Израильдің апостасиясы. – № 1

TAM1897 Q1 33.61897 жылғы 7 наурыз, жексенбі кешіндегі уағыз 1897 жылғы I тоқсан, № 1, 2-том, 33–40 беттерде Жалпы Конференция бюллетенінде басылған.

TAM1897 Q1 33.7Өткен кештің сабағында мен соңғы кезге дейін Жетінші күн адвентистерінің Киелі кітаптан басқа Құдайдың он заповедін дәл Құдай айтқандай етіп жариялаған бірде-бір нұсқасын көрмегенімді айттым. Мен Жетінші күн адвентистері Құдайдың заңының Құдай бергендей нұсқасын ала алатын уақыттың келгеніне қуаныштымын. Мен бауырымыз Хаудың Құдай бергендей етіп Құдай заңының көшірмелерін шығарғанына қуаныштымын. Енді халық алдына шыққанда Құдай заңының бір бөлігін қалдырып қойды деген басқалар сияқты айыптауға енді ұшырамайық.

TAM1897 Q1 33.8Сіз айқын көре аласыз: басқалардың бәрі дерлік қолданатын Құдай заңының сол көшірмесін алғаш таратқан адам мысырлық болған. Онда былай делінген: «Мен – сенің Иең Құдайың, сені Мысыр елінен, құлдық үйінен шығарған». Бірақ ол өз-өзіне: «Бұл мен үшін де, қазіргі заман адамдары үшін де қатысы жоқ; өйткені біз ешқашан Мысырдан шығарылған емеспіз», – деді. Бұл тек еврейлерге ғана арналған. Сондықтан ол оны алып тастап, заңның қалған бөлігін басып шығарды да, осылайша әлемге Иеміздің өзі берген заңның бүлінген көшірмесін ұсынды. Осылайша ол Иеміз аспаннан сөйлеген жалғыз құжаттың кімнің сөзі екенін айтпай, тіпті оны таныстырмай, анықталмаған түрде «Менен басқа тәңірің болмасын» деп басталатындай етіп көрсетті. Сұрақ бірден туындауы мүмкін: «Сен кімсің? Сөйлеп тұрған кім?» Заң берілген қалпында алынса, Құдай сөйлеп тұрған кім екенін айтады. «Мен – сенің Иең Құдайың, сені Мысыр елінен, құлдық үйінен шығарған». Міне, кім сөйлеп тұр: «Мысыр құлдығынан құтқара алатын Менің алдымда басқа құдайларың болмасын».

TAM1897 Q1 33.9Мұнда тағы бір ой маңызды: Заң әдетте кестелер мен карталарда Иеміздің өзі айтқан кіріспесіз басылып шығарылғанда, оны «Құдай заңы» деген сөздермен бастау қажеттігі туындайды. Бұл адамдардың бұл заңның кімдікі екенін және бұйрықтарды кім айтып тұрғанын растайтын қандай да бір куәліктің болуы қажеттігін түсінетінін көрсетеді. Және осы қажеттілікті байқап, адамдар Құдай заңының басына «Құдай заңы» деген өз куәліктерін қояды.

TAM1897 Q1 33.10Бірақ егер олар заңды Иеміздің өзі бергендей күйінде басып шығарса, онда олар Құдай заңы екенін және осы өсиеттерді дәл өзі айтып тұрғанын растайтын Иеміздің өз куәлігін алатын еді. Ол былай дейді: «Мен – сенің Құдайың, Иеңмін, сені Мысыр елінен, құлдық үйінен шығарғанмын. Менің алдымда басқа құдайларың болмасын», т.б. Егер адамдар Құдайдың заңы екенін растайтын Иенің өз куәлігін алса, онда адамдардың берген куәлігіне ешқандай қажеттілік қалмайды.

TAM1897 Q1 33.11Ал бұл заңның Құдай заңы екенін растайтын Иеміздің куәлігі кез келген адамның немесе барлық адамдардың куәлігінен артық емес пе? Ал адамдар бұл заңның Құдай заңы екенін растайтын Иеміздің куәлігін алып тастап, оның орнына өз куәліктерін қойса, адамдардың өзін Құдай орнына қоюының бұдан да айқын мысалы бола ала ма? О, біз осы өз бетінше, шалағай жасалған істі тастап, қасиетті заңды оның қасиетті Авторы айтқан және жазған қалпында қабылдайық! «Мен — сенің Иең Құдайың, сені Мысыр елінен, құлдық үйінен шығарғанмын». Әмин. Солай болсын.

TAM1897 Q1 33.12Онда Иеміздің айтқан барлық сөздері бар болғандықтан, Құдай заңы әлемге Құтқарушыны да, Жаратушыны да ұсынады. Ол барлық адамдарға осы заңның Авторы, адамды оны орындауға шақыратын Ол – Құтқарушы да, Жаратушы да екенін айтады. Бұл заңның өзінен көрінеді. Ал олар Құтқарушыны ашатын бөлікті алып тастаса, адамның Жаратушысын ашатын бөлікті де алып тастауға дайын әрі ықыласты болуы таңғалатын жайт емес. Шайтан заңнан әрдайым құтылғысы келді және оның маңызын адамдардан жасырғысы келді. Ол Құтқарушыны заңнан алып тастаудан бастады; ал қазір Жаратушыны заңнан алып тастаумен аяқтап отыр. Бірақ Иеміз бізді Мысырдан дәл Өзі құтқарғанын білгенімізді қалайды, сонда біз адамға берген заңнан Құтқарушыны да, Жаратушыны да көре аламыз.

TAM1897 Q1 34.1Тағы бір жайт. Сіз бен біз Израиль елге кіргенде Иеміз оларға белгілеген жерге мүлде кірмей, оны толықтай жіберіп алғандарын көргенде, Мұса үшін сол жерге бара алмау қаншалықты көңілсіздік болғанын түсінеміз. Енді кейбір адамдарға Израиль Иеміз оларға дайындаған жерге кірді, дәл сол Иеміздің оларды апармақ болған жері еді деп көрінгенде, ал Мұса өліп, жұмаққа кеткенін көргенде, олар Мұса ең тиімді келісімге қол жеткізді дейді; оны жерден алып, жұмаққа апару соншалықты үлкен көңілсіздік болмаған.

