Peteĩha Mandamiénto Guasu

TAM1897 D 279.2Ñemoñe’ẽ oñeme’ẽva’ekue araapy ka’aru, 2 jasyapy 1897-pe Oñembokuatia’i kuatiañe’ẽme General Conference Daily Bulletin, 5 jasyapy 1897, Vol. 1, No. 16, pp. 279-285.

TAM1897 D 279.3Peẽ peikuaa Ñandejára he’ihague ko ára rehegua ha umi tapicha oikóva ko’ág̃a rehegua, “ko’ápe oĩ umi oñangarekóva Tupã rembiapoukapýre ha Hesu jerovia rehe”. Nde ha che ja’e hekopete ñandeha upe tavaygua, ha ñaiméma upe tendápe ja’eha ikatuha Ñandejára he’i ñanererehe, opaite arapýpe: “Ko’ápe oĩ umi oñangarekóva Tupã rembiapoukapýre ha Hesu jeroviapýre”. Ha péva oikóta añeteguáramo, ndaha’éi ha’e he’ígui añónte, ha’e he’íta katu ha’égui peteĩ añetegua.

TAM1897 D 279.4Upe jehaipyre oñe’ẽmbaite ñanderehe, ñande ñaiméva ko ógape; ha Ñandejára oipota ko’ág̃a oiko chugui peteĩ mba’e añetegua ha opyta péicha tapiaite, ikatu hag̃uáicha ha’e he’i opavave yvy ári ha opaite arapýpe opa ára: “Ko’ápe oĩ umi oñangarekóva Ñandejára rembiapoukapýre ha Hesu jerovia rehe.”

TAM1897 D 279.5Upéva ha’e pe jaikuaava’erã. Jaikuaava’erã ko’ã mbo’epýpe, jaikuaa hag̃ua ñañangarekópa Ñandejára rembiapoukapykuérare térãpa nahániri; ikatu hag̃uáicha Ñandejára he’i ñanderehe: “Ko’ápe oĩ umi oñangarekóva Ñandejára rembiapoukapykuérare ha Hesu jerovia rehe.”

TAM1897 D 279.6Ñamoañetévo Tupã rembiapoukapy, añetehápe pe tenonderãgua oñepyrũ, ha upéva katuete ñamoañete va’erã. Ha péina iñe’ẽ: “Opaite apoukapy apytégui tenonderãva ha’e: Ehendu, Israel; Ñandejára ñane Tupã ha’e peteĩ Ñandejára año: ha rehayhu va’erã Ñandejára ne Tupãme opa ne korasõ, opa ne ánga, opa ne akã ha opa ne mbaretekue reheve: kóva ha’e pe apoukapy tenonderãgua.”

TAM1897 D 279.7Ko’ág̃a, ikatu piko Ñandejára he’i nde rehe ha che rehe upe mandamiénto rehe, “Ko’ápe oĩ umi oñangarekóva hese”?

TAM1897 D 279.8¿Oguerekópa Ñandejára ne korasõmbaite, upéicha rupi ndereguerekói korasõ mba’eve ambuépe g̃uarã, chupe ha imba’évape g̃uarãnte?

TAM1897 D 279.9¿Oguerekópa Ñandejára ne ánga kompletoite mborayhu añeteguápe, upéicha rupi ndaipóri peteĩ ne ñeñandu ha’e’ỹva imba’éva?

TAM1897 D 279.10¿Nde apytu’ũ piko ha’e Ñandejára mba’eite, upéicha rupi ndaipóri peteĩ ñeimo’ã, peteĩ tembiapo, térã peteĩ pehẽngue nde apytu’ũgui ndaha’éiva imba’e, — oñeme’ẽva hembiapópe g̃uarã? Apytu’ũ reheve ningo ñamboservi Ñandejára ñane Tupãme. Ndaha’éi ñane apytu’ũ pehẽngue’ípe, ndaha’éi peteĩ pehẽngue reheve, ha’e katu ñane apytu’ũ kompletoitépe. Upéicha rupi ndereguerekói apytu’ũ remoĩ térã remboja hag̃ua mba’eve ndaha’éivare Ñandejára mba’e.

TAM1897 D 279.11Nde mbaretekuepa piko imba’e, upéicha rupi ndereguerekói mbarete remoĩ hag̃ua ambue hendápe, Tupã mba’e ha hembiapópe guarãnte?

TAM1897 D 279.12Opa ko’ãva añetérõ nderehe, upéicharõ añetehápe oje’e nderehe: “Ko’ápe oĩ umi oñangarekóva umi tekorãre.”

TAM1897 D 279.13“Pe mokõiha katu ojoguami pe peteĩme: Rehayhuva’erã nde rapichápe ndejehayhuháicha.” Ñandejára mborayhu oĩramo ñane korasõme, pe tekorã peteĩha he’iháicha, hasy’ỹta ñahayhu hag̃ua ñane rapichápe ñandejehayhuháicha.

TAM1897 D 279.14Ojehechaukahaguéicha Ermáno Kellogg ñe’ẽnguépe ára ohasava’ekuépe, upe mitã’i Chicago-pegua rehegua, oho va’ekue peteĩ kuimba’e rendápe, peteĩ tapicha oikuaa’ỹva, ha he’i chupe: “Reikuaápa ndeha pe angaipavóra tuichavéva ko yvy ári?” Ha pe kuimba’e, oñemondýivo, oporandu mba’éichapa upéva ikatu oiko, he’ívo araka’eve ndojukaiha avavépe, araka’eve ndojapoiha mba’e vai guasu, pe mitã’i he’i chupe: “Pe tekorã tuichavéva ha’e: ‘Rehayhuva’erã Ñandejára ne Tupãme ne korasõ, ne ánga, ne akã ha ne mbarete pavẽ reheve.’ ¿Nde piko rejapo upéva?” Ha’e ombohovái: “Nahániri, ndajapói. Ndaikatúi ha’e ajapoha upéva araka’eve.” “Ha bueno,” he’i pe mitã’i, “upéva ha’e pe mandamiénto tuichavéva. Nde rembyaívo pe mandamiénto tuichavéva; upéicharõ nde ha’e pe angaipavóra tuichavéva.” Pe kuimba’e ohechakuaa upéva, ha ojegueraha chupe Tupã rendápe ha ñepysyrõmbápe. Upéva hesakã porã: kóva ha’égui pe mandamiénto tuichavéva, pe ombyaíva ha’e pe angaipavóra tuichavéva. Ndépa ha’e?

