bekatuak ezin zuen lurra madarikatu, dagoen moduan, bekatuzko haragian menpe dauden gizakiekin ere, Jainkoan sinetsi eta Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea gorde izan balituzte. Hori da egia, izan ere, hori da kristautasuna. Beraz, ikusten duzu Jaunak guregan nahi izan duena guztia, Adamek bekatu egin zuenetik gizakian nahi izan duena, beti izan dela eta dela Jainkoaren aginduak eta Jesusen fedea gordetzea. Eta agindu guztien lehenengoa da: «Zure Jaun Jainkoa maitatuko duzu bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz».
TAM1897 D 282.5Erromatarrei 1:21ean hastapenetan “Jainkoa ezagutu zuten” esaten du. Begira hau: gizakiak bere ibilbidearen hasieran Jainkoa ezagutu zuen. Adamek hasieran Jainkoa ezagutu zuen, baina ezagutza hori ez zuen gorde. Adamek bekatu egin eta berriro hasi zenean, Jainkoa ezagutu zuen. Uholdeen ondoren gizateria berriro hasi zenean, hasieran Jainkoa ezagutu zuen; beraz, gizakiak etengabe urrundu dira Jainkoarengandik. Mundua hain bekataria zen, hain bekataria da eta hain bekataria izango da, Jainkoa ezagutu eta baztertzen duelako, ez Jainkoa ez ezagutzeagatik. Beraz, mundua ez dago iluntasunagatik gaiztakerian; mundua gaiztakeriaren ondorioz dago iluntasunean.
TAM1897 D 282.6Munduari argitik ekin zitzaion; iluntasuna gizakien hautuagatik etorri da; “Jainkoa ezagutu zutenean, ez zioten Jainko gisa goratu, ezta eskerrak eman ere; baizik eta beren pentsamenduetan hutsalak bihurtu ziren, eta beren bihotz ergelak ilundu egin ziren. Jakintsu zirela esanez, ergel bihurtu ziren, eta ustelgaitz den Jainkoaren ohorea ustelgarria den gizaki baten, hegaztien, lau hankako animalien eta narrastien irudi bihurtu zuten.”
TAM1897 D 282.7Orain kontuan hartu: zer lehenik? — Jainkoa ezagutu zuten; baina ez zioten Jainko gisa gorazarre egin; ez zioten beren baitan berari dagokion lekua eman. Jainkoa ez zuten goratu — ez zioten gizakiei agerian utzi, ez zuten lurrean agerian egin; izan ere, Jesusek esan zuen: «Lurrean goratu zaitut», eta bera Jainkoa zen haragian agerian. Jainkoa ezagutzen zuten gizon hauek ez zuten onartu Jainkoa haragian agertzea. Ez ziren esker onekoak. Ondoren, beren irudimenean hutsalak bihurtu ziren; orduan beren bihotz ergelak ilundu ziren; eta beren iluntasunean jakintsuak zirela aldarrikatu zuten. Jakinduria hori ergelkeria zen, eta orduan irudiak egin zituzten.
TAM1897 D 282.8Horrela ikusten duzu gizakien begien aurrean jartzen den irudia, bere idolatriaren kasuan, idolatriaren kanpoko adierazpena besterik ez dela, haren kanpoko errepresentazioa. Idolatria jada bihotzean sakon dago, eta kanporako bidearen hainbat pausu zeharkatuz lanean aritu da. Pentsa horretaz. Non hasten da idolatria? — Bihotzean. Non hasten da idolatria bide honetan? — Jainkoa ezagutu zutenean, ez zioten Jainko gisa goratu; han hasten dira denak. Orduan, non dago inolako tarte ertainik Jainkoaren ezagutza eta idolatria artean?
TAM1897 D 283.1Orain pentsa arretaz. Jainkoa ezagutzen zuten, eta, “Betiko bizia hori da: zu ezagut zaitzaten.” Jainkoaren ezagutza betiko bizia da; hori finkatuta dago. Jainkoa ezagutzen zuten; Jainkoaren ezagutzan betiko bizia zuten. Hori idatzita dago. Baina idolatriara joan ziren. Zenbat pauso eman zituzten Jainkoaren ezagutzatik idolatriara iristeko? — Bat bakarra. Orduan, zenbat pauso behar dira Jainkoa bihotz, indar, adimen eta indar guztiekin maitatzetik idolatriara iristeko? — Bat bakarra. Beraz, Jainkoa bihotz, arima, adimen eta indar guztiekin maitatzen ez badut, zer naiz? — Idolatra.
