Egipto ha Israel

TAM1897 Q1 20.8Ñemoñe’ẽ oñeme’ẽva’ekue arapo pyhare, 4 jasyapy, 1897-pe Oñembokuatia’i kuatiañe’ẽme hérava General Conference Bulletin, Irundyha Peteĩha, 1897, Aranduka 2, Papaha 1, kuatiarogue 20-26.

TAM1897 Q1 20.9Ñane mbo’epy peteĩha ohechauka ñandéve tetã ñepyrũ; oñemopyendárõ guare pe peteĩha tembiasakuépe. Ñane mbo’epy mokõiha ohechauka ñandéve techapyrã peteĩha tupão ha tetã jepoi tembiasakuépe. Upe ára ypykuépe Ñandejára ohechauka hesakã porã mba’éichapa oñembojoavyite va’erã tupão ha tetã. Ko pyharépe jahecháta mokõivéva, ojojuhu jey peve peteĩ yvy’ípe.

TAM1897 Q1 20.10Nimrod ha’e kuri Kus ra’y; Kus oiko Etiopía-pe; Kus ha’e kuri Ham ra’y; ha Egipto ha’e kuri Ham retã. Péicha jahecha Nimrod ypykuéra rape ohóvo Egipto gotyoite; ha ikatu avei jahecha heko techapyrã ohóvo Egipto gotyo. Nimrod ha’éramo jepe pe kuimba’e peteĩha omoĩva’ekue akãngora mburuvicharã, pe peteĩha oguerahava’ekue téra ha omoañeteva’ekue mburuvicha reko, Egipto-pe katu upe Nimrod rembiapokue opaite hendáicha oñesegíkuri iporãveháicha, oñemohendákuri iporãmbaitépe.

TAM1897 Q1 20.11Egípto-pe ndaipóri mburuvicha guasu Nimrod ára rire peve; ndaipóri oipe’a rire pe tenda ha pu’aka mburuvicha guasúicha. Ha’égui, penemandu’áke, Nimrod ojapo ramo guare upéva, ojejapo kuri Tupã rehe, umi tapicha remimo’ã Tupã rehegua rehe, ha iñarandu hese rehegua rehe. Upe árape umi tapicha oikuaa ko mba’épe, Nimrod oñemoĩha Tupã rendaguépe; ha héra ohechauka umi temimo’ã oĩva’ekue upe jave upe tembiapo rehegua. Egípto-pe ojejapo avei upeichaite. Umi kuatiañe’ẽ Egípto-pegua omoañete umi mburuvicha ypykue Egípto-pegua ha’e hague umi tupã, upe rire umi tupã’i, ha’éva umi mbyte tupã; ha ko’ãva rire ou umi mburuvicha guasu ha’éva yvypóra.

TAM1897 Q1 20.12Péicha rehecha upe yvype pe jepokuaa ojojahaite hague pe oikóva Shinar-pe ndive. Egipto-pe mburuvicha, oikuaávo ha ojehechaukávo, ijehegui, oñemoĩ Tupã rendaguépe tavayguakuéra renondépe. Tavayguakuéra ohecha chupe péicha. Kuarahy ha’e kuri pe tupã; Egipto mburuvicha ha’e kuri kuarahy ra’y. Ha’e ha’e kuri Tupã tavayguakuérape g̃uarã. Tavayguakuéra oikove ipytuhẽre. Ha’e kuri hekove pytu chupekuéra g̃uarã. Ijespiritukuéra ou chugui. Ha’ekuérape g̃uarã ha’e kuri pe “Tekove Me’ẽha, kuarahy opa’ỹvaicha”. (Ehecha “Empires of the Bible,” vore 7, pehẽngue 27, 38, 43, 44, 49, 64, 71-83, 96, 102; vore 14, pehẽngue 15, 16.) Upéicha, Egipto-pe mburuvicha guasu ndaha’éi kuri pe tupã reroviahánte, térã iñemoñare; ha’e niko Tupã rete voi. Tupã rekove oiko mburuvicha guasu pype, ha ou mburuvicha guasúgui tavayguakuérape. Upéicha mburuvicha guasu ha’e kuri tekove tavayguakuérape g̃uarã, ha’e pype ojehechaukágui pe tupã guasu opavave oikéva, kuarahy. Ndaipóri kuri mba’eve Tupã mba’éva mburuvicha guasu ndohechaukáiva tavayguakuérape. Péva ha’e kuri mburuvicha guasu ha ñesãmbyhy reko Egipto yma guare.

TAM1897 Q1 21.1Ág̃a katu, peju jey Caldeahápe Tupã oipe’árõ guare tupão tetãgui, ja’eháicha ñemoarandúpe ohasava’ekuépe, he’írõ guare Abraham-pe: “Esẽ nde retãgui, ne pehẽnguekuéra apytégui, ne ru rógagui, peteĩ yvy che ahechaukátavape ndéve.” Ha penemandu’áke Abraham ojei rire ipehẽngue pahágui upépe ae Ñandejára ohechauka chupe upe yvy. Abraham ojei raẽ hetãgui; mokõiha, itúva rógagui; ha mbohapyha, ipehẽnguekuéragui. Lot ohasa rire Sodoma ñúme, upépe ae Ñandejára ohechauka Abraham-pe upe yvy. Génesis 13:14, 15. Ñandejára ohenói rire Abraham-pe, ha ojei hese hetãgui,—ipy’a, hekove ha opa mba’e reheve,—ha itúva rógagui, ha opa ipehẽnguekuéragui, ha opyta pe tenda Ñandejára oipotahápe opyta, upépe Ñandejára he’i chupe, “Ehupi ko’ág̃a nde resa, ha emaña pe tenda reimégui yvate gotyo, ha yvy gotyo, ha kuarahyresẽ gotyo, ha kuarahyreike gotyo: opaite yvy rehecháva, ame’ẽta ndéve, ha ne ñemoñarekuérape opa ára g̃uarã.” Ame’ẽta ichupekuéra ijára teévaramo opa ára g̃uarã.

TAM1897 Q1 21.2Ág̃a porandu peẽme, Ñandejára he’írõ guare Abraham-pe ohupi hesa ha omaña, ¿ohechápa Abraham hetave mba’e pe ohechátavagui ohupíriramo hesa Ñandejára he’i’ỹre chupe?

TAM1897 Q1 21.3(Atyguasu) Hẽe.

TAM1897 Q1 21.4Upéicharõ, ohecha peteĩ mba’e ndaikatúiva’erãmo’ã ohecha, Ñandejára he’i’ỹrõ chupe omaña hag̃ua. Ha Ñandejára he’írõ guare chupe ohupi hesa ha omaña, pe ha’e ohechava’ekue ha’e pe yvy Ñandejára oñe’ẽme’ẽva’ekue chupe. Upe jave Ñandejára ohechauka chupe pe yvy oñe’ẽme’ẽva, ha upe tetã ha’e pe Ñandejára ohenoihaguépe chupe. Nome’ẽi chupe upe jave, “Nahániri, ni peteĩ py oñemboapy hag̃ua ári: upeicharõ jepe oñe’ẽme’ẽ ome’ẽtaha chupe ijáraramo, ha iñemoñarekuérape chupe rire.” Ha ha’e omaña tapia g̃uarã upe yvy yvagapeguáre; upe yvy oguerekóva peteĩ táva ijypýva, ijapohare ha ijapokuaahára ha’e Ñandejára. Oĩkuri “pe ñe’ẽ me’ẽ ha’e oikotaha yvy heredero;” ha Abraham ohupyty upéva “jerovia hekojojáre.” Upéi, Ñandejára he’írõ guare Abraham-pe omaña hag̃ua hese, ha ome’ẽtaha chupe ha iñemoñarekuérape peteĩ járaramo opa ára g̃uarã, mba’épa ha’e ohecha? ko yvy?

