Israel Jehekýi. – Mokõiha

TAM1897 Q1 40.5Ñemoñe’ẽ oñeme’ẽva’ekue arateĩ ka’aru, 14 jasyapy, 1897-pe Oñembokuatia’i kuatiañe’ẽme General Conference Bulletin, Irundyha Peteĩha, 1897, Aranduka 2, Papaha 1, kuatiarogue 40-45.

TAM1897 Q1 40.6Jahechahaguéicha mbo’epy ohasava’ekuépe, Israel ojevy Tupãgui; oipotágui hikuái peteĩ mburuvicha guasu ha’ekuéra ojoguávo opa tetãnguérape. Ko ñehesa’ỹijópe, jahecháta mba’éichapa añetehápe ojoguapa hikuái tetãnguérape. Ha katu Israel ojevy Tupãgui; ndojeroviáigui hikuái Tupãre ipy’aite guive. Pe ñe’ẽ ndojoparái jeroviáre umi ohendúva apytépe. Oñepyrũ ojapo hikuái teko jepokuaávante, ha upéi umi mba’e vai ojehekýi va’erãmo’ã hese ojeroviáramo guare hikuái Tupãre, ou hesekuéra, oimeraẽva tetã jerovia’ỹva ári; ha upéi, Espiritu Maranduha he’iháicha ñandéve, opaite mba’e vai osẽva’ekue ijevykuégui, omoĩ jey hikuái Tupã ñesãmbyhýre. Ha’ekuéra oimo’ã ijisãmbyhy ndosẽporãiha; ndaha’éiha iporãmbáva chupekuéra g̃uarã, ndohupytýiha ko yvy ári, ha oikotevẽha peteĩ sãmbyhy ijeheguietéva—peteĩ ha’ekuéra voi ikatuva’erã oiporu ha upéva rupive oisãmbyhy ha oñangareko ijehe.

TAM1897 Q1 40.7Upémarõ he’i hikuái Samuel-pe: “Ejapo oréve peteĩ mburuvicha guasu opa tetãicha, roiko hag̃ua opa tetãicha”; ha Ñandejára, Samuel rupive, oñemoĩramo jepe hatã hese, ha’ekuéra oñemoĩ avei pe oje’éva rehe, ha he’i: “Nahániri; roguerekóta katu peteĩ mburuvicha guasu ore ári opa tetãicha.” Ha’ekuéra oipotahaguére, Ñandejára oheja oiko hag̃ua upéicha. Nda’éi oñemoĩmbámante hague peteĩ mburuvicháre, oñemoĩmbáma avei mávapa ha’éta imburuvicha. Ha’e kuri Saúl, Kísi ra’y; ha Ñandejára oheja avei chupekuéra oguereko chupe, ha’ekuéra oipotahaguére.

TAM1897 Q1 40.8Ág̃a katu opaite mba’e vai Ñandejára he’i va’ekue oikétaha chupekuéra oiporavo haguére hikuái peteĩ mburuvicha guasu ha peteĩ mburuvicha guasu retã, oiko añete chupekuéra. Oñepyrũma oñepoko hesekuéra umíva apytégui Saúl ára pukukue. Oñepytyvõ tuichaiterei hikuái ojesalva hag̃ua ivaietégui David pokatu ha ñesãmbyhy rupive. Ha’ekuéra omboyke ramo jepe Tupãme, ha’e ndohejái chupekuéra; opyta gueteri hendivekuéra oisãmbyhy hag̃ua opavave oñesãmbyhysévape, ha oipe’a hag̃ua chupekuéra, ikatúramo, umi mba’e vaiete oikova’erãgui, ha’e oikuaámava oikotaha, ha ha’ekuéra ndaikatumo’ãigui ojehekýi chugui, tetãicha. Ha katu ha’e oipysyrõta mayma ojehekýiva chugui peteĩteĩ. Oñepyrũma hikuái peteĩ tapére, ogueraháva chupekuéra tenonde gotyo katuete ha ojevy jey’ỹre oho reívo, peteĩ pa’ũ rire ambue, ipahápe, jahechataháicha, og̃uahẽ pe ñehundipa.

TAM1897 Q1 40.9Salomón ndive oñepyrũ hesakã porã umi apañuái ouva’ekue katuete pe tape oiporavova’ekuégui hikuái Ñandejára oñemoĩramo jepe hese. Ha Egipto oĩ meme hendivekuéra. Egipto oike meme. Salomón omenda peteĩ kuñataĩ Egipto-guáre, Ñandejára ñe’ẽ rehe oñemoĩvo. Omondo Egipto-pe kavaju rekávo, Ñandejára ñe’ẽ rehe oñemoĩvo. Pe terakuã porã Ñandejára ome’ẽva’ekue chupe ombojevy vai oipytyvõ hag̃ua Egipto-pe ha Egipto-gua ta’anga ñemomba’eguasúpe, ha opaite tetã ijerereguáva ta’anga ñemomba’eguasúpe avei. Umi pohýi oñemoĩva’ekue tavayguakuéra ári oipytyvõvo Salomón rembireko 700 ha ikuña omenda’ỹva 300-pe, opavave tetã ambueguávagui, ijñembo’e tupã’ípe, ha’e kuri peteĩ pohýi ndaikatúiva oñembohasa, ndaikatúiva oñembohasa tavayguakuéra rekovére iporã hag̃ua; ha mokõive tavayguakuéra rekovére iporã hag̃ua, Ñandejára oiporavo omboja’o hag̃ua umi pa aty mokõigui.

TAM1897 Q1 40.10Ndaikatúi jaikuaa mba’e porãpa pe Ñandejára ojapose va’ekue umi pa atýpe g̃uarã, térã mokõime g̃uarã, araka’eve ndoikói haguére. Jeroboam ojehechakuaa ha’eha pe oisãmbyhy raẽva’erã umi pa atýpe. Ha katu Jeroboam, hesaráivo David techapyrã porãite, oha’arõva’erãha Ñandejára ára porã, ha ohejava’erãha chupe ogueraha chupe umi pa aty apyka guasúpe ha’e oipotaháicha—Salomón oikove aja gueteri jepe, oñemoĩ mburuvicháre, ojapóvo upe tembiapo ohechaukáva oipotaha umi pa aty apyka guasu ha oisãmbyhy chupekuéra, oñemoĩvo mburuvichárõ Salomón rehe. Upéva ha’e ñe’ẽ me’ẽ’ỹ ha ñepu’ã. Salomón oimo’ã ombohasa asy chupe upe haguére, ha ha’e okañy Ejíptope ha opyta upépe Salomón omano meve.