TAM1897 D 283.2Agian ez dut nik aurrean irudi grabaturik. Hasieran, jende horiek ere ez zuten. Baina buruan irudi bat, kontzepzio bat, zuten, eta beren irudi grabatua egin zutenean, buruan zutenaren begi aurrean jartzeko errepresentazio hutsa besterik ez zen izan. Irudi bat egin zuen lehen gizonak kontzepzio hori buruan zuen, irudia egin baino lehen. Irudi bat egin zuen lehen gizonak buruan zuen kontzepzioa, irudi hark bere jainkoa izan behar zuela, eta kontzepzio hori bertan zegoen egurra edo harria erabiliz irudia egin baino lehen. Orduan, begi aurrean jarri zuen harrizko irudi hark kanpoko itxura besterik ez zuen; irudi hark bere buruan jada zuen jainkoaren irudiaren ordezkari gisa balio zuen. Orduan, ez al zuen jainkorik irudi grabatu hori egin baino lehen? — Bai. Non zegoen? — Bere bihotzean.
TAM1897 D 283.3Haien irudimenean hutsalak bihurtu ziren. Norena irudimena? — Haiena bera. Hona hemen zerbait irudikatzen ari den gizona; bere irudimenaren irudi bat egiten du, eta bere begien aurrean, bere kanpoan jartzen du. Irudikatzea irudi-mental bat sortzea besterik ez da. Eta harrizko irudia bihotzean dagoen irudikapenaren forma ukigarri hutsa da. Non egin zen irudia lehen aldiz? — Bere burmuinean; bere irudimenean, bere pentsamenduan. Baina Jainkoarekiko bereizita zegoenean, nor zegoen han? — Satan eta berak bakarrik. Orduan, nondik etor daitezke bere pentsamenduak? — Beretik eta Satanetik bakarrik.
TAM1897 D 283.4Beraz, nahiko argi ikusten duzu idolatria bihotzean dagoela; kontzepzioa, irudia, dagoeneko bertan dago kanpoan agertu baino lehen. Bere jainkoa eguzkia, ilargia edo izarrak izan, kontzepzio hau, bere ideia, bere irudimena, dagoeneko badago eguzkian, ilargian eta izarratan kanpoko forma eman baino lehen.
TAM1897 D 283.5Idolatriaren agerpen guztia bihotzean dagoenaren isla hutsa besterik ez da. Eta Jainkoa bihotzean egon behar du, bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz, bestela idolatria dago. Ez dago bitarteko biderik.
TAM1897 D 283.6Izatez, uholdearen ondoren, gizakiek lehenengoz Jainko egiazkoa utzi eta alde egin zutenean, beren jainko propioak izan zituzten — jainko horiei utzi zieten haiengan Jainkoaren lekua hartzea, eta horrek erakusten du Jainkoa ezagutu zutenean beren agintari bakarra zela onartu zutela. Nire bihotz osoz, arima osoz, adimen osoz eta indar osoz Jainkoa maite dudanean, nor izango da nire Jainko bakarra? — Jainkoa. Nork izango da nire agintari bakarra? — Jainkoa. Nork bakarrik izango du agintea nire gainean? — Jainkoa. Aginte egokia gauzatzeko gai al da? — Bai. Gizona bide zuzenean mantentzeko gai al da? — Bai. Gizon batek Jainkoa bihotz, arima, adimen eta indar guztiekin maite duenean, ez du beste lege edo agintaririk behar munduan bide zuzenean mantentzeko. Nor da haren gobernatzailea? — Jainkoa. Eta Jainkoa gai al da gobernatzeko, guk gauza guztien gainetik maite dugunean? — Bai. Baina, gizona Jainkoari uko egiten dionean eta idolatriara jotzen duenean, gai al da bere burua gobernatzeko? — Ez.
TAM1897 D 283.7Orain, uholdearen ondoren, Jainkoa oraindik ezagutzen zuten bitartean, beren Errege eta Gobernari bakarra zela onartu zuten. Ez zuten beste agintaririk. Jainkoarengandik lehen aldiz aldendu eta beste jainko batzuk bere lekuan jarri zituztenean — hasieran, Jainkoarengandik urrundu eta beste jainko batzuk Jainkoaren ordez jarri zituztenean — beste jainko horiei agintari gisa leku hartzen utzi zioten. Jainko horiek beren agintariak zirela aitortu zuten. Ez zuten erregerik; gizakiek oraindik ez zuten beren burua agintari gisa ezartzeko aldarrikatu. Gizakiek aldarrikatu zuten jainkoak erregeak zirela; eta agintean zeudenak jainkoen ordezkari soilak ziren, jainkoak benetako erregeak ziren bitartean.
