Te Wairua o te Poropititanga. – Nama 1

TAM1897 D 2.2Kōrero i tukuna i te ata o te Rātū, 9 o Hui-tanguru, 1897 I tāia i roto i te Pānui ā-Rā o te Hui Whānui, Hui-tanguru 12, 1897, Pukapuka 1, Nama 1, whārangi 2–6.

TAM1897 D 2.3Ki taku whakaaro, e whakaaro ana ngā tāngata katoa i roto i tēnei rūma e tino whakapono ana rātou ki te Wairua o te Poropititanga; arā, nō te hāhi, nō tēnei karere, te Wairua o te Poropititanga e whakakitea nei mā te Tuahine White. E whakaponohia ana ēnei mea — e whakaaetia ana ā-waha, ahakoa pēhea — mō te ariā me ngā Karaipiture e whakaatu ana he wāhanga ēnei mea o tēnei mahi. Engari ehara tērā i te wāhi e takoto ai te raruraru, nō te mea kei roto tātou i te raruraru ināianei. Mēnā kāore tātou e mōhio ana, he tino kino ake tō tātou āhua i te mea mēnā kei roto tātou i te raruraru, ā, e mōhio ana tātou. Ā, hei tāpiri atu, kei roto te take a te Atua, me koe, me au hoki, i roto i tētahi raruraru pērā, ā, ia rā, ia rā, kei te mōrea tātou kia pā mai te riri o te Atua nā te mea kei konei tātou. Ka kōrero mai te Ariki ki a tātou mō tēnei āhuatanga i ngā wā maha, ā, ka whakamārama mai ia me pēhea tātou i tae atu ai ki reira, me pēhea hoki tātou e puta ai i reira. Ā, ko te mea kotahi anake e mōhio ana au ki te kōrero atu ki a koutou i konei, ko te ako i te Wairua o te Poropititanga, kia tangohia mai i reira ngā mea e hiahiatia ana e koutou.

TAM1897 D 2.4Ko tērā tētahi noa iho o ngā kōrero i whakapuakina. Nā taku mōhio ki ēnei kōrero, kua roa nei au e mōhio ana, kua pai kē ki ahau me i noho au ki te kāinga ki te haere tonu i ngā mahi i reira, nā te nui o ngā mahi hei mahi, ā, he tokomaha ngā tāngata e whai wāhi ana. Kei te karanga a te Atua kia nui ngā panonitanga i waenga i ngā tāngata i hanga komiti, poari, kaunihera, me ērā atu, ā, ko ēnei tāngata nei e hanga ana i ēnei komiti, poari, me ngā kaunihera, ko rātou tonu te hunga kua huihui ki konei, ā, ko rātou ka whai wāhi ki te whakahaere i ēnei panonitanga. Ināianei, me pēhea e whakatinana ai ēnei tāne i ngā panonitanga e whai wāhi ana rātou, mēnā kāore rātou anō kia huri tuatahi? Ko te huarahi kotahi kia puta te panonitanga, ko te huri i ngā tāne. Ko te hunga katoa e mahi ana i tēnei, ka mahi a te Atua mā rātou, ā, ko te hunga kāore e mahi ana — he aha ka pā ki a rātou? Koia te take i kī ai au kei te raru tātou i tēnei rā. Ka mea mai te Ariki ki a tātou he aha ngā raruraru kei roto nei tātou, ka whakamārama mai ia me pēhea tātou i tae atu ai ki reira, me pēhea hoki te puta. Nā te kore aro ki ngā Taunakitanga i puta ai ngā raruraru katoa. Nā reira, ka tae tātou ki ngā raruraru nā te kore aro ki ngā Taunakitanga, ā, ka whakamōhio mai ngā Taunakitanga me pēhea te puta i aua raruraru, ā, ka whai tātou i te taunakitanga e ārahi ana i a tātou kia puta, ka tika tonu tātou ki ngā Taunakitanga.

