Құтқарылу ғылымы. – № 2

TAM1897 D 59.21897 жылғы 14 ақпан, жексенбі кешіндегі уағыз 1897 жылғы 17 ақпандағы Жалпы Конференцияның күнделікті бюллетендерінде, 1-том, № 4, 59–64 беттерде және 1897 жылғы 18 ақпандағы Жалпы Конференцияның күнделікті бюллетендерінде, 1-том, № 5, 65–66 беттерде басылған.

TAM1897 D 59.3Бүгінгі зерттеуді бастамас бұрын тағы бір-екі түсініктеме: Күмәнсіз, көптеген адамдар өткен кеште айтылғандардың бәрі тексерістен өте ме деп ойлаған болар. Өтеді. Мен босқа сөйлеген жоқпын. Шын мәнінде, мен бәрін егжей-тегжейлі қарастырмадым, бірақ мен айтқандарды баспадан оқып көрсеңіз, оның рас екенін көресіз. Мен қар бүршігінің жермен, ал жердің қар бүршігімен теңестірілгенін айтқанда, егер бірнеше тонна салмақтағы метеорит жерге түссе, тартылыс күші бұрынғыдан да күшті болмас па? Ал ол гүлдің жермен теңестірілуін бұзбас па? — Жоқ; өйткені тек жер ғана емес, бүкіл ғалам сол гүлмен теңестірілген. Сіз гравитация заңын зерттегенде ғылыми тұжырым: «Әлемдегі әрбір зат бөлшегі бір-біріне тартылады» дегенді еске аласыз ба? Сондықтан тек жер ғана емес, бүкіл ғалам гүлдердің қажеттіліктеріне сай теңестірілген; сол себепті метеорит түсуі ғаламның тартылыс күшін арттырмайды.

TAM1897 D 59.4Бастапқыда бірнеше түсіндірме сөз: Егер мен алдыңғы сабақта «Библиядағы ғылым» немесе «Ғылым мен Библия» тақырыбын талқылаған болсам, тартылыс күшінің не екенін және не емес екенін ғылыми тұрғыдан толығырақ түсіндірер едім. Бірақ мен ол туралы айтпадым; өткен түнде менің мақсатым – тартылыс заңының ашылғаны және оның заң ретіндегі теориясы туралы фактіні ғана айту еді. Ньютон дәуірінен бері осы заң теориясына қатысты көзқарастар өзгерді, бірақ бұл заңға әсер етпейді.

TAM1897 D 60.1Шындығында, тартылыс заңы емес, ол тек Құдайдың күші ғана. Шын мәнінде «табиғат заңдары» деген ештеңе жоқ. Табиғат заңдары – тек Құдайдың әдеттері ғана. Гравитация заңы да – Құдайдың әдеті ғана; Құдайдың күшінің көрінісі. Бірақ мен оның шынайы мәнін талқыламай, терминдерді кең қауым қабылдаған мағынада қолданып, оны ғана әлем теңгерімін сақтайтын нәрсе ретінде сипаттадым.

TAM1897 D 60.2Бүгін кешке мен ғылымның тағы бір анықтамасын оқимын. Бұл да әлемнің мойындалған жетекші ғалымдарының бірінен алынған: «Ғылым – кез келген тақырып бойынша біздің иелігіміздегі ең дәл білім». «Ғылым» сөзі сөзбе-сөз «білім» дегенді білдіреді. Өткенде айтқан анықтамамыз дұрыс. Бұл – ойлаудың өнімі. Сонымен қатар оны тақырып бойынша біздің иелігіміздегі ең дәл білім деп анықтау да орынды.

TAM1897 D 60.3Енді алдыңғы сабақтағы екі тармаққа қайта оралайық. Ғылым оны ашқанға дейінгі мың жеті жүз жыл бойы жұлдыздардың жарықтығы арасындағы айырмашылық туралы ең дәл білім қайда болды? — Інжілде. Содан кейін сол тақырыптың шынайы ғылымы қайда болды? — Інжілде. — Ғылым ашқанға дейінгі 2500 жыл бойы ғаламды теңестіру жөніндегі ең дәл білім қайда сақталған еді? — Інжілде. Онда сол ғылым тақырыбындағы әлемдегі ең ғылыми кітап қандай еді? — Інжіл. Тағы да ескеріңіз, мен ғылым мен Інжіл туралы емес, құтқарылу ғылымы туралы айтып отырмын. Және басқа ғылымдарға сілтеме жасалса да, ол тек осы басты ғылыммен ажырамас байланыста ғана. Осы екі сағаттық зерттеу барысында жинаған барлық дәлелдер арқылы сіз бен біз құтқарылу ғылым екенін, ол ғаламдағы ең жоғары ғылым екенін, оны зерттеуге ең лайықты ғылым екенін және оған басты, бүкіл жан-тәнімізбен берілгенде ғылыми әрекет жасап жатқанымызды білетін боламыз.