TAM1897 D 279.15Nde ha che ja’e ñamoañeteha Ñandejára rembiapoukapy ha Hesu jerovia. ¿Ñambyáipa Ñandejára rembiapoukapy tenonderãite? Nañamoañetéiramo pe tuichavéva, pe tenonderãite, opaite rembiapoukapy apytégui, ñambyáima hína. Ñambyáiramo kóva, nañamoañetéi hína umi rembiapoukapy; upéva oñemoañete. Nde ha che jadesidi va’erã ko’ág̃a, ha jadesidi va’erã opa ára g̃uarã, jaservítapa Ñandejárape opa ñane korasõ, opa ñane ánga, opa ñane akã ha opa ñane mbaretekue reheve.

TAM1897 D 279.16Ojehai: “Tupã ñesãmbyhy oĩ pende pype”. Pe ñesãmbyhy oĩva ñande pype, ha’e Tupã mba’e; péicha oĩkuri yvypóra ojejapo ramo guare, ha katu ñorairõhára oipe’a Tupã rendague; ha Ñandejára omoñesãso jey yvypórape oiporavo hag̃ua Tupã oguerekótapa henda tee iñesãmbyhýpe, térãpa pe oipe’ava’ekue oguerekóta Tupã renda Tupã ñesãmbyhýpe. Pe ñesãmbyhy oĩva pende pype ha’e Ñandejára mba’e. Pende pópe oĩ peje hag̃ua Ñandejára piko omotenondéta upépe, térãpa ija’e’ỹva. Ha ndapeiporavóiramo Ñandejára omotenonde hag̃ua upépe, peiporavóma ija’e’ỹva omotenonde hag̃ua upépe. Opaite oĩ yvypóra poravo pópe mávapa omotenondéta.

TAM1897 D 280.1Oĩva’erã oisãmbyhýva. Yvypóra ndojejapói oisãmbyhy hag̃ua ijehegui, Ñandejára’ỹre. Ojejapo oiko hag̃ua ha’e Ñandejára ndive, ha ndaikatúi oiko ha’e Ñandejára’ỹre. Yvypóra ojejapo oñembo’y hag̃ua Ñandejára ndive. Ñandejára retã oĩkuri ipype. Ñandejára oisãmbyhykuri ipype. Ha katu oñepyrũ oiko ha’e oipotaháicha ojapóvo Aña he’íva. Ha katu yvypóra ikatu oiko ha’e oipotaháicha oho ramo Ñandejára rapykuéri añoite. Ñandejára retã oĩ nde pype. Jaiporavova’erã Ñandejára oguerekóvo henda tee ñande pype, hetãme ñane korasõme. Ha’e oguerekóta henda upépe, ha oisãmbyhýta upépe ikatu vove oguereko henda tee hetãme.

TAM1897 D 280.2Peikuaa Ñandejára retã yvy ári oĩtaha peteĩ para guive ambue peve, ha ysyry guive yvy apýra peve. Ñandejára retã, ko tetã oúva Ñandejára ou vove, peikuaa ojaho’ipaha opaite yvy pehẽngue, opaite yvy ku’i’i, oĩva ko yvy ári. Ág̃a katu Tupã retã oĩ pende pype. Pe retã oĩva pende pype, Tupã oisãmbyhýva — ¿oiképa iñesãmbyhy opaite hendápe, opaite yvy pehẽngue’ípe pende korasõme? ¿Oiképa? Upéva hína pe porandu, ha ko’ã porandu ñandéve g̃uarã heta hendáicha.

TAM1897 D 280.3Amoñe’ẽnte hína pe tekorã, ha amombe’u peẽme mba’épa he’i. Ha kóva ani hag̃ua ñande akã ha ñane korasõ oñembotýi araka’eve pe porandúgui: ¿Oĩpa añetehápe ñanderehe pe he’íva, “Ko’ápe oĩ umi oñangarekóva Tupã rembiapoukapýre ha Hesu jeroviáre” ñane korasõ, ñane ánga, ñane akã ha ñane mbarete pavẽ reheve?

TAM1897 D 280.4Mba’épepa opytu’u ne apytu’ũ, mba’épa ohesa’ỹijo, mba’épa ojapo — ¿oĩpa upépe Ñandejára? ¿Ha’épa Ñandejára terakuãrã? Pe tembikuaareka rejapóva, umi ñemoarandu resegíva, ne apytu’ũ remiandu kompletoite — ¿ha’épa upéva Ñandejára ra’anga oñemboguapy hag̃ua upépe? ¿Ha’épa ojejuhu hag̃ua Ñandejárape tuichavépe apytu’ũme? ¿Ha’épa oñemomba’eguasuve hag̃ua chupe? ¿Ha’épa pe tenonderã ha opa mba’e opaite mba’épe, ne rembiapo apytu’ũ reheguápe? ¿Rehayhúpa chupe, reservípa chupe ne apytu’ũ kompletoitépe?

TAM1897 D 280.5Ha opa ne mbaretekue reheve. Pe kokue reñemitỹva, Ñandejárape g̃uarãpa reñemitỹ? Pe sepíllo remyañáva, remosỹi hag̃ua peteĩ yvyra, Ñandejárape g̃uarãpa rejapo, opa mba’e reganáva ha’e hag̃ua Ñandejára mba’e ha ndaha’éi voi nde mba’e? Ne mbaretekuepa oñeme’ẽmbaite Ñandejárape, ha upévare remba’apo Ñandejára rembiapópe oimehápe reipyhýva?

