Құтқарылу ғылымы. – № 1

TAM1897 D 46.21897 жылғы 12 ақпан, жұма кешінде айтылған уағыз 1897 жылғы 16 ақпандағы Жалпы Конференцияның күнделікті бюллетендері, 1-том, № 3, 46–47-беттерде және 1897 жылғы 17 ақпандағы Жалпы Конференцияның күнделікті бюллетендері, 1-том, № 4, 49–53-беттерде басылған.

TAM1897 D 46.3ӘРКІМ біледі, бұл өте ғылыми дәуір, кем дегенде атауында, мәлімдемесінде және ұмтылысында. Құдай өз халқының әрқашан заман талабына сай болуын қалайды. Тіпті одан да артығырақ: ол өз халқының әрқашан заманнан озып жүруін қалайды. Әсіресе ол өз халқының әрқашан реформатор болуын қалайды, ал адам реформатор болу үшін заманнан озып жүруі тиіс. Олай болса, бұл дәуір атаулы да, іс жүзінде де аса ғылыми болғандықтан, Құдай ісі мен оның халқы дәуір талабына сай болу үшін ғылыми болуы тиіс. Міне, осы ұсынысты зерттеуге бүгін кешке сіздерді шақырамын. Иеміз сіз бен бізден сол ұсынысты қабылдап, оны зерттеп, одан әрі құрылыс салуымызды қалайды, әлем алдында ол ұсыныстың ғылыми тұрғыдан дұрыс екені бізден дәлелденгенше. Егер сен мен мен, Христостың атын мойындайтындардың барлығы осыны істесе, онда бұл іс Иеміздің өзі арқылы жүзеге асады. Әлем оны көреді, біздің қатысымыз бар ма, жоқ па – бәрібір көреді. Өйткені егер сен мен мен бұл іске қатыспасақ, Иемізге өздері арқылы осыны дәлелдеуге мүмкіндік беретіндер бұл іске қатысады; ал біз оған мүмкіндік бермесек, біз бұл мүмкіндікті жіберіп аламыз.

TAM1897 D 46.4Бірақ сіз айтасыз: «Құтқарылу – Құдай халқының ісі». Құтқарылу – Иеміздің жалғыз мақсаты. Міне, осыны басқа бауырларымыз айтып жүр. Бұл – бүгін түстен кейінгі сабақта да, Еврейлерге жазылған хаттағы барлық сабақтарда да айтылған нәрсе. Бұл – Қасиетті жазбалардың басқа жерлерінде де айтылған сабақ. Ал Қасиетті жазбалар: «Біз Иса Мәсіхті және айқышқа шегеленген Оны ғана білуіміз керек» дейді. Сіз солай дейсіз; иә, мен де солай айтамын. Мен Құдай халқының ісі — әлемдегі Құдай ісінің бәрі — құтқару ісі деп айтамын. Бұл біз бұрын айтқандарымызға дәл келеді. Сондықтан құтқару — ғылым.

TAM1897 D 46.5Одан да артық: Құтқарылу – жай ғылым емес, жай ғылыми пән емес; ол барлық ғылымдардың ең бастысы, кілті, орталығы. Бұл – осы дүниеде адам ақылдары қарастыратын барлық нәрселердің ішіндегі ең ғылымисы. Сондықтан Құдай халқы Құдайдың құтқаруын Құдайдағыдай қабылдағанда; дүниедегі Оның құтқару ісі шын мәнінде Оның құтқару идеяларын бейнелейтін болғанда, әлемге барлық ғылымдардан жоғары ғылым ашылады. Сол кезде Құдай халқы ғылым дәуірінде ғылым патшаларының алдында ұялмай тұра алады.

TAM1897 D 47.1Енді мен сол шындыққа толық берілгенмін. Және сіздерге оның қаншалықты толық шындық екенін көрсеткім келеді. Сіз бен біз Құдайдың құтқарылуына берілгенбіз. Және мен сіздерге барлық шындық кітабы — Киелі кітап арқылы құтқарылу ғылым екенін көрсеткім келеді. Содан кейін сіздер де мен сияқты сол шындыққа берілесіздер.

TAM1897 D 47.2Алдымен, мен сіздерден салқынқанды ойланып, тек қана құтқарылу ғылым екенін ғана емес, ол барлық ғылымдардың ең жоғарғысы екенін де өздеріңіз көрулеріңізді қалаймын.

TAM1897 D 47.3«Ғылым» сөзі сөзбе-сөз «білім» дегенді білдіреді. Ботаника ғылымы – ботаника туралы білім. Астрономия ғылымы – астрономия туралы білім. Сондықтан бір ғалым ғылымды «ойлаудың өнімі» деп анықтаған. Әлемде астрономия туралы барлық білім, яғни ғылым, – астрономия тақырыбындағы ойлаудың өнімі.