TAM1897 D 60.4Енді, Інжіл құтқарылу ғылымынан басқа ешбір ғылымға арналған трактат емес. Ол осы тақырыпқа арналған нақты трактат. Інжіл басқа ғылымдарға сілтеме жасайды; бірақ Інжілде басқа ешбір ғылымға арналған трактат жоқ. Басқа ғылымдарға сілтеме жасалады, біз оларды Қоринтіліктерге жазылған хатта және Ишаяда байқадық; неге олар осы жерлерде аталады — ғылыми мәселені көрсету үшін бе? — Жоқ; ол құтқарылу ғылымын біздің түсінігімізге жақсырақ түсіндіру үшін қолданылады. Неліктен 1 Қоринтіліктер 15:41-аятқа астрономиялық шындық енгізілген? «Бір жұлдыз басқа жұлдыздан даңқымен өзгеше» дегеннің мақсаты не? Одан әрі былай делінеді: «Өлілердің қайта тірілуі де солай. Ол ұятпен егіледі, даңқпен тіріледі. Әлсіздікпен егіледі, күшпен тіріледі». Бір жұлдыздың даңқы басқа жұлдыздан қалай өзгеше болса, өлілердің қайта тірілуі де солай. Осылайша, ғылыми мәліметті тартудың мақсаты – құтқару ғылымындағы бір жайтты түсіндіру, бізге құтқару ғылымындағы шындықты жақсырақ көруге көмектесу екенін көресіз.

TAM1897 D 60.5Неліктен Ишая өз сөздерінде тартылыс заңының фактісін айтты? Тарауға сәл тереңірек үңілсек, бәрін түсінеміз. Мен сол аятты оқып, одан кейінгі ойды аяқтайтын тағы бір аятты келтіремін. «Қолының ойығында суларды өлшеген кім?» «Мені кімге теңестірмексіңдер, немесе мен кіммен тең боламын?» дейді Қасиетті. «Көздеріңді жоғары көтеріп, бұл заттарды жаратқанды көріңдер: ол өз әскерін санына қарай шығарады; оларды барлығын аттарымен шақырады, күшінің зордығынан, өйткені ол қуатты; біреуі де қалмайды». Ишая 40:25, 26.

TAM1897 D 60.6Ешбір нәрсе оның назарынан тыс қалмайды, бәрі де далада өсетін әрбір кішкентай гүлдің қажетіне сай теңдестірілген. Бірақ ол неге осыған назар аударып, оны осы жердегі сөзіне қосады? — Ғылыми фактіні айту үшін емес; барлық адамдардың назарын құтқарылу ғылымына аудару үшін. Ол бұдан не түйіндейді? Біз бұның бәрін ой елегінен өткізіп, бұның бәрін кім жасағанын да ойлануымыз керек. Содан кейін мен әрі қарай оқимын: «Неге, Яқыб, Исраил, “Жолым Иеден жасырын, әділ сотым Құдайымнан өтіп кетті” дейсің?» (Ишая 40:27).

TAM1897 D 60.7Құдай біздің аяғымыздың астында өсетін гүлге соншалықты қамқорлық жасаса, ол жасырын да, ұмытылған да емес; онда сен қалайша Иемізден жасырынғаныңды, сенің үкімің ұмытылғанын және Ол енді сені ойламайды деп айта аласың? Осылайша, әрбір жағдайда ғылыми шындық бізге құтқарылу ғылымын түсіндіру үшін толықтай қолданылады.

TAM1897 D 61.1Тағы бір ой: бұл жазушылар мұны уахи арқылы түсінген. Әрине, олар бұл нәрселерді осы дүниедегі ешқандай ғылыми зерттеуден алмаған. Иеміз өзінің ең басты ғылымын, құтқарылу ғылымын ашып көрсетті; және оны түсіндіру үшін басқа ғылымдарды пайдаланды. Онда барлық ғылымдардың ішінде Иеміз үшін ең маңыздысы қайсы? — Әрине, құтқарылу. Иеміз басқа ғылымдарды тек осыны түсіндіру үшін пайдаланған кезде, ол осы ғылымды басқаларынан маңыздырақ деп есептейтіні айқын.

TAM1897 D 61.2Бірақ бұл бәрі емес. Інжілде аталған бір адам әлемдік ғылымды — осы дүниенің барлық табиғи ғылымдарын — толық меңгерген. Мен сіздерге қазіргі әлемде аса жоғары бағаланатын ғылымдарды толық меңгерген адам болғанын көрсеткім келеді. Және осыған орай ол не айтқанын да көргендеріңізді қалаймын. Міне, жазба:—

TAM1897 D 61.3Құдай Сүлейменге аса мол даналық пен түсінік, сондай-ақ теңіз жағалауындағы құмдай кең жүрек берді. Сүлейменнің даналығы шығыс елінің барлық балаларының және Мысырдың бүкіл даналығынан да артық болды. Өйткені ол барлық адамдардан, Эзралық Этаннан, Махолдың ұлдары Хеманнан, Халколдан және Дардадан да дана еді; оның даңқы айналасындағы барлық халықтарға тарады. Ол үш мың мақал айтты, ал оның әндері мың бес болды. Ол Ливандағы кедр ағашынан қабырғадан шыққан иссопқа дейінгі ағаштар туралы сөйледі; сондай-ақ жануарлар, құстар, жорғалаушылар және балықтар туралы да айтты. 1 Патшалар 4:29-33.