TAM1897 D 280.6Oĩ jepi heta oimo’ãva peteĩ tapicha oheja va’erãha hembiapo, taha’e ha’éva hembiapokue po rupive, ikatu mboyve oiko chugui tembiapo apohára upe mba’erãme. Heta he’i: “Asẽse ko che rembiapógui. Aipotánte ahecha okápe. Aipotánte asẽ ko tendágui. Aipotánte aiko tembiapo apoháraramo upe mba’erãme.” Ndereikóiramo tembiapohárarõ upe tenda reimépe, ndereikomo’ãi tembiapohárarõ reg̃uahẽvo upe tenda rehoséva. Ndereikóiramo tembiapohárarõ reñemitỹ aja kokue, ndereikomo’ãi tembiapohárarõ reñeha’ãramo remomarandu pulpítope. Nde forjéroramo, ha ára ha ára yúnkepe — ndaha’éiramo tembiapo apohára upe mba’erãite, py’aite guive, che ha’eháicha pulpítope, upéicharõ ndaha’emo’ãi tembiapo apohára upe mba’erãite remyasãirõ jepe kuatiañe’ẽ’i mamove.

TAM1897 D 280.7Oĩ peteĩ techapyrã ñande renondépe mba’éichapa ikatu oiko yvypóra; ha mba’éichapa oikova’erã opaite ojeroviáva Hesúre. Tupã Ra’y ou ko yvy ári ohechauka hag̃ua ndéve ha chéve mba’épa he’ise ñamoañete umi tembiapoukapy, ha mba’éichapa ojejapo. Ha omba’apo hembiapópe haimete poteĩ jey ipukuvéva pe oñe’ẽhague ári. Oñepyrũvo oguerekóvo doce áño, ikatúrõ guare oñepyrũ omba’apo José ndive karpintéroicha, ikatúrõ guare ojapo heta mba’e, — peteĩ mitã’i doce áño orekóva ikatu ojapo heta mba’e oipytyvõvo peteĩ karpintérope. Upévare, oguerekóvo doce áño oñepyrũ, oñemongarai ha oguerekóvo mbohapýpa áño oñepyrũ omoñe’ẽ; upéva ojapo papoapy áño. Ko’ã áño pukukue omba’apo karpintéroicha. Oguerekóvo mbohapýpa áño guive mbohapýpa mbohapy áño ha mbyte peve, oiporu hembiaporã opavave renondépe, omoñe’ẽvo. Upéicha rehechakuaa haimete poteĩ jey ipukuvéha pe ára omba’apohague karpintéroicha pe ára omoñe’ẽhaguegui.

TAM1897 D 280.8Ha’épa ha’e kuri Tupã Ra’y añetehápe umi papoapy ary pukukue omba’apohaguépe karpintéroicha, ha’e haguéicha avei umi mbohapy ary ha mbyte pukukue oñemoñe’ẽ aja? — Peikuaa ha’eha. Ha’épa che Pysyrõhára ha pende Pysyrõhára oĩrõ guare upépe oikytĩvo yvyra, ojapóvo apyka ha omoĩvo ipy, — ha’épa upérõ che Pysyrõhára ha pende Pysyrõhára upéichaite oĩrõ guare kurusu ári? — Peikuaa ha’eha. “Ha’e rekove rupive ñanepysyrõ.”

TAM1897 D 281.1Ani penderesarái upe papoapy ary pahápe, ha’e ou jave oñemongarai hag̃ua, ha oñemongaraipa, oñepyrũvo hembiapo marangatu, ha opa rire hembiapo yvyra apohápe, — upérõ pe Ñandejára he’i: “Kóva ha’e che Ra’y ahayhuetéva, che py’arorýva hese.” Ndaha’éi piko upéicharõ, omba’apóva upe tembiaporãre umi papoapy ary pukukue, ojapo haguéicha umi mbohapy ary ha mbyte pahápe? — Peikuaa ha’e oiko hague. Upéicharõ, nde karpintéro ramo, ha rejerovia ramo Hesu Krístope, ndaikatúi piko reiko iñirũramo? Ndaikatúi piko reiko iñirũramo ha remba’apo upe tembiapópe upépe, añetehápe reĩramoguáicha púlpito-pe? Nda’éi peikotevẽha pepyta tapiaite karpintéro ramo. Ha’e ndopytái. Nda’éi peñeikotevẽtaha pepyta tapiaite kuarepotimbojýva térã chokokue ramo; ha katu ha’e ha ambojo’a, peẽ peiko aja karpintéro ramo, peiko aja kuarepotimbojýva, peiko aja chokokue ramo, peiko va’erãha tembiapo apohára upe tembiaporãme añetehápe peikótaháichaite, oimehápe peime.

TAM1897 D 281.2Péicha Jesús ohechauka opavave ñandéve mba’épa he’ise jaiko cristiano-ramo, ha mba’éichapa tekotevẽ jaiko ñande rekove, taha’e ha’éva mba’épa jajapo ñane akã, ñane korasõ térã ñane po rupive. Ha’e ohayhu va’ekue Ñandejárape ipy’aite, iñe’ãite, iñakãite ha imbaretekue pavẽ reheve, karpintéro ramo guare. Oikytĩrõ guare yvyra, ojapórõ guare mesa, ojapórõ guare okẽ ha omoĩrõ guare hendápe, ojapo va’ekue Ñandejára mimbikue hag̃ua. Tupã ha’e kuri opa mba’e chupe g̃uarã. Peteĩ kuimba’e oñembojárõ guare hese karpintérogui, ohechávo chupe karpintérogui añónte; ndohecháivo chupe Yvy Salvadór ramo; — peteĩ kuimba’e oñembojárõ guare hese karpintérogui añónte, oguapy hendive ha he’i, “Aipota ojejapo chéve peteĩ mesa. ¿Ndépa rejapóta chéve g̃uarã?” ha ha’e oporandu: “Mba’eichagua mesápa reipota?” ha pe kuimba’e omombe’u chupe, ha Jesús he’i: “Hẽe, ajapóta ndéve g̃uarã;” Jesús ojapopa rire pe mesa ha ogueraha ijati’ýre pe kuimba’e rógape, ha ogueraha oike pe kuimba’e rógape, ha omoĩ upépe pe kuimba’e oipuru hag̃ua — opaite upe tembiapópe Jesús ha’eite voi Tupã mba’e. Tupã oĩkuri opaite hembiapópe. Opaite ijyvyra joajúpe ojapova’ekue pe mesápe ndaipóri kuri pa’ũ, mba’eve noñemo’ãi yvytimbópe, mba’eve noñemo’ãi, peteĩ mesa hekoporãva ha’ékuri. Ha’ékuri peteĩ mesa Tupã omoneĩva’erãichaite.