TAM1897 Q1 21.5(Ñe’ẽnguéra) Ha’e ohecha yvy oúva.

TAM1897 Q1 21.6Ha upéva ha’e pe tetã imba’éva’ekue chugui upe guive. “Ha peẽ peĩramo Cristo poguýpe, upéicharõ peẽ Abraham ra’y, ha herederokuéra pe ñe’ẽ me’ẽ he’iháicha.” Ha upéva ha’e pende retã, ha che retã. Ha ¡ajépa! ñapensávo mba’eichaitépa ipo’i ha mba’eichaitépa ndovaléi umi temiandu peteĩ tapicha oguerekóva ovy’áramo ambue tetãre, térã oho potáramo ambue tetãme, térã ohayhúramo oimeraẽ ambue tetã. Mba’éicha piko ikatu ojapo upéva avave, ohecháramo pe tetã Ñandejára ohechaukava’ekue chupe, ha ohenóiva chupe upépe!

TAM1897 Q1 21.7Abraham omano. Isaac oikove ha omano. Jacob ha hogayguakuéra ojereraha Egipto-pe, Ñandejára he’ihaguéicha Abraham-pe: “Ne ñemoñare oikóta pytaguaicha peteĩ yvy ndaha’éivape imba’e”, ha upéva ha’e kuri Egipto. Ko’ág̃a pejesareko porãke. Ani penderesarái ko ñe’ẽngue Ñandejára ome’ẽva ñandéve Egipto rehegua, pórke upéva oipytyvõta ñane mbo’epyrã oúvape. Pe yvy ha’ekuéra oikova’erãhague pytaguáicha ha oserviha Ñandejárape, ha’e kuri Egipto. Oiko hikuái upépe heta sa’ary pukukue —peteĩ yvy ndaha’éivape imba’e. Ha penemandu’áke ha’eha pe Egipto jahechaukava’ekue, upépe mburuvicha guasu oĩhague Ñandejára rendaguépe, ha ha’eha Ñandejára umi héntepe g̃uarã.

TAM1897 Q1 21.8Jahechami sapy’ami ko tupão, ha jahecha mba’épa ojapo hese Ñandejára. Jareko ñande renondépe ko pyharépe peteĩ yvyra’anga ohechaukáva ñandéve upe tetã. Ápe oĩ Caldea, pe tenda oñehenói haguégui Abram; ha ha’e ojupi ápe Mesopotamia-pe, Harán-pe, itúva omano haguépe. Upépe ojei itúva rógagui, ha upéi ou pe yvy ojei haguépe Lot-gui.

TAM1897 Q1 21.9Abram oikórõ guare ko yvy ári, oiko tembiasakue, umi tetã Kuarahyresẽ gotyogua oñemomba’e rupi kuarahyreike gotyo, og̃uahẽ meve Egipto rembe’ýpe. Ág̃a katu, Israel oho ramo guare Egipto-pe, térã michĩmi upe mboyve, pe Imperio Egipcio oñemyasãi ko yvy Kuarahyresẽ gotyo tuichakue javeve. Og̃uahẽmbaite Egipto tuichakue javeve, oguejy Etiopía peve, oipyhy opaite Asia Menor rembe’y ñemby gotyo ha kuarahy reike gotyo, og̃uahẽ meve Armenia, Asiria ha Shinar peve; upéicha rupi pe Imperio Egipcio oñuãmbaite pe yvy kuarahyresẽ gotyo, pe yvy ojekuaáva upe árape. Pe Imperio Egipcio, hi’árape, tuichakue ojaho’ipa pe Imperio Romano imba’éicha hi’árape, térã oimeraẽva umi tetã ambue oúva hapykuéri.

TAM1897 Q1 21.10Ág̃a katu, tembiasakue oñepyrũ aja Kuarahyresẽ guive, ha ko’ã tetã mburuvichakuéra oñemomba’e aja Kuarahyreike gotyo, Egipto rembe’ýpeve voi, Ñandejára omoĩ ijeroviaha Canaán yvýpe omoingove hag̃ua pe añetegua Ñandejára kuaapy umi tetã ohasahápe ha ojehasajeyhápe upérupi. Ha Egipto mburuvicha guasu oñemyasãi jave ko tetã tuichakue javeve, ha yvy ape ári mburuvicha guasu renda ha’e jave voi Egipto tavusu, Ñandejára ogueraha iñemoñarekuérape Egipto-pe, umi tetã ambuegua maranduhára ha sãmbyhyharakuéra, ohasáva opa ko’ã tetãgui, oho haguã imburuvicha guasu rendápe, ha’éva Egipto, ojojuhu hag̃ua Ñandejára remoñarekuéra ndive.

TAM1897 Q1 21.11Egípto-pe Ñandejára omoĩ iñemoñare Gosen-pe, umi tetã pagáno ha Egípto tavusu pa’ũme, umi tapicha, imaranduhára ha imburuvichakuéra ohasávo Gosen rupi, pe yvy Tupã remimoñare oikoha, ohechakuaa hag̃ua hikuái pe Tupã añeteguápe.

TAM1897 Q1 22.1Egípto-pe avei José oĩkuri tróno ykére, upéicha rupi umi embajador oúva Egípto-pe oñembojahava’erãkuri José ndive, ha’e ome’ẽva’erãmo’ã chupekuéra pe añetegua Tupã kuaapy. José omano rire, pe kuaapy José rehegua ha ipokatu opytákuri Egípto tavusúpe Moisés peve. Upéi Moisés oĩkuri óga guasúpe ha tróno ykére. Ndaha’éi ykére mante José oĩhaguéicha; katu Moisés oñembo’y tróno jupihápe tenonderãitépe, ha’e haguére Faraón rajy memby. Faraón rajy ha’e Faraón rembireko; ha Moisés, Faraón rajy memby rupi, ha’e mokõi jey ijára tee pe apyka guasúpe g̃uarã. Faraón rembireko ndaha’éirire imemby, imemby ypykue membyrã oipyhyva’ekue ha’éta kuri pe apyka guasúpe ijára. Avei, Faraón oguerekórire ambue hembireko ha ndoguerekói ambue imemby, itajýra oikóta va’erãmo’ã tróno jára. Ha katu Faraón rajy ha’érõ guare Faraón rembireko, upéicharõ imemby membyrã oipyhyva’ekue ha’e mokõi jey tróno jára. Ndaikatúi oñenega ha’eha tróno jára Egipto-pe g̃uarã, upe jave ha’éva yvy ape ári tróno.