TAM1897 D 61.4Ливандағы кедрден қабырғадан шыққан иссопқа дейінгі ағаштар туралы айтты. Ғылымда оны қалай атайды? — Ботаника. Ол ботаниканы әлемдегі кез келген адамнан жақсы түсінді.

TAM1897 D 61.5Ол сондай-ақ жануарлар туралы да айтты. Егер бүгін сол жерге ғылыми термин қойсақ, ол қандай болар еді? — Зоология. Сүлеймен зоологияны бүгінгі әлемдегі кез келген адамнан жақсы түсінген. Ол оны үйреткен; өйткені «ол осы барлық нәрселер туралы айтты» делінген. Ол осы ғылымдарды үйреткен.

TAM1897 D 61.6«Ұшатын құстар туралы». Бұл ғылым қалай аталады? — Орнитология. Сонымен, Сүлеймен ботаника, зоология және орнитология ғылымдарын үйреткен.

TAM1897 D 61.7Келесі не? — «Және жорғалайтын жаратылыстар». Бұл қандай ғылым? — Энтомология.

TAM1897 D 61.8«Ал балықтар туралы». Бұл қандай ғылым? — Ихтиология.

TAM1897 D 61.9Бұл Інжіл үзіндісін оқитындар әдетте Сүлейменді әмбебап ғалым деп ойламайды. Бірақ егер Сүлеймен ботаника, зоология, орнитология, энтомология және ихтиология туралы сөйлегені айтылса, олар «Сүлеймен қандай керемет адам болған!» дер еді. Алайда ол шын мәнінде бәрін де айтқандықтан, ол бұдан біршама да ғажайып болмайды.

TAM1897 D 61.10Мен мұны сізге Сүлеймен ғылымнан тек біраз ғана емес, сонымен бірге осы ғылымдардың әрқайсысынан басқа ешкім білмегендей мол білімге ие болғанын көрсету үшін оқып отырмын.

TAM1897 D 61.11Дегенмен ол осы ғылымдардың барлығын терең түсініп, оларды үйреткеннен кейін былай дейді: «Барлық істің қорытындысын тыңдайық». Айтылғандардың барлығының қорытындысы мынау: «Құдайдан қорқып, оның бұйрықтарын орындаңдар, өйткені бұл – адамның бүкіл парызы. Құдай әрбір істі, тіпті ең жасырын әрекетті де, жақсысын да, жаманын да, сотта қарайды».

TAM1897 D 61.12Оның бағалауы бойынша, барлық басқа ғылымдарды қосқанда қайсысы басым болды? — Құдайдың құтқаруы.

TAM1897 D 61.13Періштелер барлық ғылымдарды түсінеді, бірақ олар құтқарылуды барлық басқа ғылымдарды біріктіріп алғанда да зерттеуге әлдеқайда лайық деп санайды. Пайғамбарлар да оны басым деп санады; ал басқа ғылымдарды құтқарылуды жақсырақ түсінудің құралы ретінде пайдаланды. Міне, басқа ғылымдарды түсінген адам бар, ол құтқарылу ғылымының бәрінен жоғары екенін айтады. Енді мен сіздерге Құдайдың өзі, осылардың бәрінен бөлек, дәл осылай ойлайтынын көрсеткім келеді.

TAM1897 D 61.14Мынаны қараңыз: Біз жаңа ғана Сүлейменнің осы ғылымдардың барлығын үйреткенін оқыдық. Сол үйретулердің қаншасын біз оқу үшін жазып алдық? — Бірде-біреуін де емес. Құдай бізге өсімтану саласындағы Сүлейменнің бірде-бір жазбасын немесе есебін әкелген жоқ. Ол бізге зоология немесе осы ғылымдардың кез келген басқасы бойынша Сүлейменнің бірде-бір сабағын әкелген жоқ, жазып қалдырған жоқ. Ал құтқарылу ғылымы бойынша ол бізге Сүлейменнен де, басқалардан да қайта-қайта сабақтар әкелді. Сонымен, періштелерді тек періштенің пікірін айтатын, пайғамбарларды тек пайғамбардың пікірін айтатын, ал Сүлейменді тек әмбебап ғалымның пікірін айтатын адамдар деп есептесек, Құдайдың пікірі қандай? — Ол былай дейді: құтқарылу сен үшін де, мен үшін де өзі білімін берген осы басқа ғылымдардың бәрінен әлдеқайда бағалы әрі оны оқып-үйренуге әлдеқайда лайық.