TAM1897 D 2.5Kāore au e hiahia ki te whakawā i a koutou, nā te mea kei roto au me koutou katoa. Ka mea te Ariki kei te raru te kaupapa, ā, he wāhanga ahau o taua kaupapa; he wāhanga ahau nōna, kua herea taku oranga ki a ia, ā, pērā anō ki a koutou; ko ia te mea katoa ki a tātou. Nā reira, ka raru te take, ka raru hoki koe me au. Tērā pea kāore koe i whai hononga mārama ki ngā hikoinga i ārahina ai te take ki te raruraru; heoi anō, he wāhanga tātou o te take, ā, ko te take anō te ora mō tātou, nō reira kei te raru tonu tātou i te mea kei te raru te take. Engari, e whakamōhio mai ana a te Atua ki a tātou he aha ngā mahi kia puta ai tātou i taua raruraru.

TAM1897 D 2.6Kāore au e hiahia ki te hoatu ki a koe i ngā tohutohu a te tangata, engari ko ngā tohutohu a te Ariki. Tērā pea ka kite tātou i ngā ingoa o ētahi tāngata, ā, mēnā ka pērā, kāore au e karo i tērā. Mēnā ka mahue tētahi ingoa, kāore i pānuitia, ā, e mōhio ana tātou ko wai ia, ehara i te mea kua whakaekea taua teina i roto i te whakapono. Me whakaaro ake, mēnā ka hē ahau, ā, ka whakamōhio mai te Ariki ki ahau mō tērā hē i roto i tētahi taunakitanga. Ka tae mai taua taunakitanga ki ahau, ka huri ahau i taku tuara ki te hē, ā, ka taea e koutou te whakamahi i taua taunakitanga i ngā wā katoa e hiahia ai koutou, kāore hoki e noho hei whakapae ki ahau; nā te mea kāore au i roto i taua hē mēnā kua huri ahau i taku tuara mā te whakaae ki taua hē, ā, mā te mahi i runga i tērā.

TAM1897 D 3.1Inā hoki, he pātai mēnā ka kitea e tētahi tangata i tōna ake ngākau he whakapono ki ngā Taunakitanga kia whiwhi rā anō ia i tētahi taunakitanga mōna ake, i ētahi taunakitanga e rua, e toru rānei, ā, kua whakaae ia ki ēnei katoa; ā, i taua wā ka tino mārama ia kua whakapono ia ki ngā Taunakitanga, ā, kāore i mua i tērā wheako. Ka tīmata, ka mutu hoki au ki te Kupu. Anei tētahi mea e whakamōhio ana ki a tātou he aha tā tātou mahi ina tae tātou ki ngā wāhi pēnei i tēnei: “Ki te noho te Ariki i waenganui i ō koutou kaunihera, e mātakitaki ana i tō koutou raupapa, tō koutou aroha, tō koutou mataku, me tō koutou wiriwiri ki tōna kupu, kātahi ka whakaritea koutou ki te mahi i āna mahi, kāore he hiahia whaiaro.”

TAM1897 D 3.2Kei konei tātou i roto i te kaunihera. Ahakoa he rerekē tō tātou āhua, mēnā ka hangaia tātou e te wairua kotahi o te Karaiti, he kotahi tātou. Nā, ka ara te hāhi kia mārama pēnei i te rā i te poutūmārō, ā, ka puta atu pēnei i te ope whakamataku me ōna haki.