TAM1897 Q1 22.2Upe jave Egipto mburuvicha oguerekókuri amo poapypa ary, upévare sa’imínte oĩkuri ára Moisés ha pe apyka guasúpe mokõi derécho rupive hekopegua renda apytépe, ha ohupyty hag̃ua opaite pokatu pe Imperio Egipcio mba’éva, oñuãva’ekue ko yvy apére. Ha upe árape avei, og̃uahẽmbota pe ñe’ẽme’ẽ ára, pe Tupã ojurúva’ekue Abraham-pe, ha Moisés oguerovia upéva, ha upévare oiporavo ha ohejaite pe apyka guasu ha opaite mbarete ha mimbikue Egipto mba’éva—ha’e “oñembotove oje’e hag̃ua chupe Faraón rajy ra’y”.

TAM1897 Q1 22.3Moisés oguerovia og̃uahẽmbota hague pe ára ñe’ẽme’ẽgua, Tupã oñe’ẽme’ẽva’ekue Abraham-pe. Ha, upe rehe, iporãve jahechakuaa porã jagueroviápa añetehápe; pórke jaikuaa porãramo jagueroviaha, jahechavéta Moisés jerovia upévare. Ñamaña Hechos 7:17-pe:—

TAM1897 Q1 22.4Og̃uahẽmbotávo ára pe ñe’ẽ me’ẽgua, Tupã oñe’ẽ me’ẽva’ekue Abraham-pe, umi tapicha okakuaa ha hetave Egipto-pe.

TAM1897 Q1 22.5Moisés heñói ramo guare, Faraón oimo’ã ombyaipa hag̃ua umi tapichápe, ani hag̃ua oñembohetave ha imbareteiterei osẽ hag̃ua upe yvýgui. Pe mba’e tenondegua ha’e Egipto ndaha’eiha judío-kuéra añoite tetã ambuegua, ha katu oguerekoha hetaiterei tapicha ambue tetãgua,—prisionerokuéra ojeguerahava’ekue ambue tetãgui Egipto-pe. Upéicha, upe jave, oĩkuri amo mbohapýgui peteĩ pehẽngue Egipto retãyguakuéragui ha’éva tetã ambuegua. Pe ñe’ẽ hebreo he’iséva “hetave” he’ise hikuái “oñembyatyetereiha” eiru térã piraicha. Faraón ohechávo umi tapicha hetaveha hetaiterei, ha avei hetaha umi pytagua, okyhyje ojagarrataha hikuái pe yvy oñepu’ãvo osẽ hag̃ua upe tetãgui.

TAM1897 Q1 22.6Ambue mba’e ogueraháva kóvape ha’e, Israel oĩ aja Egipto-pe; Egipto Retã Guasu ojaho’i aja Kuarahyresẽ tuichakue, oñeha’ãmbaitékuri upe tetã mbarete omomba’e hag̃ua kuarahy añónte pe imperio tuichakue javeve. Hetaichagua kuarahy ñembojerovia oĩkuri upe imperio-pe, ha katu oñeha’ãmbaitékuri opaite mbarete upe imperio-pegua ombogue hag̃ua opaichagua kuarahy ñembojerovia, ha opyta hag̃ua pe kuarahy apu’a ijeheguíva yvága reheguánte, térã peteĩ ta’anga henondépe peteĩ kuarahy apu’a ra’anga. Ág̃a katu, Israel, katuete, ndojapói upe tembiapoukapy. Ha’ekuéra ndojeroviaseikuri kuarahy rehe. Ha’ekuéra oñemoĩ Tupã añetegua rehehápe, ha upe ojapova’ekue oĩ gueteri ko mburuvicha akãme. Oĩmimi va’ekue ambue mburuvicha oñeha’ãva’ekue omboaje kuarahy jerovia; ha katu ko mburuvicha oikévo, upe mba’e oĩ iñakãme, ha ha’e pe ohechaukáva chupe, ko’ã tapicha ohupytyrõ pa’ũ, oñemotenondetaha osẽ hag̃ua tetãgui.

TAM1897 Q1 22.7Upe áragui ojehaíva ndaha’éi “umi tapicha okakuaa ha hetave hague” añónte, ha katu ojehai avei “og̃uahẽmbota hague pe ára pe ñe’ẽme’ẽ Tupã ojapova’ekue Abraham-pe”. Mba’e ñe’ẽme’ẽ piko ojapo Tupã Abraham-pe? Mba’épa ha’e pe ñe’ẽme’ẽ Tupã ojapova’ekue Abraham-pe?—Ome’ẽtaha chupe pe yvy ha’e ohechava’ekue. Mba’e yvy piko upéva?

TAM1897 Q1 22.8(Ñe’ẽnguéra) Yvy ape ári.

TAM1897 Q1 22.9Mba’e yvy?

TAM1897 Q1 22.10Pe yvy oúva.

TAM1897 Q1 22.11Péva ha’e Esteban ñe’ẽ: “Ag̃uiete og̃uahẽma pe ñe’ẽ me’ẽ ára, Tupã ojurúva’ekue Abraham-pe”. Péicha piko? Rerovia piko? Rerovia piko hi’ag̃uimaha ára Ñandejára ome’ẽ hag̃ua Abraham-pe upe yvy ha’e ohechaukava’ekue chupe? He’i, “Abraham-pe”. Oĩta ambue, ha katu Abraham-pe g̃uarã kuri. Ndaha’éi avave ambue Abraham’ỹre; ha katu Abraham ha iñemoñare. “He’i ndaha’éi, ‘Ha ñemoñarekuérape’, hetaichagua; ha katu peteĩguáicha, ‘Ha nde ñemoñarépe, ha’éva Cristo’.”

TAM1897 Q1 22.12Hi’ag̃uipáma piko upe ñe’ẽme’ẽ ára, upéicharõ, Ñandejára ome’ẽtaha Abraham ha Cristo-pe upe yvy ha’e ohechaukava’ekue Abraham-pe? Nda’eporandúi pejepy’amongetámapa ko mba’ére térãpa nahániri. Aporandu pejeroviápa he’ívare. Nda’eha’ãmo’ãi amyesakã. Ndoikotevẽi oñemyesakã jajerovia rire, oĩgui he’íva. Peikuaa porãma, peñe’ẽ’ỹre umi versíkulo rehe, peikuaágui pe Bíblia, Ñandejára ojapo hague ko ñe’ẽme’ẽ Abraham ha iñemoñarépe g̃uarã opa jey. Araka’eve ndaha’éi iñemoñarépe g̃uarã Abraham’ỹre. Araka’eve ndaha’éi Abraham-pe g̃uarã iñemoñare’ỹre,—ha “ndaha’éi heta ñemoñarépe g̃uarã”, ha katu ne ñemoñarépe g̃uarã. Upéicharõ, og̃uahẽvo ára pe ñe’ẽme’ẽ oñeme’ẽ hag̃ua Abraham-pe, máva ambuépe piko og̃uahẽ avei?—Cristope. Mba’éichapa og̃uahẽta Abraham-pe?—Cristopype rupi.

TAM1897 Q1 22.13S. H. Lane.—Pe ñe’ẽ me’ẽ oñemboherakuã jey ramo guare Isaac ha Jacob-pe, ¿ndaha’éi piko peteĩcha pe oje’éva?

TAM1897 Q1 22.14Héẽ. Akóinte peteĩchante va’ekue.

TAM1897 Q1 22.15S. H. Lane.—Upéicharõ pe porandu ha’éta, ¿Abraham tekotevẽpa oĩ upépe omboaje hag̃ua Esteban he’iva’ekue?