TAM1897 D 61.15Сүлеймен түсініп, үйреткен бұл ғылым Хаксли, Дарвин және осы заманның басқа ғалымдарының ғылымына ұқсамайды. Табиғи ақылмен адам табиғат ғылымдарына үңіліп, көптеген ашылулар жасай алады. Олар әрдайым дұрыс болмаса да, кейбір шындықтарды таба алады. Бірақ бұл — Сүлейменнің жолы емес еді. Құдай Сүлейменге даналық берді, сондықтан ол бәрін Құдайдың нұрымен көрді. Ол бұның бәрін Құдай даналығымен айтты. Осылайша Сүлеймен үйреткен ғылым – Құдайдың ғылымы еді. Оның үйреткен ботаникасы шынайы, құдайлық ботаника еді. Оның үйреткен зоологиясы құдайлық зоология еді. Бұл барлық нәрселерде Құдайдың көзқарасы, Құдайдың шындығы, Құдайдың ғылымы еді. Бұл жалған ғылым емес еді.

TAM1897 D 62.1Жарайды, бұл Құдайдың ғылымы, өзінен-өзі қасиетті болғандықтан, неге Иеміз оны бізге толық бермеді? Неге ол әлемге Сүлейменнің өсімдіктер туралы еңбегін және осы басқа да барлық тақырыптардағы еңбектерін бермеді? — Оның себебі бар; әлемге ең алдымен дәл осы нәрсе қажет емес.

TAM1897 D 62.2Адамда бұның бәрі болуы мүмкін, ол бәрін түсінуі мүмкін, Сүлеймен сияқты. Дегенмен, егер ол ең алдымен құтқарылу ғылымын білмесе, оған ол қандай пайда әкелер еді? Сүлейменде бәрі бар еді; бірақ ол жүрегін Құдайдан, құтқарылу ғылымынан және оны бүкіл жүрегімен зерттеуден ауытқытқанда, басқа ғылымдар жөніндегі білімі оған қандай пайда әкелді? Қаншалықты дәрежеде ол оны күнәға барудан тежеді? Оның ішіндегі табиғи мінез-құлықтан, шайтандық әрекеттер мен ішкі бұзықтықтан сақтай алатын қандай күш бар еді?

TAM1897 D 62.3Сен білесің бе, ол Құдай ғылымынан, құтқару ғылымынан жүзін бұрған кезде, басқа барлық ғылымдарға ие болғанына қарамастан, ол дәл сондай жаман, дәл сондай зұлым болып, мүсінге табыну мен барлық киесіз істерге толықтай батып кетті, тіпті ештеңенің АБВ-сін білмейтіндей болды.

TAM1897 D 62.4Осылайша біз Иеміз адамға барлық ғылымды сақтап қалмағанының себебін көре аламыз. Мысалы, егер олар оны толық меңгеріп, Сүлеймен сияқты үйрете алса, жүрегі Құдайға берілмеген, жаны құтқарылмаған адамға ғылым қандай пайда әкелер еді? Ол адам жүрегіндегі кез келген зұлымдық пен бұзықтықтан тыя алмас еді.

TAM1897 D 62.5Бұл ғылымдар бүгінгі әлемге ең алдымен қажет емес. Жүрек тазаруы керек, жан құтқарылуы керек, мінез-құлық толықтай қайта құрылуы керек, ой-сана Құдайдың өз бейнесі мен даңқына айналуы керек, сонда өмір Оның әділдігін көрсетіп, бүкіл әлемге тек Құдайды танытуға қызмет етеді. Барлық ғылымдар бере алатын нәрсенің бәрін алсақ та, құтқарылмаған жағдайда ол еш пайда әкелмейді; өйткені көп ұзамай біз оны мүлдем жоғалтамыз. Бүгінгі барлық оқуымызда, оқуымызда және зерттеулерімізде осыны ойлануға тұрарлық.

TAM1897 D 62.6Тағы бір жайт бар: Құдай сені де, мені де, барлық адамдарды да Ол қатысы бар әрбір тақырыпты дұрыс ойлауға шақырады. Бүгінгі күні осы ғылыми тақырыптардың барлығын зерттеп жүрген адамдар бар, бірақ олар дұрыс ойлай алмайды. Олар соншалықты алға жылжиды да, Құдайға мүлде орын қалдырмайды. Ал Құдайсыз адам, Құдайдың ойы мен нұсқаулығынан тыс қалған жан, осы басқа тақырыптарда дұрыс ойлай алмайды. Алайда ой оны жаратқанның бейнесіне сай жаңарғанға дейін дұрыс болмайды. Ой өзгертіліп, жаңартылуы тиіс. Бізде мүлде басқа ой болуы керек. Әрбір ой Мәсіхке бағынуға, бағынушылыққа әкелінуі тиіс.