TAM1897 D 47.4Енді құтқарылу – Құдайды тану: «Мәңгілік өмір – жалғыз шынайы Құдай сені және сен жіберген Иса Мәсіхті тану». Сондықтан ол ғылым. Бірақ бұл білім адамның ойлауының жемісі емес: ол Құдайдың ойлауының жемісі. Өйткені «көз көрмеген, құлақ естімеген, адамның жүрегіне кірмеген нәрселерді Құдай өзін сүйетіндерге дайындады. Бірақ Құдай оларды бізге Рухы арқылы ашып көрсетті; өйткені Рух барлық нәрсені, тіпті Құдайдың терең сырларын да зерттейді». Сондықтан құтқарылу – Құдайдың ойлау өнімі болғандықтан – тек ғылым ғана емес, барлық ғылымдардың ең жоғарғысы.

TAM1897 D 47.5Тағы да: әлем ғылым деп мойындайтын — табиғи ғылымдар — адамдардың ойлау өнімі. Адамдар ойлайтын — ақылмен. Сондықтан адамдар осы барлық ғылымдармен ақыл арқылы айналысады. Ал құтқарылу — ақылмен тікелей байланысты. Сонымен, қайсысы жоғары? Қайсысы жоғары — басқа барлық нәрселермен айналысатын ақыл ма, әлде сол ақылмен айналысатын ғылым ба? — Әрине, соңғысы. Сонымен, адамдар барлық басқа ғылымдармен ой арқылы айналысса, ал құтқарылу — оймен айналысатын болса, онда құтқарылудың кез келген басқа ғылым сияқты нақты ғылым екені ғана емес, барлық басқа ғылымдардан жоғары ғылым екені де айқын. Бұл — адам ақылына мәлім болатын ең жоғары ғылым.

TAM1897 D 47.6Тағы да: Құтқарылу ақылмен байланысты. Бірақ құтқарылуда және құтқарылу арқылы ақылмен айналысатын кім? — Ол — Құдайдың өзі. Сондықтан бұл ғылымды жүзеге асырып, оны танытатын Құдайдың өзі болғандықтан, әрі бұл ғылым Құдайдың ойлауының жемісі болғандықтан, құтқарылу ғылымы адамның ақылына ғана емес, бүкіл ғаламға белгілі ең жоғары, ең терең және ең кең ғылым болып табылады.

TAM1897 D 47.7Келіңіздер, бірнеше Киелі кітап аяттарын оқып көрейік. «Бұл дүниеге ұқсамаңдар; керісінше, ойларыңды жаңартып, өзгеріңдер». Римдіктерге 12:2. «Олай болса, мен өзім ой арқылы Құдай заңына қызмет етемін». Римдіктерге 7:25. «Құдайдың Ұлы келгенін және бізге ақыл бергенін білеміз». «Бізде Мәсіхтің ақылы бар». Иеміздің бізге жете алатын жалғыз жолы – ақыл арқылы. Ол бізбен тек ақыл арқылы қарым-қатынас жасайды. Ол бізді тек ақыл арқылы басқарады. Қараңыз: «Ақылмен мен Құдай заңына қызмет етемін, ал тәнмен – күнә заңына». Ал барлық бұйрықтардың ең біріншісі мынау: «Тыңда, Израиль: біздің Құдайымыз – Иеміз – жалғыз Иеміз; және Иеміз Құдайыңды бүкіл жүрегіңмен, бүкіл жаныңмен және бүкіл ақыл-ойыңмен сүй». «Денелік ақыл Құдайға қарсы; ол Құдай заңына бағынбайды және шын мәнінде бағына да алмайды». Құдай заңына бағына алмайтын тәндік ой — бағына алмайды — өзгертілуі тиіс, Құдай заңына әрқашан бағынатын басқа ойға алмастырылуы тиіс. Осы ойдың өзгеруі — құтқарылу. Осы ойдың жаңартылуы — Құдайдың құтқару ісінде Оның арқылы жүзеге асатын іс, және оны басқа ешкім жүзеге асыра алмайды. Сондықтан ол барлық ғылымдардың ең жоғарғысы — адам ақылына белгілі ең биік, ғаламға мәлім ең биік ғылым.

TAM1897 D 47.8Сіз «Куәліктер» кітабында «құтқарылу ғылымы» туралы неге айтылатынын енді көріп отырсыз ба?

TAM1897 D 49.1Енді мен сіздерге басқалардың да осылай ойлайтынын көрсеткім келеді. Мен бұл істе жалғыз емес екенімді көрсеткім келеді. Мен сіздерге осы ұстанымға ғылыми беделіміз бар екенін — яғни ғылымды түсінетін адамдардың беделін — көрсеткім келеді.