TAM1897 D 283.8Horren froga aurkituko duzu “Biblia Inperioak” liburuan, 50. orrialdean. Hona hemen Babilonian aurkitu ziren lehen erregistroak, non gizateriaren arraza hasi zen, eta non hizkuntzen nahasmendua gertatu zen — non gizateriak Jainkoa ahaztu zuen. Irakurtzen dut:—
TAM1897 D 284.1Ninridu bere erregeari, Idadu, Ridu-ko erregeordea, zerbitzaria, Ninridu-ren poza, gordetzeko.
TAM1897 D 284.2Hemen agintariak, Idaduk, bere jainkoari inskripzio bat idazterakoan, aitortu zuen bere jainkoaren erregeordea besterik ez zela. Ez zuen errege izatearen aldarrikapenik egin. Horrela ikusten duzu jainkoa gizon honen erregea zela. Jainkoa herriaren erregea zela uste zen, eta agintean zegoen gizon hau, berriz, jainkoaren erregeordea edo teniente hutsa besterik ez zen.
TAM1897 D 284.3Honek erakusten du Jainkoaren, Gobernari zuzena denaren, ezagutza hain berria zela, ezen inork oraindik ez zuela ausardiarik bere burua errege izendatzeko. Ikusten al duzu hori? Pentsa ondo. Jainkoa bakarrik gobernari zenean, noski, bera zen beren errege bakarra; baina berarengandik aldendu eta beste jainko batzuk hartu zituztenean, Jainko egiazkoaren ezagutza hain berria zen, haren harremana hain berria zen haien jakintzan, ezen Jainkoaren ordez beste jainko batzuk jarri eta jainko faltsu horiek beren errege gisa ezarri zituztenean — gizakien artean agintean zegoen inork ez zuen errege izendapena hartzeko ausardiarik; baizik eta benetako errege izango zen jainkoaren erregeorde gisa ezagutzea nahiago izan zuen. Errepikatzen dut. Jainko egiazkoaren, Errege bakarraren, ezagutza hain berria zen gizon hauen burmuinetan, ezen inork oraindik ez zuen errege titulua hartzeko ausardiarik. Jainkoa Errege eta Gobernari bakarra zela gogoratzea oraindik hain garbi zegoenez, errege titulua hartzea Jainkoa tronutik kentzen saiatzea bezalakoa zirudien.
TAM1897 D 284.4Lurralde bereko eta garaiko beste inskripzio bat irakurriko dut:—
TAM1897 D 284.8Hona hemen bere jainkoaren ohorez etxea eraiki zuen gizona. Gizon honek dio jainko horren, errege denaren, erregeordea dela. Gudea izeneko gizon honek ez du errege izatea aldarrikatzen. Agintaritza du, baina ez du errege izatea aldarrikatzen. Nor da erregea? — Bere jainkoa. Horrek berriro erakusten dizu Jainko egiazkoaren, errege bakarraren, kontzientzia hain berria zutela beren baitan, Jainkoarengandik eta Jainkoa bakarrik errege eta agintari dela pentsatzetik hain urrun ez zeudela, Jainkoaren errege izaera alde batera utzi eta gizon bati errege titulua ematea onartzeko prest egoteko.
TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — Agintaritzan zegoen gizonak, beraz, bere jainkoaren erregeordea zela aldarrikatzen zuen, errege bat ez zela?
TAM1897 D 284.10Bai. Oraindik ez zeuden erregeak. Gizakia errege gisa ez dugu aipatzen. Oraindik ez zeuden gizakien artean erregeak. Agintaritza-postuetan gizakiak zeuden. Gizon batek besteen gainean agintzen zuen. Boterea zuen, baina ez zuen bere burua errege deitzen. Ez zuten errege gisa ezagutzen, eta oraindik ez zuen bere burua errege izendatzeko baimenik ematen. Zergatik? — Ez zelako oraindik hain urrun aldendu Jainko egiazkoaren ideia bakarra eta zuzena den errege gisa hartzetik, ausart eta gaizto nahikoa izan arte, errege gisa jainkotasunaren ideia guztiak baztertzeko eta bere burua errege gisa ezartzeko.