TAM1897 D 281.3Ha ojapóvo pe ñe’ẽme’ẽ ojapóvo pe mesa, ojapo peteĩ ñe’ẽme’ẽ hekoporãva, peteĩva Tupã ikatuva’ekue omaña hese ha he’i: “Kóva ha’e peteĩ ñe’ẽme’ẽ hekoporãva”. Ndojerurei pe kuimba’épe ohepyme’ẽve hag̃ua hekopeguávagui upe tembiapoichaguáre. Pe kuimba’e oporandu chupe: “Rejapóta piko peteĩ mesa péichagua?” “Ajapóta.” “Mboýpa repy? — Mboýpa osẽta?” Ha’e oipapa porãta hese, ha he’íta pe kuimba’épe: “Yvyra osẽta péicha, ha aikotevẽta péicha peve ára ajapo hag̃ua, ha che rembiapo repy katu péicha. Ndépa ere upéicha? Ndépa ere che rembiapo, pe ára pukukue ajapóvo, osẽtaha upe repýpe?” Ha pe kuimba’e he’i, “Héẽ, péicha aimo’ã. Aimo’ã hepyha opaite upéva. Upéva hekopotĩ. Upéva peteĩ ñe’ẽme’ẽ potĩ.” Ha ogueraha vove pe mesa ijatukupépe ha omoĩ upépe, pe kuimba’e ohepyme’ẽ chupe pe oñeñe’ẽme’ẽ haguéicha, ha Tupã ikatu omaña yvatégui upe tembiapo pavẽre ha he’i: “Upéva hekopotĩ. Upéva ha’e opa ikatúva ojapo avave.”

TAM1897 D 281.4Péichagua karpintérapa nde? Ere ningo nde Hesu rapeguaha. Péichagua mba’apohárapa nde, taha’e ha’éva rejapóva?

TAM1897 D 281.5Rehayhu piko Tupãme ne korasõ, ne ánga, ne akã ha ne mbarete pavẽ reheve? Taha’e ha’éva rejapóva, térã oñehenóiva rejapo hag̃ua; taha’e ha’éva tembiapo rejapóva nde rapichándi, taha’e ha’e Tupãre ojerovia’ỹva térã cristiano; ¿rejapo piko péicha Tupã ikatu hag̃uáicha omaña hese ha he’i: “Kóva iporãma Tupã retãme g̃uarã”? pype oĩgui ne korasõ, ne ánga, ne akã ha ne mbarete kompletoite, Tupã terakuã porãrã.

TAM1897 D 281.6Ñañangarekópa umi tekorãre, térãpa nahániri? Upéva hína pe porandu. Ha og̃uahẽma ára jaikuaa porãite hag̃ua kóva, Ñandejára ikatu hag̃uáicha he’i mbarete pe marandúpe ha’e oñe’ẽva, “Ko’ápe oĩ umi oñangarekóva Ñandejára rembiapoukapýre.”

TAM1897 D 281.7Ko’ág̃a, pehechakuaa ko mandamiénto omo’ãha opaite mba’e, ha ndaikatuiha ñambopyso peteĩ temiandu jepe ñane akãme oĩva ndoikéiva ko jehaipyre ñepyrũhápe. Upévare, jahechava’erã opa mba’e ñane remiandúpe, jahechava’erã opa mba’e ñane apytu’ũ oñehenoihápe, upe Ñandejára Ñe’ẽngue resape’ápe, opaite mandamiénto apytepegua peteĩha.

TAM1897 D 281.8Opa mba’e oñehenóiha ñandéve jajapo hag̃ua, jahechava’erã pe mandamiénto tuichavéva renondépe. ¿Ha’épa peteĩ mba’e ikatúva ajapo che py’a, ánga, akã ha che mbarete pavẽ reheve, Tupã kyhyje rupi? Ndapéichairõ, ¿aimépa ajapose upéva? — Nahániri. Ha’éramo peteĩ mba’e ndaikatúiva aike ipype che korasõ, che apytu’ũ, che ánga ha che mbarete pavẽ reheve, ha Ñandejára ndive, mba’épa ajapóta hese upéicharõ? Ñandejára ndaikatúiramo oho chendive, upéicharõ che ambyai hína umi tekorã. Nda’ame’ẽmbái hese opa mba’e. Che mbarete pavẽ ndaha’éi mba’eve oñemoĩramo peteĩ mba’e ha’e ndaikatúivape oike, térã opoko, térã omonei, térã ndaikatúiva omoañete.

TAM1897 D 282.1Aikuaa kóva hekopeteha, ha katu ha’e Hesu rapekuéra. Ha’e Hesu rapekuéra, ha nde ha che ndajaikoporãiva’erã peteĩ papoteĩha pehẽnguére jepe mba’eve ndohupytýivape upéva hekopete. Ndaikatúi ñañeñandu porã ni sapy’ami, mba’eve ko yvy ariguáre, ndaha’éiramo opa mba’e jajapóva, jajapóta Ñandejára ñanendive, ha upéi jaike ipype ñane korasõ, ñane ánga, ñane akã ha ñane mbarete pavẽ reheve. Ha ha’e peẽme, ñaguahẽvo upépe, ñande enterove, ko óga ryepypegua opavave oñeme’ẽramo Chupe ko’ag̃aite, ha ojepytasóramo upépe, ndaikatúi ñapensa mba’eichagua mbarete Tupãguápa ojehechaukáta ko yvy ári.

TAM1897 D 282.2Pe apañuái tuichavéva iñepyrũmby guive ha’e yvypóra ndohejasei hague Tupãme pe tenda imba’éva ipy’akuérape. Tupã ojapo yvyporápe péicha, ha ha’e ojevy opa mba’e ambuére, ha omboty paite Tupãme. Tupã omosãso chupe upe pytũmbýgui, omosãso chupe oiporavo hag̃ua, ha ohenói chupe oiporavo hag̃ua, ohayhútapa Tupãme ipy’aite, iñe’ãite, iñakãite ha imbaretekuepaitépe. Oñemosãso oiporavo hag̃ua oheja jey hag̃ua Tupãme hendaguã; ha katu hetaiterei oiporavo ani hag̃ua Ñandejára oguereko hendaguã, upévare pe y guasu ogueraha chupekuéra ko yvy apérehegui.