TAM1897 Q1 34.2Бірақ Иеміз оны өзінің қасиетті мекеніне, өзі тұру үшін жаратқан орнына, өз қолдарымен орнатқан киелі орынға апаруды қалайтынын түсінгенде, Мұса үшін де сол жерге кірмей-ақ өліп, жұмаққа кетудің қаншалықты көңілсіз болғанын көреміз. Олардың уәде етілген берекелі жерге кіре алмауына өз күнәсінің де қатысы бар екенін көргенде; Израильдің Иеміздің оларға дайындап қойған нәрсесін жіберіп алғанын түсінгенде: Небо шыңынан көргендей керемет жерді көріп, Құдай ісі мен халқы өтуге тиіс ұзақ адасу, сенімнен тайу және қиындық дәуірлерін ой елегінен өткізіп, сол ұзақ адасу жолына өзінің де сәл ғана себепші болғанын білгенде; өлімді бастан кешірмей-ақ, тіпті қабірден аспанға көтерілгеніне қарамастан, сол жерге кіре алмауы оның үшін қаншалықты ауыр көңілсіздік болғанын көру оңай.

TAM1897 Q1 34.3Егер Израиль шөлде жүргенде Мысырдан шықпағанын дәлелдеу үшін тағы бір дәйек керек болса, ол Иешуа кітабынан табылады. Сіздерге ол үзінді таныс шығар: Иорданды кесіп өткеннен кейін олар сүндеттелді, және былай деп жазылған: «Бүгін Мен сендерден Мысыр қорлығын алып тастадым». Мына адамдар, көріп тұрғаныңыздай, Мысырдан шыққаннан кейін Иордан өтіп болғанша Мысырдан шыққан жоқ; өйткені соған дейін Мысырдың қорлығы алынып тасталмаған еді. Содан кейін олар барлығы сенімге келген адамдар болды. Сол бүкіл халық Иордан өзенін сеніммен кесіп өтті. Бұл Құдайға сенген халық еді, онда бірде-бір қарсылық дауыс та, күмәнді ой да болған жоқ — сол кезде олар Мысырдан шықты. Осылайша рухани Мысырдың Киелі кітаптағы нақты Мысыр екені айқын көрінеді.

TAM1897 Q1 34.4Енді бүгінгі кештің мәтініне көшейік. Бұл – Сандар кітабының 23-тарауы, 9-аяты. Мен жетінші аятынан бастап оқимын. Бұл – Моаб патшасы Валак үшін болжау жасап тұрған Валаам.

TAM1897 Q1 34.5Ол мынадай мысал айтты: «Моаб патшасы Валак мені Шығыс тауларынан, Арамнан әкелді: “Кел, мен үшін Жакобты қарға, кел, Израильге қарсы шық”». Құдай қарғыс айтпағанды мен қалай қарғыс айтамын? Иеміз қарсы шықпағанға мен қалай қарсы шығамын? Өйткені жартастың шыңынан мен оны көремін, төбелерден оны тамашалаймын: Қараңдар, халық жалғыз тұрады, және халықтар арасында есепке алынбайды.

TAM1897 Q1 34.6Бұл мәтін бүгін түнде бізге айтылып тұр. Бұл – қазіргі шындық. Бұл – Құдайдың өз халқына деген білдірген еркі еді, олар Мысыр елінен шығарылғаннан кейін Ол оларды апарғысы келген жердің шекарасында тұрған кезде. Олар шөл далада қырық жыл адасқаннан кейін енді сол жердің шекарасына келген еді. Ал оларға деген еркі – олардың жалғыз тұрып, халықтар қатарында есепке алынбауы.

TAM1897 Q1 34.7Оның негізгі себебін, немесе себептерінің бірін, Істер кітабының жетінші тарауына жүгінгенде түсінесіз. Сол күні Стефан сөйлеп, Иеміздің халықты Мысырдан, құлдық елінен ғажайыптар мен белгілер арқылы шығарғанын айтты, ал 37-ші және 38-ші аяттарда мына сөздер бар; 38-ші аяттағы нақты үзінді:—

TAM1897 Q1 34.8Бұл – Израиль балаларына: «Иеңіз, Құдайыңыз сіздерге бауырларыңыздың арасынан мен сияқты бір пайғамбар тұрғызады; оны тыңдаңыздар», – деген сол Мұса. Бұл – шөлдегі шіркеуде болған сол адам.

TAM1897 Q1 34.9Сонда шөлдегі Израиль не еді? — Шіркеу. Өзеннен өтіп, елге кіргенде олар не болуы керек еді? — Шіркеу. Бұл сөздер шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі керек дегенді білдірмей ме? — дәл солай, ол Абрахамды сол елден шығарғанда, Иеміз әлемге шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін үйретті, және Абрахам арқылы шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі жеке адамның жүрегінен басталуы тиіс екенін көрсетті.

TAM1897 Q1 34.10Егер жүрегімде мемлекеттен бөлінген болмасам, қай жерде болсам да шіркеу мен мемлекет бірігіп қалады. Сондықтан мен мемлекеттік қызметте лауазым атқармасам да немесе сол жерде сайлауға түспесем де, шіркеуде саясаткер боламын; сол жерде лауазымға үміткер боламын және ықпал етуге тырысамын. Егер адам жүрегімен мемлекеттен ажырамаса да, шіркеуге жатса, онда ол әлем саясатына араласып, сол жерде саясаткер болғаны дұрыс, саясатын шіркеуге әкелгеннен гөрі.

TAM1897 Q1 34.11Сондықтан Иеміз Авраамды шақырғанда ең алдымен: «Өз еліңнен шығып кет», – деді. Ал Авраам көбейіп, шіркеуге айналғаннан кейін және сол шіркеу халықтар алдында Иеміздің арнайы қызметіне кіруге дайындалып жатқанда, ол бұл шіркеуді халықтар қатарына жатқызбау керектігін, олардың жалғыз өмір сүруі тиіс екенін жариялайды. Сіз Иеміздің өз халқының осыған берік ұстануын қалайтынын көре аласыз, өйткені Ол халықтардың қандай екенін және олардың сол күйге қалай жеткенін білген. Ол өз шіркеуінің жалғыз тұруын, басқа ешкім емес, тек өзінің билігін, басқа ешқандай заң емес, тек өзінің заңын, басқа ешқандай заңнама емес, тек Иеміздің сөзін, басқа ешқандай үкімет емес, тек Иеміздің үкіметін қалайтынын қалаған.

TAM1897 Q1 35.1Құдай оларды жерге әкелген кезде шіркеудің басы болуды көздеді. Әрине, Иса Мәсіх шіркеудің басы болды, дәл қазіргідей шынайы. Сіздер біз зерттеген сабақтардан халықтың патшалыққа, монархияға қалай келгенін білесіздер; бұл олардың Құдайдан алыстауы, Құдайды жалғыз билеушісі, оның заңын жалғыз заң деп танымауы арқылы болды. Олар мүсінге табынушыларға айналып, осылайша өздеріне Құдайдың билігін және оның заңының күшін жоғалтты; Құдайдан бөлінгендіктен, өз араларында басқару жүйесі қажет болды: бір-бірін билеуге құштар жандардың амбициясын қанағаттандыру және Құдайдан алыстағандықтан жабайылықтарынан өздерін қорғау үшін.