TAM1897 Q1 23.1Héẽ, he’ígui, “Ndeve, ha ne ñemoñarépe”, opa ára. Ha katu oĩta ambue versíkulo ombojekuaa porãvéva upéva.

TAM1897 Q1 23.2Peteĩ ñe’ẽnte ko’ág̃a. Jacob omano Egipto-pe, ha ojegueraha pe yvýpe, ha oñeñotỹ upépe. José omano Egipto-pe, ha katu he’i: Ani cheñotỹ; ni pe yvýpe gotyo. José ndoipotáikuri ojegueraha chupe Palestina-pe, Jacob ojeguerahahaguépe ha oñeñotỹhaguépe. José he’i: Ñandejára pendehecháta. Peñongatu che retekue, ha Ñandejára pende visita vove, pegueraháta che penendive. Pegueraháke che kanguekue penendive. Ha ojapo hikuái. Ha og̃uahẽvo hikuái pe yvýpe, mba’e yvýpa pe Ñandejára he’i va’ekue Abraham-pe iñe’ẽ me’ẽme?

TAM1897 Q1 23.3(Atyguasu) Yvy oúva.

TAM1897 Q1 23.4Nderehecháipa José araka’eve noha’arõiha oñeñotỹtaha ko yvy ári?

TAM1897 Q1 23.5Jahechami ambue hendáicha. Pe he’íva ha’e, “og̃uahẽmbota pe ára pe ñe’ẽ me’ẽgui, Tupã ojuráva’ekue Abraham-pe”. Tupã ojurava’ekue ome’ẽtaha Abraham-pe pe yvy ohechaukava’ekue chupe, ijára opave’ỹ hag̃ua. Ha katu Abraham omanóma, ha omano sa-sa ary pukukue. Mba’éicha piko, upéicharõ, Tupã ikatu ome’ẽ pe yvy Abraham-pe omanóramo? Hesakã porã ndaikatuiha. Upéicharõ, Ñandejára oñe’ẽme’ẽ haguéicha ome’ẽtaha yvy Abraham-pe; og̃uahẽmbota haguére pe ára Ñandejára oñe’ẽme’ẽva’ekue Abraham-pe; ha Abraham omano haguére, ojekuaa porã ndaikatuiha oñeme’ẽ Abraham-pe pe yvy ha’e omano aja; ha ojekuaa avei porã og̃uahẽmbota hague pe ára Abraham oikove jeytaha umi omanóvagui, Ñandejára ome’ẽ hag̃ua chupe pe yvy oñe’ẽme’ẽva’ekue ome’ẽtaha chupe ijáraite hag̃ua opa ára g̃uarã. Upévare, nderehechakuaái piko mba’érepa José ndohejái oñeñotỹ hete—ni Kanaán yvýpe, Jacob-pe ojehu haguéicha? Añetehápe, José oguerovia og̃uahẽmbota hague pe ára Ñandejára oñe’ẽme’ẽ hague Abraham-pe ome’ẽtaha chupe pe yvy, ha José oha’arõ oike hag̃ua pe herénsiape Abraham ndive.

TAM1897 Q1 23.6(Ñe’ẽ) ¿Nda’éipa upe ñe’ẽme’ẽ ha’e pe Ñandejára ome’ẽva’ekue Abraham-pe, oñeñe’ẽha Génesis aranduka pehẽngue papo-hápe?

TAM1897 Q1 23.7Héẽ, upévaite voi, aguyje Ñandejárape. Upémarõ, José omano, oñemboheko porã hete Egipto-pe, oñemoĩ peteĩ ataúd-pe, ha Israel osẽrõ guare Egipto-gui, ojegueraha hendivekuéra José kanguekue irundypa ary pukukue pe yvy ojeiko’ỹháme; ha opaite upe ára José retekue oĩkuri hendivekuéra, hesa renondépe, ára ha ára, ha ha’ékuri peteĩ ñe’ẽ pohýi ijerovia’ỹre.

TAM1897 Q1 23.8Heta tapicha, ahechakuaaháicha amoñe’ẽvo pe versíkulo Esteban ñe’ẽnguegui, omyesakã heta hendáicha, ojerovia rangue pe he’ívare, omaña rangue pe ñe’ẽme’ẽ Tupã ojapova’ekue Abraham-pe, ha oñemoañeteva’ekue chupe ome’ẽtaha chupe pe yvy ohechaukava’ekue chupe. Ha katu peẽ pehechakuaa pe yvy Tupã ohechaukava’ekue Abraham-pe ha’eha pe yvy, ndaha’éi ko yvy, ha katu pe yvy oúva? Upéva ha’e pe tetã Tupã oñe’ẽme’ẽva’ekue chupe ome’ẽtaha; ha upéva ha’e pe tetã ha’e ohekáva’ekue. Upéva ha’e pe tetã oguerekóva peteĩ táva ha’e ohekáva’ekue, ijapohare ha ijapokuaahára ha’eha Tupã. Ha ha’e ndoimo’ãi peteĩ pa’ũ ojevy hag̃ua pe tetã ambuépe, osẽhaguégui.

TAM1897 Q1 23.9Ára pukukue Tupã ñe’ẽme’ẽ ha’ékuri ome’ẽtaha upe yvy Abraham ha iñemoñarépe. Ani pemoĩ hese “ñemoñarekuéra”, Tupã oipe’áramo guare; ani pemoĩ peteĩ “s” upépe Tupã oipe’áramo guare. “Ha’e ndo’éi, ‘Ha ñemoñarekuérape’, hetaichaguaicha; ha katu peteĩchaguaicha, ‘Ha ne ñemoñarepe, ha’éva Cristo’”. Heta oĩkuri hikuái, añetehápe. Mbohapy sua osẽkuri Egipto-gui, ha katu ko’ãva ndaha’éi umi Tupã oñe’ẽva’ekue hesekuéra he’írõ guare: “Ndeve, ha ne ñemoñarépe”, ha’éva “peteĩguáicha”, ha “ha’éva Cristo”. Rehechakuaápa upéva? Ani reheja Israel retãyguakuéra hetakue oike ne akãme remoñe’ẽvo ko’ã ñe’ẽ: “Ndeve, ha ne ñemoñarépe”. Ñandejára oipe’ávo pe “s”, ndaikatúi ñamoĩjey upépe araka’eve. Ndaikatúi ñamoĩ upépe ñane apytu’ũmente jepe. Máva piko pe ñemoñare?—Cristo. Ha’e he’ívo, “Ndeve, ha ne ñemoñarépe”, nde ha che nañamoñe’ẽi va’erã ambue hendáicha, ha’éva katu: “ndeve ha Cristo-pe ame’ẽta”, peteĩ jeguerekorã opa’ỹvape g̃uarã. Ndaikatúi ñamoĩ upépe avavépe Cristo-gui’ỹre, Cristo rupi mante. Ndeve ha Cristo-pe ame’ẽta.