TAM1897 D 3.3Kua aukatia a te Atua i āna mahi, i te whakahaere whānui o āna mahi, i ngā mahi o te hāhi i ngā takiwā ā-rohe, i ngā kaunihera, i ngā poari, i ngā hāhi, me ērā atu. Kua whai tātou i ngā atua teka, nā te mea i whakanoho ngā tāngata i ngā tāngata, ā, i whakaae hoki aua tāngata kia whakanohoia rātou i waenga i te Atua me te mahi. Ka mahi a te Atua mō tōna ake take ahakoa ngā āhuatanga, ā, ki te kore koutou e wehe i tōna huarahi kia mahi ia i tōna ake ara, ka taka te riri o te Atua ki runga i te hunga e aukati ana i te ara. E noho tonu ana ngā tāngata ki ngā tūranga, ā, e whakaae ana kia puritia rātou ki aua tūranga, ahakoa kua roa kē te wā e tika ana kia wehe atu rātou. Ki te wehe tātou i tōna huarahi, ā, ki te tuku kia mahi ia, ka mahi ia me te ringa māhaki. Kāore tātou e hiahia ana ki tētahi whiu taura. He pai ake kia paku ohorere tātou ināianei i te tino ohorere ā muri ake nei; he pai ake hoki kia riria tātou i runga i te aroha i te haere tonu me te kore mōhio ki ēnei mea, ā, ka peia kia rere atu i te temepara, pērā i taua rā, ka tino ohorere rānei i te wā kua kore e taea e tātou te karo.

TAM1897 D 3.4Nō reira, ki te noho te Ariki i waenganui i ō koutou kaunihera, e mātakitaki ana i tō koutou aroha, tō koutou mataku, me tō koutou wiriwiri ki tōna kupu, kua rite koutou ki te mahi i āna mahi; ā, kāore ia e hono ki ngā mahi hē.

TAM1897 D 3.5Anō au ka pānui: “Ko te huarahi a te tangata, he whakaaro, he mahere. Ko te Atua, ka whakatō i tētahi mātāpono.” Ā, ki te wāhi i whakatō ai te Atua i tētahi mātāpono, he whakaaturanga noa iho tō tātou oranga me ā tātou mahi i taua mātāpono. Ā, ki te kore te mātāpono a te Atua i reira, kei reira te mātāpono a te rewera. “E kore e taea e ngā āhuatanga te whakarerekē. E tūtohu ana te whakapono Karaitiana i tētahi whakahou i roto i te ngākau. Ko ngā mahi a te Karaiti i roto i a tātou ka puta i raro i te aratohu o te hinengaro kua huri. Kua hinga tonu te mahere kia tīmata i waho, kia ngana ki te mahi ki roto, ā, ka hinga tonu.”

TAM1897 D 3.6E kore e taea e au te whakamahi i tētahi taunakitanga ki tētahi atu, engari ki a au anake, nā te mea me whakamahi ki te ngākau, ā, me puta mai i roto. Ka whakamahia e te Atua ki ngā wāhi katoa e haere ana ahau. Ā, he pērā tonu mō tātou katoa i roto i te taunakitanga e tae mai ana ki tētahi, i roto i tētahi hui, i tētahi kaunihera, i tētahi hui o te Hui Whānui rānei. E kore e taea e te perehitini te whakamahi puta noa i te mara mahi i te taunakitanga i hoatu ki a ia. Me whakaae ia ki roto i tōna wairua, ā, me tuku tōna tinana, tōna wairua, tōna ngākau ki reira; ā, ka whakamahia e Īhu Karaiti te taunakitanga ki ngā wāhi katoa e haere ana ia, te perehitini. He mea ora tēnei ki roto i a ia, ā, mēnā ka anga whakamua ia, ka whakamahia e te Ariki taua taunakitanga ahakoa kei hea ia. Engari kua ngana ngā tāngata ki te whakamahi i ngā Taunakitanga ki ētahi atu, me te kore e whai i taua taunakitanga hei mea ora i roto i a rātou anō. Kua whakamātauhia anō, anō, ā, koirā te take o te raruraru. Mēnā kāore te taunakitanga i whakaaetia e ia ki tōna tinana, ki tōna wairua, ki tōna ngākau, kia ora ai te mātāpono o taua taunakitanga kei roto i a ia, kāore he take ahakoa te nui o tana pānui i taua taunakitanga, ā, tana whakamahi ki ētahi atu, ka whawhai tōna ake mana ki taua taunakitanga e whakamahia ana e ia. Ki te kore e ora ana i roto i tōna oranga, i ngā mea katoa e kī ana ia, e mahi ana hoki, ka whakangaromia e ōna mahi. Ā, koirā te take i puta ai ngā āhuatanga e noho nei ināianei. “Ko te huarahi a te Atua, he hoatu ki te tangata he mea kāore i a ia.” Me tango tātou i te mea kāore i a tātou, i hoatu mai e te Atua ki a tātou, ā, mā tērā ka waiho tātou hei mana i te Ariki. 2 Koriniti 2:14: “Nā, me whakawhetai ki te Atua e mea tonu nei i a mātou kia whakamanamana i roto i a te Karaiti, e whakaatu nei mā roto i a mātou i te hā o tōna mātauranga i ngā wāhi katoa.” Ka tae mai taua mātāpono, ahakoa kei hea tātou e haere ana, kei te kōrero a te Atua; kei te whakaputa ia i tōna reo. Kei te whakamōhio ia i te mōhiotanga ki a ia anō mā tātou i ngā wāhi katoa. Tērā pea he whakawhitinga pakihi; kāore tērā e whakarerekē. Ko ngā mea katoa e mahia ana e tātou ka whakamahara ki a rātou ki te Atua i muri i tō tātou wehenga, nō reira ka whakapuaki ia i te kakara o tōna mōhiotanga mā tātou i ngā wāhi katoa.