TAM1897 D 49.2Егер мен бүгін түнде сіздерге осы дүниедегі барлық басқа ғылымдарды ең жақсы меңгерген адамдар дәлел келтіріп, олар осы ғылымға басқа барлық ғылымдардан гөрі көбірек қызығатынын, оған басқа барлық ғылымдарды қосқанда да көбірек мән беретінін көрсетсем, онда сіздер менің ғылыми тұрғыдан осылай сөйлеуімнің қауіпсіз екенін айтпас па едіңіздер? Міне, менде дәл осындай топ бар — барлық басқа ғылымдарды түсінетін топ, және менде олардың осы ғылымға басқа барлық ғылымдардың жиынтығынан гөрі көбірек қызығатынын растайтын шынайы дәлелдер бар.

TAM1897 D 49.31 Петр 1:10-12-де апостол құтқарылу туралы айтады, және мен онда былай оқимын:—

TAM1897 D 49.4Осы құтқарылу туралы пайғамбарлар мұқият ізденіп, зерттеді; олар сіздерге берілетін рақым туралы болжап, өздеріндегі Мәсіх Рухы Мәсіхтің азап шегуі мен кейінгі даңқын алдын ала куәландырғанда, қай уақытты не қандай кезеңді меңзегенін анықтауға тырысты. Оларға бұл жай өздері үшін емес, біз үшін екені ашылып көрсетілді; сондықтан олар енді аспаннан жіберілген Киелі Рухпен Інжілді уағыздағандар арқылы сіздерге хабарланған осы нәрселерді бізге қызмет етті; осы нәрселерді періштелер үңіліп көруді қалайды.

TAM1897 D 49.5Періштелер нені зерттегісі келеді? — Аспаннан жіберілген Киелі Рухпен уағыздалған Құдайдың құтқарылуын. Мұнда «қалау» сөзі грекше «жүректі бір нәрсеге аудару» дегенді білдіреді. Ал «қарау» деген грек сөзі былай мағына береді: «нәрсеге иіліп қарау; басын алға еңкейтіп қарау; денесін иіп қарау; мұқият, қызыға қарау — бір нәрсемен танысқысы келетін адамның әрекеті». Міне, періштелердің құтқарылу тақырыбына деген қарым-қатынасы осындай.

TAM1897 D 49.6Енді періштелер басқа ғылымдарды — биологияны, геологияны, ихтиологияны, астрономияны — барлық басқа ғылымдарды түсінеді ме? Сіз білесіз, олар түсінеді. Барлығы біледі, періштелер барлық басқа ғылымдарды толық түсінеді. Барлығы біледі, барлық періштелер барлық басқа ғылымдарды кез келген адамның бір ғана ғылымды түсінуінен не бұрын-соңды түсінгенінен шексіз дәрежеде тереңірек түсінеді деп айту мүлде қауіпсіз. Бірақ періштелер құтқарылу мәселесіне барлық басқа ғылымдардан гөрі көбірек қызығады. Барлық басқалардан ең көп білетіндер дәл осы тақырыпқа ең қатты қызығады. О, жарай берсін, біраз бұрын сіздер менімен келіскен едіңіздер: егер мен осындай сенімді дәлел келтірсем, біз осы ұстанымды ұстанғанда қауіпсіз боламыз деп айтар едіңіздер. Ал онда, келіңіздер, біз қауіпсізбіз. Біз ең жақсы серіктестер арасындамыз — иә, ең жақсы ғылыми серіктестер арасында. Бұл тақырып бойынша шешуші ғылыми дәлел бар.

TAM1897 D 49.7Енді мен бүгін кешке «ғылым» сөзімен сөз ойыны жасап жатқан жоқпын. Мен «ғылым» және «ғылыми» сөздерін құтқарылуға қатысты қолдана отырып, оларды толық шындықты білдіретін сөздер ретінде пайдаланамын. Құдайдың құтқарылуы шынында да ғылыми нәрсе, жалған аталған жоқ, керісінше шынайы әрі ең жоғары ғылыми. Сондықтан мен «ғылым» немесе «ғылыми» сөзімен ойын ойнап жатырмын деп ойламаңыз. Мен оны шын мәнінде қолданамын, өйткені бұл жағдайда ол дұрыс.

TAM1897 D 49.8Бірақ бұның бәрі емес: періштелер де, яғни бірдеңемен танысқысы келетіндердей, мұны зерттеп білгісі келеді; олар шынында да бірдеңемен танысады. Олар мұны зерттеп, оқып-үйренеді. Ефестіктерге 3:8-11-аяттарды ашып қарасаңыз, осы ойдың қалай білдірілгенін көресіз:—

TAM1897 D 50.1Мен, барлық қасиеттілердің ең кішісінен де кіші болсам да, маған бұл рақым берілді: яһуди емес халықтар арасында Христостың өлшеусіз байлығын уағыздау; және баршаға [«адамдар» деген сөзді алып тастаймын, себебі ол қосылған] әлемнің басынан бері Иса Мәсіх арқылы барлық нәрсені жаратқан Құдайда жасырылып келген сырдың серіктестігін көрсету үшін: мақсатпен [Қараңыз, енді мен Христостың зерттеуге келмейтін байлықтарын уағыздауға тиістімін, баршаға Құдайда жасырылып келген құпияның қауымдастығын көрсету үшін, және бұл мақсатқа, яғни] енді аспандық орындардағы биліктер мен өкілеттіктерге шіркеу арқылы Құдайдың сан алуан даналығы белгілі болсын, бұл Оның біздің Иеміз Иса Мәсіхте белгілеген мәңгілік мақсатына сәйкес.