TAM1897 Q1 35.2Бірақ Иеміз Израильді барлық халықтар мен үкіметтерден өзіне бөліп алды. Иеміз Израильді дәл Абрахамды бастағандай бастады: оларды айналасындағы патшалардан, билеушілерден және барлық жер бетіндегі үкіметтерден бөліп алу үшін. Ол өз халқының жалғыз өзі өмір сүріп, ешбір халық қатарына жатпауын қалады, сонда халықтар оларға қарап, Израильді өздерінің қатарына жатқызуға болмайтынын көретін еді.

TAM1897 Q1 35.3Ол Израильдің әлем алдында соншалықты айқын тұруын қалайтын – бұл оларды басқа барлық ұлттардан ерекшелендіретін – сондықтан барлық ұлттар оларға қарап: «Бұл бірегей; бұл біздің үкімет түрі емес» дейтін. Олардың патшасы жоқ; әркім басшысыз-ақ өмір сүріп жатқандай көрінеді. Олар бұл туралы сұрастыра бастайтын; «Мұның себебі не?» дейтін. Патшаның, әскердің, салықтың және біз көтеруге мәжбүр болатын осы барлық дүниелердің құрал-жабдығысыз қалайша өмір сүресіздер? – деп сұрар еді. Жауап: «Құдай – біздің патшамыз». Ал Оның үкіметін жүргізуге сіздердікіне қарағанда әлдеқайда аз шығын кетеді; өйткені біз сіздердегідей қиындықтарға тап болмаймыз. Иә; бізде салық жоқ, ал Ол соншалықты мейірімді, біз бар мүлкімізді Оған беріп, Оның үкіметінің берекесін қолдап, оны кеңінен таратуға қуанамыз.

TAM1897 Q1 35.4Ал оның халқы бұл туралы басқа халықтарға айтса, олар былай дер еді: «Шынында да, бұл халық дана әрі ақылды; жер бетінде осындай дана әрі әділ заңдары бар ұлы халық қайсы? Және біз Оған қандай іспен жүгінсек те, сенің Құдайың Иең сияқты Құдайы өзіне жақын болатын қандай халық бар?» Міне, Иеміздің көздегені осы еді. Ол былай деді: «Израиль жалғыз тұрады және халықтар қатарында есепке алынбайды». Ол бүкіл әлемге шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін үйретуді көздеді: тек шіркеу ішінде ғана емес, сонымен бірге мемлекеттер арасында да, сондай-ақ шіркеудің өзіне қатысты да.

TAM1897 Q1 35.5Мұнда Киелі жазбаға ғана назар аударыңыз, бәрін көресіз. Қайталау кітабы 4-тарау. Бірнеше аят мен баяндаған бүкіл нәрсені айтады. Бірінші аяттан сегізінші аятқа дейін оқып шығыңыз:—

TAM1897 Q1 35.6Енді, Израиль, мен саған үйретіп отырған заңдар мен үкімдерді тыңда; оларды орындап, өмір сүріп, әкелеріңнің Құдайы Иең сендерге берген жерге кіріп, оны иеленулерің үшін. Мен сендерге бұйырған сөзге ештеңе қоспаңдар, одан ештеңе кемітпеңдер, сонда сендер мен сендерге бұйырған Иеміз, Құдайыңдардың өсиеттерін сақтайсыңдар. Сендердің көздерің Иеміз Баал-Пеорға байланысты не істегенін көрді: Баал-Пеорға ерген барлық адамдарды Иеміз, Құдайыңдар сендердің араларыңнан жойды. Ал Иеміз, Құдайыңдарға адал қалған сендер бүгінге дейін әрқайсың тірісіңдер. Міне, мен сіздерге заңдар мен үкімдерді үйреттім, менің Құдайым Иеміз маған бұйырғандай, сіздер оны иеленуге баратын жерде осылай істеулеріңіз үшін. Сондықтан оларды сақтап, орындаңыздар; өйткені бұл – халықтардың көзінде сіздердің даналығыңыз бен ақыл-парасатыңыз, олар осы заңдардың бәрін естіп: «Шынында да, бұл ұлы халық – дана әрі ақылды халық» дейді. Өйткені біз Оған қандай іспен жүгінсек те, Құдайы өзіне біздің Құдайымыз Иеміздей жақын болатын қандай ұлы халық бар? Ал бүгін мен сіздерге жария еткен осы заң сияқты әділ заңдар мен әділетті үкімдерге ие ұлы ұлт бар ма?

TAM1897 Q1 35.7Сонда Израильде қандай да бір заң немесе заңнама жасауға орын болды ма? — «Мен сендерге бұйырған сөзге ештеңе қоспаңдар, одан ештеңе кемітпеңдер». Олар дәл осылай істеуі тиіс еді. Олардың заңдарының бәрі олар үшін жасалған. Олардың заңнамасы толық әрі мінсіз еді; сол заңнама бар кезде оларға басқа ештеңе қажет болмады, ал егер олар басқа заңға мұқтаж болса, бұл – Құдайды тастап кеткендерінің айқын дәлелі еді.

TAM1897 Q1 35.8Егер оларға өздерінің арасында қандай да бір заңнама қажет болса, бұл олардың Құдайдан бет бұрғанының, Оның заңы енді оларға жеткіліксіз екенінің және Оның билігі оларға енді жеткіліксіз екенінің айқын дәлелі еді. Қалған барлық пұтқа табынушылармен де дәл осылай болады. Барлық халықтардың жағдайы да осылай. Осылайша олар пұтқа табынушыларға айналды. Және сен білесің, Израиль де дәл сол жолды басты. Олар Құдайды ұмытып, мүсінге табына бастады, сосын: «Бізде патша болсын, біз де барлық халықтар сияқты болғымыз келеді», – деді. Бірақ ұмытпаңыздар, патшалары болмас бұрын олар Құдайды терістеуі тиіс болды; Құдайды терістеп, халықтарға, яғни пұтқа табынғандарға ұқсағысы келді — сөзбе-сөз мағынасы осы — Құдайды терістеп, халықтарға ұқсағысы келгендіктен, олар Құдайды терістеген халықтарға айналды. Осыны кейінгі барлық тарих растайды.

TAM1897 Q1 35.9Сондықтан бұл мүлдем айқын: халықтарға ұқсауы – Құдайдың еркі емес және оның халқының мүддесіне сай келмейді. Құдайдың еркі емес, халықтың игілігі үшін де олардың айналасындағы халықтарға ұқсас кез келген үкімет түрін құруы дұрыс емес. Сіз білесіз, бұл үкіметтер Құдайға бағынудан емес, діни сенімнен тайғандықтан пайда болды. Осының бәрінен Құдай өз халқының өздері арасында өз үкіметін құруын қаламайтыны айқын.

