Аввалин фармони бузург
TAM1897 D 279.2Хутбаи иброзшуда шоми сешанбе, 2 марти соли 1897 Нашр дар «Бюллетени ҳаррӯзаи Конфронси Умумӣ», 5 марти 1897, ҷилди 1, шумораи 16, саҳ. 279-285.
TAM1897 D 279.3Шумо медонед, ки Худованд дар бораи ин замон ва мардуме, ки дар ин замон зиндагӣ мекунанд, фармудааст: «Инҳоянд онҳое, ки фармонҳои Худо ва имони Исоро риоя мекунанд.» Шумо ва ман дуруст эътироф мекунем, ки ҳамин халқ ҳастем, ва мо дар он мавқеъем ва эътироф мекунем, ки метавон дар бораи мо аз ҷониби Худованд ба тамоми олам гуфт: «Инҳоянд онҳое, ки фармонҳои Худо ва имони Исоро нигоҳ медоранд». Ва ин як воқеият хоҳад буд, на танҳо аз он сабаб ки Ӯ мегӯяд, балки Ӯ онро хоҳад гуфт, аз он сабаб ки он воқеият аст.
TAM1897 D 279.4Ин матн пурра ба шумо ва ман, ки дар ин хона ҳастем, дахл дорад; ва Худованд мехоҳад, ки он ҳоло воқеият ёбад ва ҳамеша ҳамчун воқеият бимонад, то ки Ӯ онро пайваста ба тамоми ҷаҳон ва тамоми кайҳон эълон кунад: «Инҳоянд онҳое, ки фармонҳои Худо ва имони Исоро риоя мекунанд.»
TAM1897 D 279.5Ин ҳамон чизест, ки мо бояд омӯзем. Мо бояд дар ин дарсҳо омӯзем, то донем, ки оё мо фармонҳои Худоро риоя мекунем ё не; то Худованд дар бораи мо бигӯяд: «Инҳоянд онҳое, ки фармонҳои Худо ва имони Исоро риоя мекунанд».
TAM1897 D 279.6Дар риояи фармонҳои Худо, бешубҳа, аввалин фармон ҷой мегирад ва онро бешубҳа бояд риоя кунем. Ва ин аст каломи Ӯ: «Аввалин аз ҳама фармонҳо ин аст: Гӯш кун, эй Исроил; Худованди мост, Худои мост, як Худованд аст; ва ту бояд Худованд Худои худро бо тамоми дилу ҷон, бо тамоми ақл ва бо тамоми қувватат дӯст дорӣ; ин аввалин фармон аст.»
TAM1897 D 279.7Ҳоло, оё Худованд дар бораи шумо ва ман нисбат ба он фармон метавонад бигӯяд: «Инҳоянд онҳое, ки онро риоя мекунанд»?
TAM1897 D 279.8Оё Худованд тамоми дили шуморо соҳиб аст, то ки дили шумо барои ҳеҷ чизе ҷуз Ӯ ва он чизе, ки ба Ӯ тааллуқ дорад, набошад?
TAM1897 D 279.9Оё Худованд тамоми рӯҳи шуморо дар муҳаббати софдоштаатон соҳиб аст, то ки ҳеҷ ҳиссиёти шумо набошад, ки аз они Ӯ набошад?
TAM1897 D 279.10Оё тамоми зеҳни шумо ба Худованд тааллуқ дорад, то ки ҳеҷ фикр, ҳеҷ фаъолияти зеҳнӣ ва ҳеҷ ҷузъи он, ҷуз хизмати Ӯ, вуҷуд надошта бошад? Зеро мо бо зеҳн Худованд Худои худро хизмат мекунем. На бо қисмаш, на бо як ҷузъи он, балки бо тамоми он. То ки шумо ҳеҷ зеҳн надошта бошед, ки онро ба чизе, ки аз Худо нест, сарф кунед ё равона созед.
TAM1897 D 279.11Оё тамоми қувваи шумо аз они Ӯ аст, то ки шумо қувваи дигар надошта бошед, ҷуз барои он чизе, ки аз они Худост, ва барои хизмати Ӯ?
TAM1897 D 279.12Агар ҳамаи ин дар бораи шумо рост бошад, пас ҳақиқатан дар бораи шумо гуфта шудааст: «Инҳоянд онҳое, ки фармонҳоро нигоҳ медоранд».
TAM1897 D 279.13«Дуюмӣ ба он монанд аст: “Ҳамсояатро чун худат дӯст бидор”.» Вақте ки муҳаббати Худо дар дилҳои мост, чун дар фармони аввал, дӯст доштани ҳамсояҳоямон чун худамон хеле осон хоҳад буд.
TAM1897 D 279.14Чӣ тавре ки чанд рӯз пеш дар суханронии бародари Келлогг оварда шуд, дар бораи он писарбачаи хурд дар Чикаго, ки ба як марди комилан ношинос наздик шуд ва ба ӯ гуфт: «Медонӣ, ки ту бузургтарин гуноҳкори ҷаҳон ҳастӣ?» Ва вақте он мард бо ҳайрат пурсид, ки ин чӣ гуна метавонад бошад, ва гуфт, ки ӯ ҳеҷ гоҳ касеро накуштааст ва ҳеҷ ҷинояти бузургеро содир накардааст, он писарбача ба ӯ гуфт: «Бузургтарин фармон ин аст: “Ту бояд Худованд Худои худро бо тамоми дилу ҷон, бо тамоми ақл ва бо тамоми қувват дӯст дорӣ.” Оё ту ин корро мекунӣ?» Ӯ ҷавоб дод: «Не, ман ин корро намекунам. Ман наметавонам бигӯям, ки ин корро мекунам.” “Хуб,” гуфт он писарча, “ин бузургтарин фармон аст. Ту бузургтарин фармонро мешиканӣ; пас ту бузургтарин гуноҳкор ҳастӣ.” Он мард инро пазируфт ва ба Худо ва наҷоти комил раҳнамоӣ шуд. Ин хеле возеҳ аст: чун ин бузургтарин фармон аст, касе ки онро мешиканад, бузургтарин гуноҳкор аст. Оё ин ту ҳастӣ?