TAM1897 D 62.7Бұл – құтқару ісі. Ол жандағы Құдай бейнесін қалпына келтіру; ойды тірі Құдайдың әділдігі мен ойының айнасы, жарқырауы ететіндей күйге жеткізу. Бұл орындалып, Құдайдың бұл дүниедегі ісі – Құдайды білмеген барлық халықтарға Оның таныстыруын аяқтаған соң, Иеміз бізге ғаламды және мәңгілікті ашады. Сонда осы басқа барлық пәндер біздің оқуымызға ашылады, және Иеміз бізге: «Қалағандарыңша барыңдар, мен сендерге сенемін», – деп айта алады. Кең ғалам сендерге ашық. Сендерден ештеңе жасырылмаған. Бәрі сендердікі. Ол сендерге тиесілі. Қалағандарыңша барыңдар, қалағандарыңша тұрыңдар, қалағандарыңша істеңдер; мен сендерге сенемін. Қалаған тақырыпты ойлаңдар, қалағандай терең үңіліңдер, бәрін дұрыс жасайсыңдар.

TAM1897 D 62.8Енді мен адамдарға басқа барлық ғылымдарды мүлде елемей, тек келесі дүниеге дейін ғана құтқару ғылымын оқысын деп айтпаймын. Мен тек құтқару ғылымының барлық ғылымдарды зерттеуде басты рөл атқаруы керектігін ғана айтып отырмын. Иеміз бізге осы нәрселерге қаншалықты назар аудару керектігі мен оларды қалай пайдалану керектігі жөнінде үлгі көрсетпеді ме? Осы басқа оқулықтарды оқу мен зерттеудің мақсаты не? — Бұл бізге құтқару ғылымының нәрселерін білуге және үйретуге, ол білім болмаған жағдайға қарағанда әлдеқайда жақсы көмектеседі. Міне, Інжілде оларды дәл осылай пайдаланады. Ол бізді осы басқа ғылымдармен байланысты Інжілді уағыздауға жібереді және өз үлгісі арқылы оны қалай қолдану керектігін көрсетті. Осылайша Иеміз бізге құтқару ғылымының ғаламдағы барлық басқа ғылымдардан алда болуы тиіс екенін көрсетеді.

TAM1897 D 62.9Ол осы дүниедегі барлық басқа ғылымдардан алда болуы тиіс, ал басқа дүниеге барған кезде де алда болады. Мәңгілік алдымызда ашылғанда, қалаған жерімізге барып, қалаған тақырыпты ой елегінен өткізгенде, сол кезде құтқарылудан бет бұрып, «Мен осыдан бітірдім» дейміз бе? — Жоқ. Біз «Мәсіхтің айқыш ағашы — мәңгілік бойы үзіліссіз ғасырлар бойы құтқарылғандардың ғылымы да, әні де болады» деп жазылғанын білеміз. Содан кейін, біз мұндағы оқуымызды аяқтап, бітіріп, ұлы бітіру рәсімінің уақыты келгенде және мәңгілік оқуға кіріскенде, біз осы барлық ғылымдардың ең ұлысын осы дүниеде болған кезімізге қарағанда анағұрлым жақсы түсінетін боламыз.

TAM1897 D 63.1Бұрынғы сабақта біз «ғылым» және «ғылыми» сөздерін құтқарылуға қолдану сөздерді бұрмалау емес екенін айтқан едік. Құтқарылу – ғылым, ол ғылыми сипатқа ие. Құдай Рухының ақылға әсер етіп, ақыл мен бүкіл өмірді күнәдан әділеттілікке, Иса Мәсіх бейнесіне айналдыруы – бұл ғылыми процесс. Сондықтан оны зерттегенде, біз әрқашан, барлық пәндерде ең бастысы мен барын-жоғын осыған арнағанда, мүлде ғылыми емес болып саналмайтынымызды есте сақтаңыз. Өзін ғалым санайтындар осы ең басты ғылымды елемеуімен ғылыми емес болып табылады.

TAM1897 D 63.2Тағы бір нәрсе дәлелденді; ол әлемдік білімде үлгі саналатын үш ұлтта дәлелденді. Інжілдегі Құдай халқының, яғни еврейлердің жазбалары, Құдайға қызмет етуге ниеттенетіндердің бәріне үлгі әрі зерттеу көзі ретінде танылған. Грекия мен Рим, өз философиясы, әдебиеті мен заңдарымен, Інжілді ұстанамыз дейтіндердің көпшілігі үшін де, басқалардың бәрі үшін де үлгі болып табылады.

TAM1897 D 63.3Енді біз Құдай халқының арасында әмбебап мақал-мәтелдер шебері, сондай-ақ әмбебап ақын әрі әмбебап ғалым болған адам болғанын көрдік. Оның әндері мың бес, ал мақал-мәтелдері үш мың болған. Міне, сіздер ұлы ақыл иесін көріп отырсыздар; алайда осы барлық нәрселерде осындай түсінік пен даналыққа ие болған адам өмірінде барлық нәрсені басқарып, әділдік аясында тепе-теңдікті ұстайтын құтқару ғылымы болмаса, адамға немесе адам үшін осындай білімнің еш пайдасы жоқ екенін көрсетті.