TAM1897 Q1 36.1Иеміз олардың айналасындағы халықтар секілді үкімет құруын қалаған жоқ. Ол: «Мен сендерге берген сөзге ештеңе қоспаңдар, одан ештеңе кемітпеңдер» дегенде, оларға кез келген заң шығаруға, кез келген заңнаманың көлеңкесіне де тыйым салынғанын, өз араларында ешқандай үкімет құруға тыйым салынғанын көруге болады.

TAM1897 Q1 36.2Осыдан-ақ, олардың өз араларында Құдайдан басқа заңдар мен билеушілер болуы тиіс кез келген үкімет түріне мұқтаждық туды дегені – Құдайды ұмытқанының, Одан алыстағанының, Оның үкіметі жеткіліксіз болғанының және оларды сақтап тұратын Оның күші өздерінде болмағанының айқын дәлелі еді, сондықтан олар өздерін өздерінен қорғау үшін өз үкіметін құрып, орнатуға мәжбүр болды.

TAM1897 Q1 36.3Осылайша, жалғыз тұратын халқының өздерінің арасында өз үкіметін құруы Иеміздің еркіне сай болмағанын көресіз. Оның еркі олардың халықтардың арасында тұрып, халықтар секілді үкімет құруы емес еді; себебі олар өздерінің арасында өз үкіметін құруға кіріскенде, ол дәл халықтар үкіметтері сияқты болар еді, өйткені олардың барлығы адамнан құралған, ал адамзат бәрі бірдей. Сондықтан Израиль өзін-өзі басқару үшін үкімет құруға кіріскенде, ол айналасындағы елдердікіне ұқсап кетті және басқаша бола алмады. Бұл – пұтқа табынушылық еді. Қай жерде осындай әрекет жасалса да, ол әрқашан пұтқа табынушылық болып қала береді.

TAM1897 Q1 36.4«Мен сендерге берген сөзге ештеңе қоспаңдар, одан ештеңе кемітпеңдер, сонда сендер мен сендерге бұйырған Иеміз Құдайларыңның өсиеттерін сақтайсыңдар». Құдай өз бұйрықтарының, заңының, үкіметінің өз халқына жеткілікті болуын қалайды. Және бұл оның халқы үшін жеткілікті. Бұл мәселе шешілген. Бұл әрқашан оның халқы үшін жеткілікті болады. Бірақ оны иеленбейтіндерге, Құдайдан және оның заңы мен билігінен бөлінгендерге ол жеткіліксіз. Оның билігі оларға жеткіліксіз, өйткені олар оны иеленбейді; ал егер олар өздерінікін құрса, ол мүлдем пұтқа табынушылардың билігіне ұқсайды.

TAM1897 Q1 36.5Көздерің Баал-Пеорға байланысты Иеміздің не істегенін көрді: Баал-Пеорға ерген барлық еркектерді Иең Құдайың сендердің араларыңнан жойды. Ал Иең Құдайға берік тұра берген сендердің әрқайсыларың осы күнге дейін тірісіңдер. Міне, мен сендерге заңдар мен үкімдерді үйреттім, Ием Құдайым маған бұйырғандай, сендер оны иеленуге баратын жерде осылайша орындауларың үшін. Сондықтан оларды сақтап, орындаңдар: өйткені бұл – халықтардың көзінде сендердің даналығыңдар мен ақылдарың.

TAM1897 Q1 36.6«Бұл – халықтардың көзінде сіздердің даналығыңыз бен түсінігіңіз». Тек менің көзімде ғана емес; осылай істесеңіздер, барлық халықтар, яғни пұтқа табынушылар, сіздерді дана деп атайды. Халықтар, яғни пұтқа табынушылар, сіздерде ақыл-парасатыңыз бар екенін айтады.

TAM1897 Q1 36.7Міне, мен сендерге заң-ережелер мен үкімдерді үйреттім, Ием, Құдайым маған бұйырғандай, сендер оны иеленуге баратын жерде орындауларың керек. Сондықтан оларды сақтап, орындаңдар; өйткені бұл – барлық халықтардың көзінде сендердің даналығыңдар мен ақылдарыңдар. Олар осы заңдардың бәрін естіп: «Шынында да, бұл ұлы халық – дана әрі ақылды халық» дейді. Өйткені біз Құдайға жалбарынған барлық істерімізде бізге жақын тұрған Құдайымыз Иеміздей Құдай бар қандай ұлы халық бар? Және қандай ұлы елде бүгін мен сіздерге ұсынған осы заң сияқты әділ заңдар мен үкімдер бар? Тек өзіңе абай бол, жаныңды сақ ұста, көзің көргендерді ұмытпа, олар өміріңнің барлық күндерінде жүрегіңнен кетпесін; балаларыңа және балаларыңның балаларына үйрет, әсіресе сен Хоребде Құдайың Иеміздің алдында тұрған күні.

TAM1897 Q1 36.8Көргендеріңді де, естігендеріңді де ұмытпа, әсіресе сол күні Хореб тауында тұрған кезде естігендеріңді ұмытпа. Олар не естіді? — Құдайдың заңын, Құдайдың бұйрықтарын және Иса сенімінің уағызын естіді; аспаннан шыққан дауыс құтқарылу мен жаратылыс туралы жария етіп, адамдарға күнә жасамауды үндеді. Бірақ Израиль Құдайды ұмытып, мүсінге табынып: «Бізге патша болсын, бізге барлық халықтар секілді патша болсын» деді. Ал сол уақытта олар әлі пұтқа табынбаған кезде Иеміз кейін былай деді (Псалом 81:13-16):—

TAM1897 Q1 36.9Қайран, менің халқым маған құлақ асқанда, Израиль менің жолдарыммен жүріп өтсе! Мен жауларын тез басып, қарсыластарына қарсы қолымды көтерген болар едім. Иемізді жек көретіндер оған бағынған болар еді, ал олардың уақыты мәңгіге созылған болар еді. Мен оларды ең дәмді бидаймен қоректендіріп, жартастан шыққан балмен қанықтырған болар едім.

TAM1897 Q1 36.10Енді Иеміз бізді қараңғылық билігінен құтқарып, сүйікті Ұлының патшалығына көшіргенін айтады. Құдай патшалығы қайтадан халқының арасында орнады, және «Құдай патшалығы сендердің ішіңде» және ол әрбір адамда және барлығында бола отырып, сендердің араларыңда. Ендеше, Құдай патшалығы – мінсіз патшалық, өйткені патшасы – мінсіз, заңы – мінсіз заң. Сонда мінсіз патша, мінсіз заң және мінсіз патшалық сізге жеткілікті ме? Шынында да жеткілікті ме? Адамға бұл жеткілікті ме? — Иә, әрине! Адамға бұл жеткілікті болуы керек пе?