TAM1897 D 50.2Адамдарға мұны көрсетудің «мақсаты» қандай? — «Аспандық орындардағы» (басқа аудармаларда «аспанда» деп берілген; бұл дұрыс) биліктер мен өкілеттіктерге Құдайдың сан алуан даналығын таныту. Періштелер, биліктер мен өкілеттіктер аспаннан жіберілген Киелі Рухпен уағыздалғанда осы құтқару Інжілін ынтамен зерттегісі келеді. Олар шынында да қарап, зерттейді. Олар зерттеген сайын Құдайдың даналығының жаңа ашылуларын — Құдайдың сан алуан даналығын — біздің Иеміз Иса Мәсіхте белгілеген мәңгілік мақсатына сәйкес үйренеді. Сіз басқа жазбалардан Құдайдың бұл сыры, бұл мәңгілік мақсаты Інжілде ашылатынын білесіз. Сіз білесіз, аспандағы биліктер мен өкілеттіктер бір жағынан мәңгі емес — олар мәңгіліктен мәңгілікке емес. Олар белгілі бір нүктеден мәңгілікке дейін ғана, сіз бен біз сияқты. Гавриил тек жаратылған сәтінен бастап мәңгілікке дейін ғана бар. Ол мәңгіліктен мәңгілікке емес.

TAM1897 D 50.3Ал Құдай мәңгіліктен мәңгілікке дейін бар. Енді мәңгіліктен мәңгілікке дейін мақсат болған, бар және ол – біздің Иеміз Иса Мәсіхте белгіленген оның мәңгілік мақсаты. Періштелерге сол мәңгілік мақсаттың тереңдігіне жетуге, оны толық зерттеуге қанша уақыт қажет? – Мәңгілікке дейін. Бұл айқын. Содан кейін бұл мақсат Інжілде ашылып, Құдайдың «Ішіңіздегі Мәсіх – даңқының үміті» деген сыры арқылы мәлім болғанда, періштелердің оны зерттеп жатқаны айқын көрінеді. Оны тереңдетіп қараған сайын олар Құдайдың мәңгілік мақсатына сай сан-салалы даналығын көреді. Олар оны тереңірек білгісі келеді. Осылайша олар зерттеп, үйренеді.

TAM1897 D 50.4Сонымен, олар басқа барлық ғылымдарды ешбір адамның бір ғылымды түсінгеннен де артық түсінген кезде, осыған басқа барлық ғылымдардан да көбірек қызығып, осыдан үйренеді; бұл – сіз бен біз сеніммен жүгіне алатын факт емес пе? Онда бұл да барлық басқа тақырыптардан гөрі біздің ойлануымызға, ең биік пайымдауымызға лайық тақырып емес пе? Ғылыми емес болып қалмай-ақ, жүрегімізді осыған арнап, бүкіл жан-тәнімізді соған берсек болмай ма? О, иә, бере аламыз, бере аламыз! Олай істейік.

TAM1897 D 50.5Енді мені теріс түсінбеңіз. Мен басқа ғылымдарға шабуыл жасап жатқан жоқпын. Мен басқа барлық ғылымдарды елемеуге, оларды жалған оттар сияқты есептеп, назар аудармауға шақырып тұрғаным жоқ. Жоқ; мен айтып отырғаным – бұл ғылым олардың бәрінен ұлы, және олардан не үйренсек те, бәрін осы ұлы ғылымға бағынуы тиіс. Мен тек ғылыми болғымыз келсе, басқа барлық ғылымдардың кем дегенде екінші орынға ие болуы керектігін ғана айтып отырмын.

TAM1897 D 50.6Ойланып көріңізші! Басқа ғылымдармен айналысқанда қолданатын табиғи ақыл-ойымызды алайық. Егер қолымызда әлдеқайда жоғары тұрған бір ғылым бар екеніне ең сенімді дәлелдер болса, ең үздік әрі ең жоғары ой-санамызды басқа бір ғылымға арнау – бұл ғылыми әдіс пе? — Жоқ. Олай болса, біз осыған дейін бұл ғылым екенін және ол ең жоғары ғылым екенін көрдік. Сонымен, егер адам ең жоғары, ең үздік ойлау қабілетін және барлық күш-қуатын ең алдымен осы ғылымға арнамаса және оны барлық басқа ғылымдарды басқаруға жібермесе, ол табиғат заңына сәйкес ғылыми емес.