TAM1897 D 279.15Шумо ва ман даъво мекунем, ки фармонҳои Худо ва имони Исоро риоя мекунем. Оё мо аввалин ва бузургтарин фармони Худоро мешиканем? Агар мо бузургтарин, яъне аввалин фармонро риоя накунем, пас мо онро мешиканем. Агар мо ин фармонро мешиканем, пас мо фармонҳоро риоя намекунем; ин равшан аст. Ту ва ман бояд ҳоло ва барои ҳамеша қарор гирем, ки оё Худовандро бо тамоми дил, бо тамоми ҷон, бо тамоми ақл ва бо тамоми қувват хизмат хоҳем кард ё не.
TAM1897 D 279.16Навишта шудааст: «Малакути Худо дар даруни шумост». Подшоҳие, ки дар даруни мост, подшоҳии Худост; чунин буд, вақте ки инсон офарида шуд, аммо душман ҷойи Худоро ғасб кард; ва Худованд боз инсонро озод сохт, то интихоб кунад, ки оё Худо ҷойи худро дар подшоҳии худ хоҳад дошт, ё ғасбгар ҷойи Худоро дар Малакути Худо хоҳад дошт. Подшоҳие, ки дар туст, аз они Худованд аст. Ин ба туст, ки бигӯӣ, оё Худованд он ҷо ҳукмронӣ кунад ё душман. Ва агар ту интихоб накунӣ, ки Худованд он ҷо ҳукмронӣ кунад, пас ту интихоб мекунӣ, ки душман он ҷо ҳукмронӣ кунад. Ҳамааш ба интихоби инсон вобаста аст, ки кӣ ҳукмронӣ хоҳад кард.
TAM1897 D 280.1Касе бояд ҳукмронӣ кунад. Инсон барои он офарида нашудааст, ки бе Худо мустақилона бар худ ҳукмронӣ кунад. Вай барои он офарида шудааст, ки бо Худо якҷоя худаш бошад ва бидуни Худо наметавонад худаш бошад. Инсон барои он офарида шудааст, ки бо Худо бошад. Малакути Худо дар даруни ӯ буд. Худо дар даруни ӯ ҳукмронӣ мекард. Аммо вай бо пайравӣ аз Шайтон кӯшиш кард, ки ба хоҳиши худ амал кунад. Аммо инсон метавонад ба хоҳиши худ танҳо бо пайравӣ аз Худо амал кунад. Малакути Худо дар даруни шумост. Мо бояд интихоб кунем, ки Худо ҷойи худро дар мо, дар подшоҳии худ дар дилҳои мо бигирад. Ӯ он ҷо ҷойи худро хоҳад гирифт ва ҳукмронӣ хоҳад кард, вақте ки дар подшоҳии худ ҷойи худро дошта бошад.
TAM1897 D 280.2Шумо медонед, ки дар робита ба Малакути Худо дар рӯи замин гуфта шудааст, ки он аз баҳр то баҳр ва аз дарё то ба сарҳадҳои дунё хоҳад буд. Малакути Худо, ин шоҳигарие, ки бо омадани Худованд меояд, шумо медонед, ки бояд ҳар як дюйм, ҳар зарраи заминро дар ин ҷаҳон фаро гирад. Ҳоло Малакути Худо дар даруни шумост. Оё он шоҳигарие, ки дар даруни шумо аст ва дар он Худо ҳукмронӣ мекунад, ҳукмронии Ӯ ҳар порча фазо ва ҳар зарраи хокро дар дили шумо фаро мегирад? Оё чунин аст? Ин ҳамон савол аст, ва ин саволҳо барои мо аз як ҷиҳат бештар маънӣ доранд.
TAM1897 D 280.3Ман танҳо фармонро мехонам ва диққати шуморо ба он чи фармон мегӯяд, ҷалб мекунам. Ва ин ба хотири он аст, ки шумо ва ман ҳамеша зеҳн ва дилҳоямонро ба ин савол боз нигоҳ дорем: оё дар бораи мо ҳақиқат дорад, ки «Инҳоянд онҳое, ки фармонҳои Худо ва имони Исоро бо тамоми дил, ҷон, зеҳн ва қувват нигоҳ медоранд»?
TAM1897 D 280.4Зеҳни шумо ба чӣ такя мекунад, чӣ чизро меомӯзад ва дар чӣ кор мекунад — Оё Худо дар он чиз ҳаст? Оё ин барои ҷалоли Худо аст? Тадқиқоте, ки шумо мебаред, омӯзишҳое, ки пайгирӣ мекунед, тамоми андешаи зеҳни шумо — оё ҳадаф ин аст, ки симои Худо дар он ҷо нақш ёбад? Оё ин барои он аст, ки Худоро дар зеҳн бештар ёбед? Оё ин барои он аст, ки Ӯро бештар бузург доред? Оё Ӯ дар тамоми кӯшишҳои зеҳнии шумо аввалин ва ҳама чиз аст? Оё шумо Ӯро дӯст медоред, бо тамоми зеҳн ба Ӯ хизмат мекунед?
TAM1897 D 280.5Ва бо тамоми қувватат. Заминеро, ки ту шудгор мекунӣ, оё барои Худо шудгор мекунӣ? Рандаеро, ки ту тела медиҳӣ, то тахтаро ҳамвор созӣ, оё инро барои Худо мекунӣ, то ки ҳар чи мегирӣ, аз они Худо бошад ва на аз они худат? Оё қувватат то ҳадде комилан ба Худо бахшида шудааст, ки ҳар ҷо дастат мерасад, дар роҳи Худо кор мекунӣ?