TAM1897 Q1 23.10Esteban he’i “og̃uahẽmbota hína pe ára pe ñe’ẽ me’ẽgua, Tupã ojurúva’ekue Abraham-pe”. Esteban ojuhu upéva la Bíblia-pe. Aipota pehecha upéva ndaha’eiha peteĩ jehesape’a especial Espiritu Santo ome’ẽva’ekue Esteban-pe upe javénte, ha katu oĩmbámava’ekue la Bíblia-pe ymave guare, ha Espiritu Santo ome’ẽ umi ambuépe Esteban rupive, omomandu’ávo chupe umi mba’e omoñe’ẽma va’ekue la Bíblia-pe ymave. Peheka pe Exodo aranduka poteĩha. Kóva hesakã porãiterei Ñandejára Ñe’ẽme ha ndaikatúi oñemboyke. Kóva ha’e Israel ñesãso ára, ha Ñandejára ojapóta upéva. Exodo 6:1-5:—

TAM1897 Q1 23.11Upémarõ he’i Ñandejára Moiséspe: “Ko’ág̃a rehecháta mba’épa ajapóta Faraónpe: pórke ipo mbaretépe ohejáta chupekuéra oho, ha ipo mbaretépe omosẽta chupekuéra hetãgui”. Ha Ñandejára oñe’ẽ Moiséspe, ha he’i chupe: “Che ha’e Ñandejára: ha ajehechauka Abraham-pe, Isaac-pe, ha Jacob-pe, Ñandejára Ipu’akapáva rérape, ha katu che réra Jehová-pe ndachekuaái hikuái”. Ha amboaje avei che ñe’ẽ me’ẽ hendivekuéra, ame’ẽ hag̃ua chupekuéra Kanaán yvy, ijeguata pukukue yvy, oiko haguépe hikuái pytagua ramo. Ha ahendu avei Israel ñemoñare osapukáiva, umi Egiptoygua tembiguáiramo omba’apoukáva chupekuéra; ha chemandu’a che ñe’ẽ me’ẽre.

TAM1897 Q1 23.12Mba’épa ha’e pe iñe’ẽme’ẽ?—Ome’ẽ hag̃ua chupekuéra pe yvy. Mba’épa he’ise pe yvy? mba’épa ha’e?—Pe yvy, yvy ape, pe Ñandejára ohechaukava’ekue Abraham-pe, ha oñe’ẽme’ẽva’ekue ome’ẽtaha chupe ijáraite hag̃ua opa ára g̃uarã.

TAM1897 Q1 24.1(Ñe’ẽnguéra) Yvy oúva.

TAM1897 Q1 24.2Ko’ág̃a he’i: “Che mandu’a che ñe’ẽme’ẽre”. Mba’épa he’ise upéva? “Che mandu’a che ñe’ẽme’ẽre”. Hesaráipa piko chugui?—Nahániri; ha katu og̃uahẽmaha ára ojapo hag̃ua pe oñe’ẽme’ẽva’ekue. Pe mandu’ápa pe Apocalipsis vore papoapyhápe he’iháicha:—

TAM1897 Q1 24.3Ha ahendu ambue ñe’ẽ yvágagui he’íva: “Pesẽ chugui, che retãyguakuéra, ani hag̃ua peime ijapovaikuéra apytépe, ha ani hag̃ua pehupyty imba’e vai. Iñapovaikuéra og̃uahẽma yvága peve, ha Ñandejára imandu’áma hembiapo vaikuérare. Pejapo chupe ha’e ojapo va’ekue peẽme, ha pemoĩ chupe mokõi jey imba’apo rupi: pe kópa ha’e omyenyhẽ va’ekuépe, pemyenyhẽ chupe mokõi jey.” Mba’eichaitépa oñembotuichave ha oikove porãiterei, upéicha avei peme’ẽ chupe jehasa asy ha vy’a’ỹ: ha’e he’ígui iñe’ãme: “Aguapýma mburuvichárõ, ndaha’éi kuña iména manóva, ha ndahechamo’ãi vy’a’ỹ”. Upévare umi mba’e vai oúta hese peteĩ árape, mano, ñembyasy ha ñembyahýi; ha ojehapy paite tatápe: pórke imbarete Ñandejára Tupã ohusgáva chupe.

TAM1897 Q1 24.4Tupã imandu’ávo hembiapo vaikuekuérare, og̃uahẽma ára ojehusga hag̃ua chupe. Imandu’ávo iñe’ẽ me’ẽre, mba’e ára piko og̃uahẽma?—Og̃uahẽma ára oñemboaje hag̃ua pe ñe’ẽ me’ẽ. Ha mba’e piko pe ñe’ẽ me’ẽ Abraham, Isaac ha Jacob ndive?—Ha’e kuri ome’ẽ hag̃ua chupekuéra upe yvy ijára hag̃ua opa ára g̃uarã, ha ome’ẽ hag̃ua chupekuéra ha iñemoñarépe. Máva piko pe ñemoñare?—Cristo.

TAM1897 Q1 24.5Upévare ere Israel ñemoñarekuérape: Che ha’e Ñandejára, ha poguenohẽta Egiptoygua mba’epohýi guýgui, ha penesãsoróta iñeservívagui, ha penepyhyrõta che po puku ha tekojojaru guasu rupive: ha che poýpe peime hag̃ua che retãicha, ha che ha’éta pende Tupã; ha peikuaáta che ha’eha Ñandejára pende Tupã, pende anohẽva’ekue Egiptoygua mba’epohýi guýgui.

TAM1897 Q1 24.6Israel ogueroviárire upéva, oikotevẽpa ra’e oike upe ñe’ẽme’ẽme Sinaípe? Oñepyrũ mboyve voi hendivekuéra osẽ hag̃ua Egipto-gui, he’i: Che ha’éta pende Tupã, peẽ che retãygua. Peikuaáta che ha’eha Ñandejára.

TAM1897 Q1 24.7Ha agueraháta peẽ pe yvy rehe, pe che añe’ẽme’ẽ va’ekue ame’ẽtaha Abraham-pe, Isaac-pe ha Jacob-pe; ha ame’ẽta peẽme peteĩ herénsiaramo. Che ha’e Ñandejára.

TAM1897 Q1 24.8“Og̃uahẽmbota ára pe ñe’ẽme’ẽgua, Ñandejára oñe’ẽme’ẽva’ekue Abraham-pe.” Rogueraháta pe yvýpe añe’ẽme’ẽva ame’ẽtaha ndéve. Mba’e piko upe ñe’ẽme’ẽ? Mba’e yvýpepa Ñandejára oguerahaseva’ekue Israel-pe? Mba’e yvýpa oĩkuri chupekuéra g̃uarã?—Pe yvy oúva. Ko’ág̃a ani reñeha’ã remyesakã ko’ã mba’e. Ndarekói mba’eve amyesakã hag̃ua. Oĩ pe Ñe’ẽ he’íva, ha che aguerovia. Ndoikotevẽi oñemyesakã. Oñeikotevẽnte ojeguerovia. Nahániri, ani reñeha’ã remyesakã ndejupe voi. Ha’éramo ndéve g̃uarã ipyahúva, ha rerekóramo ambue temiandu hese, ani reñeha’ã rembojoja ko’ápe. Eheja opavave, ha ehecha mba’épa he’i kóva.

TAM1897 Q1 24.9Aporandu jey peẽme. Mba’e yvy piko pe Tupã oñe’ẽ me’ẽva’ekue ome’ẽtaha Abraham, Isaac ha Jacob-pe?

TAM1897 Q1 24.10(Atyguasu) Pe yvy oútava.