TAM1897 D 63.4Біршама уақыт бұрын мен сіздердің назарларыңызды Құдай бізге сол ғылыми ілімнің ешқайсысын әкелмегеніне аударған едім. Енді мен сіздердің назарларыңызды Құдайдан бет бұрған сол адамның өмірі туралы жазбаны Ол бізге әкелгеніне аударамын. Ол бізге құтқару ғылымын ұмытқанда, осы барлық білімге қарамастан, сол адамның бастан өткерген зор сәтсіздігі туралы жазбаны әкелді. Неліктен Құдай біз үшін сол адамның Құдайдан бет бұрғаннан кейінгі өмірін толық жазып қалдыруды, оның берген барлық ғылыми нұсқауларының жазбасын әкелуден маңыздырақ санады? Адамдардың ойынша, қайсысы адамзат үшін құндырақ? Сүлейменнің жасаған зор сәтсіздігі туралы жазба бүгінгі адамзатқа арналған кітапқа жазылған барлық ғылыми ілімдерден әлдеқайда құнды, себебі сол сәтсіздік арқылы бүкіл әлемге Құдайдың құтқаруын білмейтін барлық білімнің қаншалықты бос әрі ештеңеден де төмен екені көрсетілді.

TAM1897 D 63.5Тағы бір үлкен мысал гректерден көрінеді. Табиғи ақыл ешқашан грек ақылы жеткеннен де жоғары, тереңірек және кемелірек ойға жете алмайды. Осы арқылы Құдайсыз адамдық ойдың кемелдігі бейнеленген.

TAM1897 D 63.6Бірақ бұл оларға не берді? Міне, басты сұрақ. Олардың әдебиеті оларға не берді? Олардың философиясы оларға не берді? Олардың өнері оларға не берді? Олардың діні оларға не берді? Философия, философия — даналыққа деген махаббат. Ал сол даналық не еді? — Ол мүлде ақымақтық еді. Құдай солай дейді. Олардың діні қандай болды? — Ол тек мифология ғана еді. Олардың өнері қандай болды? — Құдай оны мүсінге табыну деп атайды. Сізге бұл жазба есіңізде ме?

TAM1897 D 63.7Құдай Сөзі Павел сол мүсіндердің арасында жүріп, олардың өнерін көргенде, олардың өнеріне тамсанды деп айтпайды. Жоқ, ол былай дейді: «Қаланың мүсінге табынуға толықтай берілгенін көргенде оның рухы толқыды». Ал ол не еді? — мүсінге табыну.

TAM1897 D 63.8Дегенмен бүгінгі күнде де ер адамдар, әйелдер мен балалар тек қана мүсінге табынушылықтың қалдықтарын алып, оған табынып, оны өнер деп атайды да, көшіріп жасайды. Олардың ойы соған шоғырланған, сол туралы кітаптар дайындайды, елдегі мектептерде оны оқытып, зерттейді. Ал бұдан не шығады? Гректердің өзінде бұдан не пайда болды? Сіздер білесіздер, бұл оларға не әкелгенін. Мен бұларды қайта қайталамаймын — әдебиет, өнер, заң, философия, осылардың бәрі. Рим өзінің философиясын өзі ойлап тапқаннан гөрі көп Гректен көшірді, бірақ әдебиеті бар. Ал ол римдіктерге не берді? — Кейбір жағынан ол басқаларға бергенін қайталады, тек мүмкіндігінше оларды басқалардан да нашар күйге түсірді. Менің байқағанымша, бүкіл Грекияда гректер әйел бейнесін мүсіндегенде оны лайықты түрде киіндіретіндей құрмет көрсеткен. Әрине, ер адам әрдайым жалаңаш; ал Италияға келгенде бұл құрмет жоғалады, және барлығы мүлде киімсіз. Көп жағдайда киім мүлде жоқ; әрі, айтпақшы, бүгінгі таңда Римге барып, өнерді зерттейтіндер табынатын өнердің шегі – тек жалаңаш әйел мүсіндері ғана, ал олар өнер емес; дегенмен олар өнердің шегіне жеткендей көрініп, барлық жерде көшіріліп жүр, және олардың кемшіліктері де әр жолы қайталанады.

TAM1897 D 64.1Мен бір сұрақ қойғым келеді. Сіздердің қайсыңыз тізеден төмен адамның екі аяғын көрдіңіздер? Мен мұнда тұрғанда дене салмағым сол жақ аяғымда. Ол дене салмағын толықтай теңестіреді. Оң аяғым саусақтарымен еденге тиіп тұр. Оң аяғымның бұлшықеттері сол жақтағыдай дәл келе ме? — Жоқ. Бірақ дәл сол ғажайып өнер туындысы. Міне, дәл сол айырмашылық бар. Екі аяқ бір-біріне дәл ұқсайды, біз олардың арасында шаш ұшындай да айырмашылық таба алмаймыз. Сондықтан біз мұнда өнер жоқ екенін көреміз. Бұл туралы көп айтуға болады, бірақ мен бүгін кешке өнер туралы дәріс оқып жатқан жоқпын. Мен құтқарылудың құндылығы неде және одан тыс барлық нәрсенің пайдасы қандай екенін айтып отырмын. Одан тыс Римге қандай пайда тиді? — Оның күнәлары оны батыра кетті. Одан тыс Грекияға қандай пайда тиді? — Оның күнәлары оны батыра кетті.