TAM1897 D 50.7Және ол да дана емес. Өйткені бұл ғылым не? — Құтқарылу. Өте жақсы. Және ол мәңгілік өмір. Егер мен өмірімді, барлық күшімді басқа ғылымдарға арнап, осы ғылымды елемесем немесе оны төмен санасам, мен оған қол жеткізе аламын ба? — Жоқ. Онда басқа ғылымдарды оқуға қанша уақытым қалады? — Ең көбі бірнеше жыл ғана. Содан кейін осы ғылымдар бойынша жұмысым мәңгіге аяқталып, оларды әрі қарай оқуға ешқашан мүмкіндігім болмайды.

TAM1897 D 50.8Бірақ егер мен ең алдымен осыны қолға алып, басқаларын екінші орынға қойып, осыны сенімді еткенге дейін, сонда мен басқаларын зерттеуге мүмкіндік аламын ба? — Иә. Қанша уақыт? — Мәңгілікке дейін. Ах, онда бұл дана жол емес пе? Бұл жалғыз дана әдіс емес пе? Және бұл жалғыз ғылыми әрі ақылға қонымды әдіс емес пе? — Әрине, солай. Онда келіңдер, нағыз ғылыми болайық, қатаң, ең жоғары деңгейде.

TAM1897 D 50.9Енді сәл әрі қарай көз жүгіртейік. Біз қарастырған періштелер туралы алғашқы үзінді пайғамбарлардан басталады: «Осы құтқарылуды пайғамбарлар мұқият іздеп, зерттеді; олар сіздерге келетін рақым туралы болжаған еді», – деп, олар Христостың азап шегуі мен кейінгі даңқы туралы алдын ала куәлік еткен.

TAM1897 D 51.1Міне, пайғамбарлар арқылы біздің қолымыздағыдай құтқарылу ғылымы — Құдайдың құтқарылу тақырыбындағы ой-санасының жемісі — жазбаша түрде жеткізілді. Бұл ғылым кітабы, құтқарылу ғылымы пайғамбарлар арқылы келді. Олар басқа ғылымдар туралы білетін бе? — Иә.

TAM1897 D 51.2Бұл туралы біз бірнеше жерде кездестіре аламыз — бүгін кешке байқап үлгеруге уақытымыз жетпейді. Бірақ біз екі-үш жайтқа тоқталамыз, сонда олардың осы білімге ие болғанын көз алдымызға елестете аламыз.

TAM1897 D 51.3Бірінші Коринфтіктерге жазылған хаттың он бесінші тарауында ғылымның анықтауынан шамамен мың жеті жүз жыл бұрын айтылған ғылыми мәлімдеме бар. Ол осы барлық ғасырлар бойы сол жерде болды, бірақ тиісті саланың ғалымдары оны өз ойлау үдерісі арқылы білмеді. Бұл астрономиядағы шындықтың мәлімдемесі. Библиядағы бұл мәлімдемені сенген адам, әрине, астрономия деген сөзді естімесе де, оны әрқашан білген; ал адамзат ғылымы оны білмеді және ұзақ уақыт өткеннен кейін ғана ашты.

TAM1897 D 51.4Тағы бір ой: Киелі кітаптағы сол автор ғылыми тұрғыдан дұрыс екені ғылыммен 1700 жылдан кейін расталған ғылыми тұжырымды жасаған кезде, ол сол уақытта да, кейін де дәл сондай шын ғылыми тұжырым болған жоқ па? — Әрине. Онда оны автор жазған кезде ол шын ғылыми тұжырым болған жоқ па? — Әлбетте. Бұл үзінді 1 Қоринтіліктерге 15:41-аяттағы:—

TAM1897 D 51.5Күннің бір даңқы бар, айдың бір даңқы бар, жұлдыздардың да әрқайсысының өз даңқы бар: өйткені бір жұлдыз басқа жұлдыздан даңқымен ерекшеленеді.