TAM1897 Q1 40.11Ypykuépe ipy’a ndaha’éiramo Egipto-guáicha, upépe rire katu oiko chugui. Omano rire Salomón, Jeroboam oho jey Egipto-gui. Og̃uahẽ ára umi pa aty ojei hag̃ua mokõigui, ha Rehoboam ojapo pe omboja’óva chupekuéra. Umi tapicha ouvo ojerure chupe ombovevúi hag̃ua umi mba’e pohýi itúva omoĩva’ekue hesekuéra, ha’e peteĩ jerure hekopete ha iñakãguapýva. Umi karai tuja Salomón moñe’ẽhára yma guare, oñemoñe’ẽ chupe ojapo hag̃ua upéva. Ha katu Rehoboam ndoguerohorýi ko’ãva ñemoñe’ẽ, ndoipotái rupi oiko tetãygua rembiguáiramo, ha’ekuéra he’iháicha chupe; ha’e oikoséva katu mburuvicha ramo tetãyguakuéra ári, ha upévare oñomongeta umi karia’y oñemongakuaava’ekue hendive ndive. Isy ha’e peteĩ Amon-gua kuña, peteĩva umi tembireko ta’anga omomba’eguasúva hekovaietevéva apytégui Salomón oguerekova’ekue; ha umi karia’y okakuaava’ekue hendive ha’e ambue kuña ta’anga omomba’eguasúva memby Salomón oguerekova’ekue hembirekórõ. Ko’ã karia’y okakuaa opaite mba’e ky’a jerovia’ỹme Salomón ojapova’ekue hembirekuéra ndive. Rehoboam oñandu ha’ekuéraicha ha oñemoĩ ijykerekuéra, ha katu oipe’a Ñandejára ñemoñe’ẽ, ha avei umi kuimba’e okyhyjéva Ñandejáragui ñemoñe’ẽ.

TAM1897 Q1 41.1Rehoboam ome’ẽ umi héntepe pe ñembohovái opavave jaikuaáva: Pejerure chéve ambovevúi hag̃ua pende rembiapo pohýi, ha katu upéva rangue, che ambohasyvéta; pende mba’e pohýi pende kuã’i michĩvévaicha ramo, che ambotuicháta pende ku’aicha. Ha’ekuéra he’i: “Pehóke pende ogapýpe, Israel: ha nde katu, David, emaña nde rogayguáre.” Rehoboam, ohechávo pe oikova’ekue, oñemondýieterei; ha katu upéva ndaha’éi mba’e ijojaha’ỹva chupe g̃uarã, ha’e ohecha’ỹ rupi itavyetereiha pe he’iva’ekue chupekuéra, ndaha’éi mba’eve oñemondýi haguére pe oikóvare upéi he’i rire. Ombohasa chupekuéra imba’eñangarekohárape ombopy’aguapy hag̃ua chupekuéra, omyatyrõ hag̃ua pe oikóva ha ogueru jey hag̃ua chupekuéra, ikatúramo. Ha katu ha’ekuéra omombo itápe pe viruñangarekohárape ha ojuka chupe upepete, ha Rehoboam, ohechávo mba’épa oiko, okyhyje ha ojupi pya’e ikarrosápe ha oho pya’e Jerusalén-pe, ombyaty ñorairõharakuéra aty ou hag̃ua omboguevi ha oipyhy hag̃ua chupekuéra ha ojopy hag̃ua chupekuéra oservi hag̃ua chupe. Ha katu Ñandejára maranduhára he’i chupe ndaha’eiha upéva ojapo va’erã, ha opyta va’erãha hógape, ha ojapo hikuái upéicha.

TAM1897 Q1 41.2Upémarõ Jeroboam ojagarra pe mburuvicha guasu retã, ha omoĩ umi vaka ra’y itajúgui ijapopyréva oguerúva’ekue Egipto-gui, ha péicha umi pa aty oñembogueraha pya’e voi Egipto-pe, pe Egipto-guákuéra ta’anga ñemomba’eguasúpe ha Egipto-gua sãmbyhy rekópe, ojei rire hikuái umi mokõigui. Péicha Jeroboam rupive oñepyrũ ko tape vai, ha oñemoĩ techapyrã umi ambue mburuvicha guasu pa atyguáva ojapóva upe rire. Ha upe rire, oje’e meme: “Jeroboam, Nebat ra’y, pe ojapo va’ekue angaipa ha ojapouka va’ekue angaipa Israel-pe”. Ha pe jerovia’ỹ oho ohóvo iguývo mbeguekatúpe, opaite tetã oñehundi peve, ha ndojejuhuvéi araka’eve, ha araka’eve ndojejuhumo’ãi. Pe jerovia’ỹ umi mburuvicha guasu pa atýpe oho vaive ohóvo, ivaivégui ivaivépe. Jeroboam ivaíva’ekue; umi hendaguépe oúva’ekue avei ivaíva’ekue. Upéi ou Omri, ha ha’e iñañavéva ambuégui; upéi ou Ahab, ha ha’e iñañavéva opaite umi hemboyveguágui. Péicha oho pe mburuvichakuéra rupi pe tetã pukukue, opaite oñehundi ha okañy peve.

TAM1897 Q1 41.3Ág̃a katu Ñandejára oñeha’ãmbaitémi ára ha ára ha’ekuéra oñemboajévo hese. Omboúkuri chupekuéra maranduhára maranduhára rire; ohenói jey jey mburuvichakuérape okyhyje hag̃ua chugui, oñemboaje hag̃ua hese. Jahávo Israel ára pahápe, jahecha Amós ha Oseías, tenonderãite, oñemomarandúvo. Amós, Oseías ha Miqueas oñemomarandúkuri Israel-pe g̃uarã, ha Israel-pe, Israel ára pahápe. Michĩmínte katu Miqueas mba’e oñe’ẽ umi pa aty rehe. Haimete opa Amós mba’e ha hetave Oseías mba’e oñe’ẽ hesekuéra. Amós ha Oseías hetaite, haimete opaite, ha’e ñe’ẽngue oñe’ẽva Israel rehe, ha Ñandejára ñehenói pahague Israel-pe ojevy jey hag̃ua hendápe, ha ojesalva hag̃ua ñehundipaite guive.