TAM1897 Q1 36.11Егер бұның бәрі адамға жеткіліксіз болса, кінә патшалықта ма, әлде адамда ма? — Көріп тұрғаныңыздай, кінә тек адамда ғана болуы мүмкін. Ал егер адам өзін христианмын деп жарияласа ше? Кінә әлі де адамда ма, әлде патшалықта ма?

TAM1897 Q1 36.12(Дауыстар) Адамда.

TAM1897 Q1 36.13Мысалы, ол Жетінші күн адвентисі екенін айтсын, ал Құдай патшалығы оған жеткіліксіз; оларды бір жерге жинасаң да, Құдай патшалығы оларға жеткіліксіз болып, олар өздерінің, басқа бір патшалықтың болуын қалайды; олар үкімет құрып, өздеріне салық салып, өздерін басқару үшін өз араларынан билеушілерді сайлауы тиіс; олар Құдайдың балалары ма? Құдайдың мінсіз патшалығы оларға жеткілікті ме? Олар Құдайдың үкіметіне кіреді ме? Құдайдың үкіметі оларға жеткілікті ме? Құдай патшалығы олардың ішінде ме? Солай ма? Қалайша олай бола алады, егер мінсіз патшалық, мінсіз патша және мінсіз заң оларға жеткіліксіз болса?

TAM1897 Q1 37.1Сондықтан сіз көріп тұрғандай, шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі, тіпті Жетінші күн адвентистері арасында да, жүректен басталады; және ол әр адамда, әр жерде дәл осылай басталмаса, оның бар жерінде шіркеу мен мемлекеттің бөлінуі болмайды. Егер төртінші ғасырда Рим империясында ешкімнің жүрегінде шіркеу мен мемлекеттің бірлігі болмаса, төртінші ғасырда папалық билік қалыптаспас еді. Егер оның жүрегінде тек шіркеу болса, тек шіркеу ғана, мемлекеттің ешбір белгісі, мемлекеттің ешбір қағидасы жоқ, тек шіркеу ғана — Құдай, оның патшалығы, оның заңы, оның әділдігі, онда тек ол ғана билік етсе — папалық ешқашан пайда бола ма еді?

TAM1897 Q1 37.2(Дауыстар) Жоқ.

TAM1897 Q1 37.3Онда әрқашан аулақ болуға тиісті басты нәрсе не? — Жүректегі шіркеу мен мемлекеттің кез келген одағы. Ал папалыққа қарсы жалғыз сенімді қорғаныс не? — Құдайды бүкіл жүрекпен, бүкіл жанмен, бүкіл оймен және бүкіл күшпен сүю. Бұл — «өз еліңнен, туған-туысыңнан және әкеңнің үйінен шығып кет» деген сөз. Бұл – Мысырға арқаңды бұру. Бұл – «жалғыз тұрып, халықтар қатарында есепке алынбау».

TAM1897 Q1 37.4Енді мен «Empires of the Bible» кітабынан 152-беттен бастап дәл осы байланысқа қатысты «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан Киелі жазба аяттарымен бірге енгізген бірнеше дәйексөзді оқимын. Алдымен өзімнің сөздерімді оқимын; ал «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан алынған сөздерді оқығанда сіздерге хабарлаймын:—

TAM1897 Q1 37.5«Міне, халық жалғыз тұрады және халықтар қатарында есепке алынбайды». Иеміз ешқашан өз халқын осы дүниедегі халықтар сияқты патшалыққа, мемлекетке немесе үкіметке айналдыруды көздемеген. Олар айналасындағы халықтарға ұқсамауы тиіс еді. Олар «жер бетіндегі барлық халықтардан» Құдайға арналуы керек еді. «Халық халықтар қатарында есепке алынбайды».

TAM1897 Q1 37.6Енді егер мен өзімді Германия мемлекетіне тиесілі деп есептесем, онда мен өзімді ұлттар қатарына жатқызамын ба? Егер мен өзімді Англия үкіметінің бір бөлігі, ту үшін шайқасатын адал әрі патриоттық азамат деп есептесем, онда мен өзімді ұлттар қатарына жатқызамын ба? Ал егер мен сол ту үшін, менің туым, менің британдық туым үшін шайқассам, ал мұнда менің Жетінші күн адвентисі ағам Америка Құрама Штаттарына тиесілі болып, адал әрі патриот болса, екі ел соғысқа кірісіп, ол басып кірушілерді тойтаруға мәжбүр болса, онда мен бір жағында, ал ағам екінші жағында, аға ағаға қарсы шайқасады. Құдай мұны белгілеген бе? — Сіз білесіз, ол мұны белгілемеген. Содан кейін ол «халық жалғыз тұрады, ұлттар қатарында есепке алынбайды» дегенде шын мәнінде бірнәрсе айтқысы келген бе?

TAM1897 Q1 37.7Мен «Empires of the Bible» кітабындағы өз жазбаларымнан біраз үзінді оқимын: олардың үкіметі таза және қарапайым теократия болуға тиіс еді — Құдай олардың жалғыз Патшасы, жалғыз Басшысы, жалғыз Заң шығарушысы. Бұл, шын мәнінде, шөлдегі «шіркеуді ұйымдастырудан» басталған шіркеу ұйымы еді және ол мемлекеттік идеялардан мүлде бөлінуге тиіс болды. Шөлде Мұса арқылы құрылып, Қананда Иешуа арқылы жалғасқан бұл жүйе мәңгілікке арналған болатын.

TAM1897 Q1 37.8Енді мен «Патриархтар мен пайғамбарлар:» кітабынан оқимын:—

TAM1897 Q1 37.9Израиль үкіметі Иегова атынан және оның өкілеттігімен басқарылды. Мусаның, жетпіс қарияның, басшылар мен сот төрешілердің міндеті – Құдай берген заңдарды орындау ғана еді. Олардың ұлт үшін заң шығару өкілеттігі болмады.

TAM1897 Q1 37.10Ұлт үшін заң шығаруға өкілеттігі жоқ болған кім?

TAM1897 Q1 37.11(Дауыстар) Шіркеу.

TAM1897 Q1 37.12Шіркеуді қанша адам құрады? Оған бір адам, екі адам, он адам, он екі адам немесе тіпті елу адам кірді ме?—Иә. Онда олар, немесе олардың біреуі, қалғандары үшін немесе тіпті өздері үшін заң шығаруға өкілетті болды ма?—Жоқ.

TAM1897 Q1 37.13Тыңда, Израиль, мен саған үйретіп отырған заңдар мен үкімдерді, оларды орындау үшін, сонда өмір сүріп, әкелеріңнің Құдайы Иең сендерге берген жерге кіріп, оны иеленесіңдер. Мен сендерге бұйырған сөзге ештеңе қоспаңдар, одан ештеңе кемітпеңдер.