TAM1897 D 280.6Ин ақидаи маъмул аст, ки шахс бояд аз касби худ ё ҳар кори дастие, ки дар он машғул аст, даст кашад, то тавонад як коргар дар ин роҳ бошад. Бисёриҳо мегӯянд: «Ман мехоҳам аз он коре, ки ҳоло дорам, берун шавам. Мехостам роҳи баромадро бубинам. Мехостам аз ин коргоҳ берун шавам. Мехостам як коргар дар ин роҳ бошам.» Агар шумо дар он коре, ки ҳоло доред, коркуни ин ҳадаф набошед, вақте ба он ҷое, ки мехоҳед, мерасед, ҳам коркуни ин ҳадаф нахоҳед шуд. Агар ҳангоми шудгор кардани замин коркуни ин ҳадаф набошед, вақте барои хутбахонӣ дар минбар мекӯшед, ҳам коркуни ин ҳадаф нахоҳед шуд. Агар ту оҳангар бошӣ ва рӯз ба рӯз назди сандон — агар ту дар ин кор бо ҳамон пуррагӣ, самимият ва тамоми қалб кор накунӣ, ки ман дар минбар мекунам, пас ту ҳангоми тақсим кардани варақаҳо дар ҷое дигар низ коркунандаи ин кор нахоҳӣ буд.
TAM1897 D 280.7Пеши назари мо намунае гузошта шудааст, ки инсоният чӣ гуна метавонад бошад; ва ҳар боваркунанда ба Исо бояд чӣ гуна бошад. Писари Худо ба ин ҷаҳон омад, то ба ту ва ман нишон диҳад, ки риояи фармонҳо чист ва чӣ гуна ин кор анҷом меёбад. Ва Ӯ тақрибан шаш маротиба бештар аз муддати ваъзгӯияш дар касби чӯбкорӣ кор кард. Аз синни дувоздаҳсолагӣ, вақте ки метавонист бо Юсуф дар касби чӯбкорӣ корро оғоз кунад ва корҳои назаррас анҷом диҳад — чунки як писари дувоздаҳсола ҳангоми ёрӣ ба чӯбкор метавонад бисёр корҳоро иҷро кунад. Аз ин рӯ, аз синни дувоздаҳсолагӣ ӯ тақрибан дар синни сиюсолагӣ таъмид ёфт ва ба таблиғ шурӯъ кард; ин ҳаждаҳ сол мешавад. Дар ин солҳо ӯ дар касби чӯбкорӣ кор мекард. Аз синни сиюсолагӣ то сию се солу ним ӯ дар хидмати оммавӣ, дар таблиғ сарф шуд. Пас мебинед, ки вақти кор дар касби чӯбкорӣ қариб шаш маротиба дарозтар буд нисбат ба вақти таблиғ.
TAM1897 D 280.8Оё дар он ҳаждаҳ сол, ки Ӯ дар касби чӯбкорӣ кор мекард, ҳамон қадар Писари Худо буд, ки дар се солу ним, вақте ки ба таблиғ машғул буд? — Шумо медонед, ки Ӯ буд. Оё Ӯ наҷотбахши ман ва наҷотбахши шумо буд, вақте ки он ҷо тахта мебурид, скамейка месохт ва пойҳояшро насб мекард, — оё Ӯ он вақт ҳамон қадар наҷотбахши ман ва наҷотбахши шумо буд, ки вақте ки бар салиб буд? — Шумо медонед, ки буд. «Зеро мо бо ҳаёти Ӯ наҷот меёбем.»
TAM1897 D 281.1Фаромӯш накунед, ки дар охири ҳамин ҳаждаҳ сол буд, ки Ӯ барои таъмид омад ва дар оғози хидматаш ва дар поёни кори чӯбтарошиаш таъмид ёфт — ҳамон вақт буд, ки Худо фармуд: «Ин Писари дӯстдоштаи Ман аст, ки аз Ӯ хушнуд ҳастам». Оё Ӯ он замон, дар тӯли он ҳаждаҳ сол, ҳамон қадар дар ин кор коркунанда набуд, ки дар се солу ним охир буд? — Шумо медонед, ки ӯ буд. Пас, агар шумо чӯбкор бошед ва эътирофкунандаи Исо Масеҳ, оё наметавонед пайрави ӯ бошед? Оё шумо набояд дар ҳамин ҷо пайрави ӯ ва коргари ин кор бошед, ҳамон қадар воқеӣ, ки гӯё дар минбар бошед? Ман намегӯям, ки шумо ҳамеша бояд чӯбкор бошед. Ӯ ҳам накард. Ман намегӯям, ки шумо ҳамеша маҷбур хоҳед буд, ки оҳангар ё деҳқон бошед; аммо ман мегӯям ва таъкид мекунам, ки то даме ки шумо чӯбкор, оҳангар ё деҳқон ҳастед, шумо бояд дар ин кор ҳамон қадар ҳақиқӣ коркунанда бошед, ки дар ҳар ҷое, ки хоҳед буд, ҳастед.
TAM1897 D 281.2Ҳамин тавр Исо ба ҳар яки мо нишон дод, ки масеҳӣ будан чист ва ҳаёти мо бояд чӣ гуна бошад, новобаста аз он ки зеҳн, дил ё дастонамон дар чӣ машғул аст. Вақте ки ӯ чӯбкор буд, Худоро бо тамоми дил, тамоми ҷон, тамоми зеҳн ва тамоми қуввааш дӯст медошт. Вақте ки тахтаҳоро мебурид, вақте ки мизҳо месохт, вақте ки дарҳо месохт ва онҳоро насб мекард, ҳамааш ба шарафи Худо буд. Худо барои ӯ ҳама чиз буд. Вақте марде ҳамчун чӯбкор ба назди ӯ меомад, ӯро танҳо ҳамчун чӯбкор мебинад; на ҳамчун Наҷотбахши ҷаҳон — вақте марде танҳо ҳамчун чӯбкор ба назди ӯ меомад, бо ӯ менишаст ва мегуфт: «Ман мехоҳам як миз сохта шавад. Оё онро барои ман месозӣ?” ва ӯ ҷавоб дод: “Ту чӣ гуна миз мехоҳӣ?” ва мард онро барояш тавсиф кард, ва Исо гуфт: “Бале, ман онро барои ту месозам;” вақте ки Исо мизро сохт ва онро бар дӯши худ ба хонаи мард бурд, ва онро дар хонаи мард гузошт, то мард аз он истифода барад — дар тамоми он амал Исо комилан аз они Худо буд. Худо дар ҳамаи амалҳояш буд. Дар ҳар пайванде, ки дар он миз месохт, ягон дарз набуд, ҳеҷ кадоме бо ғубор пӯшонида нашуда буд, ҳеҷ чиз пинҳон набуд; он миз ростқавл буд. Ин миз ба таври комил мизе буд, ки Худо метавонист онро тасдиқ кунад.