TAM1897 Q1 41.4Opa umi ñe’ẽngue tenonderã, ha Israel rembiasakue, oñemoĩ Tupã Ñe’ẽme yvypóra oikóva ko yvy rembiasakue ára pahápe oñemoñe’ẽ hag̃ua. Ha Tupã ñemoñe’ẽ oĩ upépe umi tapicha ára pahápe g̃uarã—ojere hag̃ua Tupã gotyo ojesalva hag̃ua ñehundipaitegui. Upévare oñemoĩ upépe umíva. Upéicha Amós ha Oseas añeteha ko’ág̃a, ndéve g̃uarã ha chéve g̃uarã, ha opavavépe g̃uarã ko yvy ári, ha’e haguéicha umi tapichápe g̃uarã umi pa tribu-pe oikóva, ohaírõ guare hikuái.

TAM1897 Q1 41.5Amós oñemomarandu, ha pe pa’i oĩva Bet-el-pe he’i chupe: “Ani reñemomarandu ko’ápe; kóva ha’e mburuvicha guasu róga, ha mburuvicha guasu korapy; tereho Judá gotyo”. Ha oho omomarandu Jeroboam mokõiháme Amós oñe’ẽha mba’e vai tetã rehe, ha ombo’eha opu’ã hag̃ua mburuvicháre, ha he’iha Ñandejára kyse ho’ataha hesekuéra ári, ha pe yvy ndaikatumo’ãiha ogueropu’aka opa iñe’ẽnguéra.

TAM1897 Q1 41.6Jajere ko’ág̃a pe vore tee gotyo, ha jaelee Amós 7:10-15:—

TAM1897 Q1 41.7Upémarõ Amatsia, Betel pa’i, ombou Jeroboam, Israel ruvichápe, he’ívo: “Amos ojapóma peteĩ ñe’ẽngai nde rehe Israel rogayguakuéra apytépe; ko yvy ndaikatúi ogueropu’aka opa iñe’ẽnguéra”. Péicha he’i Amós: Jeroboam omanóta kyse rupive, ha Israel katu añetehápe ojegueraháta tembiguáiramo hetãgui. Ha Amatsia he’i avei Amóspe: ¡Nde, maranduhára, tereho, eñani Judá retãme, ha upépe e’u nde rembi’u, ha emomarandu upépe; ha ani remomarandu jey ko’ápe Bet-el-pe: pórke kóva ha’e mburuvicha róga ñembo’eha, ha mburuvicha korapy. Upémarõ ombohovái Amós, ha he’i Amatsiápe: Che ndaha’éi maranduhára, ni maranduhára ra’y; ha katu che ha’e kuri vakañangarekohára ha sykáoria yva mbyatyhára. Ha Ñandejára chepyhy cheho aja che vakakuéra rapykuéri, ha Ñandejára he’i chéve: Tereho, emarandu che retãyguakuéra Israel-pe.

TAM1897 Q1 41.8Ha ha’e oñemoñe’ẽ chupekuéra; ha katu aníke penderesarái, umi ára ha’e hague Israel ára pahague. Ha katu ndohejáirõ guare Amós-pe oñemoñe’ẽ hag̃ua upe yvýpe, ha omosẽ chupe, ha omuña chupe ojapo haguéicha hetaite maranduhára rehe ymave, Ñandejára omoñepyrũ Oseías-pe Judá retãme; ha ha’e, oĩvo Judá retãme, upe pa’i tupã’i rayhuhára he’ihaguépe Amós-pe toho, ikatu oñemoñe’ẽ Israel rehegua, ha ndaikatúi omuña chupe ha ojapo hese oipotaháicha.

TAM1897 Q1 42.1Ág̃a katu peteĩ ñe’ẽ’ínte, ñamañávo jey ko’ã mba’e rehe: Peikuaa Samuel áragui guive, Israel ruvichakuéra oñemoĩ hague Tupã retãyguakuérare, oñemoĩ maranduhárakuérare, ojuka pa’ikuérape, oipotaháicha. Ojapo hikuái upéva oguerekógui pokatu, ha avei pytu, ojapo hag̃ua. Ág̃a katu, Israel araka’eve ndoguerekóirire mburuvicha, tetã térã sãmbyhy ijehegui, ikatúne piko ojapo hikuái upéva? —Nahániri; ndaikatumo’ãi va’erãmo’ã. Peikuaa Israel ruvichakuéra ivaieterei hague umi tetã ambue ruvichakuéragui Ñandejára yvypórakuéra ha Ñandejára maranduhárakuérape g̃uarã: upéicha rupi, Israel ha Judá ruvichakuéra omaltrata vaihápe Ñandejára maranduhárakuérape, umi tetã ambue ruvichakuéra katu omomba’e ha oipytyvõ chupekuéra.

TAM1897 Q1 42.2Oseías, ha’e haguéicha, oñe’ẽmba’e avei kóva rehe. Ko’ág̃a amoñe’ẽta mbovy ñe’ẽ Oseías arandukágui, pehecha hag̃ua mba’épa he’i kóva rehe. Pema’ẽ raẽ pe vore porundyháre, peteĩ térã mokõi ñe’ẽnte:—

TAM1897 Q1 42.3Ndopytamo’ãi hikuái Ñandejára yvýpe; ha katu Efraín ojevýta Egípto-pe.