TAM1897 Q1 37.14Енді «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан тағы да үзінді келтірейік:—

TAM1897 Q1 37.15Бұл Израильдің ұлт ретінде өмір сүруінің шарты болды және әрі қарай да солай жалғасты.

TAM1897 Q1 37.16Содан кейін Израиль бұдан тайғанда, патшалық құруға және халықтарға ұқсауға қадам басқанда, бұл нені білдірді? — Өз болмысын жоғалту. Мұны ұмытпаңыз.

TAM1897 Q1 37.17Енді мен жазған және қазір қайта айтқым келетін тағы бір абзац:—

TAM1897 Q1 37.18Израиль үкіметінің қағидалары тек таза теократияға негізделген. Кез келген үкіметтің табысты болуы азаматтардың үкімет қағидаларына адалдығына ғана байланысты.

TAM1897 Q1 37.19Бұл әмбеге ортақ қағида. Мұнда біз қандай үкіметті қарастырып отырмыз? — Құдайдың үкіметі. Олар қандай үкіметтің азаматтары болды? — Құдайдың үкіметі. Сондықтан сол үкіметтің қағидаларына адалдық — сол үкіметті және билікті тіпті Құдай басқарғанда да табысты ететін жалғыз нәрсе еді.

TAM1897 Q1 37.20Израильде құрылған үкіметтің табысты болуы тек Құдайдың үнемі бірге болуының арқасында ғана мүмкін болды. Сондықтан халықтың сол үкіметтің қағидаларына адалдығы әрбір адамнан күнделікті өміріндегі барлық әрекеттерінде жалғыз Патша, Басшы және Заң шығарушы ретінде Құдайдың үнемі бірге болуын іздеуді талап етті. Бірақ «сенімсіз Оны разы қылу мүмкін емес». Құдай жүректе «сенім арқылы» мекендеп, өмірде билік жүргізеді. Сондықтан Израиль үкіметінің негізгі қағидасы, тіпті оның өмір сүруі Израиль халқының тірі, берік сеніміне негізделген.

TAM1897 Q1 38.1Міне, дәл осы жерде Израиль сәтсіздікке ұшырады. Шындығында, олар тек осы жерде ғана сәтсіздікке ұшырауы мүмкін еді. Олар сенімде тұрақтамады; патшалары мен билігіне адал қалмады. Елге кірген халық – өзен тасыған кезде сеніммен құрғақ жер арқылы Иордан өзенін кесіп өткен, сенімдерінің арқасында Иерихон қабырғалары жеті күн бойы айналып өткеннен кейін құлаған, сенімнің жеңіс ұранын көтеріп айқайлаған – олар Иемізге сенді, және Ол оларға күш-қуатпен бірге болды. Бірақ өзгеріс болды. Халық сенімнің тазалығын жоғалтып, формализмге түсті. Бұл оқиға бізге Қасиетті жазбалардағы бірнеше қысқа аятта баяндалған. «Халық Иемізге Иешуаның барлық күндері бойы қызмет етті, сондай-ақ Иешуадан кейін өмір сүріп, Иеміздің Израиль үшін жасаған барлық ұлы істерін көрген қарттардың барлық күндері бойы қызмет етті. Иеміздің қызметшісі Нун ұлы Иешуа жүз он жасында қайтыс болды.... Сол ұрпақтың бәрі де ата-бабаларының қасына қосылды, олардың орнына Иемізді және Израиль үшін жасаған кереметтерін білмейтін басқа бір ұрпақ өсті. Израиль балалары Иеміздің көз алдында жамандық жасап, Ваалдарға табынды; олар әкелерінің Құдайы – Мысыр елінен шығарған Иемізді тастап, айналасындағы халықтардың құдайларына еріп, оларға бас иіп, Иемізді ашуландырды. Олар Иемізді тастап, Ваал мен Аштаротқа табынды». — «Библия империялары», 153, 154-беттер.

TAM1897 Q1 38.2Бұл дәл Нимрод дәуірінде болғандай. Нимрод дәуіріндегі нәтиже қандай болды?—Олар Құдайды патша ретінде қабылдамай, өздерінің арасынан біреуін патша етіп тағайындады. Сонда қазіргі уақытта Израильмен де сондай нәтиже болуы таңғалатын жайт па?

TAM1897 Q1 38.3Жүректерінде Құдайдың болмауы оларды тіпті өздерінен де бөліп, басқа халықтардан ерекшелендіре алмады, сондықтан олар айналасындағы халықтарға қатты ұқсап, олардың құдайларына табынуға табиғи түрде қосылды. Олардың дінінен безінуі салдарынан өздерінің істерінің ауыртпалығы мен пұтқа табынушылардың зорлық-зомбылығы соншалық ауыр болып, олар оны көтере алмаған кезде, олар бүкіл жүректерімен Иемізге бет бұрып, тек Оған сенім артатын еді, осылайша күнәларынан және барлық зорлық-зомбылық көрсетушілерден даңқты құтқарылуды табатын еді. Бірақ азат болғандарын сезген соң, олар Иеміз бен Құтқарушымыздың жанында болуға мән бермей, оны қастерлеуді ұмытты; сондықтан олардың діні қайтадан рәсімге айналып, көп ұзамай олар тағы да пұтқа табынушылардың жолдарын қабылдап, олардың құдайларына құлшылық етті.

TAM1897 Q1 38.4Егер олар реформа кезеңдеріндегідей үнемі Иемізге жүректерін арнап, оған сене бергенде, олар оны сол сәттердегідей әрқашан өздеріне дәл сондай екенін аңғарған болар еді. Сонда олардың бүкіл өмірлік жолы Ол әрқашан қалағандай болар еді — үзіліссіз алға жылжу мен жоғары өрлеу, рақым мен Иеміз Құтқарушымыздың танымында өсу. Сонда олар барлық халықтарға жарқыраған нұрлы шамшырақ болар еді.

TAM1897 Q1 38.5Осы қайталанатын оқиғалар оларды ақыры біржола өздеріне сенбей, тек Иемізге ғана сенуге жеткізудің орнына, олар керісінше Иемізге сенбей, толықтай өздеріне сенуге ұмтылатын күйге келді. Олардың сенімсіздігі мен дінінен жаңылғаны салдарынан, елді тонап, халықты езгіге алған пұтқа табынушылардың үздіксіз шапқыншылықтарын олар тек Құдайдың үкіметінің іс жүзінде сәтсіздікке ұшырағанының дәлелі деп қана көрді. — «Empires of the Bible», 154, 155-беттер.

TAM1897 Q1 38.6Енді «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан тағы бір үзінді келтірейік:—

TAM1897 Q1 38.7Өздерінің күнәсі мен ақымақтығынан туған барлық жамандықтарды олар Құдайдың үкіметіне жапты.