TAM1897 D 281.3Ва вақте ки ӯ шартномаро барои сохтани миз бастанд, он шартномаро ростқавлона бастанд, чунин шартномае, ки Худо метавонист ба он назар афканад ва бигӯяд: «Ин шартномаи ростқавлона аст». Ӯ аз он мард нахост, ки барои чунин кори ҳунарӣ бештар аз ҳаққи воқеии он пардохт кунад. Мард аз ӯ пурсид: «Оё ту метавонӣ мизи чунин ва чунинро созӣ?» «Метавонам». «Барои он чӣ маблағ мегирӣ? — чанд мешавад?» Ӯ ҳисоб мекард ва ба мард мегуфт: «Чӯбҳо ин қадар арзиш доранд, сохтани он ин қадар вақт мегирад ва кори ман ин қадар арзиш дорад. Оё шумо чунин намефикрӣ? Оё шумо намебинед, ки кори ман барои он муддати вақт, ки сарф мешавад, ин қадар арзиш хоҳад дошт?» Ва он мард мегуфт: «Бале, ман ҳам ҳамин тавр фикр мекунам. Ман бовар дорам, ки он ҳама арзанда аст. Ин ростқавлӣ аст. Ин як савдои шаффоф аст». Ва вақте ки ӯ мизро бар дӯш гирифта, онро онҷо бурда мегузошт, он мард ба ӯ ҳамон маблағеро пардохт мекард, ки дар савдо муайян шуда буд, ва Худо метавонист ба он тамоми муомила назар афканда, бигӯяд: «Ин ростқавлӣ аст. Ин ҳамаи он чизест, ки ҳар кас метавонад анҷом диҳад».
TAM1897 D 281.4Оё ту чунин чӯбкор ҳастӣ? Ту худро масеҳӣ медонӣ. Оё ту чунин коргар ҳастӣ, новобаста аз он ки чӣ кор мекунӣ?
TAM1897 D 281.5Оё ту Худоро бо тамоми дилат, тамоми ҷонат, тамоми ақлат ва тамоми қувват дӯст медорӣ? Ҳар кореро, ки мекунед ё барои он даъват шудаед; ҳар муомилаеро, ки бо ҳамсояи худ анҷом медиҳед, хоҳ ӯ кофир бошад, хоҳ масеҳӣ; оё онро ба тавре иҷро мекунед, ки Худо метавонад ба он назар карда бигӯяд: «Ин барои Малакути Худо кофист»; зеро тамоми дилу ҷон, тамоми ақлу қувваи шумо барои шӯҳрати Худо дар он сарф шудааст.
TAM1897 D 281.6Оё мо риоякунандагони фармонҳоем ё не? Ин савол аст. Ва вақт расидааст, ки мо инро он қадар амиқ фаҳмем, ки Худованд дар паёме, ки мефармояд, тасдиқ кунад: «Инҳоянд онҳое, ки фармонҳои Худоро риоя мекунанд».
TAM1897 D 281.7Ҳоло шумо мебинед, ки ин фармон тамоми соҳаҳоро фаро мегирад ва мо наметавонем дар тамоми майдони андеша як фикрро ҳам даст занем, ки ба доираи матне, ки мо бо он оғоз кардем, дохил нашавад. Пас, мо бояд ҳама чизро дар андешаи худ, ҳама чизеро, ки зеҳни мо ба он даъват мешавад, дар нури он оят, аввалин аз ҳама фармонҳо, бингарем.
TAM1897 D 281.8Ҳар чизеро, ки моро даъват мекунанд, ки ба он даст занем, бояд дар нури он фармони аз ҳама бузург бингарем. Оё ин чизест, ки ман метавонам бо тамоми дил, ҷон, ақл ва қувватам ва бо тарси Худо ба он ворид шавам? Агар чунин набошад, пас оё ман мехоҳам ба он даст занам? — Не. Агар ин чизе бошад, ки ман наметавонам бо тамоми дил, зеҳн, ҷон ва қувваам ва бо Худо ба он шурӯъ кунам, пас ман бо он чӣ кор дорам? Агар Худо наметавонад бо ман бошад, пас ман фармонҳоро мешиканам. Ман ҳама чизро ба Ӯ бахшида намекунам. Ҳамаи қувваам ҳеҷ аст, агар он дар коре сарф шавад, ки Ӯ наметавонад ба он ворид шавад, ё онро ламс кунад, ё тасдиқ намояд, ё онро қабул кунад.
TAM1897 D 282.1Ман медонам, ки ин рост аст, аммо ин масеҳият аст. Ин масеҳият аст ва ту ва ман набояд бо як шонздаҳуми ҳар чизе, ки аз маҳз ҳамин камтар аст, қаноат кунем. Мо набояд ҳатто як лаҳза ба чизе дар ин ҷаҳон қаноат кунем, ки дар он ҳама чизеро, ки оғоз мекунем, бо Худо бо мо накунем, ва сипас бо тамоми дил, тамоми ҷон, тамоми ақл ва тамоми қувват ба он ворид нашавем. Ва ман ба шумо мегӯям, вақте ки мо ба он мерасем, агар ҳамаи мо дар ин хона ҳозир ба Ӯ таслим шавем ва дар он пойдор бимонем, мо наметавонем тасаввур кунем, ки чӣ қудрати Худо дар ҷаҳон намоён хоҳад шуд.