TAM1897 D 282.3Upéi Ñandejára omoñepyrũ jey yvyporakuérape. Ha pe peteĩ mba’e ojerureva’ekue peteĩteĩvape ha’e kuri ohayhu hag̃ua Ñandejára Tupãme ipy’aite guive, iñe’ãite guive, iñakãguive ha imbarete guive, ha hapichápe ijehayhuháicha. Upéva añoite pe ojerureva’ekue umi poapy oikeva’ekue arkápe ha osẽva’ekue chugui. Pe yvypóra ypykue ohayhu rire Tupãme ipy’aite, iñe’ãite, iñakãite ha imbareteite reheve, mba’eve ivaíva ndoikemo’ãi va’erãmo’ã araka’eve.

TAM1897 D 282.4Ojapo rire angaipa, ha Ñandejára omosãso rire chupe upe tembiguái rekógui, Adán ha opa imembykuéra ohayhu rire Ñandejárape ipy’aite, iñe’ãite, imbaretekue, iñakã ha ipu’akápe, mba’éichapa oikóne ra’e ko yvy ári? — Ha’ekuéra oñangarekóne ra’e Ñandejára rembiapoukapykuérare, ha Hesu jerovia rehe, ha tekojoja ojaho’íne ra’e ko yvy y ojaho’iháicha yguasúpe. Ndaikatúipa ojehupyty upe mba’e yvypórape oĩva pe ñe’ẽngai poguýpe, pe tete angaipy poguýpe? Ikatúpa Ñandejára oipe’a pe angaipajára angaipa pu’akágui oĩva hetépe, ohayhu hag̃ua chupe ipy’aite, iñe’ã, ipu’aka, iñakã ha imbaretekuepaitépe? — Hẽe. Pe angaipa ndaikatumo’ãi kuri omoĩ ko yvy ñe’ẽngai poguýpe, oĩháicha, jepeve yvyporakuéra oĩramo jepe pe tete angaipáva poguýpe, ojeroviáramo hikuái Ñandejárare, ha ojapóramo hikuái Ñandejára rembiapoukapy ha Hesu jerovia. Upéva ha’e añetegua, upéva hína Cristianismo. Upéicharõ, rehecha Ñandejára oipotáva ñanderehe, opa ára, opaite mba’e ha’e oipotava’ekue yvypórare Adán ojapo guive iñangaipa, ha’e kuri ha ha’e, oñangareko hag̃ua Ñandejára rembiapoukapýre, ha Hesu jerovia rehe. Ha opaite rembiapoukapy apytégui tenonderãva ha’e: “Rehayhuva’erã Ñandejára ne Tupãme opa ne korasõ, opa ne ánga, opa ne akã ha opa ne mbaretekue reheve”.

TAM1897 D 282.5Romanos 1:21-pe he’i iñepyrũme “oikuaa hikuái Tupãme”. Ehecha kóva: yvypóra iñepyrũme oikuaa Tupãme. Adán oikuaa Tupãme iñepyrũrã, ha katu ndojokói upe kuaapy. Adán ojavy rire ha oñepyrũ jey vove, oikuaa Tupãme. Yvyporakuéra oñepyrũ jey vove y guasu rire, oikuaa Tupãme iñepyrũme; upéicha rupi yvypóra ojei Tupãgui opa ára. Ko yvy tuichaiterei angaipáva’ekue, tuichaiterei angaipáva ko’ág̃a, ha tuichaiterei angaipáta tenonderã, oikuaágui Tupãme ha omboykégui chupe, ha ndaha’éi ndoikuaáigui Tupãme. Upévare ko yvy ndoikói iñañápe pytũmbýre; ko yvy oĩ pytũmbýpe iñañáre.

TAM1897 D 282.6Yvy oñepyrũ tesapérõ; ha pe pytũmby oike, yvyporakuéra oiporavógui; “oikuaárõ guare Tupãme, ndomomba’eguasúi chupe Tupãramo, ha ndome’ẽi aguyje; ha katu oñembotavy hikuái iñeimo’ãme, ha ipy’a tavy iñypytũ. Oje’évo iñarandúha, oiko chuguikuéra itavýva, ha omoambue hikuái pe Tupã oñembyai’ỹva mimbipa peteĩ ta’ãngáre ojoguáva yvypóra oñembyaítavape, ha guyrakuérape, ha mymba irundy ipyguápe, ha mymba otyryrýva yvýre.”

TAM1897 D 282.7Ko’ág̃a pejesareko; mba’e tenonderã? — Oikuaa hikuái Tupãme; ha katu ndomomba’eguasúi chupe Tupãramo; ndome’ẽi chupe pe tenda imba’éva ipype. Ndomomba’eguasúi hikuái Tupãme, — ndohechaukái yvypórape, ndohechaukái yvy ári; pórke Jesús he’i: “Che amomba’eguasu ndéve yvy ári”, ha ha’e ningo Tupã ojehechaukava’ekue yvypóra retepýpe. Ko’ã kuimba’e oikuaáva Tupãme, ndohejái Tupã ojehechauka so’ópe. Ndoaguyjevéi hikuái. Upéi iñeimo’ãme oñepyrũ oñembotavy; upéi ipy’a tavy iñypytũ; upéi iñypytũmbýpe he’i hikuái iñarandúha. Upe arandu ningo tavy, ha upéi ojapo hikuái ta’anga.