TAM1897 Q1 38.8Сондықтан, Иеміздікіміз деп айтатын кез келген халық Құдайдікінен басқа үкіметті қажет етсе, мәселе неде екенін көресіз. Олар Құдайдан алыстап кетті; жамандыққа батты; сан алуан зардап шегуде; және осы зардаптарды Құдайдың үкіметіне жапсырады. Құдайдың үкіметі оларға жеткіліксіз болды; ол оларға жеткілікті көмек көрсетпеді. Неге? — Өйткені олар оны иеленбеді.

TAM1897 Q1 38.9Мен «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан одан әрі оқимын:—

TAM1897 Q1 38.10Уақыт өте келе олар Құдайға деген құрметін жоғалтып, оның таңдаған халқы болудың қадірін бағалай алмады. Пұтқа табынатын патшалардың салтанатты көрсеткіштеріне қызығып, өздерінің қарапайымдылығынан жалықты. Рулар арасында қызғаныш пен арам ой пайда болды. Ішкі дау-дамай оларды әлсіретті; олар үнемі өздерінің пұтқа табынған жауларының шапқыншылығына ұшырап отырды; халық ұлттар арасындағы өз мәртебесін сақтап қалу үшін тайпалар мықты орталық үкіметтің билігі астында бірігуі керек деп есептей бастады. Құдай заңына бағынудан бас тартқан сайын, олар құдайлық билеушісінің үстемдігінен босап шыққысы келді; осылайша Израильде патшалық билікке деген талап кеңінен таралды.

TAM1897 Q1 38.11Енді мен «Библия империялары» кітабында жазғандарымнан оқимын:—

TAM1897 Q1 38.12Бұл қайтадан Вавилон мен Мысырдың оқиғасы еді. Басты алдамшы оларды мүсінге табынуға, одан патшалыққа азғырып, үстемдік орнатып, жерлік ықпалдар арқылы Құдайға қызмет етуден тартып алуға немесе Құдайға қызмет етулеріне күшпен тыйым салуға тырысты.

TAM1897 Q1 38.13Және сіз білесіз, Израиль пайғамбарларды қудалады, олар Құдай сөзін уағыздауға тыйым салды, дәл жер бетіндегі басқа барлық пұтқа табынған халықтар Нимрод дәуірінен бүгінгі күнге дейін жасағандай, және дәл солай әрекет етеді, тіпті оны Жетінші күн адвентистері құрған болса да.

TAM1897 Q1 38.14Енді мен «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан тағы да үзінді келтіремін:—

TAM1897 Q1 38.15Құдай өз халқының Заң берушісі әрі күш-қуат қайнар көзі ретінде тек Оған ғана жүгінуін қалады. Құдайға тәуелді екендерін сезіне отырып, олар үнемі Оған жақындай түсер еді. Олар рухани тұрғыдан көтеріліп, асылдандырылып, Оның таңдаулы халқы ретінде шақырған ұлы тағдырға лайық болар еді. Алайда адам таққа отырғызылғанда, ол халықтың назарын Құдайдан ауыстыруға әкеледі.

TAM1897 Q1 38.16Және ол жетінші күн адвентисі болса да маған бәрібір; бұл халықтың ойын Құдайдан алыстатады.

TAM1897 Q1 38.17Мен «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан оқуды жалғастырамын:—

TAM1897 Q1 38.18Олар адам күшіне көбірек, ал Құдай күшіне азырақ сенуге бейім болар еді—

TAM1897 Q1 39.1Оларға пұтқа табынушылардан қорғаныс керек пе еді?—Иә. Пұтқа табынушылар оларға шабуыл жасап, тонау жүргізбеді ме?—Иә. Оларға қорғаныс керек пе еді?—Иә. Неліктен олар үкімет құрды?—Қорғаныс үшін—пұтқа табынушылардың шапқыншылығынан қорғану үшін.

TAM1897 Q1 39.2Егер олар Оған және Оның заңдарына бағынса, Иеміз не айтты? Мерекелер кезінде ер адамдар үйлерінен шығып, Иерусалимге бара алатын, және ешкім оларға зиян келтірмейтін, жерін де иемденуге құмартпайтын. Бірақ олар Құдайдан бет бұрғанда, Оның қорғанышынсыз қалғанда, үйлерінен шықса да, бөтен елдер кіріп келетін. Тіпті олар барлығы үйде отырған кезде де бөтен елдер оларға шабуыл жасайтын. Олардың бидайы пісіп, орауға дайын болғанда, пұтқа табынушылар келіп, оны түгелдей алып кететін, тіпті ер адамдар үйде болса да. Ал жүзім пісіп, жинауға дайын болғанда, пұтқа табынушылар келіп, оны түгелдей жинап алатын. Неге? — Өйткені халық Құдайдан безген, сондықтан Ол олардың безген кезінде берекелей алмады, өйткені олармен бірге болған кезде берекелейтін еді; мұндай іс тек олардың безуін одан әрі ынталандырар еді.

TAM1897 Q1 39.3Сонымен:—

TAM1897 Q1 39.4Адам таққа отырғанда халықтың ойын Құдайдан алыстататын еді. Олар адам күшіне көбірек, Құдайдың күшіне азырақ сенетін, ал патшаларының қателіктері оларды күнәға батырып, ұлтты Құдайдан бөліп тастайтын.

TAM1897 Q1 39.5Сондықтан олар Самуилге: «Барлық халықтардағыдай бізді билейтін патша қой», – деді.

TAM1897 Q1 39.6Енді мен «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан бүгінгі күнге дейін жалғасатын тағы бір үзінді келтіремін:—

TAM1897 Q1 39.7Әлі күнге дейін [Бұл қайда апарады? — Қазіргі заманға.] Құдайды мойындайтындар арасында дүниелік әдет-ғұрыптарға сай болуға деген ынта бар. Олар Иемізден алыстаған сайын дүниенің пайдасы мен құрметіне ұмтылады. Христиандар үнемі осы дүниенің құдайына табынатындардың әдет-ғұрыптарын қайталауға тырысады. Көптеген адамдар дүниелік адамдармен бірігіп, олардың әдет-ғұрпына бағыну арқылы сенімсіздерге күштірек ықпал ете алатынына сендіреді.

TAM1897 Q1 39.8Міне, Израиль де осылай айтты.

TAM1897 Q1 39.9Бірақ осы жолды ұстанатындардың бәрі өздерінің күш-қуатының қайнар көзінен алыстайды. Әлеммен дос болып, олар Құдайдың жауларына айналады. Жер бетіндегі айырмашылық үшін олар Құдайдың қараңғылықтан ғажайып жарыққа шақырған, сөзбен айтып жеткізуге келмейтін құрметін құрбан етеді — яғни бізді қараңғылықтан ғажайып жарыққа шығарған Ұлының мадақтарын көрсету құрметін. — «Патриархтар мен пайғамбарлар», тарау 59, абзац 13.