TAM1897 D 282.2Душвории асосӣ аз ибтидо дар он буд, ки инсонҳо ба Худо дар дилҳояшон ҷойеро, ки ба Ӯ тааллуқ дорад, намедоданд. Худо инсонро ҳамин тавр офаридааст, вале ӯ ба ҳама чизҳои дигар рӯ овард ва Худоро комилан берун ронд. Худо ӯро аз он торикӣ озод кард, озод кард, то интихоб кунад, ва даъват намуд, ки интихоб намояд, оё Худоро бо тамоми дил, тамоми ҷон, тамоми ақл ва тамоми қувват дӯст хоҳад дошт. Ӯ озод шуд, то интихоб кунад, ки боз ба Худо ҷойгоҳи худро бидиҳад; вале бисёриҳо интихоб карданд, ки Худованд ҷойгоҳи худро надошта бошад, то он ки тӯфон онҳоро аз рӯи замин бардошт.
TAM1897 D 282.3Пас Худованд боз ин насли одамонро оғоз кард. Ва ягона чизе, ки аз ҳар кас талаб намуд, ин буд, ки Худованд Худоро бо тамоми дил, бо тамоми ҷон, бо тамоми ақл ва бо тамоми қувват дӯст доранд ва ҳамсояи худро мисли худашон. Ин ҳама чизест, ки Ӯ аз он ҳашт нафаре, ки ба киштӣ даромаданд ва аз он баромаданд, талаб кард. Агар инсони аввал Худоро бо тамоми дил, тамоми ҷон, тамоми ақл ва тамоми қуввааш дӯст медошт, ҳеҷ гуноҳ ҳеҷ гоҳ ворид намешуд.
TAM1897 D 282.4Пас аз он ки ӯ гуноҳ кард ва Худованд ӯро аз он ғуломӣ озод намуд, агар Одам ва ҳамаи фарзандонаш Худоро бо тамоми дил, ҷон, қувват, ақл ва тавон дӯст медоштанд, ҳолати ҷаҳон чӣ мешуд? — Онҳо фармонҳои Худо ва имони Исоро риоя мекарданд ва адолат рӯи заминро мепӯшонд, чунон ки обҳо баҳрро мепӯшонанд. Оё ғайриимкон аст, ки он чиз дар инсон дар зери банди лаънат, дар зери банди гӯшти гуноҳкор иҷро шавад? Оё Худо метавонад гуноҳкорро аз қудрати гуноҳ дар ҷисм чунон раҳо созад, ки ӯ битавонад Худоро бо тамоми дил, ҷон, қувват, зеҳн ва тавон дӯст дорад? — Бале. Гуноҳ наметавонист заминро, чун ҳоло аст, лаънат кунад, ҳатто бо одамоне, ки дар банди ҷисми гуноҳкор буданд, агар онҳо ба Худо имон меоварданд ва фармонҳои Худо ва имони Исоро риоя мекарданд. Ин ҳақиқат аст, зеро ҳамин масеҳият аст. Пас, шумо мебинед, ки ҳама он чизеро, ки Худованд ҳамеша дар мо мехост, ҳама он чизеро, ки Ӯ аз замони гуноҳ кардани Одам дар инсон мехост, ҳамин буд ва ҳаст, ки инсон фармонҳои Худо ва имони Исоро риоя кунад. Ва аввалин аз ҳама фармонҳо ин аст: «Ту Худованд Худоятро бо тамоми дилат, бо тамоми ҷонат, бо тамоми зеҳнат ва бо тамоми қувватат дӯст бидор».
TAM1897 D 282.5Дар Румӣ 1:21 гуфта шудааст, ки дар ибтидо «онҳо Худоро мешинохтанд». Ба ин нигаред: инсон дар оғози роҳаш Худоро мешинохт. Одам аз аввал Худоро мешинохт, вале ин донишро нигоҳ надошт. Вақте Одам гуноҳ кард ва боз аз нав оғоз шуд, ӯ Худоро мешинохт. Вақте пас аз тӯфон насли инсон боз аз нав оғоз шуд, он аз аввал Худоро мешинохт; яъне инсонҳо ҳамеша аз Худо дур шудаанд. Дунё он қадар гуноҳкор буд, ҳаст ва хоҳад буд, зеро он Худоро мешинохт ва Ӯро рад мекунад, на аз он сабаб ки Худоро намешинохт. Пас дунё ба хотири торикӣ бадкор нест; дунё ба хотири бадкорӣ дар торикӣ қарор дорад.
TAM1897 D 282.6Дунё бо нур оғоз ёфт; ва он ки торикӣ ворид шуд, аз ин сабаб аст, ки инсонҳо интихоб карданд; «вақте ки онҳо Худоро мешинохтанд, Ӯро ҳамчун Худо улуғ надоштанд ва сипосгузор набуданд; балки дар хаёлҳояшон беҳуда шуданд ва дилҳои нодонашон торик гардид. Худро доно нишон дода, онҳо беақл шуданд ва ҷалоли Худои нофаноро ба тасвире табдил доданд, ки ба инсони фаноёбанда, паррандаҳо, ҳайвоноти чорпо ва хазандагон монанд аст.»
TAM1897 D 282.7Ҳоло диққат кунед; аввал чӣ? — Онҳо Худоро мешинохтанд; вале Ӯро ҳамчун Худо улуғ накарданд; ба Ӯ дар даруни худ ҷоеро, ки ба Ӯ тааллуқ дошт, надоданд. Онҳо Худоро улуғ накарданд — Ӯро ба инсон ошкор накарданд, Ӯро дар рӯи замин намоён накарданд; зеро Исо гуфт: «Ман Туро дар рӯи замин улуғ кардам», ва Ӯ Худое буд, ки дар ҷисм зоҳир шуд. Ин мардоне, ки Худоро мешинохтанд, намегузоштанд, ки Худо дар ҷисм зоҳир шавад. Онҳо шукргузор набуданд. Сипас дар хаёлҳояшон беҳуда шуданд; сипас дилҳои нодонашон торик гардид; сипас дар торикии худ даъво карданд, ки доно ҳастанд. Он ҳикмат нодонӣ буд, ва сипас онҳо тасвирҳо сохтанд.