TAM1897 D 282.8Péicha rehecha pe ta’anga oñemoĩva yvypóra renondépe, ita’anga jeroviápe, ha’eha pe ojehechaukáva okáguio añónte, pe ohechaukáva okáguio. Pe ta’anga jerovia oĩma voi pypuku ñane korasõme, ha omba’apóma ohóvo heta tape pukukue javeve osẽ hag̃ua. Epy’amongeta hese. Moõguipa oñepyrũ pe ta’anga jerovia? — Korasõme. Moõguipa oñepyrũ ko tape pukukue javeve pe ta’anga jerovia? — Oikuaárõ guare hikuái Ñandejárape, ndomomba’eguasúi hikuái chupe Ñandejáraicha; upépe voi oñepyrũmbaite. Upéicharõ, moõpa oĩ peteĩ mbyte Ñandejára kuaapy ha ta’anga jerovia pa’ũme?

TAM1897 D 283.1Epy’amongeta porãke ko’ág̃a. Ha’ekuéra oikuaa Ñandejárape, ha, “Kóva hína tekove opa’ỹva, oikuaa hag̃ua hikuái ndéve.” Ñandejára kuaapy ha’e tekove opa’ỹva; upéva oñemoañete. Ha’ekuéra oikuaa añete Ñandejárape; oguereko hikuái tekove opa’ỹva Ñandejára kuaapýpe. Upéva ojehai. Ha katu oike hikuái ta’anga jeroviapýpe. Mboy pa’ũme ojei hikuái Tupã kuaágui oike hag̃ua ta’anga jeroviapýpe? — Peteĩnte. Upéicharõ, mboy pa’ũ ojehasa va’erã Tupã mborayhúgui oñembohasávo opaite korasõ, mbaretekue, akã ha pu’akápe, oñeg̃uahẽ hag̃ua ta’anga jeroviapýpe? — Peteĩnte avei. Upéicharõ, che ndahayhúiramo Tupãme opa che korasõ, opa che ánga, opa che akã ha opa che mbaretekue reheve, mba’épa che ha’e? — Peteĩ ta’anga jeroviaha.

TAM1897 D 283.2Ikatu ndarekói ta’anga oñetalláva che renondépe. Ko’ã tapicha ndorekói iñepyrũme. Ha katu oguereko hikuái peteĩ ta’anga, peteĩ temimo’ã, oñemoheñóiva iñakãme, ha ojapo vove hikuái ita’anga oñetalláva, ha’e kuri peteĩ techaukánte oñemoĩva hesa renondépe, upe oguerekómava’ekue iñakãme rehegua. Pe kuimba’e ypykue ojapova’ekue peteĩ ta’anga oguereko peteĩ temimo’ã upe mba’égui iñakãme ojapo mboyve. Pe ypykue ojapova’ekue ta’anga iñakãme oguerekókuri pe temimo’ã ha’eha itupã, ha upe temimo’ã oĩma voi ojapo mboyve pe ta’anga yvyrágui térã itágui. Upéicharõ pe ta’anga ita pegua, omoĩva’ekue hesa renondépe, ha’eñomínte pe heko ohechaukáva chupe upe rangue ha’eha pe tupã oguerekómava’ekue iñakãme. Upéicharõ, ¿ndoguerekói piko peteĩ tupã ojapo mboyve pe ta’anga oñetalláva? — Hẽe. ¿Moõ piko oĩkuri? — Iñe’ãme.

TAM1897 D 283.3Ijepy’amongeta rapére oñembotavy. Mávapa ijepy’amongeta? — Ijeheguiete. Ápe oĩ pe kuimba’e ojepy’amongetáva peteĩ mba’ére; ojapo peteĩ ta’anga ijepy’amongetágui, ha omoĩ hesa renondépe, ijehegui okápe. Ñeimo’ã ningo ta’anga apoha akãme añoite. Ha pe ta’anga ita pegua ha’e pe ñeimo’ã rechaukaha oñepokóva, oĩva korasõme. Moõpa ojejapo rae pe ta’anga? — Iñakãme; ijeheguiete oimo’ãhápe, ijeheguiete ojepy’amongetávo. Péro mávapa oĩkuri upépe ha’e ojei ramo guare Tupãgui? — Aña ha ha’eñoite. Upéicharõ, moõguipa ikatu ou iñeimo’ãnguéra? — Ijehegui ha Añágui añoite.

TAM1897 D 283.4Upéicharõ, rehechakuaa porã pe ta’anga jerovia oĩha korasõme; pe ñeimo’ã, pe ta’anga’i, oĩma upépe pe ta’anga ojehechauka mboyve okápe. Iñandejára ha’éramo jepe kuarahy, jasy térã mbyjakuéra, ko ñeimo’ã, iñeimo’ã, iñeimo’ã’i, oĩma upépe omohechauka mboyve okápe kuarahy, jasy ha mbyjakuérape.

TAM1897 D 283.5Opa mba’e ojehecháva ta’anga ñembojeroviápe ha’e pe ñane korasõme oĩva ra’anga reínte. Ha Ñandejára oĩva’erã ñane korasõme, ñane korasõ kompletoitépe, ñane ánga kompletoitépe, ñane akã kompletoitépe ha ñane mbarete kompletoitépe, upéicha’ỹrõ oĩma ta’anga ñembojerovia. Ndaipóri mbytépe g̃uarã.

TAM1897 D 283.6Añetehápe, y guasu rire, yvyporakuéra oheja ypy ramo guare Ñandejára añeteguápe ha oho oñemoĩramo guare iñandejárakuéra tee — oheja hikuái ko’ã ñandejára oñemomba’e Ñandejára rendaguépe chupekuéra g̃uarã, péicha ohechaukávo oikuaáramo guare hikuái Ñandejárape ohechakuaa hague chupe iñesãmbyhyhára peteĩete ramo. Ahayhúramo Ñandejárape che py’aite guive, che ánga guive, che akã guive ha che mbarete guive, mávapa ha’eño che Ñandejárata? — Ñandejára. Máva piko ha’éta che mburuvicha peteĩete? — Ñandejára. Máva piko ha’eño oguerekóta pu’aka che ári? — Ñandejára. Ikatúpa ha’e oiporu hekópe ipu’aka? — Hẽe. Ikatúpa ha’e oisãmbyhy porã yvypórape? — Hẽe. Peteĩ yvypóra ohayhúramo Ñandejárape ipy’a, iñe’ã, iñakã ha imbaretekuepaitépe, ndoikotevẽi ambue léi térã mburuvicháre oisãmbyhy hag̃ua chupe ko yvy ári. Máva piko i-sãmbyhyhára? — Ñandejára. Ha Ñandejára ikatúpa osãmbyhy ñande mborayhu tuichavéva reheve ñame’ẽvo chupe? — Hẽe. Ha katu, yvypóra oheja vove Ñandejárape ha oñepyrũ vove oñembojerovia ta’anga rehe, ikatúpa oñesãmbyhy ijehegui? — Nahániri.