TAM1897 D 51.6Бұл жүз жыл бұрын белгілі болмаған, себебі шамамен сол уақытта өзін астрономмын деп санаған және әріптестерінің арасында солай бағаланған бір адам бұл мәлімдемені дұрыс емес деп сынап, Киелі кітап авторларының білместігінің дәлелі деп санаған; өйткені ол (яғни, Киелі кітап авторы) бір жұлдыздың басқа жұлдыздан даңқы мен жарығы бойынша, қашықтығы бойынша емес, ерекшеленеді деп ойлаған. Міне, осы сыншының бұл жөніндегі пікірі. Оның ойынша, астрономия ғылымы атынан сөйлеп, бір жұлдыздың бізге екіншісіне қарағанда жарығырақ әрі әдемірек көрінуінің жалғыз себебі – оның бізге жақынырақ болуы, сондықтан біз оның жарығының көбірек бөлігін қабылдаймыз. Бірақ бүгінгі күні ғылымның барлық салаларында жұлдыздардың ұлылығы, сұлулығы мен түстік реңктері жағынан жер бетіндегі гүлдерден кем емес айырмашылық бар екені шындық ретінде мойындалды. Сонымен, егер біз жер бетіндегі барлық гүлдерді бір ұлы далада, олардың барлық даңқы мен түрлі-түстілігімен көз алдымызға келтіріп, содан кейін аспан жұлдыздарын дәл осылай анық көрсек, олардың бірінің де екіншісінен кем емес әсем әрі түрлі-түсті екенін аңғарар едік. Бұл қазір белгілі, бірақ бұл үзінді Коринфтіктерге жазылған кезде әлі белгілі болмаған.

TAM1897 D 51.7Енді мен сұраймын: Павел оны жазып, Коринфке жіберген күні ол ғылыми мәлімдеме, ғылымдағы шындықтың мәлімдемесі емес пе еді, дәл қазіргідей сенімді емес пе? Ғылымның оны шындық деп анықтауы оны шындық еткен жоқ, сондай-ақ оның шындық ретіндегі салмағына бір бөлшек те қоспады. Олардың ашылуы жай ғана олар бұрын білмейтін, бірақ шындық болған нәрсені тапқанын көрсетті, өйткені олар Киелі кітапқа сенбеген. Егер олар Киелі кітаптан осыны оқып, оған сеніп, қабылдаған болса, ғылымдағы сол жаңалықты кез келген ғалымдар ашқанға дейін-ақ білген болар еді.

TAM1897 D 51.8Тағы бір ғылым бар: бір күні сэр Айзек Ньютон алма ағашының астында отырды. Оның жанындағы бұтақтан бір алма түсті. Бұған дейін де алма ағаштан қаншама рет түскен еді. Ол бұрын да алманың ағаштан түскенін көрген. Бірақ сол күні ол терең ойға батып, ойлана бастады. Неге сол алма құлады? Жердің оған тартылыс күші әсер етіп, өзіне қарай тартқанынан болуы керек. Жер алмадан үлкен болғандықтан, ол ағаштан босап түскенде оны өзіне қарай тартады. Ол былай деді: «Егер мен сол алманы алып, оны барынша биікке лақтырсам, ол қайтадан жерге құлайды». Егер оны осы шағын қашықтыққа жеткізген жердің тартылысы болса, мен оны барынша биікке лақтырып, ол қайта оралғанда, бұл жердің тартылысы Жерден соншалықты қашықтыққа дейін жететінін, сол затты ұстап тұрып, оны қайта әкелетінін дәлелдейді. Егер мен оны бір миль биіктікке лақтырып, ол қайта оралып келсе, онда бұл күш затты қайтару үшін бір мильге дейін жетеді деген сөз болар еді. Содан ол: «Егер бұл шын болса, онда бұл күш Айға дейін жетуі керек», – деді. Шынында ол айға жете ме екен? Барып көрейін. Ол үйіне барып, отыра қалып, ай орбитасы жөніндегі астрономиялық есептеулерді алып, ұзақ сандық есептер тізбегін шығарды. Бірақ олар сәйкес келмеді. Ол қайта-қайта есептеп көрді, бірақ олар үйлеспеді; ол сол ықпалдың айға дейін жететінін дәлелдей алмады.

TAM1897 D 52.1Егер дұрыс есімде сақтасам, ол оны қайта қолға алғанға дейін шамамен он жыл бойы бұл істі қасына қойды. Бір күні ай орбитасының жаңа есептеулері жарияланды, онда бұрынғы есептегі кейбір қателіктер түзетілген еді. Ол жарияланған кезде Ньютон: «Бұл маған қажет нәрсені бере ала ма екен?» деді. Ол сол есептеулерді алып, жұмысқа кірісті де, сіз бен біз таңғалатын ұзын сандық қатармен есеп шығарды. Бірақ ақырында ол соңғы екі-үш санға дейін жеткенде, бәрінің сәйкес келетінін байқады. Ол осы ғажайып фактіге соншалықты таң қалып, есептеулерін аяқтай алмады. Қаламы қолынан түсіп кетті де, оны жалғастырып беруді досынан өтінді. Досы солай жасады да, сэр Айзек Ньютон ғылыми фактіні, яғни жаңа ғылымды дәлелдеді. Оны гравитация деп атайды. Сол кезден бері ол өшпес даңққа ие болды.