TAM1897 D 282.8Ҳамин тавр мебинед, ки тасвире, ки дар ибодати бутпарастӣ пеши чашмони мардум қарор мегирад, танҳо зоҳиршакли бутпарастӣ ва намоиши берунии он аст. Бутпарастӣ аллакай дар амиқи дил ҷой гирифтааст ва чанд қадами роҳро тай карда истодааст. Ба ин андеша кунед. Бутпарастӣ аз куҷо сар мешавад? — Аз дил. Дар ин раванд бутпарастӣ аз куҷо сар мешавад? — Вақте ки онҳо Худоро мешинохтанд, Ӯро ҳамчун Худо бузург намешумурданд; ҳамин ҷо ҳамааш сар мешавад. Пас, оё байни шинохти Худо ва бутпарастӣ ягон нуқтаи миёна вуҷуд дорад?
TAM1897 D 283.1Ҳоло бодиққат фикр кунед. Онҳо Худоро мешинохтанд, ва, «Зиндагии ҷовидонӣ дар он аст, ки онҳо Туро бишиносанд». Шинохти Худо ҳаёти ҷовидонӣ аст; ин қабулшуда аст. Онҳо Худоро мешинохтанд; онҳо дар шинохти Худо ҳаёти ҷовидонӣ доштанд. Ин навишта шудааст. Аммо онҳо ба бутпарастӣ афтоданд. Барои ба бутпарастӣ афтодан, онҳо чанд қадам аз шинохти Худо дур шуданд? — Танҳо як қадам. Пас, барои ба бутпарастӣ расидан, аз дӯст доштани Худо бо тамоми дил, тавон, ақл ва қувват чанд қадам бояд гузошт? — Ҳамон як қадам. Пас, агар ман Худоро бо тамоми дил, тамоми ҷон, тамоми ақл ва тамоми қувватам дӯст надорам, ман кистам? — Бутпараст.
TAM1897 D 283.2Шояд ман ҳеҷ ҳайкали кандакоришударо пеши назарам надорам. Ин мардум дар ибтидо чунин ҳайкал надоштанд. Аммо онҳо дар зеҳн як тасаввурот доштанд ва вақте ҳайкали кандакоришударо сохтанд, он танҳо таҷассуми берунии он чизе буд, ки аллакай дар зеҳнашон доштанд. Аввалин шахсе, ки ҳайкал сохт, пеш аз сохтани он дар зеҳнаш тасаввуроте дошт. Аввалин марде, ки ҳайкал сохт, дар зеҳнаш тасаввур дошт, ки он бояд худои ӯ бошад, ва он тасаввур пеш аз он буд, ки ӯ ҳайкалро аз чӯб ё санг созад. Пас он ҳайкали сангин, ки ӯ пеши чашмонаш гузошт, танҳо шакли берунае буд, ки ӯ сохта буд, то дар он сурат он чизеро, ки аллакай дар зеҳнаш ҳамчун худо дошт, ба ӯ нишон диҳад. Оё пеш аз он ки ӯ он ҳайкали кандакоришударо созад, худое надошт? — Бале. Он дар куҷо буд? — Дар дилаш.
TAM1897 D 283.3Онҳо дар хаёлҳояшон беҳуда шуданд. Хаёлҳои кӣ? — Хаёлҳои худашон. Ин он мардест, ки чизеро тасаввур мекунад; ӯ аз хаёли худ тасвире месозад ва онро дар беруни худ пеши чашмонаш мегузорад. Тасаввур кардан танҳо тасвирсозии зеҳнӣ аст. Ва тасвир дар санг ҷуз шакли мушаххаси тасвирсозӣ дар дил нест. Тасвир аввал дар куҷо офарида шуд? — Дар зеҳни ӯ; дар тасаввури худаш, дар фикри худаш. Аммо вақте ки ӯ аз Худо ҷудо шуд, кӣ он ҷо буд? — Ҷуз Шайтон ва худаш касе набуд. Пас, андешаҳои ӯ аз куҷо метавонанд оянд? — Танҳо аз худи ӯ ва Шайтон.
TAM1897 D 283.4Пас, шумо ба таври кофӣ мебинед, ки бутпарастӣ дар дил аст; тасаввур, тасвир, аллакай дар он ҷост, пеш аз он ки тасвир берун зоҳир шавад. Ҳарчанд худои ӯ офтоб, моҳ ё ситораҳо бошад, ин тасаввур, ин идея, ин хаёли ӯ аллакай вуҷуд дорад, пеш аз он ки ӯ онро дар шакли беруна дар офтоб, моҳ ва ситораҳо ифода кунад.
TAM1897 D 283.5Ҳама он чи дар бутпарастӣ зоҳир мешавад, танҳо инъикоси он чи дар дил аст. Ва Худо бояд дар дил бошад, бо тамоми дил, тамоми ҷон, тамоми ақл ва тамоми қувват, вагарна бутпарастӣ ҳукмфармо мешавад. Роҳи миёна нест.
TAM1897 D 283.6Дар асл, пас аз тӯфон, вақте ки одамон аввалин бор Худои ҳақиқиро тарк карданд ва рафта, худоёни худро доштанд — онҳо ба ин худоён иҷозат доданд, ки дар ҷои Худо барои онҳо қарор гиранд, ва бо ин нишон доданд, ки вақте Худоро мешинохтанд, Ӯро ҳамчун ягона ҳокими худ эътироф мекарданд. Вақте ки ман Худоро бо тамоми қалб, бо тамоми ҷон, бо тамоми ақл ва бо тамоми қувватам дӯст медорам, кӣ ягона Худои ман хоҳад буд? — Худо. Кӣ ягона ҳокими ман хоҳад буд? — Худо. Кӣ танҳо бар ман ҳокимӣ хоҳад кард? — Худо. Оё Ӯ қодир аст ҳокимияти дурустро ба кор барад? — Бале. Оё Ӯ қодир аст инсонро дар роҳи рост нигоҳ дорад? — Бале. Вақте ки инсон Худоро бо тамоми дил, ҷон, ақл ва қуввааш дӯст медорад, ба ягон қонун ё ҳокимияти дигар ниёз надорад, то дар ҷаҳон ӯро дар роҳи рост нигоҳ дорад. Ҳукмрони ӯ кӣ аст? — Худо. Ва оё Худо метавонад ҳукмронӣ кунад, вақте ки мо ӯро беандоза дӯст медорем? — Бале. Аммо вақте ки инсон Худоро тарк мекунад ва ба бутпарастӣ меравад, оё ӯ метавонад худро идора кунад? — Не.