TAM1897 Q1 42.4Efraim ha’e kuri peteĩ umi pa atyguágui; ha katu ko’ápe pe téra ojeporu opavave rehehápe. Umi pa aty oho kuri Asiriape; Asiriaygua ogueraha chupekuéra ka’irãime. Ha katu, Asiriaygua ogueraha ramo jepe chupekuéra ka’irãime, mba’épa he’ise Ñandejára he’ívo ojevy jeytaha Egiptope?—Egipto he’ise pe jejavy mombyryvéva ikatúva Ñandejáragui. Pe pytũmby ha’éva Egipto pytũmby añetehápe, ha’e pe tenda yvypóra oisãmbyhyhápe Tupã rendaguépe, ha pe sãmbyhy kompletoite—pe mburuvicha, umi yvypóra, ha opa mba’e—oñemoĩ Tupã rehe, ha hetãyguakuéra rehe, oñemoĩ haguéicha Israel rehe oĩrõ guare Egipto retãme, umi mba’e vai oiko mboyvemi Egipto ári, ha Israel ojesalva. Ha Ñandejára he’i jave ko’ápe Efraim oho va’erãha Egípto-pe, jepe Asiria —Asiria mburuvicha— ogueraháta chupekuéra ka’irãime, ohechauka ha’ekuéra oñembopy’apeteĩhague oho hag̃ua peteĩ jerovia’ỹetépe, ha upévare ndaikatúi, ndoipotáigui, oiko “Ñandejára yvýpe”.

TAM1897 Q1 42.5Penemandu’ápa ñamoñe’ẽ hague pe Ñandejára he’iva’ekue Abram-pe: “Esu nde retãgui, nde pehẽnguekuéragui, ha nde ru rógagui, peteĩ yvy che ahechaukátavape ndéve gotyo.” Upéicharõ, upe yvy ha’e Ñandejára yvy. Ha ha’e he’írõ Oseías rupive Israel ndoikomo’ãiha Ñandejára yvýpe, ndaha’éi he’iséva upe yvy’i Samaria jeréreguáre; oñe’ẽ katu pe yvýre ojehechaukava’ekue Abraham-pe ha Tupã ohenoihaguépe hetãyguakuérape oguenohẽrõ guare chupekuéra Egipto-gui. Ndopytamo’ãi hikuái Ñandejára yvýpe; upéi ou Egipto, jerovia’ỹete. Pehecháta upéva porãve, che amoñe’ẽvo.

TAM1897 Q1 42.6Ndopytamo’ãi hikuái Ñandejára yvýpe; ha katu Efraín ojevýta Egípto gotyo, ha ho’úta hikuái mba’e ky’a Asiriapýpe. Ndojapomo’ãi hikuái vinu ñeme’ẽ Ñandejárape, ha ha’e ndoguerohorymo’ãi chupekuéra; iñekuave’ẽnguéra oikóta chupekuéra umi ojahe’óva mbujapéicha; opavave ho’úva chugui oñemongy’áta; pórke imbujape, ha’éva ipy’arã, ndoikemo’ãi Ñandejára rógape. Mba’épa pejapóta ára marangatu guasúpe, ha Ñandejára arete árape? Péina, oho hikuái ñehundíre: Egipto ombyatýta chupekuéra, Memphis oñotỹta chupekuéra: umi tenda porã iplátape g̃uarã, pyno ojagarráta; ñuatĩ oĩta hogapekuérape.

TAM1897 Q1 42.7Vore pa:—

TAM1897 Q1 42.8Israel ha’e peteĩ parral inandíva, ome’ẽva hi’a ijupe g̃uarã: hi’a hetaháicha ombohetave umi altár; ha yvy porãitéicha omopu’ã hikuái ta’anga porãite. Iñe’ã oñemboja’o: ko’ág̃a ojejuhúta ijavyha: ha’e oityta iñaltárkuéra, ombyai ita’angakuéra. Ko’ág̃a he’íta hikuái: “Ndoroguerekói mburuvicha”.

TAM1897 Q1 42.9Upe jave ndoguerekói mburuvicha. Ojuka hikuái chupe, ha upévare ndaipóri mburuvicha. Ne’ĩra oĩ ambue mburuvicha oikéva hendaguépe. Péro ehecha mba’épa he’i: “Ko’ág̃a he’íta hikuái: ‘Ndoroguerekói mburuvicha.’” Ñandejára he’i chupekuéra, ha’e oñemoĩramo jepe hese, oiporavórõ guare hikuái upe mburuvichápe, ha’ekuéra omboykeha chupe. “Nahániri; ore katuete roiporavóta peteĩ mburuvichápe.” ¿Oguerekópa hikuái peteĩ mburuvichápe?—Héẽ; ha og̃uahẽ ára he’i hag̃ua hikuái, oñeñapytĩmbávo, “Ndoroguerekói mburuvichápe.” Ha mba’épa he’i Ñandejára upe javeite?

TAM1897 Q1 42.10Ko’ág̃a he’íta hikuái: “Ndoroguerekói mburuvicha, ndorokyhyjéigui Ñandejáragui, mba’épa ojapóta orerehe peteĩ mburuvicha?” Oñe’ẽ hikuái, ojura japúvo he’i hikuái peteĩ ñe’ẽme’ẽ: upéicha oñepyrũ pe tekojoja pe ñana venénovaicha kokue surkokuérape. Umi Samaria-pe oikóva okyhyjéta umi Beth-aven vaka ra’y’ikuéra rehe; pype umi hentekuéra ojahe’óta hese, ha umi pa’i ovy’ava’ekue hese, iñembotuichakuére, osẽgui chugui.

TAM1897 Q1 42.11Pa mbohapyha vorepýpe oĩ pe Ñandejára he’íva. Ñe’ẽ porundyha:—

TAM1897 Q1 42.12O Israel, nde voi reñehundi; ha katu chehegui oúta ne pytyvõ. Che ha’éta ne mburuvicha.

TAM1897 Q1 42.13Ha katu ha’ekuéra ndoipotáikuri péicha. Upéicha rehecha ipahápeve, Ñandejára oipotákuri ha’eño ha’e imburuvicha; oipotákuri ha’ekuéra ojuhu chupe imburuvichárõ, ha ani oguereko ambuépe. Upéi he’iháicha pe versículo oúvape, “Che ame’ẽkuri ndéve peteĩ mburuvicha che pochy guýpe, ha aguenohẽ chupe che ñeko’õi guýpe.” Upéicha amoñe’ẽmbaite upe versículo:—

TAM1897 Q1 42.14Che ha’éta nde ruvicha: moõ piko oĩ ambue ikatúva nepytyvõ opa nde táva kuérape? ha nde sãmbyhyharakuéra ere haguépe: ‘Peme’ẽ chéve peteĩ mburuvicha guasu ha mburuvichakuéra’?