TAM1897 D 52.2Бұл шынында да ұлы жаңалық еді. Алайда бұл сэр Айзек Ньютон табиғатта оны ашқанға дейін 2500 жыл бұрын Киелі кітапта жазылған болатын. Гравитация – бұл жай ғана ғаламның тепе-теңдігі. Бұл ғалымдар айтқандай, ғаламның тепе-теңдігін сақтайтын принцип, заң. Яғни, ғаламдағы әрбір дене басқа барлық денелерге әсер етіп, олармен тепе-теңдікте болады. Тек әрбір дене ғана емес, ғаламдағы материяның әрбір бөлшегі де ғаламдағы басқа барлық бөлшектерді тартып, оларға әсер етеді.

TAM1897 D 52.3Физикалық әлемде бұл өмір мәселесі бойынша бүгін түстен кейінгі Киелі кітап сабағымызда айтылғанға сәйкес келетін жай ғана факті. Біз кез келген нәрсеге немесе адамға қол тигізгеніміздің бүкіл ғаламда белгілі болатынын анықтадық. Бір шымшық құс та Әкеңнің білмеуімен құламайды, және оның құлауы бүкіл ғаламда сезілмей қалмайды. Бұл соған сәйкес келетін жай ғана факті.

TAM1897 D 52.4Осы екеуіне сәйкес келетін рухани шындық та бар.

TAM1897 D 52.5Рухыңнан қайда қашамын, саған көрінуден қайда жасырынамын? Егер аспанға көтерілсем, сен сондасың; егер тозаққа төсек салып жатсам, міне, сен сондасың. Егер таңның қанаттарын алып, теңіздің шалғай жағына қоныстансам да, сонда да қолың мені жетелеп, оң қолың мені ұстайды. Забур 139:7-10.

TAM1897 D 52.6Сен де мен де дұрыс ой ойласақ, ол басқа жерде байқала ма? Біз қате ой ойлаймыз. Қате ой деген не? — Күнә. Онда күнә қайдан басталады? — Ойдан. Менің күнәм ғаламда меннен басқа бір жерде байқала ма? Оны кім ажыратады? — Құдай, Өз Рухы арқылы. О, онда, біздің ғаламда ажыратылмайтын, сезілмейтін рухани шындық бар ма? Жақсы немесе жаман ой сезілмейтін бе? Сонда сіз гравитацияны ғылым ретінде көрмейсіз бе? Сэр Айзек Ньютон ғаламдағы басқа шындықтарға сәйкес келетін бір шындықты ашты.

TAM1897 D 52.7Ньютон ашқан заң, мен айтқандай, ғаламның тепе-теңдігін сақтайтын заң. Енді Ньютоннан екі мың бес жүз жыл бұрын бұл заңның белгілі болғанын көрсететін қасиетті жазбаны оқимын. Ишая 40:12:—

TAM1897 D 52.8Қол ойығында суларды өлшеген кім, аспанды қарысымен өлшеген кім, жер шаңының шамасын анықтаған кім, тауларды таразыға, төбелерді теңгергішке салған кім?

TAM1897 D 52.9Таулар мен төбелер орнатылған кезде олар бір-бірімен теңестірілді. Құдай олардың тепе-теңдігін сақтау үшін осылай етіп қойған жоқ па? Заттардың тепе-теңдігін қамтамасыз ететін заңның ғылыми атауы қандай? — Гравитация. Онда Ишая не туралы айтты? — Гравитация туралы. Әрине, солай айтты.

TAM1897 D 52.10Ғалым бұл фактіні «қар бүршігі» деп аталатын кішкентай гүл арқылы түсіндіреді. Дәннен көбейетін екі түрлі гүлді елестетіңіз. Бірі тік өсетін гүл, екіншісі иілген гүл. Гүлдерде орталықтағы бір жіпшенің айналасында орналасқан кішкентай жіпшелерді байқаған боларсыз. Енді тұқымнан көбейетін тік гүлде орталық жіпше әрдайым айналасындағы жіпшелерден қысқа болады. Ал иілген гүлде орталық жіпше айналасындағы жіпшелерден ұзын болады. Оның себебі – айналасындағы жіпшелердегі гүл тозаңы орталық жіпшеге түсуі тиіс, әйтпесе гүлдің көбеюі мүмкін емес.

TAM1897 D 52.11Енді тұқымнан көбейетін тік гүлде орталық жіпшенің басқаларға қарағанда қысқа болуы шарт, сонда басқа жіпшелердегі тозаң дәл оған түседі. Егер ол ұзын болса, тозаң төменге түсіп, жіпшеге тимей қалады да, тұқым түзілмейді. Ал егер бұл гүл иілген болса және орталық жіпше басқаларға қарағанда қысқа болса, тозаң қайтадан төгіліп, тұқым түзілмейді. Олай болса, тұқым арқылы көбейетін әрбір тік гүлде орталық жіпше айналасындағы жіпшелерден қысқа болады. Ал тұқым арқылы көбейетін әрбір иілген гүлде орталық жіпше айналасындағы жіпшелерден ұзын болады.