TAM1897 Q1 24.11¿Rejokótapa upévare? Nde remoneĩ kuri sapy’aite upéva oĩ porãha. Ani ñamboyke ko’ág̃a ñane ánga rayhupápe.

TAM1897 Q1 24.12(Ñe’ẽ) Oúne piko hesekuéra pe ñesãso?

TAM1897 Q1 24.13Héẽ; pe ñesãso og̃uahẽne kuri chupekuéra. Pe ñesãso og̃uahẽne kuri yvy ape ári. Opa umíva og̃uahẽne kuri. Péro og̃uahẽne kuri ambue hendáicha pe oikova’ekuégui. Yvy oikóne ra’e ambue hendáicha ko oikova’ekuégui. Jajavy jahechávo pe jehasa ha’ekuéra ohasava’ekue, ha ñaimo’ãvo umi mba’e ha’eha pe Tupã ohenoihague chupekuéra. Ha’ekuéra ohasa upe jehasa vaiete ndogueroviái haguére pe Tupã ohenoihague chupekuéra. Ha, che joyke’ykuéra, ñande jahecháramo ko’ág̃a umi mba’e oñemoĩva’ekue Israel renondépe upe jave, ha’ekuéra ohecha haguéicha, jajapóta avei ko’ág̃a Israel ojapo haguéicha upe jave. Israel ndohechái upérõ mba’épa Tupã oguereko chupekuéra g̃uarã, ha upévare ndohupytýi hikuái pe ha’e oguerekóva’ekue chupekuéra g̃uarã. Ko’ág̃a, nde ha che ndajahecháiramo mba’eve hetave umi mba’épe Israel ohechava’ekuégui, ndajahupytymo’ãi hetave mba’e Israel ohupytýva’ekuégui. Añetehápe jahecháramo ko’ã mba’e Israel ohechaháicha, jajapóta ko’ág̃a Israel ojapohaguéicha upérõ.

TAM1897 Q1 24.14Ñandéve oñe’ẽkuri pe Marandu Porã, ha’ekuérape guáicha avei; ha katu pe ñe’ẽ oñe’ẽva’ekue ndojapói chupekuéra mba’eve porã, noñembojehe’áigui jerovia ndive umi ohendúva apytépe. Upévare, jakyhyjéke, ani hag̃ua, ñandéve oñeme’ẽramo jepe pe ñe’ẽ jaikétaha ipytu’úpe, oĩ pende apytépe opytáva tapykuépe.

TAM1897 Q1 24.15¿Oipytyvõtapa kóva ñandéve oñembojehe’ávo jerovia ndive ñande apytépe ohendúva? Tupã ani omoĩ jey ñanderehe pe ojehúva’ekue Israel-pe. Kóva oñemoĩ ñande renondépe ikatu hag̃uáicha jajesalva.

TAM1897 Q1 24.16Jahechami mba’épa ndohechái hikuái ndogueroviáigui Tupãme. Jahechami mba’épa oguereko Tupã chupekuéra g̃uarã, ha jahupyty, jahecha rangue umi mba’e ha’ekuéra ohechaháicha, ha ndajahupytýi hikuáiicha.

TAM1897 Q1 24.17Pehecha Éxodo aranduka pehẽngue papoha, ha upépe oje’e hesakã porãiterei. Israel osẽ rire Egipto-gui, ha ohasa rire Para Pytã, oĩ ko’ã ñe’ẽ, pe versíkulo paapyhápe:—

TAM1897 Q1 24.18Nde poriahuverekópe remosẽ umi tapichápe repyhyrõva’ekue: ne mbarete rupive reisãmbyhy chupekuéra ne renda marangatúpe.

TAM1897 Q1 24.19Ko vore ha’e Moisés purahéi. Umi oñembo’ýva Yvyty Sión ári, ha ipu’akáva pe mymba aña ári, ha ita’anga ári, ha héra papaha ári, opurahéi hikuái Moisés purahéi. Ndaha’éi peteĩ purahéi ojoguáva upe purahéipe. Ndaha’éi peteĩ purahéi ojoguáva chupe. Ha katu opurahéi hikuái Moisés purahéi. Upe Éxodo vore papoha ha’e ñande purahéi.

TAM1897 Q1 24.20Moõpa Ñandejára oguerahase chupekuéra?—I “oikoha marangatúpe”. Moõpa oĩ upe oikoha marangatu?

TAM1897 Q1 24.21(Atyguasu) “Peteĩ táva orekóva pyenda, ijapohare ha ijapokuaahára ha’e Ñandejára.”

TAM1897 Q1 24.22Hetave. “Umi tetãygua ohendúta, ha okyhyjéta; ha oñemombyasyta umi Palestina-ygua.”

TAM1897 Q1 24.23E. J. Waggoner.—Upéichaite ningo oiko.

TAM1897 Q1 24.24Katuete ningo ojapóma. Oguahẽvo hikuái upe tembe’ýpe, Edom mburuvichakuéra opyta hikuái ijurujái. “Moab kuimba’e mbaretévape oñepyrũta oryrýi; opaite Kanaán-gua oikóva hykupáta.” Mba’épa oikóta umi oikóvare upépe?

TAM1897 Q1 25.1(Ñe’ẽnguéra) Ha’ekuéra hykupáta.

TAM1897 Q1 25.2E. J. Waggoner.—Ha’ekuéra ojapóma voi.

TAM1897 Q1 25.3Og̃uahẽvo guare hikuái upépe, Israel oporandu: “Pehejátapa rohasávo pende yvy rupi?” Mba’épa he’i hikuái?—Nahániri, karai. Ndojehejái chupekuéra opyrũvo jepe iñyvy ári. Ha katu oho rire hikuái derechoite yguasu pytã guive Edom rembe’ýpe, Edom tuichakue opytáta kuri opytaite oñemondýivo ohasa peve hikuái. ¡O Israel, ko’ág̃a peve, ndojuhúi gueteri mba’épa oñehundi upe Israel-pe! Che joyke’ykuéra, jaikuaávo mba’épa omboyke Israel upérõ, ñanemokyre’ỹta ha oguerúta Ñandejára mbarete, ha jagueroviáta.

TAM1897 Q1 25.4Kyhyje ha perere ho’áta hesekuéra; nde jyva mbarete rupi opytáta hikuái itáicha; ne retãygua ohasa peve, Ñandejára, ohasa peve umi retãyguare rejogua va’ekue.

TAM1897 Q1 25.5Mba’épa ojapóta hesekuéra? “Nde rererúta chupekuéra, ha replantáta chupekuéra ne herénsia yvyty ári.” Máva herénsiapa?—Ñandejára mba’e. Ha katu “Tupã, oñe’ẽva’ekue ymaite umi ñane ypykuérape profetakuéra rupive heta ára ha heta hendáicha, ko’ã ára pahápe katu oñe’ẽ ñandéve ita’ýra rupive, ha’éva pe omoĩva’ekue opavave mba’e herederoramo.” Máva piko oisãmbyhykuri Israel-pe?—Tupã. Mba’épe piko?—“Ne herénsiape;” ndaha’éi ñane mba’e—nde mba’e. “Ha peẽ peĩramo Cristo mba’éva, upéicharõ peẽ Abraham ra’y, ha herederokuéra pe ñe’ẽ me’ẽ he’iháicha.” “Ne herénsia, Ñandejára.” Upéva ndaha’éi opa mba’e. “Nde rerúta chupekuéra, ha replantáta chupekuéra ne herénsia yvyty ári, pe tendápe, Ñandejára, nde rejapova’ekue nde reiko hag̃ua.” Upéva ndaha’éi opa mba’e. “Pe Tupão Marangatúpe, Ñandejára, nde po ojapova’ekue.” Mba’e tupão marangatúpa Ñandejára po ojapo?