TAM1897 Q1 42.15Ha’e ohechauka jey chupekuéra upe ára he’i hague hikuái: “Peme’ẽ oréve peteĩ mburuvicha oresãmbyhy hag̃ua”. Ha’e he’i ko’ág̃a: “Che añemoĩ hese upe jave ani hag̃ua perekóva chupe, ha ha’e peẽme ouha ko mba’e vai; ko’ág̃a peẽ voi pehechakuaa ndaperekóiha mburuvicha, ha katu peñehundíma pendejehegui. Che ha’éta pende mburuvicha; toĩ che pende mburuvichárõ”. Ko’ág̃a pemaña pe vore pa peteĩha, ñe’ẽ peteĩha rehe:—

TAM1897 Q1 42.16Israel imitãrõ guare, che ahayhu chupe, ha che ahenói che ra’ýpe Egipto-gui.

TAM1897 Q1 43.1Mba’érepa he’i upéva ko’ápe Israel ára pahápe, su ary ohasa rire oguenohẽhague chupe Egipto-gui? Mba’erãpa?

TAM1897 Q1 43.2Israel imitãrõ guare, ahayhu chupe, ha ahenói che ra’ýpe Egipto-gui. Ha’ekuéra ohenoiháicha chupekuéra, péicha oho hikuái chuguikuéra: oikuave’ẽ hikuái mymbajuka Baal-pe, ha ohapy insiénso ta’anga oñembohekopyrépe. Ambo’e avei Efraim-pe oguata hag̃ua, ajagarra rupi ijyvakuéragui: ha katu ha’ekuéra ndoikuaái cheha pe omongueráva chupekuéra. Aiporavo chupekuéra yvypóra sã reheve, mborayhu sã reheve; ha che ha’e chupekuéra pe oipe’áva ijuru árigui ijokoha, ha amoĩ chupekuéra hembi’urã. Ndojevymo’ãi Egipto retãme, síno Asiria ruvicha oikóta hese, ndojeviseigui hikuái. Ha pe kyse opytáta itavakuérape, ha ohapýta hakãnguéra, ha ho’upa’íta chupekuéra, iñemoñe’ẽnguéra rupi voi. Ha che retãyguakuéra oñembojevyse chehegui: ohenóiramo jepe chupekuéra Yvateteguápe, avave ndomomba’eguasúi chupe.

TAM1897 Q1 43.3Ñandejára ojahe’o Israel rehe ko’ág̃a, oñehundimbotávo hína. Ohenói paha hína: pe ñe’ẽ paha ou ko’ág̃a; ha kóva reheve, ha ko’ág̃aite voi, Ezequías oisãmbyhy Judápe. Oguahẽvo tróno-pe oñepyrũ omyatyrõ hetã, ha omopu’ã jey Ahaz rembiapo vai guive. Ombopotĩ rire pe tupão, ha omoĩmba hekópe, ojapo hikuái peteĩ Pascua mokõi arapokõindýpe. Ág̃a katu upe Páskua mboyve, Ezequías ombou maranduhárakuéra opaite umi pa tribu rupi, umi hembývape, ohenói hag̃ua chupekuéra Páskua-pe Jerusalén-pe, omomba’e hag̃ua Ñandejára, Umi Ñorairõhára Ruvichápe; ág̃a katu oje’e, ha’ekuéra oñembohory hague umi maranduhárare, ha opukavy hesekuéra; upéicharõ jepe “hetaiterei” tapicha Isakar, Zabulón ha Neftalí pegua, ha umi tetãvore ambuégui, ojupi Jerusalenpe, ojapo pe Pascua, ha ojoaju hikuái Ñandejárare. Ha ko’ã tapicha ojupi ramo guare Jerusalénpe ha oñemohenda umi Judá retãyguakuéra apytépe, upe jave voi pe mburuvicha Asiria-gua ojupi ha oñemomba’e opaite umi pa aty yvyre. Ha péicha umi ohendúva’ekue Ezequías ñehenói ojupi hag̃ua Jerusalénpe omomba’e hag̃ua Ñandejárape, ojesalva Asiria-pe jeguerahágui.

TAM1897 Q1 43.4Ág̃a katu, Hezekías ojerure mboyvemi, Oseas ohai ko’ã mba’e, ha Ñandejára oñembyasy umi mba’e tapichakuéra ojaposetereívare. Ehecha mba’épa he’i:—

TAM1897 Q1 43.5Ambo’e avei Efraim-pe oho hag̃ua, ajagarra chupekuéra ijyvágui.

TAM1897 Q1 43.6Ñandejára oipotaite va’ekue oho hikuái tape porãre, ha upévare ojagarra chupekuéra ijyvágui ha ogueraha; ha’e katu omombyry hikuái ijyva, ndoipotáikuri oñesãmbyhy ni upe tape rupi. Ha katu, ndaikatúi oheja rei chupekuéra. Ehecha:—

TAM1897 Q1 43.7Mba’éicha piko rohejáta, Efraim? Mba’éicha piko rombohasáta ambue pópe, Israel? Mba’éicha piko rombojojaháta Admáre? Mba’éicha piko romohendáta Zebói-icha? Che py’a oñembovava che pype, che ñembyasykuéra opupu oñondive. Ndaipurumo’ãi chepochy pypuku, ndajevymo’ãi ahundi hag̃ua Efraim-pe: pórke che ha’e Ñandejára, ha ndaha’éi yvypóra; pe Marangatu oĩva pende apytépe: ha ndaikemo’ãi távape.