TAM1897 D 3.7“Ko te huarahi a te Atua, he hanga i te tangata kia rerekē atu i tōna āhua;” kia hanga i ahau kia rerekē atu i taku āhua. Nā, ka tae mai he taunakitanga ki ahau e kī ana kāore au i te tika, ko taua taunakitanga hei hanga i ahau kia rerekē atu i taku āhua, kia tika ai ahau. Kāore e taea e au te noho tonu i tōku āhua o nāianei me te whakamahi i taua taunakitanga; engari ka whakamahi au, ka rerekē atu ahau i taku āhua o mua, ā, ki ngā wāhi katoa ka haere au, ka taea e te Atua te whakapuaki i a Ia anō.

TAM1897 D 3.8“Ko te huarahi a te tangata, kia whiwhi i tētahi tūranga māmā, kia whakamākona i te hiahia kai me te hiahia ki te whakanui i a ia anō. Ko te huarahi a te Atua, kia mahi i roto i te mana. Ka hoatu e ia te aroha noa, mēnā ka mōhio te tangata māuiui e matea ana e ia taua aroha noa. He maha ngā wā ka makona te tangata ki te whakamahi i ngā tikanga teka hei rongoā māna, ā, ka whakapae ia he tika tōna mahi.” He rerekē te huarahi a te Atua. He tangata māuiui tātou katoa, ā, mēnā ka mōhio tātou ki tēnei, ka hoatu e te Atua te rongoā e hiahiatia ana. He pai ake ki te tangata te rongoā teka, ā, e whakapono ana ia he tika tōna tikanga mahi; engari ko te hiahia a te Atua kia purea te wairua. Hoani 7:38: “Ki te whakapono tētahi ki ahau, ka rite ki tā te karaipiture, ‘ka rere mai ngā wai ora i roto i tōna kōpū.’” Koinei te rangatiratanga o te Atua kei roto i a ia. “Ia rā, ia rā, e whakaatu ana ngā tāngata mēnā kei roto i a rātou te rangatiratanga o te Atua. Mēnā ka rangatira a Karaiti i roto i ō rātou ngākau, ka whiwhi rātou i te kaha o ngā mātāpono, i te mana, i te pūkenga ki te tū hei kaitiaki pono, hei kaiwhakahou pono; kāore he whakahou e taea mēnā kāore he mahi ngātahi hohonu ki a Īhu Karaiti. Mā te aroha noa o te Karaiti, ka whakamahi ngā tāngata i ā rātou pūkenga i hoatu e te Atua hei whakahou i a rātou anō. Nā tēnei mahi whakakahore i a rātou anō, e tirohia ana e te Ariki o te rangi me te whakaae, ka riro i a rātou te wikitoria ki runga i ō rātou ake hiahia tuku iho me ngā hiahia kua whakatipuhia; kātahi, pērā ki a Raniera, ka waiho e rātou he tohu ki ētahi atu kāore e muku rawa. Ka kawea taua pānga ki ngā pito katoa o te ao.”