TAM1897 D 283.7Y guasu rire, oikuaa aja gueteri hikuái Ñandejárape, ohechakuaa hikuái ha’eha imburuvicha ha Sãmbyhyhára peteĩete. Ndaipóri ambue imburuvicha. Ojei ypy vove hikuái Ñandejáragui, ha omoĩ ambue tupãnguéra hendaguépe, — ha’ese pe iñepyrũme, ojei vove hikuái Ñandejáragui, ha omoĩ ambue tupãnguéra Ñandejára rendaguépe — oheja hikuái umi ambue tupãnguéra oñemomba’e imburuvichárõ. He’i hikuái umi tupãnguéra ha’eha imburuvichakuéra. Ndaipóri mburuvicha guasu; yvyporakuéra ne’ĩra gueteri he’i oñemoĩtaha mburuvichárõ. Yvyporakuéra he’i tupãnguéra ha’eha mburuvichakuéra; ha umi yvypóra oĩva mburuvichárõ ha’eñónte tupãnguéra rérape oĩva, tupãnguéra ha’e aja umi mburuvicha añeteguáva.

TAM1897 D 283.8Kóva rehegua techaukaha rejuhúta “Empires of the Bible”-pe, kuatia 50-pe. Ko’ápe oĩ umi jehaipyre ypykue ojuhuva’ekue Babilonia-pe, yvyporakuéra oñepyrũ haguépe, ha oiko haguépe ñe’ẽnguéra jehe’a — moõpa yvyporakuéra hesarái Ñandejáragui. Amoñe’ẽ:—

TAM1897 D 284.1Ninridu, iRréi, peve, oñeñangareko hag̃ua Idadu, Ridu ruvicharire, tembiguái, Ninridu vy’a.

TAM1897 D 284.2Ko’ápe pe mburuvicha, Idadu, ohai jave peteĩ jehaipyre itupãme guarã, omombe’u ha’eha itupã ruvicharire añónte. Ha’e ndo’éi ha’eha peteĩ mburuvicha guasu. Péicha rehecha pe tupã ha’eha ko kuimba’e ruvicha. Pe tupã ojehechakuaa va’ekue ha’eha tavayguakuéra ruvicha, ha ko kuimba’e oguerekóva pokatu, ha’e itupã ruvicharire añónte térã hekoviahára.

TAM1897 D 284.3Kóva ohechauka pe Tupã kuaapy mburuvicha tee ramo, ipyahueterei hague, ha upévare avave ndoguerekói gueteri py’aguasu oñemoĩ hag̃ua mburuvichárõ. Rehechakuaápa upéva? Epy’amongeta porã. Tupã ha’eñoite mburuvicha ramo guare, ha’e voi, katuete, imburuvicha guasu peteĩete; ha katu ojei ramo guare chugui ha oiporavo ambue tupãkuérape, pe añetegua Tupã kuaapy ipyahueterei gueteri, pe joaju hendive ipyahueterei gueteri iñakãme, ha upévare omoĩvo hikuái ambue tupãkuérape Tupã rendaguépe, ha omoĩvo ko’ã tupã gua’u mburuvichárõ — peteĩ kuimba’e imbareteva hapichakuéra apytépe ndorekói py’aguasu ojeherõ hag̃ua mburuvicha guasu; ha katu oiporavo ojekuaa hag̃ua pe tupã ruvicharire ramo, ha’éva pe mburuvicha añetegua. Ha’e jey. Pe Tupã añetegua kuaapy, ha’eño Mburuvicha Guasúramo, ipyahueterei gueteri ko’ã kuimba’e akãme, ha upévare avave kuimba’e ndoguerekói gueteri py’aguasu oñembohéra hag̃ua mburuvicha guasu. Imandu’a hikuái Tupãre, ha’eño Mburuvicha Guasu ha Sãmbyhyháraramo, hesakã porãitereígui, ha’ete voi oñeha’ãva oity Tupã apykagui, oimeraẽva kuimba’e oñembohéramo mburuvicha guasu.

TAM1897 D 284.4Amoñe’ẽta ambue jehaipyre ko yvyguiete voi, upe áraitépe guare:—

TAM1897 D 284.8Ko’ápe oĩ peteĩ kuimba’e omopu’ãva’ekue peteĩ óga omomba’eguasúvo itupãme. Ko kuimba’e he’i ha’eha upe tupã ruvicharire, ha’éva mburuvicha guasu. Ko kuimba’e Gudea ndo’éi ha’eha mburuvicha guasu. Ha’e oguereko pu’aka, ha katu ndo’éi ha’eha mburuvicha guasu. Máva piko pe mburuvicha guasu? — Ijára. Upéva ohechauka jey peẽme pe Tupã añetegua kuaapy, ha’eñoite Mburuvicha Guasu ramo, ipyahueterei hague iñakãme, ne’ĩra gueteri ojei paite hikuái Tupãgui ha pe temiandúgui Tupã ha’eha Mburuvicha Guasu ha Sãmbyhyhára añoite, oipotávo oipe’a Tupã mburuvicha guasukue ha oheja peteĩ yvypórape ogueraha pe téra mburuvicha guasúgui.

TAM1897 D 284.9A. F. Ballenger. — Pe kuimba’e oĩva pu’akápe, upéicharõ, he’i ha’eha ijára rerapegua, ha ndaha’eiha mburuvicha guasu?