TAM1897 D 53.1Қар бүршігі тұқым арқылы көбейеді. Тік өсетін гүл болса да, оның орталық жіңішке өсімі айналасындағылардан ұзын. Бұл қалай болуы мүмкін? Мәселені айқынырақ түсіну үшін оны тағы да қайталаймын: Қар бүршігі – тік өсетін гүл және тұқым арқылы көбейеді. Сондықтан оның орталық жіңішке өсімі айналасындағылардан қысқа болуы керек еді. Бірақ ол ұзын. Онда ол тұқым арқылы қалай көбейеді? Иеміз бұл жағдайды да ойластырған. Ол оны сондай етіп реттеген: тік тұратын гүл болғанымен, ол иіліп, басын еңкейтеді. Сондықтан орталық жіпше басқа жіпшелерден ұзын етіп жасалған, бұл – тік тұратын гүл. Ол өсіп, гүлдеп, пісіп, көбеюге дайын болғанша тік тұрады. Сол сәтте ол басын еңкейтеді, ал тозаң орнына түскеннен кейін кішкентай гүл қайтадан көтеріліп, тік тұрады.

TAM1897 D 53.2Енді бұл өзі-ақ әдемі; бірақ міне, осы жерде тартылыс заңының мысалы көрінеді. Бұл ғалым маған гүлдің иіліп, басын еңкейтуіне себеп болатын нәрсе – жердің тартылысы екенін айтады. Дұрыс. Ал алманың түсуіне не себеп болады? – Салмақ. Ал салмақ – ол жай ғана тартылыс, латынша gravus сөзінен алынған, салмақ дегенді білдіреді. Тұрып тұрған гүлдің басын иілуіне не себеп болады? – Жердің салмағы. Бірақ неге жердің салмағы сол гүлдің басын ертерек иіп қоймайды? — Ах, Құдай сол кішкентай гүлді жаратқанда жерді, иә, ғаламды оның қажеттіліктеріне сай теңестірді. Құдай сол қарапайым кішкентай қар бүршігін жаратқанда ғаламды тепе-теңдікте ұстап, оны сол кішкентай гүлдің қажетіне сай келтірді! Ал Құдай сол кішкентай гүлді ойласа, сендерге, аз сенімділер, әлдеқайда көп ойламай ма?

TAM1897 D 53.3Енді осы ғалым маған былай дейді: егер Жер — және әрине ғалам да — қазіргі салмағынан бір фунтқа немесе бір унцияға ауыр болғанда, қар бүршігі белгіленген уақыттан бұрын басын иіп қалатын еді; себебі салмағы артық болғандықтан оған әсері күштірек болар еді. Ал сол жағдайда алғашқы қар бүршігі соңғысы болар еді. Бірақ сол кішкентай қар бүршігінің өмір сүріп, адамзатты әлемнің соңына дейін қуантуы үшін Құдай ғаламды дәл сол гүлдің қажеттіліктеріне сай етіп орнатты, сондықтан оның қажетті уақыты келгенде салмақ оны дәл тарта алатындай болады. Содан ол салбырап тұрған кезде көбею жүреді, тамырлардан басқа күш келеді, сабағы сәл қатая түседі, гүл тартылыс күшін жеңіп, бұрынғыдай тік тұрады.

TAM1897 D 53.4Қол ойығында суларды өлшеген, қарысымен аспанды өлшеп шыққан, жер шаңының шамасын анықтап, тауларды таразыға салып, төбелерді теңгергішке салған кім?

TAM1897 D 53.5Кім ғаламның таразысын орнатты? — Құдай. Ишая оны сэр Айзек Ньютон ашқанға дейін шамамен жиырма бес жүз жыл бұрын айтқан. Ишая оны жазған кезде бұл ғылыми факт емес пе еді? — Иә. Ол барлық сол ғасырлар бойы жазылып келген жоқ па? — Иә. Әрдайым ғылыми шындық болған жоқ па? — Иә. Ньютон оны ашқанда ол бұрынғыдан артық ғылыми шындық болды ма? — Жоқ; ғалымдар бұрын білмеген нәрсені үйренді, бірақ ол әрқашан Киелі кітапта жазылып келген.

TAM1897 D 53.6Осы нәрселерді ойла. Құдай бізден дәл осыны қалайды. Ол сенің де, менің де құтқарылудың — бізге берген және ең биік ойымызды соған шақыратын Сөзінің — тар, маңызсыз жанама мәселе емес, әлем білетін ең ұлы нәрсе екенін түсінуімізді қалайды. Бұл – әлем ғылымы біле алатын ең ұлы нәрсе. Бұл – әлем біле алатын ең басты ғылым.

TAM1897 D 53.7Бірақ оны ғылыми мақсатта зерттемеуіміз керек. Оны құтқарылу үшін зерттеуіміз керек; ал құтқарылу – ғылыми іс.