TAM1897 D 283.7Ҳоло пас аз тӯфон, вақте ки онҳо ҳанӯз Худоро мешинохтанд, Ӯро ҳамчун ягона Подшоҳ ва Ҳокими худ эътироф карданд. Онҳо ҳокими дигар надоштанд. Вақте ки онҳо аввалин бор аз Худо рӯ гардонданд ва худоёни дигарро ба ҷои Ӯ гузоштанд — ман дар назар дорам, дар ибтидо, вақте ки онҳо аз Худо дур шуданд ва худоёни дигарро ба ҷои Худо гузоштанд — онҳо ба он худоёни дигар иҷозат доданд, ки мақоми ҳокимонро ишғол кунанд. Онҳо эътироф мекарданд, ки ин худоён ҳокимони онҳо ҳастанд. Онҳо подшоҳ надоштанд; мардум ҳанӯз даъво намекарданд, ки худро ҳамчун ҳоким таъин кунанд. Мардум эътироф мекарданд, ки худоҳо подшоҳанд; ва онҳое, ки ҳокимиятро дар даст доштанд, танҳо намояндагони худоҳо буданд, дар ҳоле ки худоҳо подшоҳони воқеӣ буданд.
TAM1897 D 283.8Шумо далели инро дар китоби «Империяҳои Китоби Муқаддас», саҳифаи 50 хоҳед ёфт. Ин аввалин санадҳоест, ки дар Бобилония пайдо шудаанд, ки дар он ҷо ин насл сар шуд ва дар он ҷо омехташавии забонҳо рӯй дод — ҷое ки ин насл Худоро фаромӯш кард. Ман мехонам:—
TAM1897 D 284.1Ба Нинриду, Подшоҳи ӯ, барои ҳифзи Идаду, Вице-Подшоҳи Риду, хидматгор, шодмонӣ барои Нинриду.
TAM1897 D 284.2Дар ин ҷо ҳоким Идаду ҳангоми навиштани як катиба ба худои худ эътироф кардааст, ки ӯ танҳо муовини худои худ аст. Ӯ даъво накардааст, ки шоҳ аст. Аз ин ҷо мебинед, ки худо шоҳи ин мард буд. Худо ҳамчун шоҳи мардум эътироф мешуд ва ин мард, ки дар ҳокимият буд, танҳо муовин ё лейтенанти худо буд.
TAM1897 D 284.3Ин нишон медиҳад, ки дониши мардум дар бораи Худо ҳамчун Ҳукмрони ҳаққонӣ он қадар нав буд, ки ҳеҷ кас то ҳол ҷуръат намекард худро шоҳ эълон кунад. Мебинӣ? Бодиққат фикр кун. Вақте Худо ягона ҳукмрон буд, албатта, Ӯ ягона шоҳи онҳо низ буд; аммо вақте ки онҳо аз Ӯ рӯ гардонида, худоёни дигарро пазируфтанд, дониши онҳо дар бораи Худои ҳақиқӣ ва муносибати онҳо бо Ӯ дар дониши онҳо ҳанӯз хеле нав буд, ки вақте онҳо худоёни дигарро ба ҷои Худо гузошта, ин худоёни бардурӯғро ҳамчун шоҳи худ таъин карданд — ҳеҷ кас дар миёни мардум ҷуръат намекард унвони шоҳро бигирад; балки интихоб мекард, ки ҳамчун намояндаи он худое, ки шоҳи воқеӣ буд, шинохта шавад. Ман такрор мекунам. Донистани Худои ҳақиқӣ ҳамчун ягона Подшоҳ дар зеҳни ин мардум он қадар нав буд, ки ҳеҷ кас то ҳол ҷуръат намекард унвони подшоҳро бигирад. Хотираи онҳо аз Худо ҳамчун ягона Подшоҳ ва Ҳоким ҳанӯз он қадар равшан буд, ки барои ҳар кас гирифтани унвони подшоҳ талоше менамуд, ки гӯё мехоҳад Худоро аз тахт бардорад.
TAM1897 D 284.4Ман боз як навиштаҷотро аз ҳамин сарзамин, аз ҳамин давра мехонам:—
TAM1897 D 284.8Ин мард хонаеро ба шарафи худояш сохт. Ин мард мегӯяд, ки ӯ муовини ин худост, ки подшоҳ аст. Ин мард Гудеа даъво намекунад, ки подшоҳ аст. Ӯ мақом дорад, аммо даъво намекунад, ки подшоҳ аст. Шоҳ кӣ аст? — Худои ӯ. Ин бори дигар нишон медиҳад, ки дониши онҳо дар бораи Худои ҳақиқӣ ҳамчун ягона Шоҳ ҳанӯз нав буд; онҳо пурра аз Худо ва аз ақидаи он ки Худо ягона Шоҳ ва Ҳоким аст, дур нашуда буданд, то ки идеяи шоҳии Худоро партофта, ба як инсон унвони шоҳ доданро бипазиранд.
TAM1897 D 284.9А. Ф. Балленжер. — Пас, он шахсе, ки дар мақоми ҳокимият буд, даъво мекард, ки муовини худои худ аст, на подшоҳ?