TAM1897 D 4.1Ko tēnei te whakaaturanga i kōrero ai au i tērā meneti. Ina whiwhi koe i tētahi taunakitanga, ā, ka mau ki tō ngākau, ki tō oranga, ka waiho koe hei mea kāore koe i mua; ā, ko te rangatiratanga o te Atua kei roto i a koe, ā, ka kawea te taunakitanga ki ngā pito katoa o te ao. Tērā pea kāore koe e puta atu i tō takiwā ā-rohe. Nō reira, me pēhea rā e taea ai? Ahakoa kei hea koe e haere ana, kei hea hoki au e haere ana, kei te waihanga a te Atua i ngā tohu ki runga i te ngākau kāore e muku, ā, mā ēnei tohu ka puta anō ētahi atu tohu, ā, pēnei tonu. Ka whakapakeke pea tētahi i tōna ngākau ki taua pānga, engari ka tae tonu atu ki reira; ā, ka waihangatia e koe taua āhua, ka mōhio ia nā te Ariki mai. Kāore ngā Haruki i whakapono ki te aranga, engari i kī hoki rātou i mōhio rātou ki ngā ākonga nā te mea i noho tahi rātou ki a Īhu, ā, i ako i a ia i muri i tōna mate. I roto i ō rātou ngākau i mōhio rātou kua ara ake ia. I reira te pono, engari kāore rātou i huri i runga i taua pono. Koinei te mātāpono kei roto i te Paipera. Nō tētahi taunakitanga i tuhia i te tau 1896, i pānui au: “Me huhuti atu te tokomaha o ngā tāne i mahi hei kaitohutohu i ngā hui poari me ngā hui kaunihera.” Tirohia, e kī ana ‘tokomaha’. Ehara i te tokomaha rawa katoa, nō reira, ka huhutia atu te tokomaha o rātou, kāore e taea te waiho i te tokomaha. “Me whakakapi ērā tāne e ētahi atu, nā te mea ehara tō rātou reo i te reo o te Atua. Ehara ā rātou mahere me ā rātou tikanga i te hāngai ki te whakaritenga a te Atua. Kua roa ēnei tāne e mau ana ki ngā tūranga hei kaiwhakahaere poari, ā, i raro i tō rātou ake whakahaere me ā rātou ake huarahi, ka whakamahia te ahi noa hei whakakapi i te ahi tapu i whakakāia e te Atua. Kāore ēnei tāne e kīia anō he Īharaira, engari he kaiwhakakapi.” He kaiwhakakapi, kaua ko Īharaira! He aha atu te raruraru kino ake ka taea e tātou te uru?

TAM1897 D 4.2Anō, i tētahi taunakitanga i tuhia i te tau 1894: “Kua roa kē te wā e tika ana kia mahia ngā panonitanga. E hiahia ana a te Atua kia whakakorehia e te hāhi tana whakamā.” Anei ngā kupu: “Ehara i te mea kia noho tonu ngā tāngata kotahi hei poari āu ia tau; kua roa kē te wā e tika ana kia mahia ngā panonitanga. E hiahia ana a te Atua kia whakakore te hāhi i tōna whakamā; engari, i te wā e mau tonu ana ngā tāne i whakapono kua tino mātanga ki te mahi, kāore nei i whakaae ki ngā tohutohu a te Atua, ki ngā tūranga ā-tau, kāore e taea tēnei. Kei te pā tēnei āhuatanga ki ngā peka katoa o te mahi, anō he rewena, nā te mea kāore ngā tāne e rongo ana i tō rātou hiahia mō te ārahi a te Wairua Tapu.”