TAM1897 D 65.1Олай болса, адам жүрегі Құдайдан алыстағанда, адам ақыл-ойының кемелдігіне қарамастан қандай да бір жақсылыққа жетуге мүлде қауқарсыз екендігі үш есе дәлелденіп, әлем алдында тұрғанда, егер осы үш әлемдік сабақ адамдарды үйретпесе, Иеміз әлем үшін не істей алады? Осы үш салмақты ескертуге қарамастан адамдар сол жолмен жүре берсе, ол адамдар үшін не істей алады? Құдай осы үш мысалды жазып қалдырды, ғылымның, өнердің және әдебиеттің барлық салаларындағы адамның ең жоғары талпынысының адамға еш пайда әкелмейтінін, оларды күнәдан сақтай алмайтынын, қандай да бір жақсылыққа жетелеуге қауқары жетпейтінін көрсету үшін, егер олар Құдайдың құтқаруын және адам жүрегіне берген құтқару ғылымын ұмытса.

TAM1897 D 65.2Сондықтан мен сұраймын: біз грек пен римдіктердің ақымақтығын қайталайық па? Олардың мүсінге табынуына тамсанып, оны өнер деп санайық па? Олардың діні мүлде қатыгездікке толы болса, оған қызығайық па? Оны тек мифология деп қана айту жеткіліксіз; ол – қатыгездік.

TAM1897 D 65.3Бірақ біреу: «Олардың әдебиеті баға жетпес емес пе?» дейді. Құдайдың оған қаншалықты баға бергенін көрейік. Грек тілі арқылы ол бүкіл әлемге құтқару ғылымын енгізіп жатқан кезде, Иеміздің алдында бүкіл грек әдебиеті мен, сондай-ақ, рим әдебиеті тұрды. Дегенмен ол бүкіл әлемнен құтқару ғылымы туралы осы еңбекке енгізуге тұрарлық тек үш қысқа сөйлемді ғана тапты. Мен сіздерге оларды келтірейін. Олардың бірі «Істер» кітабының он жетінші тарауында. Бұл Аратус есімді грек жазушысынан алынған үзінді, ол былай: мен жиырма сегізінші аятынан оқимын. Павел сөйлеп, былай дейді:—

TAM1897 D 65.4«Сіздердің кейбір ақындарыңыз да: “Өйткені біз де оның ұрпағымыз” деген». Бір грек жазушысы адамды Құдайдың ұрпағы деп айтқан. Иеміз оны келтіріп: «Бұл рас» деген.

TAM1897 D 65.5Тағы біреуі Бірінші Коринфтіктерге жазылған хаттың он бесінші тарауының отыз үшінші аятында. Аяттың алғашқы бөлігі: «Алданбаңдар». Бұл – Иеміздің сөзі. Аяттың қалған бөлігі грек жазушысы Менандрдан алынған: «Жаман қарым-қатынастар жақсы әдеттерді бүлдіреді».

TAM1897 D 65.6Тағы біреуі Титтің бірінші тарауының он екінші аятында кездеседі және ол Эпименидтің сөзі: «Криттіктер әрдайым өтірікші, зұлым жыртқыштар, жалқау іштер».

TAM1897 D 65.7Осы үш үзінді – Иеміздің грек әдебиетінің бүкіл әлемінен тауып, өз қолдауын білдіруге тұрарлық деп тапқан жалғыз үзінділер.

TAM1897 D 65.8Әрине, мен бұл – пайда табуға болатын жалғыз нәрсе деп айтпаймын. Грек тілінде құнды тарихи деректер бар. Бірақ Құдай бүкіл адамзат үшін ең бағалы нәрселерді үйретеді; ол әділдік пен шындық қағидаларын үйретеді, жай ғана әлемге деректер жиынтығын ұсынбайды. Ал грек әдебиетінің бүкіл саласынан адамды бағыттайтын қағидалар ретінде шындық пен әділеттілік мүддесіне пайдалана алатын жалғыз осы үш мәлімдеме ғана табылды: «Біз де Оның ұрпақтарымыз»; «Жаман қарым-қатынастар жақсы әдеттерді бұзады»; және «Криттіктер әрдайым өтірікшілер». Әділеттілік пен шындық, тазалық пен адалдық жолында одан да көп пайдалы нәрсе таба алатын басқа кім бар?