TAM1897 Q1 25.6(Ñe’ẽnguéra) Pe tenda marangatu añeteguáva.

TAM1897 Q1 25.7Upéichaite ningo. “Ko’ã mba’e ñañe’ẽva’ekue apytégui kóva ha’e imombyky: Jareko peteĩ pa’i guasuete, oguapýva Tupã Ruvicha apyka akatúape yvágape; peteĩ tembiguái tupão marangatúpe g̃uarã, ha pe oga’i añeteguápe g̃uarã, Ñandejára omoñemopyendava’ekue, ha ndaha’éi yvypóra.” Upéva hína ñane ñe’ẽ mombyky ko pyharégua, ¿ajépa? Upépe Tupã oguerahaseva’ekue Israel-pe. Ha katu ha’ekuéra ndohechái. Rehechápa? Upépe ha’e ñanerahase.

TAM1897 Q1 25.8Rehechápa upépe ha’eha pe tenda Tupã oguerahase hague Israel-pe upe jave? Rehecháramo, upéicharõ reĩmbáta reho hag̃ua pe tenda Israel ndog̃uahẽihápe. Ha katu repensáramo ha’eha peteĩ tenda marangatu yvy arigua yvypóra omoĩva’ekue, upéva añoite Israel ohechava’ekue, ha upéva añoite rehecháta avei. Ha Israel ndoikéi upe yvýpe, ha nde avei ndereikemo’ãi. Jahechava’erã hetave mba’e Israel ohechava’ekuégui, upéicha’ỹrõ araka’eve nañag̃uahẽmo’ãi mombyryve Israel og̃uahẽhágui. Ha mba’érepa Israel ndohechái hetave pe ohechava’ekuégui?—Ha’ekuéra ndogueroviái. Ha katu nde ha che jaguerovia va’erã ko’ág̃a pe Israel ndogueroviái va’ekue upe jave, upéicha’ỹrõ araka’eve ndajahupytymo’ãi pe Israel ohejava’ekue. Ha katu jagueroviáramo pe Israel ndogueroviái va’ekue, upéicharõ ñanegueraháta pe herénsiape Israel noñeguerahái haguépe, pe karapãme Israel ndoikéi haguépe, Tupã oikoha marangatúpe, pe távape orekóva pyenda, ha’éva Tupã rembiapokue ha ojapova’ekue.

TAM1897 Q1 25.9Versíkulo papoapyha: “Ñandejára oisãmbyhýta opa ára g̃uarã”. Ha’e voi oisãmbyhyse chupekuéra; ndaha’evéima Faraón; ndaha’evéima Nimrod; ndaiporivéima umi ta’anga ñembojeroviaha; ndaiporivéima umi tekove opu’ãva. Tupã oguerahase va’ekue Israel-pe pe yvy porãitépe, ha oporokuái hesekuéra upépe opa ára g̃uarã, ha’ekuéra katu ndoikuaái upéva. ¡Ay, mba’e tuichaitépa ohejarei hikuái ndogueroviáigui Ñandejárape! ¡Ay, mba’e tuichaitépa ñande avei ñahundi ko’ã ary pukukue javeve! Pórke, amoñe’ẽtaháicha peẽme ko’ẽrõ pyhare, ñaiméma va’erãmo’ã upépe ymaite guivéma, ñaguerovia reínte rirõ Ñandejárape. Tupã he’i upéicha, ha upéichaite ningo. Ndaipóri mba’érepa ñaiméva’erã ko karapãme ko pyharépe. Nañaiméi va’erã ko’ápe, añetehápe, pórke nañaiméi va’erã ko yvy ári. Jepémo roime ko yvy ári, katu, ko’ápe hína ore renda. Ha katu ndoroikói va’erã ko yvy ári voi. Ymaite voi roime va’erãmo’ã Ñandejára mburuvichakuépe. Upéva añetehápe, che ryke’ykuéra. Oĩve mba’e Ñandejára Ñe’ẽme ikatúva romombe’u ambue aravópe ko’ápe, upe peteĩ temiandu rehe añónte.

TAM1897 Q1 25.10Ág̃a katu Moisés ogueroviapa umíva. Ha’e oguerovia pe ára oñeme’ẽva’erã pe ñe’ẽ me’ẽ hi’ag̃uimaha. Ha’e katu pya’e oguerekótama Egipto apyka guasu. Ha’e oikótama mburuvichárõ. Oisãmbyhýta; oguerekóta tembiapo, tuichavéva oimeraẽ táva sãmbyhyháragui térã kuatiáre oñangarekóvagui. Ha’e oisãmbyhýta ndaha’éi peteĩ tetã’ínte, ha katu peteĩ imperio; ko yvy apére guare imperio, ha ha’e oguereko ijerepýpe. Mokõi derécho rupive imba’e va’ekue. Ndoikotevẽi oñemoĩ tendotarã. Ijapýpe oguejýta, ha avave ndaikatúi oñemoĩ hese he’ívo ndaha’eiha imba’e. Peteĩ pa’ũnte ofalta oñemohenda hag̃ua apyka guasúpe; ko Faraón omano meve, ha ha’e oguerekóma haimete sa ary. Upévo ko Moisés oikóta yvy ape arigua mburuvicha guasúramo, pe Imperio Egipcio ha’égui yvy tuichakue javeve.

TAM1897 Q1 25.11Israel ohasa asy avei upe jave. Israel ojejopyeterei, oñemuñahéi ha oñembopohýi omba’apo hag̃ua ladríllo apohápe. Moisés ikatu kuri he’i: Ko’ág̃a ñane retãyguakuéra ojejopyeterei; oñemuñahéi; ohasa asy hikuái ijára rérape; ha katu ndahi’areichéne, Faraón oguerekóma haimete sa ary ha ndaikovevéima areta. Upépe amoĩta peteĩ ñemyatyrõ. Ambohekoporãta ko sãmbyhy. Asãmbyhýta hekopete. Ndaha’éi ko’ã Faraón tekove añaicha. Aguerovia Ñandejárape. Che ningo Hesu rapeguáva, ha upévare ikatupyryve asãmbyhy hag̃ua. Ha ha’e ikatuva’erãmo’ã ndaha’éi oipe’ánte chuguikuéra imba’epohýi, ikatuva’erãmo’ã avei ome’ẽ chupekuéra tembiapo porã, ha osãmbyhy yvy apére Ñandejára rembiguáikuéra rupive. Ndaipóripa tape ojepe’áva? Peteĩ jepyrũnte og̃uahẽ hag̃ua apyka guasúpe, ha upe jepyrũ ojejapova’erã voi. Ha katu jahechami mba’épa ojapo pe Hesu rapeguáva upeichagua apañuáipe. Pehesa’ỹijo Hebreos aranduka pehẽngue pa peteĩha. Pemañamína porã, pelee porã ha pehecha mba’épa he’i. Pe versíkulo mokõipa irundyha:—

TAM1897 Q1 26.1Jerovia rupive Moisés, okakuaapávo, omboyke oje’e hag̃ua hese ha’eha Faraón rajy memby.