TAM1897 D 4.3He aha te mahi? Ka whai wā te Ariki ki te mahi ināianei? Ka whakaaetia ia kia whakatutuki i ngā panonitanga e hiahiatia ana? Kaua tātou e whakatinana i tēnei taunakitanga mā te kapo i tēnei mahi me te mahi hikaka ki te whakatutuki i ngā panonitanga. Me tika taku ngākau i mua i taku whai wāhi ki tētahi panonitanga. Ko te mahi he tuku i a tātou ki te Atua, ā, kia mahi ia mā roto i a tātou. Kāore tātou e aro ko wai ngā tāngata, mēnā kei reira te Atua.

TAM1897 D 4.4Ehara i te mea me tīmata tātou i konei ki te rapu i ngā kaitono hei whakatū, hei tautoko, hei whakanoho rānei ki ngā tūranga e puritia ana e ētahi atu i nāianei; nā te mea, ahakoa ka ngaro rātou i aua tūranga, ko tātou ka noho ki aua tūranga, ā, ka noho tawhiti tonu te Ariki, pēnei i mua. Ko te raruraru ināianei, kua waiho te Ariki ki waho. Ināianei, mēnā ka ngana tātou ki te whakauru i a tātou ki ā rātou tūranga, ka waiho tonu te Ariki ki waho, ā, ka kino ake te take i tōna āhua o mua. Engari ehara tērā i te mea e hiahiatia ana. Kāore he tōrangapū i konei; engari mēnā kei roto i a tātou te tōrangapū, ka puta mai ki konei, ā, ka kitea i konei. Ki te mea he tino whai tōrangapū tō te tangata, ko te wāhi pai hei whakapau i tērā ko te ao whānui, i waenga i ngā tāngata tōrangapū anake, nā te mea koia anake tērā āhua o ia; ā, ki te kore ia e whakapau i reira, ka whakapau ia i roto i te hāhi, ā, ka hora noa iho i ngā mahi kino me ngā mahi pōrearea i reira. Ā, kāore e kore he pai ake kia tuwhera ngā mahi pēnei i te ao, kaua i roto i te hāhi. Nō reira, ehara tērā i te take i konei ai tātou. Kei konei tātou kia kitea e tātou te Atua, kia whakatuwhera hoki i ō tātou ngākau kia noho ia ki roto katoa, mai i te pokapū ki ngā tapa, i ia whakaaro, i ia kupu, i ia mahi; ehara te Atua i te kaitōrangapū; ko ia te Atua. Ko tā tātou mahi, me rapu i te Atua ki te ngākau katoa, kia mahia e ia ngā mea katoa e tika ana kia mahia; ā, ka mahia e ia mēnā ka whakaae tātou. Tukua he wā ki te Atua. Me wehe atu i te ara te hunga e aukati ana, ā, me tū atu hoki te toenga o tātou i tōna ara. Nā, ka riro mā te Atua te wāhi nōna.

TAM1897 D 5.1Ka whai ake nei, ka whakahuatia mai ki a tātou te pūrākau o Nikorima rāua ko Karaiti. He rangatira a Nikorima i Īharaira, ā, e kī ana, “I rapu a Nikorima i tētahi hui ki a Īhu i te pō, ā, ka mea, ‘E Rapi, e mōhio ana mātou he kaiako koe i ahu mai i te Atua; kāore he tangata e taea te mahi i ēnei mīharo e mahia ana e koe, mēnā kāore te Atua e noho tahi ana me ia.’ He pono katoa ēnei kōrero i tō rātou ake horopaki, engari he aha tā Īhu i mea? Ka whakahoki ia ki a ia, ka mea, ‘Tūturu, tūturu, e kī ana ahau ki a koe, ki te kore te tangata e whānau anō, kāore ia e kite i te rangatiratanga o te Atua.’ Anei tētahi tangata i tū ki tētahi tūranga whakawhirinaki tiketike, he tangata i whakanuia hei tangata i ako i ngā tikanga a ngā Hūrai, he tangata i kī tōna hinengaro i te mātauranga. He tangata ia i whai pūkenga motuhake, ehara i te mea noa. Kāore ia i haere ki a Īhu i te awatea, nā te mea ka kōrerotia ia e te iwi; he tino whakamā mō tētahi rangatira o ngā Hūrai kia whakaae ia e tautoko ana i te Nahareti i whakakahorehia. Ka whakaaro a Nikorima, ‘Ka tirotiro au māku anō i te mīhana me ngā kerēme o tēnei kaiako, mēnā ko ia tūturu te marama hei whakamārama i ngā tauiwi, me te korōria o Īharaira.’