TAM1897 D 66.1Енді ұмытпаңыз. Гректер мен римдіктер төменгі, кемсітілген, жыртылып-жыртылған, білімсіз пұтқа табынушылар емес еді; олар аристократиялық, мәдениетті және жоғары білімді болды. Олардың білгені мен үйреткені бүгінгі ұстаздардың аңсаған шыңы болғанда, бұл қалай өзгеше болар еді? Юлий Цезарь — мәдениеттілік, этикет, эстетика және жалпы әдеп-ғұрып жағынан өмірде болған ең шебер адамдардың бірі еді. Бірақ оның мінезі қандай еді? Оны ең сақ сипаттау да, толық әрі әділ болу үшін басып шығаруға жарамайды.

TAM1897 D 66.2Иеміз Өз құтқаруынсыз барлық ғылымның, барлық білімнің қаншалықты бос екенін көрсеткенде, мен тағы да айтамын: егер Ол әлемге ұсынған нәрселер адамдарды бұл жол емес екенін үйретпесе, онда Ол адамдар үшін не істей алады? Егер адамдар осы нәрселерден дұрыс жолды таңдауға, Құдайдың ғылымын басты деп мойындауға және Оның білгені ең жақсы екенін қабылдауға үйренбесе, онда адамзат бұрын өткендердің бәріне келген зұлымдықтан қалай құтыламын деп үміттене алады?

TAM1897 D 66.3Құдайдың құтқару ғылымы – адамдар білуі тиіс ең басты нәрсе; ол бізді жетектеп, бағыттап, теңестіріп, барлық жерде, барлық нәрседе және барлық жамандықтарға қарсы тұруға көмектесуі керек. Және ол мұның бәрін жасайды. Бұл – бақытты шындық. Мен кеше түнде оқыдым, қайтадан оқимын:—

TAM1897 D 66.4Мен, барлық қасиеттілердің ең кішісінен де кіші болсам да, маған бұл рақым берілді: халықтар арасында Мәсіхтің өлшеусіз байлығын уағыздау үшін; және барлық адамдарға осы жұмбақтың қауымдастығын көрсету үшін, ол әлемнің басынан бері бәрін Иса Мәсіх арқылы жаратқан Құдайда жасырылып келген. Ефестіктерге 3:8, 9.

TAM1897 D 66.5Құдайдың бұл сыры не? — «Мәсіх сенің ішіңде — даңқтың үміті». Мәсіх — Құдайдың күші және Құдайдың даналығы, Інжіл, құтқаруға Құдайдың күші — міне, Құдайдың сыры; міне, құтқарылу ғылымы. Бұл — айналасына барлық басқа ғылымдар топталатын ғылыми шындық. Әр адам өзіндегі зұлымдықтан оны тежеп тұру үшін осы құтқаруға арналған Құдайдың күшіне ие болуы тиіс. Әр адамның бойында туған зұлымдық оны жойылуға апарады, барлық ғылым, әдебиет, өнер, дін және әлем ұсына алатын немесе бұрын-соңды ұсынған барлық нәрселерге қарамастан, егер ол Иса Мәсіхке сену арқылы келетін Құдайдың құтқару күшіне жабыспаса.

TAM1897 D 66.6Жүректегі сол күш болмаса, тіпті Құдай үйреткен ғылым да — әдебиет, өнер, дін және пұтқа табынушылардың үйреткендері туралы айтпағанда — адамды күнәға барудан тежей алмайды. Сол күш болмаса, адамдағы барлық жамандықтың ізі осы басқа нәрселерге қарамастан өзін көрсетеді. Сондықтан ол — құтқаруға арналған Құдайдың күші: ол адамды барлық жамандықтан құтқарады.

TAM1897 D 66.7Құдайдың сыры – ол сендердегі Мәсіх, даңқ үміті; Құдайдың күші мен даналығы – Мәсіх; айқышқа шегеленген Мәсіх; тек ол ғана, бәрінде де бәрі, бәрінен жоғары, бәрінде, бәрі арқылы, қазір де мәңгілікке – бұл құтқарылу ғылымы, барлық ғылымдардың ең жоғарғысы; ол барлық ғылымдарды бастап, бәрінен озық тұрып, олардың зерттелуіне жол көрсетеді. Баршаға мәңгі осылай болсын.

TAM1897 D 66.8Содан соң Иеміз Рухы арқылы бізді өзіне тартып алсын; жүрек сол күшке, сол сырдың қауымдастығына, Құдай Рухына соншалықты ашық болсын, ол онда Иса Мәсіхті, оның рақымын және ізгілігін отырғызсын. Ал біз жүрегімізді әрқашан тек Оған ғана, басқа ешкімге емес, гүлдің күнге ашылғандай ашық ұстасақ, біз толық мәнде Оның әділдігін, Оның күшін, Оның құтқаруын, Оның мейірімін, Оның шындығын, Оның қуанышын, Оның шаттығын, Оның тыныштығын — О, және Оның мәңгілік өмірін аламыз!