TAM1897 Q1 43.8Péicha ojejoko umi ñembohovái oikova’erãgui hesekuéra. Ha’e ha’égui Tupã, ndohejamo’ãi oiko gueteri; oikova’erãramo jepe. Ha katu ha’ekuéra opu’ã gueteri; oho gueteri hikuái ijeheguiete. Ha mba’épa oiko upégui ojehai 2 Rréi 17:5-8-pe:—

TAM1897 Q1 43.9Upémarõ Assur mburuvicha guasu ojupi opaite tetã rupi, ojupi Samariape ha oñemongora hese mbohapy ary pukukue. Oseha porundyha arýpe Assur mburuvicha guasu oipe’a Samaria, ha ogueraha Israel-guápe Assur-pe ha omoĩ chupekuéra Halah-pe, ha Habor-pe, ysyry Gozan rembe’ýpe, ha Medo-kuéra távakuérape. Péicha rupi Israel ñemoñare ojapova’ekue angaipa Ñandejára Tupãre, pe oguenohẽva’ekue chupekuéra Egipto retãgui, Faraón mburuvicha Egipto-gua poguýgui, ha okyhyjéva’ekue ambue tupãnguérare, ha oguata hikuái umi tetã ambue tekorãre, Ñandejára omosẽva’ekue Israel ñemoñare renondégui, ha umi mburuvicha guasu Israel omoĩva’ekue tekorãre.

TAM1897 Q1 43.10Upéi oho hendivekuéra pe versículo pa mbohapy peve:—

TAM1897 Q1 43.11Upéicharõ jepe Ñandejára oñe’ẽ vai Israel ha Judá rehe opaite maranduhára ha ohecháva rupive, he’ívo: Pejevy pende rape vai guive, ha peñangareko che rembiapoukapykuéra ha che tekorãre, opaite léi che ame’ẽva’ekue pende rukuérape he’iháicha, ha che rembiguái maranduhárakuéra rupive amondóva’ekue peẽme. Upéicharõ jepe ndojapysakái hikuái, omohatã katu iñakã, ituvakuéra akãicha, umi ndogueroviáiva’ekue Ñandejára itupãre. Ha omboyke hikuái iñe’ẽnguéra, ha pe iñe’ẽme’ẽ ojapova’ekue ituvakuéra ndive, ha iñe’ẽmondo omoherakuãva’ekue hesekuéra; ha oho hikuái mba’e reíre, ha oiko chuguikuéra reíva, ha oho umi tetã ambue ijerekuévo oikóva rapykuéri, Ñandejára he’i haguéicha chupekuéra ani hag̃ua ojapo ha’ekuéraicha.

TAM1897 Q1 43.12Péicha okañy umi pa aty. Oseías, oñe’ẽramo guare ko’ãva rehe, he’i: “Judá oisãmbyhy gueteri Tupã ndive, ha ijerovia umi imarangatu ndive.” Judá ikatu gueteri oñembo’y sapy’ami. Hesekías ha’e kuri mburuvicha; Manasés oho Hesekías rapykuéri, ha omoinge jey pe mburuvicha retã jerovia’ỹme; ita’ýra oho itúva rapykuéri; Josías oho hapykuéri, ha omyatyrõ jey pe tetã; ha ojejuka rire Josías, upépe pe tetã ho’aite voi. Ndaipóri avave Josías rire okyhyjéva Ñandejáragui. Hezekías árape jepe, ohenói memémi hikuái Egipto-pe, ha ojejoko hese, oñeha’ãvo Egipto oipysyrõ hag̃ua chupekuéra, ohekávo pytyvõ Egipto-gui, umi jehasa asy oñemoĩva’ekue hesekuéra ha’e rupi ijerovia’ỹ ha osẽhaguére Ñandejára rapégui.

TAM1897 Q1 43.13Ko’ág̃a emañamína Judá ára paháre. Ahaz ombou marandu Tiglath-Pileser, Asiria mburuvichápe, ha ojerure chupe ojupi hag̃ua ha oipe’a hag̃ua chupe Damasco ha Samaria mburuvichakuéra poguýgui. Tiglath-Pileser ojapo upéicha; oñemomba’e Damasco-re, ha péicha oipytyvõ Ahaz-pe. Ahaz ohepyme’ẽ chupe impuesto, ha ojupi Damasco-pe ojotopa hag̃ua hendive, ha oñemomirĩ hag̃ua chupe ijáraicha. Oĩ aja upépe ojuhu peteĩ altar ta’anga ñemomba’eguasurã, ojejapouka peteĩ ojoguáva chupe, ha omoĩ Tupã róga rokẽme. Péicha ogueraha tetãguápe ojei hag̃ua jeroviágui, umi Israel-gua ambuévaicha.

TAM1897 Q1 43.14Judápe Ezequías oñemoĩ Ahaz rendaguépe. Ezequías oikórõ guare mburuvichárõ, oipota ojehekýi Asiria poguýgui ha ijehepyme’ẽgui. Oĩkuri peteĩ aty Judápe oĩva Ezequías ykére, oñeha’ãmbaitéva ojehekýi hag̃ua Asiria poguýgui. Ko aty oimo’ã upevarã tape peteĩete ha’eha ojerure pytyvõ Egipto-pe. Isaías oñemoñe’ẽ kuri upe jave, ha he’i chupekuéra ojerovia hag̃ua Ñandejárare ojesalva hag̃ua Egipto ha Asiria poguýgui. He’i chupekuéra ijapovaígui Ñandejárare oñemomirĩha hikuái. He’i chupekuéra oñeha’ãramo jepe ojerure pytyvõ Egipto-pe ndojapomo’ãiha mba’eve; oñeha’ãvo ojerure pytyvõ Egipto-pe oguerutaha chupekuéra ñemomirĩ tuichavéva, Egipto omomirĩtante rupi chupekuéra oipytyvõ rangue; Egipto ndaikatuiha oipysyrõ.

TAM1897 Q1 44.1Ko’ág̃a emaña Isaías aranduka poapyha pehẽnguére. Mba’e Ñandejára Ñe’ẽ pehẽnguépa jaiporuvéva Isaías arandukápe, Ñandejára jeju rehegua, ha Ñandejára jeju ñeha’arõ rehegua? Moõpa jajuhu? Nemandu’ápa Isaías poapyha pehẽngue ha’eha pe oñe’ẽva umi ohekáva espíritu ojekuaávare, umi ochi’ĩva ha oñe’ẽ kañyháre,—oñe’ẽva Espiritismo-re? Upépe he’i: “Emboaty pe testímonio, emoĩ séllo pe léire che remimbo’ekuéra apytépe. Ha che aha’arõta Ñandejárape, oñomíva hova Jacob rógagui, ha ahekáta chupe.” Upéicharõ, ¿peteĩ kapítulo oñe’ẽva Ñandejára jeju reheguápa upéva?—Héẽ. ¿Peteĩ kapítulo og̃uahẽva Ñandejára jeju peve piko?—Héẽ.