TAM1897 D 5.2“Ko te tikanga o tā Īhu ki a Nikorima, Ehara i te tautohetohe ka āwhina i tō take. Ehara i ngā kōrero taunaki te mea e kawe mai ai te mārama ki te wairua. Me whai ngākau hou koe, kāore rānei e taea e koe te mōhio ki te rangatiratanga o te rangi. Ehara i te taunakitanga nui ake ka kawe i a koe ki te tū tika, engari ko ngā whāinga hou, ko ngā puna mahi hou: me whānau anō koe. Kia puta rā anō tēnei panonitanga e whakahou ana i ngā mea katoa, kāore he painga o ngā taunakitanga kaha rawa e taea te whakaatu. Kei roto i tō ake ngākau te hapa; me huri katoa ngā mea, kāore rānei e taea e koe te kite i te rangatiratanga o te Atua.

TAM1897 D 5.3He kōrero whakamā rawa tēnei ki a Nikorima, ā, i te riri paku ka whakahoki ia i ngā kupu a te Karaiti, ka mea, ‘Me pēhea e whānau ai tētahi tangata i te pakeke?’ Kāore ia i tino whai hinengaro wairua kia mārama ki te tikanga o ngā kupu a te Karaiti. Engari kāore te Kaiwhakaora i whakautu i tētahi kōrero ki tētahi kōrero. Ka hiki ia i tōna ringa i roto i te mana whakahirahira, i te māhaki hoki, ā, ka whakapūmau ia i te pono me te mārama ake: ‘Tūturu, tūturu, e mea ana ahau ki a koe, Ki te kore te tangata e whānau mai i te wai me te Wairua, kāore ia e taea te tomo ki te rangatiratanga o te Atua. Ko te mea i whānau mai i te kikokiko, he kikokiko; ā, ko te mea i whānau mai i te Wairua, he Wairua. Kaua e miharo i taku kī atu ki a koe, Me whānau anō koutou.’ Ka pupuhi te hau ki te wāhi e pai ana ki a ia, ā, ka rongo koe i tōna tangi, engari kāore koe e taea te kī mai i hea mai, ki hea rānei ia e haere ana; pērā tonu te āhua o ia tangata i whānau mai i te Wairua.’ Ka mea a Nikorima ki a ia, ‘Me pēhea rānei ēnei mea?’

TAM1897 D 5.4“I tīmata ētahi hīhī o te pono ki te uru ki te hinengaro o te rangatira. I whakakīngia ia e ngā kupu a Karaiti ki te wehi, ā, i ārahi ki te pātai, ‘Ka pēhea ēnei mea?’ Me te ngākau pono hōhonu, ka whakahoki a Īhu, ‘He kaiwhakaako koe o Īharaira, ā, kāore koe i te mōhio ki ēnei mea?’ E whakaatu ana āna kupu ki a Nikorima te akoranga, kāore ia i te tika kia riri ki ngā kupu mārama o te pono, kia kōrero whakahi rānei; engari me whakaiti kē ia i tōna whakaaro ki a ia anō, nā tōna kūare ki ngā mea wairua. Heoi, i kōrerotia ngā kupu a te Karaiti me te hiranga tapu, ā, i puta i tōna āhua me tōna reo te aroha nui ki a ia, nō reira kāore ia i whakatakariri ahakoa i mōhio ia ki tōna tūnga whakamā. Tūturu, kāore e tika kia kūare tētahi kua whakawhiwhia ki te tiaki i ngā take wairua o te iwi ki te pono tino hira kia mārama ai rātou, arā, ko te tikanga kia uru ki te rangatiratanga o te rangi. ‘Tūturu, tūturu, e mea ana ahau ki a koe,’ ka haere tonu a Īhu, ‘Ka kōrero mātou i ngā mea e mōhio ana mātou, ā, ka whakamōhio mātou i ngā mea kua kite mātou; ā, kāore koutou i whakaae ki tā mātou whakamōhiotanga. Ki te mea kua kōrero ahau ki a koutou mō ngā mea o te whenua, ā, kāore koutou i whakapono, ka pēhea rā koutou e whakapono ai, ki te mea ka kōrero ahau ki a koutou mō ngā mea o te rangi?’