TAM1897 Q1 26.2Mba’épa he’ise oñembotove oje’e hag̃ua hese Faraón rajy ra’yha?—Oñembotove oiko hag̃ua mburuvichárõ. Oĩma pe apyka guasu. Peteĩ jepyrũnte oñeikotevẽ og̃uahẽ hag̃ua hese. Ha katu, ojupi rangue upépe ha oguapy hag̃ua apyka guasúpe, oguejy katu. Ojevy ijatukupépe Egipto apyka guasúgui, ha opaite Egipto mba’e hepy ha vy’águi, ha omoĩ hova ambue tetã gotyo; og̃uahẽgui ára Ñandejára oguenohẽtahápe hetãyguakuérape upe tetãgui ko ambue tetãme. Moisés oguerovia Jesucristo-re, ha upévare oguerovia tupão ha tetã sãmbyhy oñemboja’o va’erãha. Upévare ojei tetã sãmbyhýgui ha oñemoĩ ipy’aitepýpe tupão ykére. Tupã ohenói chupe osẽ hag̃ua ko tetãgui, ohenoihaguéicha ypy itúva Abraham-pe hetãgui. Ha katu ndaha’éi upéva añónte. Pehendúke: “Oiporavóvo oñembyasy hag̃ua Tupã rembiguáikuéra ndive, ovy’a rangue Egipto vy’akuérare sapy’ami?”

TAM1897 Q1 26.3(Atyguasu) Angaipa.

TAM1897 Q1 26.4¿Angaipa? Ha’e niko apyka guasu heredero. Mba’épa upéicharõ omoinge iñakãme Egipto mburuvicha guasu apyka, ko yvy pu’aka ha vy’akuéra, ha ko yvy sãmbyhyhakuéra? Mba’épa upéva?—Angaipa. ¿He’ípa upéicha?

TAM1897 Q1 26.5(Ñe’ẽnguéra) Héẽ.

TAM1897 Q1 26.6Rerovia piko upéva?

TAM1897 Q1 26.7(Ñe’ẽnguéra) Héẽ.

TAM1897 Q1 26.8¿Ha’épa kuri angaipa upéicharõ Israel-pe g̃uarã?

TAM1897 Q1 26.9(Ñe’ẽnguéra) Héẽ.

TAM1897 Q1 26.10Mba’épa ko’ág̃a?

TAM1897 Q1 26.11(Ñe’ẽnguéra) Angaipa.

TAM1897 Q1 26.12Che joyke’ykuéra, oĩ heta mba’e Ñandejára Ñe’ẽme ñapensava’erãha. “Oiporavógui ohasa asy Ñandejára retãyguakuéra ndive, ohupyty rangue angaipa vy’a sapy’ami.” Péro aníke penderesarái umi vy’a oñeñe’ẽva’ekue ko’ápe, angaipa vy’a, ha’eha añetehápe Egipto vy’a; Egipto ruvicha guasúramo vy’a, mburuvicháramo ko yvy ariguápe, oisãmbyhývo hapichakuérape. Opa ko’ãva ouva’erãmo’ã chupe iteýgui añeteguáva rupi, herederorõguáicha. Ndoikotevẽi oñemoĩ kandidatúramo, térã ojerure voto. Ijeheguiete oúma hína kuri chupe. Pe kuatiañe’ẽ he’i, ha’e oipyhýramo ha ovy’áramo opa ko’ã vy’áre, upéva ha’etaha ovy’a hague angaipa vy’áre. Ha katu ha’e oheja upéva. Mba’érepa?—“Ohechakuaágui Cristo ñemboyke tuichaveha mba’ehetáramo Egipto mba’ehepykuéragui.”

TAM1897 Q1 26.13Moõitépa oĩkuri Cristo Egipto retã sãmbyhy ha itakano’õ ndive? Cristo peteĩpa oĩkuri Egipto ndive?—Nahániri. Moisés ikatúpa oguereko mokõivéva, Cristo ha Egipto retã takano’õ?

TAM1897 Q1 26.14(Ñe’ẽnguéra) Nahániri.

TAM1897 Q1 26.15Ha katu Egipto apyka guasu ho’a hese ijeheguiete, pe yvyra rogue ho’aháicha. Ndoikotevẽi oñeha’ã ofisiorã. Ni oñemoĩ hag̃ua kandidatúramo.

TAM1897 Q1 26.16A. F. Ballenger.—Térã ojapo hag̃ua peteĩ jerure.

TAM1897 Q1 26.17Nahániri. Ni ndoikotevẽi oheka peteĩ hekoviaha oñeme’ẽ hag̃ua imba’ejerure tendotápe.

TAM1897 Q1 26.18Emañamína jey upe ojehúvare. Oĩkuri Egipto itakano’õndi, ivy’a ha imba’ehepýndi, ho’áva hese yvyra rogue ho’aháicha, ha’e oñeha’ã’ỹre mba’evépe. Pe ha’e ojapova’erãnte niko oguapy ipo oñembojoajúvo, pe mburuvicha itujaitévo omano meve, ha upéi opa mba’e imba’éta. Upéicharõ jepe, ha’e oiporavove oĩ Cristo ndive ha ohasa asy iñe’ẽ pohýi, oĩ rangue upépe Egipto apyka guasúpe. Ha penemandu’a porãke oĩ hag̃ua Cristo ndive ohejava’erãhague pe apyka guasu ha opaite Egipto mba’e hepy ha vy’a.

TAM1897 Q1 26.19Ág̃a katu ani ere che amoĩhague upéva, che apopyréha. Ehecha mba’épa he’i Ñe’ẽ, ha rehecháta oĩmbamaha upépe. Ndaipóripa añetehápe upépe?

TAM1897 Q1 26.20(Ñe’ẽnguéra) Héẽ.

TAM1897 Q1 26.21Ñamoñe’ẽjeymi upéva, ha og̃uahẽma ára ñamboty hag̃ua ko pyharépe g̃uarã; upéi ko’ẽrõ pyhare ñahesa’ỹijóta jey Israel-pe:—

TAM1897 Q1 26.22Jerovia rupive Moisés, okakuaapávo, oñembotove oje’e hag̃ua hese Faraón rajy ra’yha; oiporavóvo oñembyasy hag̃ua Tupã retãyguakuéra ndive, ovy’a rangue angaipa vy’ápe sapy’ami; ohechakuaávo Cristo ñembohory tuichaveha mba’eheta guasúgui Egipto-pe oĩvagui: ha’e ohechágui oĩtaha jopói repy.

TAM1897 Q1 26.23“Oguahẽmbota pe ára pe ñe’ẽ me’ẽgua, Tupã oñe’ẽ me’ẽva’ekue Abraham-pe” ome’ẽ hag̃ua chupe pe jopói hovasa. Moisés oguerovia kóva, ha ojei pe tetã sãmbyhýgui, ojevy pe apyka guasúgui, oiporavóvo Cristo ñembohory rei opaite Egipto mbarete, vy’a ha mimbipa rangue. Ha ani penderesarái ha’e ohejava’erãhague opa ko’ã mba’e, oiko hag̃ua Cristo ñembohory rei apytépe.