TAM1897 D 284.11Hauek dira lurralde hartan aurkitu diren erregistro zaharrenak. Ikus daiteke oso hasierakoak direla. Gizonek errege titulua hartu aurretik eta Jainko egiazkoa erregea zela pentsatzen zuten garaiko erregistroak dira.
TAM1897 D 284.12Baina hemen duzu horretatik pixka bat lehenagoko erregistro bat, Babelgo dorrean hizkuntzen nahasmenduaz hitz egiten duena. “Biblia Inperioak” liburuaren laugarren orrialdean duzu Bibliako hizkuntzen nahasmenduaren kontakizuna. Hau da hizkuntzen nahasmendua gertatu zen herritarrek idatzitako kontakizuna. Biblian Jaunaren erregistroa ere baduzu. Babiloniako hondakinetan lurperatuta zeuden eta aurkitu diren adreiluen inskripzio honetan, haien kontaketa duzu. Bibliako kontaketarekin, Genesiaren hamaikagarren kapituluan, alboan jar dezakezu, eta biak zehatz-mehatz berdinak direla ikusiko duzu. Hona hemen horri buruz esan zutena:—
TAM1897 D 284.14Hau da dauden lehen kontakizunetako bat. Beste hauek haren ondoren daude. Baina beste hauek erakusten dute gizakien artean oraindik erregerik ez zegoen garaia; agintari gizonak ez zuela errege titulua hartu nahi; bere jainkoa zela bere erregea; eta Jainko egiazkoaren errege izatearen ideia hain berria zela, ezen ez zuela ausardiarik bere burua errege gisa aitortzeko. Oraindik ere, bere Jainko egiazkoaren irudipenaren aurrean, aginte gehiegi usurpatzea zen.
TAM1897 D 285.1Hori Nimrod baino lehen zen. Nimrod izan zen Jainkoa errege zela pentsamenduaren aurrean errege titulua hartzeko ausardia izan zuen lehen gizona. Beraz, “Biblia Inperioak” liburuaren berrogeita hamargarren orrialdean irakurtzen dut:—
TAM1897 D 285.2Nimrod gizon ausarta hura zen. Bere izenak matxinada, harrokeriazko mespretxua adierazten du, eta Geseniusen arabera, oso impio den matxinoaren baliokidea da. Eta “lurrean boteretsu bihurtu zen”. Edo, beste itzulpen batek dioenez, “lurreko lehen boteretsua izan zen”.
TAM1897 D 285.3Nimrod izan zen inoiz bere buruarentzat errege titulua hartu zuen lehen gizona; errege agintea izan eta errege titulua irekiki eraman zuen lehenengoa. Eta bere izenak zehazki adierazten du jendearen artean gauza hark zuen esanahia, bere burua haien gain jarri zuenean.
TAM1897 D 285.4Orain, ez da nire baieztapena, baizik eta gai honetako aditu baten baieztapenak honela dio:—
TAM1897 D 285.5Nimrodoren erresuma ezarri zenean, antzinako mundu osoa fase historiko berri batean sartu zen. Ekialdeko tradizioak, gerlari hori errege-koroa jantzi zuen lehen gizona dela esaten duena, askoz ere garrantzitsuagoa den egia bat adierazten du: jantzi baten apaingarri berri bat hartzea edo probintzia baten konkista egitea baino haratago doan zerbait. Bere erregealdian munduari gobernadorearen eta gobernatuen arteko harremanetarako sistema berri bat ekarri zitzaion. Lehen agintarien agintea senidetasun-sentimenduaren gainean oinarritzen zen, eta buruzagiaren nagusitasuna guraso-kontrol baten irudia zen. Nimrod, aldiz, lurraldeko eta bertako biztanle ziren gizonen gaineko burujabea zen, lotura pertsonalak kontuan hartu gabe. Orain arte tribuak — familia zabalduak — gizartea — egon ziren; orain nazio bat, komunitate politiko bat — Estatu bat — zegoen. Munduko historia politikoa eta soziala hemendik aurrera bereizita daude, agian dibergenteak ere bai. — Bibliako Inperioak, 51. orr.
TAM1897 D 285.6Zer zen, beraz, Estatuaren jatorria?