TAM1897 D 5.5“Ko tēnei akoranga ki a Nikorima, e whakaatu ana ahau hei mea tino hāngai ki te hunga kei ngā tūranga kawenga hei rangatira i Īharaira i ēnei rā, ā, ko ō rātou reo e rongo nuitia ana i ngā kaunihera e whakaatu ana i taua wairua kotahi i mau ki a Nikorima.” Ko wai ka whakarongo, ka tuku i ēnei kupu kia whai taua pānga kotahi ki ō rātou ngākau me ō rātou oranga i ēnei rā? Nā aua kupu i tahuri ai a Nikorima ki te Atua.

TAM1897 D 5.6I kōrerotia ēnei kupu ki ngā perehitini o ngā hui, ki ngā kaumātua o ngā hāhi, me te hunga e mau ana i ngā tūranga whai mana i roto i ā tātou whakahaere. E mōhio ana koutou mēnā he perehitini hui koutou. E kōrero ana ki a koutou; e mea ana, Me whānau anō koutou. E mōhio ana koutou mēnā he kaumātua hāhi koutou. E kōrero ana ki a koutou; e mea ana, Me whānau anō koutou. E mōhio ana koutou mēnā kei te mau koutou i tētahi tūranga whai mana i roto i ā tātou whakahaere. Ka kōrero ki a koutou; ka mea, Me whānau anō koutou. Ka mea, Me huri koutou. Ehara i te mea kāore koutou i huri i mua; ahakoa kua huri tātou, he wā tēnei e karanga ana te Atua kia hōhonu ake te huringa, kia tino tapu ake i ngā mea katoa i mōhiotia e koutou, e au rānei i mua. Ehara i te mea nui ki a koutou, ki a au rānei kua huri tātou i ngā tau rima, tekau, tekau mā rima rānei ki muri, mēnā kāore tātou e huri ināianei, i tēnei rā. Ā, i tēnei rā, e kī ana ia, ki te whakarongo koutou ki tōna reo, kaua e whakapakeketia ō koutou ngākau. I tēnei rā, i te wā e kīia ana ko tēnei rā, e kī ana ia ki a koutou, ki ahau hoki, Me whānau anō koutou; me huri koutou; ā, ki te kore te tangata e whānau anō, kāore ia e kite i te rangatiratanga o te Atua. Ā, kei reira te oati manaaki, Ka hoatu anō e ahau he ngākau hou ki a koutou. Whakawhetai ki te Ariki! Me rapu tātou i te Ariki me te ngākau pēnei, me te ngākau tino hihiko kāore i pērā i mua, kia taea ai e ia te whakamahi i a tātou i runga i te huarahi kāore i pērā i mua; ā, ka whakakore ia i te whakamā i tōna hāhi, ā, ka ara ia, ka puta, kāore he here, he ātaahua pēnei i te marama, he mārama pēnei i te rā, he whakamataku pēnei i tētahi ope hōia e mau ana i ngā haki. Koinei tā te Ariki e hiahia ana ki a koe, ki ahau hoki i tēnei rā. Ka whiwhi ia i tēnei?