TAM1897 D 284.10Héẽ. Ndaipóri gueteri mburuvicha guasu. Nañañe’ẽi yvypóra mburuvicha guasúramo. Ndaipóri gueteri mburuvicha guasu yvyporakuéra apytépe. Oĩkuri yvypóra oguerekóva pu’aka. Peteĩ yvypóra oisãmbyhy hapichakuérape. Ha’e oguereko pokatu, ha katu ndohenoíri ijehe mburuvicha guasu. Ndojekuaái chupe mburuvicha guasúramo, ha ne’ĩra gueteri ohejáta ijehe oñembohéra mburuvicha guasu. Mba’érepa? — Ha’égui ne’ĩra gueteri ojei mombyry pe temimo’ãgui Tupã añetegua ha’eha pe Mburuvicha Guasu peteĩete ijerekoitéva, ikatu hag̃uáicha ipy’aguasu, ipy’a añaite, omombo hag̃ua opaite temimo’ã oimeraẽ tupã mburuvicha guasurãguáre, ha oñemoĩ mburuvicha guasúramo.

TAM1897 D 284.11Ko’ãva ha’e umi jehaipyre ypykuevéva ojuhuva’ekue upe yvy ári. Ikatu rehecha ha’eha umi iñepyrũetevéva apytépe. Ha’e jehaipyre ymaite guare, yvypóra ne’ĩra gueteri oñembohéra mburuvicha guasúramo, ha ogueroviárõ guare pe Tupã añeteguáva ha’eha Mburuvicha Guasu.

TAM1897 D 284.12Ápe katu oĩ peteĩ jehaipyre ymaveguare michĩmi upévagui, oñe’ẽva ñe’ẽnguéra jehe’a rehe Torre de Babel-pe. “Empires of the Bible” aranduka kuatiarogue irundyhápe rejuhúta Biblia-pe oñemombe’uháicha pe ñe’ẽnguéra jehe’a. Kóva ha’e pe tembiasa umi tapicha oikova’ekue apytépe oiko haguépe pe ñe’ẽnguéra jehe’a, ha’ekuéra ohai va’ekue. Biblia-pe katu oĩ Ñandejára jehaipyre upe mba’e rehegua. Ko jehaipýpe oĩva ladríllope, oñeñotỹva’ekue Babilonia taperekuépe ha ojejuhupyre, oĩ imombe’u hikuái upe mba’e. Ikatu emoĩ ijykére pe Biblia-pe oĩva, Génesis aranduka pehẽngue pa peteĩháme, ha rehecháta mokõivéva ojojoguaitereiha. Péina ápe he’íva hikuái upe mba’e rehegua:—

TAM1897 D 284.14Kóva ha’e peteĩ umi mombe’u ypykuevéva apytégui oĩva. Ko’ã ambue oĩ ijykére. Ha katu ko’ã ambue ohechauka oĩhague peteĩ ára ndaipóriramo guare mburuvicha guasu yvypóra apytépe; pe kuimba’e oisãmbyhýva noipyhýi hague pe téra mburuvicha guasúgui; itupã ha’e hague imburuvicha guasu; ha pe temiandu Tupã añetegua ha’eha mburuvicha guasu ipyahueterei hague, ha upévare ndaipy’aguasúi he’i hag̃ua ha’eha mburuvicha guasu. Upe jave gueteri oñemomba’eguasúta hína hetaiterei mburuvicharã ramo pe temiandu Tupã añetegua rehe oimo’ãva renondépe.

TAM1897 D 285.1Upéva oiko Nimrod mboyve. Nimrod ha’e kuri pe kuimba’e peteĩha orekóva py’aguasu oñemohenda hag̃ua mburuvicha guasúramo, pe temiandu Tupã ha’eha mburuvicha guasu renondépe. Upéicha, amoñe’ẽ kuatia aranduka “Empires of the Bible:” roguépe, pe cincuenta-pe, he’iháicha—

TAM1897 D 285.2Nimrod ha’e kuri upe kuimba’e py’aguasu. Héra he’ise ñepu’ã, ñembohory ñembotuicha reheve, ha, Gesenius he’iháicha, ojoguaiterei pe ñepu’ãhára Tupãme omomba’e’ỹetereíva. Ha “oñepyrũ oiko chugui peteĩ mbarete yvy ári.” Térã, ambue ñembohasaháicha, ha’e “pe mbarete ypykue yvy ári.”

TAM1897 D 285.3Nimrod ha’e kuri pe kuimba’e peteĩha oñemoĩva’ekue mburuvicha guasúramo; pe peteĩha oguerekóva pu’aka mburuvicha guasúicha ha oñemondéva hesakãhápe upe téra. Ha héra he’iseite pe mba’e he’iseva’ekue upe mba’e umi tapicha apytépe ha’e oñemoĩva’ekue ijehe mburuvichárõ.

TAM1897 D 285.4Ág̃a katu, ndaha’éi che he’íva, ha’e katu peteĩ oikuaapáva ko mba’ére he’íva, he’i kóicha:—

TAM1897 D 285.5Oñemopyendávo Nimrod retã, opaite yvy tuja oike peteĩ ára pyahu tembiasakuépe. Pe mombe’u kuarahyresẽ gotyogua he’íva upe ñorairõhára ha’eha pe kuimba’e peteĩha omoĩva’ekue iñakãre koróna mburuvicharã, ohechauka peteĩ mba’e tuichavéva pe ao jegua pyahu ñemohenda térã peteĩ tetãvore ñemomba’égui. Iñesãmbyhy omoñepyrũ yvy ári peteĩ joaju rape pyahu pe sãmbyhyhára ha umi oñesãmbyhýva apytépe. Mburuvicha yma guare pu’aka oñemopyenda pe ñemoñare joajúre, ha mburuvicha guasu ñesãmbyhy ha’e kuri túva ñangareko ra’anga. Nimrod katu, ha’e kuri peteĩ yvy mburuvicha, ha yvyporakuérare ipu’aka oikohápe añoite, ha noma’ẽi pe joaju peteĩteĩva rehe. Upeve oĩmiva’ekue tribu-kuéra — ogaygua guasu — Avano’õ; ko’ág̃a katu oĩma peteĩ tetã, peteĩ aty polítika — Tetã. Upe guive, yvy ape ári rembiasakue polítika ha avano’õ rehegua oñemboja’o, ndaha’éiramo jepe ojoavýva. — Imperiokuéra la Bíblia-pegua, p. 51.

TAM1897 D 285.6Mba’épa, upéicharõ, Tetã ñepyrũmby?