TAM1897 Q1 44.2Ko’ág̃a ehecha mba’épa oĩ upe vore’ípe. Ehecha mba’épa oĩ ko vore’i ñepyrũme, oñepyrũvo versículo poha guive.

TAM1897 Q1 44.3Ñandejára he’i jey avei chéve, he’ívo: “Ko’ãgui ko’ãva ndoipotáigui y Silóah-pegua oguatáva mbeguekatu, ha ovy’águi Rezín ha Remalías ra’ýre [kóva ha’e kuri Asiria ha Damasco]; ko’ág̃a katu, pehechami, Ñandejára omoñepyrũ hesekuéra ysyry y mbarete ha hetáva, ha’éva Asiria mburuvicha guasu ha opa imba’eguasu; ha ojupíta opa yrape rupi, ohasáta opa ijykére: ha ohasáta Judá rupi; omoñapymíta ha ohasáta, og̃uahẽta ajúra peve; ha ipepo ñemyasãi omyenyhẽta nde yvy tuichakue, ¡O Immanuel!

TAM1897 Q1 44.4Upéva añetehápe ojehu chupekuéra. Asiria mburuvicha guasu ojupi ha omoñapymi pe yvy tuichakue. Ha katu, mba’ére piko ojehai upéva peteĩ hendápe oñeha’arõhápe Ñandejára jeju, ha peteĩ tetãgua rehegua oha’arõva’erã Ñandejára jeju? Upéva ojehai upe tendápe, ha og̃uahẽ ñandéve, ohechauka hag̃ua opavave yvypórape ko’ág̃a ñane árape, oútaha apañuái, jehasa asy ha py’atarova opavave yvy ári ha opavave tetã ári, ohasapátava ha ohasáta ha og̃uahẽta ajúra peve ha omyenyhẽtava yvy pukukue, ha yvyporakuéra ndoikuaamo’ãiha mba’éichapa ojesalváta chugui. Upévare ko jehaipyre og̃uahẽ ñandéve ñande, ñaha’arõva Ñandejárape. Jalee ha jahecha.

TAM1897 Q1 44.5Peju oñondivepa, tetãnguéra, ha peñemopẽmbáta; pehendúke, peẽ mombyryguáva: peñembosako’i, ha peñemopẽmbáta; peñembosako’i, ha peñemopẽmbáta. Peñomongeta oñondive, ha katu ndovaleíta; peñe’ẽ, ha katu ndopytamo’ãi: Ñandejára oĩgui ñanendive. Ñandejára he’i chéve péicha ipo mbaretépe, ha chembo’e ani hag̃ua aguata ko’ã tapicha rapére, he’ívo: ani peje, Ñomoirũ, opa umi ko’ã tapicha he’ítavape, Ñomoirũ; ani pekyhyje ikyhyjégui, ha ani peñemondýi.

TAM1897 Q1 44.6Oĩpa ko’ág̃a ára péichagua, oñeha’arõhápe Ñandejára jeju? Oñomoirũpa hikuái kyhyje ha jepy’apy oĩgui hesekuéra? oikógui jehasa’asy ko yvy ári? Jahechápa mba’eveichagua mba’e upéicha guáva mamove? Oĩpa pende apytépe ohecháva’ekue upéva?—Hẽe, katuete pehecha! Oĩpa ohecháva ambue, Adventista-kuéra Ára Pokõihapegua’ỹva?—Añetehápe, oĩramo jepe mba’e iñambuéva, haimete opavave ohecha hesakãve Adventista-kuéragui. Ha katu ojehecha; upéva ojekuaa porã. Ha oñembyaty hikuái oñondive, oñembojoaju atýpe ha atýpe, ha oñembosako’i hikuái. Mba’erãpa oñembosako’i hikuái? Mba’épa oútava?—Oñembyaipáta hikuái. Upéicharõ, mba’erã piko oñembosako’i hikuái?—Oñembyaipa hag̃ua. Ha katu ha’ekuéra ndoimo’ãi upéicha; oimo’ã katu oñembosako’iha umi mba’e vai oúvagui. Ha pe oñeha’ãva ojapo ojesalva hag̃ua umi mba’e vaígui, ombotuichave pe mba’e, ha ogueraha chupekuéra ag̃uive iñehundívo, ha oñembyaipa hag̃uáicha.

TAM1897 Q1 44.7Pemomarangatu Ñandejára Guarini Atyguápe; ha ha’e toiko pende kyhyjerã, ha pende py’a’angerã. Ha ha’e oikóta peteĩ tenda marangatu ramo; ha katu peteĩ ita ñepysangarã ha peteĩ ita ombo’áva chupekuéra Israel rogayguakuéra mokõivévape, peteĩ ñuhã ha peteĩ japu’a g̃uarã Jerusalén-pe oikóvape. Ha heta ijapytepegua oñepysangáta, ho’áta ha ojeka’o’o, oñepytũ’áta ha oñeñapytĩ’áta. Emojoaju pe testimonio, emoĩ séllo pe léire che remimbo’ekuéra apytépe. Ha che aha’arõta Ñandejárape, oñomíva hova Jacob rógagui, ha ahekáta chupe. Pehecha, che ha che ra’ykuéra Ñandejára ome’ẽva’ekue chéve ha’eha techaukaha ha mba’e hechapyrãva Israel-pe g̃uarã, Ñandejára Guarini Atyguágui, oikóva yvyty Sión-pe.

TAM1897 Q1 44.8Ojekuaa porã upéva og̃uahẽha Ñandejára jeju peve. Ha’e peteĩ ñe’ẽmbarete umi tapicha oñembyatytávape Ñandejárandi. Ha katu, mba’ére piko omoinge umi jehasa asy Asiria oñemohatãrõ guare Judá rehe? Upéva ohechauka rupi hesakã porãitépe mba’eichagua jehasa asy oĩtaha opa yvy ári ha ombohasa asytaha opavave tapichápe Ñandejára og̃uahẽ vove. Ha umi ñeha’ã Judá ojapova’ekue ojehekýi hag̃ua umi mba’e vaígui ha ojesalva hag̃ua, ha’ete voi umi ñeha’ã ojapótava umi he’íva ha’eha Ñandejára retãyguakuéra, ojesalva hag̃ua umi mba’e vai oúvagui.