TAM1897 Q1 39.10Енді мен сол жақтағы Израиль туралы одан әрі оқимын:—

TAM1897 Q1 39.11«Барлық халықтар сияқты». Израильдіктер осы жағынан басқа халықтардан өзгеше болудың ерекше артықшылық пен береке екенін түсінген жоқ. Құдай израильдіктерді барлық басқа халықтардан бөліп, оларды өзіндік ерекше қазынасына айналдырған еді. Бірақ олар бұл жоғары құрметті ескермей, пұтқа табынушылардың үлгісін қатты қалайтын.

TAM1897 Q1 39.12Мен әлі де «Патриархтар мен пайғамбарлар» кітабынан оқып отырамын:—

TAM1897 Q1 39.13Израильдің ең зор гүлдену кезеңдері — олар Иемізді патшалары ретінде мойындаған, Ол орнатқан заңдар мен билік басқа барлық халықтардың заңдары мен билігінен жоғары деп саналған кездер еді.

TAM1897 Q1 39.14Құдайдың үкіметі мен заңдарын барлық басқа халықтардың үкіметі мен заңдарынан жоғары қойсам, мен басқа халықтармен қандай да бір қатынаста бола аламын ба? Ендеше, егер өзімді басқару, өзімді дұрыс ұстау және маған ұқсас жан-жағымдағыларды реттеу үшін басқа халықтар секілді бірдеңе құруым керек болса, онда мен Құдайдың үкіметі мен заңдарын өзім жасағалы отырған заңдардан жоғары деп санаймын ба? Ал егер мен Оның заңдарын өзім жасағалы отырған заңдардан жоғары деп санамасам, онда менің жағдайым қандай болады?

TAM1897 Q1 39.15(Дауыстар) Құдайдан жоғары.

TAM1897 Q1 39.16Басқа папа сияқты; Нимрод сияқты — өзімді Құдайдың орнына қоямын. Ешбір адам Құдайдан жоғары өзін қоймай, Құдайдың орнына қоя алмайды.

TAM1897 Q1 39.17Осымен бірге мен сіздер шындық екенін мойындайтын нәрсені жаздым:—

TAM1897 Q1 39.18Бірақ бұның бәрі енді ұмытылды, олардың барлық халықтар сияқты патшасы, үкіметі, мемлекеті болуын қалайтын берік ниетіне байланысты. Иеміздің айқын қалауына қарсы, Израиль халықтар қатарында есептеледі.... Қане, Израиль сол күндерінде өздерінің тыныштығына қатысты нәрселерді білгенде ғой! Қане, олар Иемізге сеніп, Ол олардың игілігі үшін қандай жол таңдау керектігін олардан әлдеқайда жақсы білетініне мойынсұнғанда ғой! Бірақ Оның ең күшті өтініші мен ең салмақты ескертуіне қарамастан, олар құлақтарын бітеп, жүректерін қатайтып, сол сәттен бастап қатал логикамен ұлт та, таңдаулы халық та ретінде жойылуға апаратын жолды бастады.

TAM1897 Q1 39.19Сонымен қатар тайпалар он мен екеу болып бөлінді. Он тайпаға не болды? — Олар үзіліссіз дінінен безіп, «Бізде патша жоқ» деп айғайлағанша жалғасты. Содан кейін Иеміз оларға Хосеа пайғамбар арқылы келіп: «Мен сендердің патшаларың боламын; Израиль, маған оралыңдар, сен менің қасымнан қашып кеттің; мен сендердің патшаларың боламын» деді. Бірақ олар оралмады; тұтқынға алынды да, мәңгіге жоғалып кетті.

TAM1897 Q1 39.20Осылай болғаннан кейін Хосеа пайғамбар Иудея туралы: «Иудея әлі де Құдаймен бірге билік жүргізеді және қасиеттілерге адал» деп жазды. Бірақ сіз білесіз, Иудея апостасия жолымен біртіндеп төмен қарай сырғып бара жатты, ақыры «Диадеманы ал, тәжді шеш: бұрынғыдай болмайды; төмендетілгенді көтер, жоғары тұрғанды төмендет. Мен оны аударып, аударып, аударып тастаймын: ол енді болмайды, оның заңды иесі келгенше; мен оны соған беремін» деген сөз келгенше.

TAM1897 Q1 39.21Иеміз өз халқын басқару үшін пұтқа табынған халықтарды пайдалануға мәжбүр болды. Иеміз пұтқа табынған халықтардың, олардың билігінің көмегімен оларды Өзі келгенге дейін сақтап қалды, бірақ олар әлі де Саул дәуірінде айтқандай: «Жоқ! Бізде патша болсын!» деп айқайлады. Ал Мәсіх олардың патшасы болғысы келмегенде, олар оны айқышқа шегелеп, «Бізде Цезарьдан басқа патша жоқ» деп айқайлады.

TAM1897 Q1 40.1Самуил арқылы айтқан Иеміздің қарсылығына қарамастан, олар «Жоқ; біздің үстімізде патша болсын» деп айқайлағанда, сол айқайдан Иеміз олардың оған қарсы соңғы айқайын естіді, және оны қазір барлығы да ести алады: «Бізде Цезарьдан басқа патша жоқ». Құдайды «барлық халықтар сияқты» болу үшін бас тартқанда, олар Құдайды бас тартқан барлық халықтарға ұқсап қалды.

TAM1897 Q1 40.2Пилаттың сот орнында Мәсіхке қарсы айтқан айқайлары Саул дәуірінде айтылған «Бізде патша болсын» деген сол айқайдың ішінде болды; және Құдай оны естіді. Бұл – оның логикасы, және одан қашу мүмкін емес. Егер біз одан құтылғымыз келсе, жүрегімізбен, жанымызбен, ойымызбен және барлық күшімізбен Құдайға бет бұруымыз керек. Біз өз елімізден, туыстарымыздан және әкеміздің үйінен шығып кетуіміз керек. Біз жер бетіндегі билік тақына бір қадам қалған болсақ та, Мысырға арқамызды бұрып, сол баспалдақтан төмен түсіп, оған да арқамызды бұрып, барлығынан бас тартып, тірі сеніммен Құдайға бет бұруымыз керек; содан кейін біз жалғыз өмір сүріп, халықтар қатарында есептелмеуіміз керек.

TAM1897 Q1 40.3Осылайша сіз Құдайдың өз халқын және барлық халықтарды үнемі үйретіп келе жатқанын көресіз: оның халқының және кез келген адамның мәңгілік құтқарылуы жүректегі шіркеу мен мемлекеттің толық бөлінуіне тәуелді.