TAM1897 D 284.10Бале. Ҳанӯз подшоҳон набуданд. Мо дар бораи инсон ҳамчун подшоҳ сухан намеронем. Ҳанӯз дар миёни мардум подшоҳон набуданд. Дар мақомҳои ҳокимият шахсон буданд. Як мард бар дигарон ҳукмронӣ мекард. Ӯ қудрат дошт, вале худро подшоҳ наменомид. Ӯ ҳамчун подшоҳ шинохта намешуд ва ҳанӯз ба худ иҷоза намедод, ки унвони подшоҳиро бигирад. Чаро? — Зеро ӯ ҳанӯз он қадар аз андешаи Худои ҳақиқӣ ҳамчун ягона Подшоҳи қонуниву ҳаққонӣ дур нашуда буд, ки ҷуръати бадкорона кунад, тамоми тасаввури подшоҳии ҳар гуна худоро рад намуда, худро подшоҳ эълон кунад.
TAM1897 D 284.11Инҳо қадимтарин санадҳое мебошанд, ки дар он сарзамин пайдо шудаанд. Шумо метавонед бубинед, ки онҳо аз қадимтаринҳоянд. Инҳо санадҳое аз замоне ҳастанд, ки одамон ҳанӯз унвони шоҳро ба худ намегирифтанд ва Худои ҳақиқиро ҳамчун Шоҳ мешинохтанд.
TAM1897 D 284.12Аммо ин ҷо сабте ҳаст, ки каме қадимтар аст ва дар бораи омехташавии забонҳо дар бурҷи Бобил нақл мекунад. Дар саҳифаи чоруми китоби «Империяҳои Китоби Муқаддас» шумо ҳикояти Китоби Муқаддасро дар бораи омехташавии забонҳо меёбед. Ин ҳикоятест, ки онро худи мардуме навиштаанд, ки дар миёни онҳо омехташавии забонҳо рух дода буд. Дар Китоби Муқаддас шумо сабти Худовандро дар ин бора меёбед. Дар ин навиштаҷот дар рӯи хиштҳое, ки дар харобаҳои Бобил дафн шуда буданд ва пайдо шудаанд, шумо ҳисоботи онҳоро меёбед. Шумо метавонед онро паҳлӯи ҳисоботи Китоби Муқаддас дар боби ёздаҳуми Китоби Оғоз гузоред ва хоҳед дид, ки ҳар ду чиз комилан якхелаанд. Ин аст он чизе, ки онҳо дар бораи он гуфтаанд:—
TAM1897 D 284.14Ин яке аз қадимтарин ҳисоботҳост. Ин ҳисоботҳои дигар дар паҳлуи он қарор доранд. Аммо ин манбаъҳои дигар нишон медиҳанд, ки замоне буд, ки дар миёни мардум ҳанӯз подшоҳе набуд; шахси дар ҳокимият қарордошта унвони подшоҳиро намегирифт; худои ӯ подшоҳи ӯ буд; ва ғояи подшоҳии Худои ҳақиқӣ он қадар нав буд, ки ӯ ҷуръат намекард бигӯяд, ки подшоҳ аст. То он замон ин амал дар назди тасаввуроти ӯ аз Худои ҳақиқӣ тасарруфи аз ҳад зиёди ҳокимият мешумурда шуд.
TAM1897 D 285.1Ин пеш аз Нимрод буд. Нимрод аввалин марде буд, ки дар рӯбарӯи андешаи подшоҳии Худо ҷуръат кард унвони подшоҳро бигирад. Пас ман дар саҳифаи панҷоҳуми «Империяҳои Китоби Муқаддас» мехонам:—
TAM1897 D 285.2Нимрод ҳамин марди шуҷоъ буд. Номи ӯ рамзи шӯриш, таҳқири сарбаландӣ ва, ба гуфтаи Гезений, ба маънои «шӯришгари бениҳоят беэҳтиром» аст. Ва «ӯ дар рӯи замин пурқудрат шуд». Ё, тавре дар тарҷумаи дигар омадааст, «ӯ аввалин пурқудрат дар рӯи замин буд».
TAM1897 D 285.3Нимрод аввалин шахсе буд, ки унвони шоҳро ба худ гирифт; аввалин касе, ки ҳокимияти шоҳиро дар даст дошт ва ошкоро унвони шоҳро бар дӯш дошт. Ва номи ӯ дақиқан ҳамон маъноро дорад, ки он унвон дар байни мардуме, ки ӯ бар онҳо ҳоким шуд, дошт.
TAM1897 D 285.4Ҳоло, на изҳори ман, балки изҳори як мутахассиси ин соҳа чунин мегӯяд:—
TAM1897 D 285.5Бо таъсиси шоҳигарии Нимрод тамоми ҷаҳони бостонӣ ба марҳилаи нави таърихӣ қадам гузошт. Суннати шарқӣ, ки он ҷангҷӯро аввалин марде медонад, ки тоҷи шоҳиро бар сар ниҳодааст, ба воқеияти амиқтаре ишора мекунад, на танҳо ба пӯшидани ороиши нави либос ё ҳатто забт кардани як вилоят. Ҳукмронии ӯ ба ҷаҳон низоми нави муносибатҳоро байни ҳоким ва ҳокимиятшудагон ворид намуд. Ҳокимияти ҳукмрони пешин бар пояи ҳисси хешу таборӣ буд ва афзалияти сарвари қабила таҷассумгари назорати падарона буд. Баръакс, Нимрод ҳукмрони сарзамин ва мардум буд, то ҳадде ки онҳо сокинони он буданд ва бе назардошти пайвандҳои шахсӣ. То ин дам қабилаҳо — оилаҳои васеъшуда — ҷомеа вуҷуд дошт; ҳоло як миллат, як ҷомеаи сиёсӣ — Давлат ба вуҷуд омад. Аз ин ба баъд таърихи сиёсӣ ва иҷтимоии ҷаҳон ҷудогона аст, агар на гуногунсамт. — Империяҳои Китоби Муқаддас, саҳ. 51.
TAM1897 D 285.6Пас, сарчашмаи давлат чист?