TAM1897 Q1 44.9Tupã ohenói opa ára: Ani pejerovia Asiria rehe; ani pejerovia Egipto rehe; ha katu pejerovia peẽme Ñandejára añónte rehe. Peñemomombyry Asiria-gui: upéva oĩ porã. Ha katu ani peho Egipto-pe pejehekýi hag̃ua Asiria-gui. Peheka Ñandejárape. Ani peho Egípto gotyo; peho Ñandejára rendápe. Ha pejuhúvo Ñandejárape pende py’aite guive, pejesalváta opa ko jejopy ha ñembyasy Asiria pegua guive. Mbykymi ñe’ẽ upe rehegua. Isaías aranduka vore mbohapypa he’i ñandéve mba’épa hína upe ñemimby.

TAM1897 Q1 45.1¡Ay umi mitã opu’ãvape, he’i Ñandejára, ojeruréva ñemoñe’ẽ, ha katu ndaha’éi chehegui; ha oñemo’ãva peteĩ ao reheve, ha katu ndaha’éi che Espíritu-gui, ombojoapy hag̃ua angaipa angaipáre! Umi oguatáva oguejy hag̃ua Ejíptope, ha ndoporandúiva che jurúgui; oñemombarete hag̃ua Faraón mbaretekuépe, ha ojerovia hag̃ua Ejipto kuarahy’ãre. Upévare Faraón mbaretekue ha’éta pende tĩ, ha pe jerovia Egipto kuarahy’ãre ha’éta pende tĩnguerái. Versículos 1-3.

TAM1897 Q1 45.2Iñembounguéra oguejy upépe oñomongeta hag̃ua Egipto ndive. Ha Judá ombou jave iñembounguéra Egipto-pe, Egipto otĩ umi ñembounguéragui.

TAM1897 Q1 45.3Iñesãmbyhyharakuéra oĩgui Zoán-pe, ha iñemboukáva og̃uahẽgui Hanés-pe. Opaite oñemotĩ hikuái peteĩ tetãgui ndaikatúiva oipytyvõ chupekuéra, ni oipytyvõ, ni ome’ẽ mba’eve, ha katu peteĩ tĩnte ha avei peteĩ ñembohory. Ñemby mymbakuéra mba’e pohýi: tetã jejopy ha py’apy rendápe, osẽha pe león imitãva ha itujáva, pe mbói vai ha pe mbói rendy ovevéva, ogueraháta imba’e hepykuéra mburika ra’y kuéra ati’ýre, ha imba’eñongatupyéra kamélu atukupe pu’ãre, peteĩ tetãme ndaikatumo’ãiva oipytyvõ chupekuéra. Egipto-guakuéra katu oipytyvõta reípe, ha mba’everã’ỹre: upévare che asapukái ko mba’ére, Imbaretekue ha’e oguapy rei. Versículos 4-7.

TAM1897 Q1 45.4Ko’ág̃a pehecha hag̃ua kóva ndaha’eiha mba’e joaju’ỹva, ajere ko’ápe ha amoñe’ẽ peteĩ testimonio, ojejapova’ekue 5 jasypokõi 1896-pe, péicha he’i:—

TAM1897 Q1 45.5Umi ñe’ẽmondo oñeme’ẽva’ekue Ñandejára ñe’ẽme Israel ñemoñarekuérape g̃uarã ndaha’éi ha’ekuérape g̃uarãnte, ha katu opavave oikótavape g̃uarã ko yvy ári. He’i chupekuéra: “¡Ay umi mitã opu’ãvape, ... ojeruréva ñemoñe’ẽ, ha katu ndaha’éi chehegui; ha oñemo’ãva peteĩ ao reheve, ha katu ndaha’éi che Pytu rehegua, ombojoapy hag̃ua angaipa angaipáre; oguatáva oguejy hag̃ua Egípto-pe, ha ndoporandúiva che jurúgui; oñemombarete hag̃ua Faraón mbaretekuépe, ha ojerovia hag̃ua Egípto kuarahy’ãre.” Ñandejára oja’o ramo guare ijypykuekuérape yma ndohekáigui hikuái iñe’ẽnguéra ohasa asývo, ¿ndopochymo’ãi piko ko’ág̃a ijypykuekuéra, ojerovia rangue Kuarahy Tekojoja rendy mimbi rehe omyesakã hag̃ua hekove rape, ojererova ramo chugui ohasa asývo, oheka hag̃ua pytyvõ yvypóragui, ojavy ha ikangýva avei ha’ekuéraicha? Moõpa oĩ ñane mbaretekue? ¿Oĩpa yvypóra ikangy ha oikotevẽva ñandeichaite; oikotevẽva avei Ñandejára sãmbyhýre ñandeichaite? Cristo he’i: “Che’ỹre ndaikatúi pejapo mba’eve”; ha ha’e omoĩma pe Espíritu Santo pytyvõrãme g̃uarã opa ára ñandekotevẽ jave.

TAM1897 Q1 45.6Ha katu peikuaa ary ohasava’ekue apañuáipe, oñeha’arõva’ekue oñemyatyrõtaha pe campaña política rupive, umi Adventista Séptimo Días jepe oñemomombyryeterei hikuái Tupãre jeroviágui ha oike hikuái upe campáñape oñeha’ãvo ombojere política rembiapokuéra, oñemomba’e hag̃ua elección-kuérare ha omoĩ hag̃ua mba’ekuéra hendápe. Mba’erãpa?—Oipytyvõ hag̃ua tetãme umi apañuáigui ha’ekuéra oikuaa porãitereíva og̃uahẽtaha tetã ári. Katuete, apañuái og̃uahẽta ko yvýpe. Ha katu, Adventista-kuéra piko oñemohendáta atýpe ojapo hag̃ua tembiapo péichagua? Tog̃uahẽ chupekuéra ñepysyrõ Asiria-gui; tog̃uahẽ chupekuéra ñepysyrõ Asiria ha Egipto-gui Tupãme. Kóva añoite pe ñepysyrõ. Kóva añoite pe ñepysyrõ, taha’e upérõ, ko’ág̃a, térã opa ára g̃uarã.